ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ತು ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಸನಮಸ್ಕಾರಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಅಧ್ಯಾಪನಂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಃ ಪಿತೃಯಜ್ಞಸ್ತು ತರ್ಪಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಮೌನವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪಿತೃಯಜ್ಞವನ್ನು ನೀರು ಎರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೋಮೋ ದೈವೀ ಬಲಿರ್ಭೌತೋ ನ ಯಜ್ಞೋಽತಿಥಿಪೂಜನಮ್ । ಗವಾ ಗೋಷ್ಠೇ ದಶಗುಣಂ ಅಗ್ನ್ಯಗಾರೇ ಶತಾಧಿಕಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹೋಮವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಬಲಿಯನ್ನು ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುವುದು ಯಜ್ಞವಲ್ಲ. ಹಸುವನ್ನು ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ, ಅಗ್ನಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ತೀರ್ಥೇಷು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ । ಸಹಸ್ರಶತಕೋಟೀನಾಮನನ್ತಂ ವಿಷ್ಣುಸನ್ನಿಧೌ ॥ ೧,೨೧೩.

ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಫಲ ಇದೆ.

ಪಞ್ಚಮೇ ಚ ತಥಾ ಭಾಗೇ ಸಂವಿಭಾಗೋ ಯಥಾರ್ಥತಃ । ಪಿತೃದೇ ವಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕೋಟೀನಾಂ ಚೋಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಾಗೆಯೇ ಐದನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಿಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದಾಯಾಗ್ರ ಯಃ ಸುಹೃದ್ಭಿಃ ಸಹಾಶ್ನುತೇ । ಸ ಪ್ರೇತ್ಯ ಲಭತೇ ಸ್ವರ್ಗಮನ್ನದಾನಂ ಸಮಾಚರನ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಾರು ಮೊದಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪೂರ್ವಂ ಮಧುರಮಶ್ರೀಯಾಲ್ಲವಣಾಮ್ಲೌ ಚ ಮಧ್ಯತಃ । ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ಪಯಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ತತಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಮೊದಲು ಮಧುರವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಸಿ ರುಚಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾರ, ಕಹಿ, ಕಸಾಯ ರುಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶಾಕಂ ಚ ರಾತ್ರೌ ಭೂಮಿಷ್ಠಮತ್ಯನ್ತಂ ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ । ನಚೈಕರಸಸೇವಾಯಾಂ ಪ್ರಸಜ್ಜೇತ ಕದಾಚನ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾತ್ರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಾರದು. ಒಂದೇ ರುಚಿಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇಷ್ಟಪಡುವುದನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಸಮೃತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯಾನ್ನಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ನಂ ಪಯಃ ಸ್ಮೃತಮ್ । ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಚಾನ್ನಮೇವಾನ್ನಂ ಶೂದ್ರಾನ್ನಂ ರುಧಿರಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನವೇ ಆಹಾರ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಹಾಲು, ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಅನ್ನ, ಶೂದ್ರರಿಗೆ ರಕ್ತವೇ ಆಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಮಾವಾಸೀ ವಸೇದತ್ರ ಏಕಹಾಯನಮೇವ ವಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಬೇಕು.

ತತ್ರ ಶ್ರೀಶ್ಚೈವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ವಸತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಉದರೇ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಃ ಪೃಷ್ಠದೇಶೇ ತು ದಕ್ಷಿಣಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಇಬ್ಬರೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿ, ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ಯೇ ಚಾಹವನೀಯೋಽಗ್ನಿಃ ಸತ್ಯಃ ಪರ್ವ ಚ ಮೂರ್ಧನಿ । ಯಃ ಪಞ್ಚಾಗ್ನೀನಿಮಾನ್ವೇದ ಆಹಿತಾಗ್ನಿಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬಾಯಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರ್ವ, ಈ ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆಹಿತಾಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಶರಿರಮಾಪಃ ಸೋಮಂ ಚ ವಿವಿಧಂ ಚಾನ್ನಮುಚ್ಯತೇ । ಪ್ರಾಣೋ ಹ್ಯಗ್ನಿಸ್ತಥಾದಿತ್ಯಸ್ತ್ರಿಭೋಕ್ತಾ ಏಕ ಏವ ತು ॥ ೧,೨೧೩.

ದೇಹವೇ ನೀರು, ಸೋಮ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಣವೇ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಆದರೆ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವವನು ಒಬ್ಬನೇ.

ಅನ್ನಂ ಬಲಾಯ ಮೇ ಭೂಮೇರಪಾಮಗ್ನ್ಯನಿಲಸ್ಯ ಚ । ಭವತ್ಯೇತತ್ಪರಿಣತೌ ಮಮಾಪ್ಯವ್ಯಾಹತಂ ಸುಖಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅನ್ನವು ನನಗೆ, ಭೂಮಿಗೆ, ನೀರಿಗೆ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ನನಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಸುಖವನ್ನು ತರಲಿ.

ಹಸ್ತೇನ ಪರಿಮಾರ್ಜ್ಯಾಥ ಕುರ್ಯಾತ್ತಾಮ್ಬೂಲಭಕ್ಷಣಮ್ । ಶ್ರವಣಂ ಚೇತಿಹಾಸಸ್ಯ ತತ್ಕುರ್ಯಾತ್ಸುಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಕೈಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು, ನಂತರ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.

ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾದ್ಯೈಃ ಷಷ್ಠಸಪ್ತಮಕೇನಯೇತ್ । ತತಃ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀತ ಸ್ನಾತ್ವಾ ವೈ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ನರಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಆರು ಅಥವಾ ಏಳು ಭಾಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಏತದ್ವಾ ದಿವಸೇ ಪ್ರೋಕ್ತಮನುಷ್ಠಾನಂ ಮಯಾ ದ್ವಿಜ । ಆಚಾರಂ ಯಃ ಪಠೇದ್ವಿದ್ವಾಞ್ಛೃಣುಯಾತ್ಸ ದಿವಂವ್ರಜೇತ್ । ಆಚಾರಾದಿರ್ಧರ್ಮಕರ್ತಾ ಕೇಶವೋ ಹಿ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವಿಜ ॥ ೧,೨೧೩.

ದ್ವಿಜನೇ, ನಾನು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಚಾರದ ಮೂಲಧಾರಕನು ಕೇಶವನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೧೪ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ಅಥ ಸ್ನಾನವಿಧಿಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ನಾನಮೂಲಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯತಃ । ಮೃದ್ಗೋಮಯತಿಲಾನ್ದರ್ಭಾನ್ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ ॥ ೧,೨೧೪.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಸ್ನಾನದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಸ್ನಾನವೇ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು, ಗೋಮಯ, ಎಳ್ಳು, ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಆಹರೇತ್ಸ್ನಾನಕಾಲೇ ಚ ಸ್ನಾನಾರ್ಥೋ ಪ್ರಯತಃ ಶುಚಿಃ । ಗನ್ಧೋದಕಾನ್ತಂ ವಿವಿಕ್ತೇ (ಧಂ) ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ತಾನ್ಯಥ ಕ್ಷಿತೌ ॥ ೧,೨೧೪.

ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸುಗಂಧಿತ ನೀರನ್ನು, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಹಾಗೂ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಕು.

ತ್ರಿಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಮೃದಂ ತಾಂ ತು ಗೋಮಯಂ ಚ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಅದ್ಭಿರ್ಮೃದ್ಭಿಶ್ಚ ಚರಣೌ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯಾಥ ಕರೌ ತಥಾ ॥ ೧,೨೧೪.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗೋಮಯವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿ, ನಂತರ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಬೇಕು.

ಉಪವೀತೀ ಬದ್ಧಶಿಖಃ ಸಮ್ಯಗಾಚಮ್ಯ ವಾಗ್ಯತಃ । ಉರುಂ ರಾಜೇತ್ಯೃಚಾ ತೋಯಮುಪಸ್ಥಾಯ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೪.

ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಧರಿಸಿ, ಶಿಖೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ನೀರನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮಾತನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ನೀರಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ 'ಉರುಂ ರಾಜೇತ್' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಬೇಕು.

ಆವರ್ತಯೇತ್ತದುದಕಂ ಯೇ ತೇ ಶತಮಿತಿತ್ರ್ಯೃಚಾ ॥ ೧,೨೧೪.

ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತಾ 'ಯೇ ತೇ ಶತಮ್' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಓಂ ಉರುಂ ಹಿ ರಾಜಾ ವರುಣಶ್ಚಕಾರ ಸೂರ್ಯಾಯ ಪನ್ಥಾನಮನ್ವೇತ ವಾ । ಪ್ರತಿಧಾತಾ ಚ ವಕ್ತಾರಸ್ತಾಹೃದಯಾವಿಪಶ್ಚಿತ್ । ನಮೋಽಗ್ನ್ಯರುಣಾಯಾ ಭಿಷ್ಟುತೋವರುಣಸ್ಯ ಪಾಶಃ । ವರುಣಾಯ ನಮಃ ॥ ೧,೨೧೪.

ಓಂ. ರಾಜನಾದ ವರుణನು ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು; ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಕ್ತಾರರು ಆ ದಾರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿ ಹಾಗೂ ಅರುಣರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು; ವರ್ಣನೀಯ ವರಣನ ಪಾಶವು ಸಡಿಲವಾಗಲಿ. ವರಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಓಂ ಯೇ ತೇ ಶತಂ ವರುಣಯೇ ಸಹಸ್ರಂ ಯಜ್ಞಿಯಾಃ ಪಾಶಾ ವಿತತಾ ಮಹಾನ್ತಃ । ತೇಭಿರ್ನೋ ಅದ್ಯ ಸವಿತೋತ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವೇ ಮುಞ್ಚನ್ತು ಮರುತಃ ಸ್ವರ್ಕಾಃ ಸ್ವಾಹಾ । ಸುಮಿತ್ರಿಯಾನ ಇತ್ಯಬಞ್ಜಲಿಮಾಕೃತ್ಯೋತ್ತರೇಣ ತೋಯಂ ಪಶ್ಚಾದ್ವಿರಾಜ್ಯ ಚೈವ ವಿನಿಃ ಕ್ಷಿಪೇತ್ । ಓಂ ಸುಮಿತ್ರಿಯಾ ನ ಆಪ ಓಷಧಯಃ ಸನ್ತು । ದುರ್ಮಿತ್ರಿಯಾಸ್ತಸ್ಮೈ ಸನ್ತು ಯೋಽಸ್ಮಾನ್ದ್ವೇಷ್ಟಿ ಯಞ್ಚ ವಯಂ ದ್ವಿಷ್ಮಃ ॥ ೧,೨೧೪.

ಪಾದೌ ಕಟಿಂ ಚೈವ ಪೂರ್ವಂ ಮೃದ್ಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿಸ್ತ್ರಿಭಿಃ । ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಹಸ್ತಾ ವಾಚಮ್ಯ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಜಲಂ ತತಃ ॥ ೧,೨೧೪.

ಮೊದಲು ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಡೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೂರು ಬಾರಿ ತೊಳೆದು, ನಂತರ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ನೀರನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ನಂತರ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಓಂ ಇದಂ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಚಕ್ರಮೇ ತ್ರೇಧಾ ನಿಧೇ ಪದಂ ಸಮೂಢಮಸ್ಯ ಪಾಂಸುರೇ । ಮಹಾವ್ಯಾಹೃತಿಭಿಃ ಪಶ್ಚಾದಾಚಾಮೇತ್ಪ್ರಯತೋಽಪಿ ಸನ್ ॥ ೧,೨೧೪.

ಓಂ. ವಿಷ್ಣುವು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿದನು; ಅವನ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟಿವೆ. ನಂತರ ಮಹಾವ್ಯಾಹೃತಿಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀರನ್ನು ಆಚಮನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಾರ್ಜಯೇದ್ವೈ ಮೃದಾಙ್ಗಾನಿ ಇದಂ ವಿಷ್ಣುರಿತಿ ತ್ವೃಚಾ । ಭಾಸ್ಕರಾಭಿಮುಖೋ ಮಜ್ಜೇದಾಪೋ ಅಸ್ಮಾನಿತಿತ್ಯೃಚಾ ॥ ೧,೨೧೪.

ಮೂಡನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾ 'ಇದಂ ವಿಷ್ಣುಃ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಭಾಸ್ಕರನ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, 'ಆಪೋ ಅಸ್ಮಾನಿತಿ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ನೀರಿಗೆ ಮುಳುಗಬೇಕು.

ಓಂ ಆಪೋ ಅಸ್ಮಾನ್ಮಾತರಃ ಶುನ್ಧಯನ್ತು ಘೃತೇನ ನೋ ಘೃತಷ್ವಃ ಪುನನ್ತು । ವಿಶ್ವಂ ಹಿ ರಿಪ್ರಂ ಪ್ರವಹನ್ತಿ ದೇವೀರುದಿದಾಭ್ಯಃ ಶುಚಿರಾಪೂತ ಏಮಿ ॥ ೧,೨೧೪.

ಓಂ. ನೀರುಗಳು, ನಮ್ಮ ತಾಯಿಗಳು, ನಮ್ಮನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ; ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ತುಪ್ಪದಂತೆ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಲಿ. ದೇವತೆಗಳ ನೀರುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಅಶುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹರಿದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ನಾನು ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತತೋಽವೃಘೃಷ್ಯ ಪಾತ್ರಾಣಿ ನಿಮಜ್ಯೋನ್ಮಜ್ಯ ವೈ ಶನೈಃ । ಗೋಮಯೇನ ವಿಲಿಪ್ಯಾಥ ಮಾನಸ್ತೋಕ ಇತ್ಯೃಚಾ ॥ ೧,೨೧೪.

ನಂತರ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸದೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ, ಗೋಮಯದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿ, 'ಮಾನಸ್ತೋಕ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.

ಓಂ ಮಾನಸ್ತೋಕೇ ತನಯೇ ಮಾ ನ ಆಯುಷಿ ಮಾ ನೋ ಗೋಷು ಮಾ ನೋ ಅಶ್ವೇಷು ರೀರಿಷಃ । ಮಾ ನೋ ವೀರಾನ್ರುದ್ರಭಾಮಿನೋಽಬಧೀರ್ಹವಿಷ್ಮನ್ತಃ ಸದಮಿತ್ವಾ ಹವಾಮಹೇ ॥ ೧,೨೧೪.

ಓಂ. ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ, ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ಹಸುವಿನಲ್ಲಿ, ಕುದುರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಷ್ಟವಾಗದಿರಲಿ; ರುದ್ರನು ನಮ್ಮ ವೀರರನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸದಿರಲಿ. ಯಜ್ಞದ ಹವಿಯನ್ನು ಒಯ್ಯುವವನೇ, ನಾವು ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ.