ರಾಜ್ಞಾಂ ಯುದ್ಧೇಷು ಯಜ್ಞಾದೌ ದೇಶಾನ್ತರಗತೇಷು ಚ । ಬಾಲೇ ಪ್ರೇತೇ ಮಾಸಿಕೇ ಚ ಸದ್ಯಃ ಶೌಚಂ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೨೨೨.
ರಾಜರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ, ದೂರದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ, ಮಕ್ಕಳ ಮರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸತ್ತವರಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ತಕ್ಷಣವೇ ಶೌಚವಿಧಾನ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವಿವಾಹಾ ತಥಾ ಕನ್ಯಾ ದ್ವಿಜೋ ಮೌಞ್ಜೀವಿವರ್ಜಿತಃ । ಜತದನ್ತಶ್ಚ ಬಾಲಶ್ಚ ಕುಮಾರೀ ಚ ತ್ರಿವರ್ಷಿಕಾ ॥ ೧,೨೨೨.
ಮದುವೆಯಾಗದ ಹುಡುಗಿ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತವಿಲ್ಲದ ದ್ವಿಜನು, ಜಟಾಧಾರಿ, ಮಕ್ಕಳೂ, ಮೂರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕನ್ಯೆಯೂ—
ತೇಷಾಂ ಶುದ್ಧಿಸ್ತ್ರಿರಾತ್ರೇಣ ಗರ್ಭಸ್ತ್ರಾವೇ ತ್ರಿರಾತ್ರಿಭಿಃ । ಸೂತಾಯಾಂ ಮಾಸತುಲ್ಯಾಶ್ಚ ಚತುರ್ಥೇಽಹ್ನಿ ರಜಸ್ವಲಾ ॥ ೧,೨೨೨.
ಇವರ ಶುದ್ಧಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಸ್ರಾವವಾದರೂ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ; ಹೆರಿಗೆಗೊಂಡವಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಷ್ಟು; ರಜಸ್ವಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ ಶುದ್ಧಿ.
ದುರ್ಭಿಕ್ಷೇ ರಾಷ್ಟ್ರಸಂಪತೇ ಸೂತಕೇ ಮೃತಕೇಪಿ ವಾ । ನಿಯಮಾಶ್ಚ ನ ದುಷ್ಯನ್ತಿ ದಾನಧರ್ಮಪರಾಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕಟ್ಟಳ, ದೇಶದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಜನನಶೌಚ ಅಥವಾ ಮರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ, ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಭಂಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ದಕ್ಷಿಕಾಲೇ ವಿವಾಹಾದೌ ದೇವದ್ವಿಜನಿಮನ್ತ್ರಿತೇ । ಪೂರ್ವಸಂಕಲ್ಪಿತೇ ವಾಪಿ ನಾಶೌಚಂ ಮೃತಸೂತಕೇ ॥ ೧,೨೨೨.
ಯಾಗ, ವಿವಾಹ, ದೇವತೆಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಮುಂಚಿತ ನಿರ್ಧಾರ ಇದ್ದಾಗ, ಜನನ ಅಥವಾ ಮರಣದಿಂದ ಶೌಚವಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಸೂತಪತ್ನೀಸಂಸ್ಪರ್ಶಾದಶುಚಿಃ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ದ್ವಿಜಃ । ಅಗ್ನಯೋ ಯತ್ರ ಹೂಯನ್ತೇ ವೇದೋ ವಾ ಯತ್ರ ಪಠ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೨೨.
ಹೆರಿಗೆಗೊಂಡ ಹೆಂಗಸನ್ನು ತೊಟ್ಟರೆ, ದ್ವಿಜನು ಅಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೋ ಅಥವಾ ವೇದ ಪಠಣವಾಗುತ್ತದೋ—
ಸತತಂ ವೈಶ್ವದೇವಾ ದಿ ನ ತೇಷಾಂ ಸೂತಕಂ ಭವೇತ್ । ಅಶುದ್ಧೇ ಚ ಗೃಹೇ ಭುಕ್ತೇ ತ್ರಿರಾತ್ರಾಚ್ಛುಧ್ಯತಿ ದ್ವಿಜಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಯಾರು ಸದಾ ವೈಶ್ವದೇವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಜನನಶೌಚವಿಲ್ಲ; ಅಶುದ್ಧ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಊಟ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಬಳಿಕ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ವೈಶ್ಯಾ ಶೂದ್ರಾ ಚೈವ ರಜಸ್ವಲಾ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಪರ್ಶನಾತ್ತತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ತು ತ್ರಿರಾತ್ರತಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯೂ, ಕ್ಷತ್ರಿಯೆಯೂ, ವೈಶ್ಯೆಯೂ, ಶೂದ್ರೆಯೂ ರಜಸ್ವಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಬಳಿಕ ಶುದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ.
ದ್ವಿರಾತ್ರತಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಚ ಶುದ್ಧಾ ವೈಶ್ಯಾ ಹ್ಯುಪೋಷಿತಾ । ಶೂದ್ರಾ ಸ್ನಾನೇನ ಶುಧ್ಯೇತ್ತು ದ್ರೋಣಾರ್ಥಂ ನ ವಿಸರ್ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಎರಡು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವೈಶ್ಯರು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಶೂದ್ರರು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಡ್ರೋಣ ನೀರಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬಾರದು.
ಕಾಕಶ್ವಾನೋಪನೀ ತನ್ತು ಅನ್ನಂ ಬಾಹ್ಯನ್ತು ತತ್ತ್ಯಜೇತ್ । ಸುವರ್ಣಾದ್ಭೈಃ ಸಮಭ್ಯುಕ್ಷ್ಯ ಹುತಾಶೇ ಚ ಪ್ರತಾಪಯೇತ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕಾಗೆ, ನಾಯಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಚಿನ್ನದಿಂದ ಛಳಿಸಿ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.
ಕೂಪೇ ಚ ಪತಿತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಶ್ವಶೃಗಾಲೌ ಚ ಮರ್ಕಟಮ್ । ತತ್ಕೂಪಸ್ಯೋದಕಂ ಪೀತ್ವಾ ಶುಧ್ಯೇದ್ವಿಪ್ರಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ದಿನೈಃ । ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಽಹರ್ದ್ವಯೇನೈವ ವೈಶ್ಯೋ ವೈಕಾಹತಃ ಪರಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ನಾಯಿ, ನರಿ ಅಥವಾ ಕೋತಿ ಬಾವಿಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಬಾವಿಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವೈಶ್ಯರು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಅಸ್ಥಿ ಚರ್ಮ ಮಲಂ ವಾಪಿ ಮೂಷಿಕಾಂ ಯದಿ ಕೂಪತಃ । ಉದ್ಧೃತ್ಯ ಚೋದಕಂ ಪಞ್ಚ ಗವ್ಯಾಚ್ಛುದ್ಧ್ಯೇತ್ತು ಶೋಧಿತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಅಸ್ಥಿ, ಚರ್ಮ, ಮಲ ಅಥವಾ ಎಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಾವಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು, ಐದು ಪಾತ್ರೆ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಆ ನೀರನ್ನು ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಮೊಸರು, ಮೊಸರುಬಟ್ಟಲು, ಗೋಮೂತ್ರದಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ತಡಾಗೇ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಾದೌ ಭಸ್ಮಾದಿಂ ಪಾತಯೇತ್ತಥಾ । ಷಟ್ಕುಮ್ಭಾನಪ ಉತ್ದ್ಧೃಯ ಪಞ್ಚಗವ್ಯೇನ ಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.
ಬಂಡೆ ಅಥವಾ ಹೂವಿನ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಬೂದಿ ಅಥವಾ ಹೋಲುವ ವಸ್ತು ಬಿದ್ದರೆ, ಆರು ಕುಂಭ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಐದು ಗೋ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಿದರೆ ನೀರು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸ್ತ್ರೀರಜಃ ಪತಿತಂ ಮಧ್ಯೇ ತ್ರಿಂಶತ್ಕುಮ್ಭಾನ್ಸಮುದ್ಧರೇತ್ । ಅಗಮ್ಯಾಗಮನಂ ಕೃತ್ವಾ ಮದ್ಯಗೋಮಾಂಸಭಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕೆರೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀರಜ ಬಿದ್ದರೆ ಮೂವತ್ತು ಕುಂಭ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು. ಅಕ್ರಮ ಸಂಗತಿ, ಮಾಂಸ ಅಥವಾ ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಶುದ್ಧಿಯ ಕ್ರಮವಿದೆ.
ಶುಧ್ಯೇ ಚ್ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಾದ್ವಿಪ್ರಃ ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯೇನ ಭೂಮಿಪಃ । ವೈಶ್ಯಃ ಸಾನ್ತಪನಾಚ್ಛೂದ್ರಃ ಪಞ್ಚಾಹೋಭಿರ್ವಿಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತದಿಂದ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತದಿಂದ, ವೈಶ್ಯರು ಶಾಂತಪನ ವ್ರತದಿಂದ, ಶೂದ್ರರು ಐದು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತೇ ಕೃತೇ ದದ್ಯಾದ್ಗವಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನಮ್ । ಕ್ರೀಡಾಯಾಂ ಶಯನೀಯಾದೌ ನೀಲೀವಸ್ತ್ರಂ ನ ದುಷ್ಯತಿ ॥ ೧,೨೨೨.
ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಆಟವಾಡುವಾಗ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆ ಅಶುದ್ಧವಾಗದು.
ನೀಲೀವಸ್ತ್ರಂ ನ ಸ್ಪೃಶೇಚ್ಚ ನೀಲೀ ಚ ನಿರಯಂ ಬ್ರಜೇತ್ । ವ್ರಹ್ಮಘ್ನಶ್ಚ ಸುರಾಪಶ್ಚ ಸ್ತೇಯೀ ಚ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ನೀಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಾರದು; ನೀಲಿ ಸಸ್ಯದಿಂದ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಗೈದವನು, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನು, ಕಳ್ಳನು ಮತ್ತು ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ದಂಡನೀಯನು.
ಋಕ್ಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಶುಧ್ಯನ್ತೇ ತತ್ಸಂಯೋಗೀ ಚ ಪಞ್ಚಮಃ । ತತೋ ಧೇನುಶತಂ ದದ್ಯಾದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾನ್ತು ಭೋಜನಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕರಡಿ ಕಂಡರೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರೊಡನೆ ಇದ್ದ ಐದನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ನೂರು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
ಬ್ರಹ್ಮಹಾ ದ್ವಾದಶಾಬ್ದಾನಿ ಕುಟೀಂ ಕೃತ್ವಾ ವನೇ ವಸೇತ್ । ನ್ಯಸ್ಯೇದಾತ್ಮಾನಮಗ್ನೌ ವಾ ಸುಸಮಿದ್ಧೇ ಸುರಾಪಕಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆಗೈದವನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಿಲು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ವಾಸಿಸಬೇಕು. ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಸ್ತೇಯೀ ಸರ್ವಂ ವೇದವಿದೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಯೋಪಪಾದಯೇತ್ । ವೃಷಮೇಕಂ ಸಹಸ್ರಂ ಗಾಂ ದದ್ಯಾಚ್ಚ ಗುರುತಲ್ಪಗಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕಳ್ಳನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವೇದಪಾಠ ಮಾಡಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಗುರುಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದವನು ಸಾವಿರ ಎತ್ತು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
ಕೃತಪಾಪಶ್ಚರೇದ್ರೋಧೇ ದ್ವೌ ಪಾದೌ ಬನ್ಧಯನ್ಪಶೋಃ । ಸರ್ವಕೃಚ್ಛ್ರಂ ನಿಪಾನೇಸ್ಯಾತ್ಕಾನ್ತಾರೇ ಗೃಹದಾಹತಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಪಾಪ ಮಾಡಿದವನು ಪಶುವಿನಂತೆ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಬೇಕು. ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆ ಸುಟ್ಟ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಕಣ್ಠಾಭರಣದೋಷೇಣ ಕೃಚ್ಛ್ರಪಾದಂ ಮೃತೇ ಗವಿ । ಅಸ್ಥಿಭಙ್ಗಂ ಗವಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಶೃಙ್ಗಭಙ್ಗಮಥಾಪಿ ವಾ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕಂಠಾಭರಣ ಧರಿಸಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ, ಗೋವು ಸತ್ತರೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು. ಗೋವಿನ ಎಲುಬು ಅಥವಾ ಕೊಂಬು ಮುರಿದರೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವ್ರತ ಮಾಡಬೇಕು.
ತ್ವಗ್ಭೇದಂ ಪುಚ್ಛನಾಶೇ ವಾ ಮಾಸಾರ್ಧಂ ಯಾವಕಂ ಪಿಬೇತ್ । ಸರ್ವಂ ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯೈರ್ನಿಶ್ಚಯಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೇವ ತು ॥ ೧,೨೨೨.
ಚರ್ಮ ಮುರಿದರೆ ಅಥವಾ ಹಲ್ಲು ಹೋದರೆ ಅರ್ಧ ತಿಂಗಳು ಯವದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಆನೆ, ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ಆಯುಧಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪಿಗೂ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೇ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಜ್ಞಾನಾತ್ಪ್ರಾಶ್ಯ ವಿಣ್ಮೂತ್ರಂ ಸುರಾಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಮೇವ ಚ । ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಮಾಯಾನ್ತಿ ತ್ರಯೋ ವರ್ಣಾ ದ್ವಿಜಾತಯಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಲ, ಮೂತ್ರ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಮೂರು ವರ್ಣದವರು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ವಪನಂ ಮೇಖ್ಲಾ ದಣ್ಡೋ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರ್ಯಾವ್ರತಾನಿ ಚ । ನಿವರ್ತನ್ತೇ ದ್ವಿಜಾತೀನಾಂ ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರಕರ್ಮಣಿ ॥ ೧,೨೨೨.
ಮುಂಡನ, ಮೆಖಲೆ, ದಂಡ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸಂಸ್ಕಾರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಪುನರಾವೃತ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು.
ಆಮಮಾಂಸಂ ಘೃತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸ್ನೇಹಶ್ಚ ಕಾಲಸಮ್ಭವಾಃ । ಅನ್ತ್ಯಭಾಣ್ಡಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತಾಃ ಶುಚಯಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೨೨೨.
ಕಚ್ಚಾ ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಇವು ಅಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ, ಹೊರತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.
ತೈಲಾದಿಘೃತಮಾಧ್ವೀಕಂ ಪಣ್ಯದ್ರವ್ಯಂ ದ್ರವಸ್ತಥಾ । ಏಕಭಕ್ತಂ ಕ್ರಮಾನ್ನಕ್ತಂ ಏಕೈಕಾಹಮಯಾಚಿತಮ್ । ಉಪವಾಸಃ ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಕೃಚ್ಛಾರ್ಧದ್ವಿಗುಣಂ ಹಿ ಯತ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಎಣ್ಣೆ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು, ವ್ಯಾಪಾರದ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದ್ರವಗಳು; ದಿನಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಂದು, ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಊಟ ಮಾಡುವದು, ಒಂದು ದಿನ ಮಾತ್ರ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವದು, ಉಪವಾಸ, ಪಾದಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ದ್ವಿಗುಣ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯನ್ತು ತತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಸರ್ವಪಾತಕನಾಶನಮ್ । ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸಪ್ತೋಪವಾಸೈಶ್ಚ ಮಹಾಸಾನ್ತಪನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಪ್ರಾಜಾಪತ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಏಳು ಉಪವಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮಹಾ ಸಾಂತಪನ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇಚ್ಛಾಪಃ ತ್ರ್ಯಹಮುಷ್ಣಂ ಪಯಃ ಪಿಬೇತ್ । ತ್ರ್ಯಮುಷ್ಣಂ ಪಿಬೇತ್ಸರ್ಪಿಸ್ತಪ್ತಕೃಚ್ಛ್ರಮಘಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ನೀರು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಮೂರು ದಿನ ಬಿಸಿ ತುಪ್ಪ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಇದನ್ನು ತಪ್ತ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.
ದ್ವಾದಶಾಹೋಪವಾಸೇನ ಪರಾಕಃ ಸರ್ವಪಾಪಹಾ । ಏಕೈಕಂ ವರ್ಧಯೇತ್ಪಿಣ್ಡಂ ಶುಕ್ಲೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಚ ಹ್ರಾಸಯೇತ್ ॥ ೧,೨೨೨.
ಹನ್ನೆರಡು ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಪರಾಕ ವ್ರತವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, ಕೃಷ್ಣ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು.