ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅಸ್ಥಿ ಚರ್ಮ ಮಲಂ ವಾಪಿ ಮೂಷಿಕಾಂ ಯದಿ ಕೂಪತಃ । ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಚೋದಕಂ ಪಞ್ಚ ಗವ್ಯಾಚ್ಛುದ್ಧ್ಯೇತ್ತು ಶೋಧಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಅಸ್ಥಿ, ಚರ್ಮ, ಮಲ ಅಥವಾ ಎಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಾವಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು, ಐದು ಪಾತ್ರೆ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ಮೊಸರುಬಟ್ಟಲು, ಗೋಮೂತ್ರದಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಡಾಗೇ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಾದೌ ಭಸ್ಮಾದಿಂ ಪಾತಯೇತ್ತಥಾ । ಷಟ್ಕುಮ್ಭಾನಪ ಉತ್ದ್ಧೃಯ ಪಞ್ಚಗವ್ಯೇನ ಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.

ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಹೂವಿನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಹೋಲುವ ವಸ್ತು ಬಿದ್ದರೆ, ಆರು ಕುಂಭ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಐದು ಗೋ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ತ್ರೀರಜಃ ಪತಿತಂ ಮಧ್ಯೇ ತ್ರಿಂಶತ್ಕುಮ್ಭಾನ್ಸಮುದ್ಧರೇತ್ । ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಮದ್ಯಗೋಮಾಂಸಭಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕೆರೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀರಜ ಬಿದ್ದರೆ ಮೂವತ್ತು ಕುಂಭ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಅಕ್ರಮ ಸಂಗತಿ, ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಯ ಕ್ರಮವಿದೆ.

ಶುಧ್ಯೇ ಚ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಾದ್ವಿಪ್ರಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಭೂಮಿಪಃ । ವೈಶ್ಯಃ ಸಾನ್ತಪನಾಚ್ಛೂದ್ರಃ ಪಞ್ಚಾಹೋಭಿರ್ವಿಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತದಿಂದ, ವೈಶ್ಯರು ಶಾಂತಪನ ವ್ರತದಿಂದ, ಶೂದ್ರರು ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೇ ಕೃತೇ ದದ್ಯಾದ್ಗವಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನಮ್ । ಕ್ರೀಡಾಯಾಂ ಶಯನೀಯಾದೌ ನೀಲೀವಸ್ತ್ರಂ ನ ದುಷ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.

ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಆಟವಾಡುವಾಗ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಅಶುದ್ಧವಾಗದು.

ನೀಲೀವಸ್ತ್ರಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇಚ್ಚ ನೀಲೀ ಚ ನಿರಯಂ ಬ್ರಜೇತ್ । ವ್ರಹ್ಮಘ್ನಶ್ಚ ಸುರಾಪಶ್ಚ ಸ್ತೇಯೀ ಚ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು; ನೀಲಿ ಸಸ್ಯದಿಂದ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಗೈದವನು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಕಳ್ಳನು ಮತ್ತು ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ದಂಡನೀಯನು.

ಋಕ್ಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಶುಧ್ಯನ್ತೇ ತತ್ಸಂಯೋಗೀ ಚ ಪಞ್ಚಮಃ । ತತೋ ಧೇನುಶತಂ ದದ್ಯಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾನ್ತು ಭೋಜನಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕರಡಿ ಕಂಡರೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಐದನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನೂರು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ದ್ವಾದಶಾಬ್ದಾನಿ ಕುಟೀಂ ಕೃತ್ವಾ ವನೇ ವಸೇತ್ । ನ್ಯಸ್ಯೇದಾತ್ಮಾನಮಗ್ನೌ ವಾ ಸುಸಮಿದ್ಧೇ ಸುರಾಪಕಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಗೈದವನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸ್ತೇಯೀ ಸರ್ವಂ ವೇದವಿದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯೋಪಪಾದಯೇತ್ । ವೃಷಮೇಕಂ ಸಹಸ್ರಂ ಗಾಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಳ್ಳನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವೇದಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ಸಾವಿರ ಎತ್ತು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.

ಕೃತಪಾಪಶ್ಚರೇದ್ರೋಧೇ ದ್ವೌ ಪಾದೌ ಬನ್ಧಯನ್ಪಶೋಃ । ಸರ್ವಕೃಚ್ಛ್ರಂ ನಿಪಾನೇಸ್ಯಾತ್ಕಾನ್ತಾರೇ ಗೃಹದಾಹತಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಪಾಪ ಮಾಡಿದವನು ಪಶುವಿನಂತೆ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಬೇಕು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆ ಸುಟ್ಟ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಕಣ್ಠಾಭರಣದೋಷೇಣ ಕೃಚ್ಛ್ರಪಾದಂ ಮೃತೇ ಗವಿ । ಅಸ್ಥಿಭಙ್ಗಂ ಗವಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಶೃಙ್ಗಭಙ್ಗಮಥಾಪಿ ವಾ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಂಠಾಭರಣ ಧರಿಸಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ, ಗೋವು ಸತ್ತರೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋವಿನ ಎಲುಬು ಅಥವಾ ಕೊಂಬು ಮುರಿದರೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು.

ತ್ವಗ್ಭೇದಂ ಪುಚ್ಛನಾಶೇ ವಾ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಯಾವಕಂ ಪಿಬೇತ್ । ಸರ್ವಂ ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯೈರ್ನಿಶ್ಚಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೇವ ತು ॥ ೧,೨೨೨.

ಚರ್ಮ ಮುರಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು ಹೋದರೆ ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ಯವದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಗೂ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಜ್ಞಾನಾತ್ಪ್ರಾಶ್ಯ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸುರಾಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಮೇವ ಚ । ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಮಾಯಾನ್ತಿ ತ್ರಯೋ ವರ್ಣಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಮೂರು ವರ್ಣದವರು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವಪನಂ ಮೇಖ್ಲಾ ದಣ್ಡೋ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರ್ಯಾವ್ರತಾನಿ ಚ । ನಿವರ್ತನ್ತೇ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮಣಿ ॥ ೧,೨೨೨.

ಮುಂಡನ, ಮೆಖಲೆ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಆಮಮಾಂಸಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಕಾಲಸಮ್ಭವಾಃ । ಅನ್ತ್ಯಭಾಣ್ಡಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಶುಚಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಚ್ಚಾ ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಇವು ಅಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಹೊರತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.

ತೈಲಾದಿಘೃತಮಾಧ್ವೀಕಂ ಪಣ್ಯದ್ರವ್ಯಂ ದ್ರವಸ್ತಥಾ । ಏಕಭಕ್ತಂ ಕ್ರಮಾನ್ನಕ್ತಂ ಏಕೈಕಾಹಮಯಾಚಿತಮ್ । ಉಪವಾಸಃ ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕೃಚ್ಛಾರ್ಧದ್ವಿಗುಣಂ ಹಿ ಯತ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವಗಳು; ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಂದು, ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವದು, ಉಪವಾಸ, ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯನ್ತು ತತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್ । ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸಪ್ತೋಪವಾಸೈಶ್ಚ ಮಹಾಸಾನ್ತಪನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಳು ಉಪವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮಹಾ ಸಾಂತಪನ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇಚ್ಛಾಪಃ ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್ । ತ್ರ್ಯಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತಪ್ತಕೃಚ್ಛ್ರಮಘಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನು ತಪ್ತ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾದಶಾಹೋಪವಾಸೇನ ಪರಾಕಃ ಸರ್ವಪಾಪಹಾ । ಏಕೈಕಂ ವರ್ಧಯೇತ್ಪಿಣ್ಡಂ ಶುಕ್ಲೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಚ ಹ್ರಾಸಯೇತ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹನ್ನೆರಡು ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಪರಾಕ ವ್ರತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪಯಃ ಕಾಞ್ಚನವರ್ಣಾಯಾಃ ಶ್ವೇತವರ್ಣಂ ಚ ಗೋಮಯಮ್ । ಗೋಮೂತ್ರಂ ತಾಮ್ರವರ್ಣಾಯಾ ನೀಲವರ್ಣಭವಂ ಘೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಹಾಲು, ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಗೋಮಯ, ತಾಮ್ರ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ಗೋಮೂತ್ರ, ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ತುಪ್ಪ ನೀಡಬೇಕು.

ದಧಿ ಸ್ಯಾತ್ಕೃಷ್ಣವರ್ಣಾಯಾ ದರ್ಭೋದಕಸಮಾಯುತಮ್ । ಗೋಮೂತ್ರಮಾಷಕಾಣ್ಯಷ್ಟೌ ಗೋಮಯಸ್ಯ ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವರಿಗೆ ದಹಿ, ಅದು ದರ್ಭಾಜಲದೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಬೇಕು; ಗೋಮೂತ್ರಕ್ಕೆ ಎಂಟು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು, ಗೋಮಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು ಹಾಕಬೇಕು.

ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದ್ವಾದಶ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ದಧ್ನಸ್ತು ದಶ ಉಚ್ಯತೇ । ಘೃತಸ್ಯ ಮಾಷಕಾಃ ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಮಲಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.

ಹಾಲಿಗೆ ಹನ್ನೆರಡು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು, ದಹಿಗೆ ಹತ್ತು, ತುಪ್ಪಕ್ಕೆ ಐದು ಮಷೂರಕಾಳುಗಳು ಹಾಕಬೇಕು. ಪಂಚಗವ್ಯವು ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೨೩ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಮುನಿಭಿಶ್ಚರಿತಾ ಧರ್ಮಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವ್ಯಾಸ ಮಯೋದಿತಾಃ । ಯೈರ್ವಿಷ್ಣುಸ್ತುಷ್ಯತೇ ಚೈವ ಸೂರ್ಯಾದಿಪರಿಚಾರಣಾತ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಮುನಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಚರಿಸಿದ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷ್ಣುವು ಸಂತೋಷಪಡುವನು, ಸೂರ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರೂ ಕೂಡ.

ತರ್ಪಣೇನ ಚ ಹೋಮೇನ ಸನ್ಧ್ಯಾಯಾ ವನ್ದನೇನ ಚ । ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುರ್ಧರ್ಮಕಾಮಾರ್ಥಮೋಕ್ಷದಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ತರ್ಪಣ, ಹೋಮ, ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮ, ಕಾಮ, ಅರ್ಥ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಧರ್ಮೋ ಹಿ ಭಗವಾನ್ವಿಷ್ಣುಃ ಪೂಜೀ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತು ತರ್ಪಣಮ್ । ಹೋಮಃ ಸನ್ಧ್ಯಾ ತಥಾ ಧ್ಯಾನಂ ಧಾರಣಾ ಸಕಲಂ ಹರಿಃ ॥ ೧,೨೨೩.

ಧರ್ಮವೇ ಶ್ರೀಮಂತ ವಿಷ್ಣುವು; ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯೇ ತರ್ಪಣ; ಹೋಮ, ಸಂಧ್ಯಾ, ಧ್ಯಾನ, ಧಾರಣೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಹರಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಸೂಚ ಉವಾಚ । ಪ್ರಲಯಂ ಜಗತೋ ವಕ್ಷ್ಯೇ ತತ್ಸರ್ವಂ ಶೃಣು ಶೌನಕ । ಚತುರ್ಯುಗಸಹಸ್ರನ್ತು ಕಲ್ಪೈಕಾಬ್ಜದಿನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೩.

ಸೂಚನು ಹೇಳಿದನು: ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಳಯವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶೌನಕಾ, ನೀನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೇಳು. ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಸಾವಿರ ಸಂಚರಣೆಗಳು ಬ್ರಹ್ಮನ ಒಂದು ದಿನ, ಅದನ್ನು ಕಲ್ಪವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತತ್ರೇತಾದ್ವಾಪರಾದಿಯುಗಾವಸ್ಥಾ ನಿಬೋಧಮೇ । ಕೃತೇ ಧರ್ಮಶ್ಚತುಷ್ಪಾಚ್ಚ ಸತ್ಯಂ ದಾನಂ ತಪೋ ದಯಾ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕೃತ, ತ್ರೇತಾ, ದ್ವಾಪರ, ಕಲಿ ಎಂಬ ಯುಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೋ. ಕೃತಯುಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮವು ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ—ಸತ್ಯ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ದಯೆ.

ಧರ್ಮಪಾತಾ ಹರಿಶ್ಚೇತಿ ಸನ್ತುಷ್ಟಾ ಜ್ಞಾನಿನೋ ನರಾಃ । ಚತುರ್ವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ನರಾ ಜೀವನ್ತಿ ವೈ ತದಾ ॥ ೧,೨೨೩.

ಧರ್ಮ ಕುಗ್ಗಿದಾಗ ಹರಿಯು ಇದ್ದಾನೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ.

ಕೃತಾನ್ತೇ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯೈರ್ವಿಪ್ರಾ ವಿಟ್ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ಜಿತಾ ದ್ವಿಜೈಃ । ಶೂರಶ್ಚಾತಿಬಲೋ ವಿಷ್ಣೂ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಚ ಜಘಾನ ಹ ॥ ೧,೨೨೩.

ಕೃತಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು, ವೈಶ್ಯರು ಮತ್ತು ಶೂದ್ರರನ್ನು ದ್ವಿಜರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಶೂರ ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಿಷ್ಣುವು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.