ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದುಷ್ಕೃತಂ ಯಚ್ಚ ಮೇ ಕಿಞ್ಚಿದ್ಬಾಙ್ಮನಃ ಕಾಯಕರ್ಮಭಿಃ । ಪುನಾತು ಮೇ ತದಿನ್ದ್ರಸ್ತು ವರುಣಃ ಸಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ನಾನು ಮಾತಿನಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅಥವಾ ದೇಹದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯಾವ ತಪ್ಪಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಇಂದ್ರ, ವರుణ ಮತ್ತು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಶುದ್ಧಿಪಡಿಸಲಿ.

ಸವಿತಾ ಚ ಭಗಶ್ಚೈವ ಮುನಯಃ ಸನಕಾದಯಃ । ಆಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಮ್ಬಪರ್ಯನ್ತಂ ಜಗತ್ತೃಪ್ಯತ್ವಿತಿ ಬ್ರುವನ್ ॥ ೧,೨೧೩.

'ಸವಿತ, ಭಗ ಮತ್ತು ಸನಕ ಮುಂತಾದ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ತಂಭದವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಜಗತ್ತು ತೃಪ್ತಿಯಾಗಲಿ' ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ಕ್ಷಿಪೇದಬಞ್ಜಲೀಂಸ್ತ್ರೀಸ್ತು ಕುರ್ವನ್ಸಂಕ್ಷೇಪತರ್ಪಣಮ್ । ಸುರಾಣಾಮರ್ಚನಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೀನಾಮಮತ್ಸರೀ ॥ ೧,೨೧೩.

ಮೂರು ಅಂಜಲಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಬೇಕು. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ದಯಾಳು, ಅಸೂಯೆ ಇಲ್ಲದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರಾಹ್ಮವೈಷ್ಣವರೌದ್ರೈಶ್ಚ ಸಾವಿತ್ರೈರ್ಮೈತ್ರವಾರುಣೈಃ । ತಲ್ಲಿಙ್ಗೈರರ್ಚಯೇನ್ಮನ್ತ್ರೈಃ ಸರ್ವದೇವಾನ್ನಮಸ್ಯ ಚ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ರುದ್ರ, ಸವಿತೃ, ಮಿತ್ರ, ವರಣ ಇವರ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಬೇಕು.

ನಮಸ್ಕಾರೇಣ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ವಿನ್ಯಸೇತ್ತು ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್ । ಸರ್ವದೇವಮಯಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಭಾಸ್ಕರಂ ಚಾಪ್ಯಥಾರ್ಚಯೇತ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಪ್ರತಿ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪೂಷ್ಪಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ರೂಪವಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾಸ್ಕರನನ್ನು ಕೂಡ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು.

ದದ್ಯಾತ್ಪುರುಷಸೂಕ್ತೇನ ಯಃ ಪುಷ್ಪಾಣ್ಯಪ ಏವ ವಾ । ಅರ್ಚಿತಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜಗಾದಿದಂ ತೇನ ಸರ್ವಂ ಚರಾಚರಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಾರು ಪುರುಷಸೂಕ್ತದಿಂದ ಹೂವನ್ನಾದರೂ ಅಥವಾ ನೀರನ್ನಾದರೂ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನ್ಯೈಶ್ಚ ತಾನ್ತ್ರಿಕೈರ್ಮನ್ತ್ರೈಃ ಪೂಜಯೇಚ್ಚ ಜನಾರ್ದನಮ್ । ಆದಾವರ್ಘ್ಯಂ ಪ್ರದಾತವ್ಯಂ ತತಃ ಪಶ್ಚಾದ್ವಿಲೇಪನಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಇತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಕೂಡ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಮೊದಲು ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ, ನಂತರ ಲೇಪನ ಮಾಡಬೇಕು.

ತತಃ ಪುಷ್ಪಾಞ್ಜಲಿಂ ಧೂಪಮು ಪಹಾರಫಲಾನಿ ಚ । ಸ್ನಾನಮನ್ತರ್ಜಲೇ ಚೈವ ಮಾರ್ಜನಾಚಮನಂ ತಥಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ನಂತರ ಹೂವಿನ ಅಂಜಲಿ, ಧೂಪ, ದೀಪ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ದೇವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆಚಮನ ಕೂಡ ಮಾಡಬೇಕು.

ಜಲಾಭಿಮನ್ತ್ರಣಂ ಯಚ್ಚ ತೀರ್ಥಸ್ಯ ಪರಿಕಲ್ಪಯೇತ್ । ಅಘಮರ್ಷಣಸೂಕ್ತೇನ ತ್ರಿವಾರಂ ತ್ವೇವ ನಿತ್ಯಶಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ತೀರ್ಥದ ನೀರನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಅಗಮರ್ಷಣ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಜಪಿಸಬೇಕು; ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಸ್ನಾನೇ ಚರಿತಮಿತ್ಯೇತತ್ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ । ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರವಿಶಾಂ ಚೈವ ಮನ್ತ್ರವತ್ಸ್ನಾನಮಿಷ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸ್ನಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೇಳಿದ ಆಚಾರವಿಧಾನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ.

ತೂಷ್ಣೀಮೇವ ತು ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಸನಮಸ್ಕಾರಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಅಧ್ಯಾಪನಂ ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞಃ ಪಿತೃಯಜ್ಞಸ್ತು ತರ್ಪಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಶೂದ್ರರಿಗೆ ಮೌನವಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿದೆ. ಅಧ್ಯಯನ, ಬ್ರಹ್ಮಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಪಿತೃಯಜ್ಞವನ್ನು ನೀರು ಎರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬೇಕು.

ಹೋಮೋ ದೈವೀ ಬಲಿರ್ಭೌತೋ ನ ಯಜ್ಞೋಽತಿಥಿಪೂಜನಮ್ । ಗವಾ ಗೋಷ್ಠೇ ದಶಗುಣಂ ಅಗ್ನ್ಯಗಾರೇ ಶತಾಧಿಕಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹೋಮವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ಬಲಿಯನ್ನು ಭೂತಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡುವುದು ಯಜ್ಞವಲ್ಲ. ಹಸುವನ್ನು ಗೋಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಪುಣ್ಯ, ಅಗ್ನಿಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸಿದ್ಧಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ತೀರ್ಥೇಷು ದೇವತಾಯತನೇಷು ಚ । ಸಹಸ್ರಶತಕೋಟೀನಾಮನನ್ತಂ ವಿಷ್ಣುಸನ್ನಿಧೌ ॥ ೧,೨೧೩.

ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದಾನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಫಲ ಇದೆ.

ಪಞ್ಚಮೇ ಚ ತಥಾ ಭಾಗೇ ಸಂವಿಭಾಗೋ ಯಥಾರ್ಥತಃ । ಪಿತೃದೇ ವಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಕೋಟೀನಾಂ ಚೋಪದಿಶ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಾಗೆಯೇ ಐದನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವರಿಗೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ ಪ್ರದಾಯಾಗ್ರ ಯಃ ಸುಹೃದ್ಭಿಃ ಸಹಾಶ್ನುತೇ । ಸ ಪ್ರೇತ್ಯ ಲಭತೇ ಸ್ವರ್ಗಮನ್ನದಾನಂ ಸಮಾಚರನ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಾರು ಮೊದಲು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ನಂತರ ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಅನ್ನದಾನ ಮಾಡಿದ ಫಲದಿಂದ ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪೂರ್ವಂ ಮಧುರಮಶ್ರೀಯಾಲ್ಲವಣಾಮ್ಲೌ ಚ ಮಧ್ಯತಃ । ಕಟುತಿಕ್ತಕಷಾಯಾಂಶ್ಚ ಪಯಶ್ಚೈವ ತಥಾನ್ತತಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಮೊದಲು ಮಧುರವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಸಿ ರುಚಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಖಾರ, ಕಹಿ, ಕಸಾಯ ರುಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು.

ಶಾಕಂ ಚ ರಾತ್ರೌ ಭೂಮಿಷ್ಠಮತ್ಯನ್ತಂ ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ । ನಚೈಕರಸಸೇವಾಯಾಂ ಪ್ರಸಜ್ಜೇತ ಕದಾಚನ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾತ್ರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿನ್ನಬಾರದು. ಒಂದೇ ರುಚಿಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಇಷ್ಟಪಡುವುದನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಸಮೃತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯಾನ್ನಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ನಂ ಪಯಃ ಸ್ಮೃತಮ್ । ವೈಶ್ಯಸ್ಯ ಚಾನ್ನಮೇವಾನ್ನಂ ಶೂದ್ರಾನ್ನಂ ರುಧಿರಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನವೇ ಆಹಾರ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ಹಾಲು, ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಅನ್ನ, ಶೂದ್ರರಿಗೆ ರಕ್ತವೇ ಆಹಾರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಮಾವಾಸೀ ವಸೇದತ್ರ ಏಕಹಾಯನಮೇವ ವಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಬೇಕು.

ತತ್ರ ಶ್ರೀಶ್ಚೈವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಶ್ಚ ವಸತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಉದರೇ ಗಾರ್ಹಪತ್ಯಾಗ್ನಿಃ ಪೃಷ್ಠದೇಶೇ ತು ದಕ್ಷಿಣಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಇಬ್ಬರೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹ್ಯಾಗ್ನಿ, ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣಾಗ್ನಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಸ್ಯೇ ಚಾಹವನೀಯೋಽಗ್ನಿಃ ಸತ್ಯಃ ಪರ್ವ ಚ ಮೂರ್ಧನಿ । ಯಃ ಪಞ್ಚಾಗ್ನೀನಿಮಾನ್ವೇದ ಆಹಿತಾಗ್ನಿಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬಾಯಲ್ಲಿ ಆಹವನೀಯ ಅಗ್ನಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರ್ವ, ಈ ಐದು ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಆಹಿತಾಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಶರಿರಮಾಪಃ ಸೋಮಂ ಚ ವಿವಿಧಂ ಚಾನ್ನಮುಚ್ಯತೇ । ಪ್ರಾಣೋ ಹ್ಯಗ್ನಿಸ್ತಥಾದಿತ್ಯಸ್ತ್ರಿಭೋಕ್ತಾ ಏಕ ಏವ ತು ॥ ೧,೨೧೩.

ದೇಹವೇ ನೀರು, ಸೋಮ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಆಹಾರಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಾಣವೇ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ, ಆದರೆ ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವವನು ಒಬ್ಬನೇ.

ಅನ್ನಂ ಬಲಾಯ ಮೇ ಭೂಮೇರಪಾಮಗ್ನ್ಯನಿಲಸ್ಯ ಚ । ಭವತ್ಯೇತತ್ಪರಿಣತೌ ಮಮಾಪ್ಯವ್ಯಾಹತಂ ಸುಖಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅನ್ನವು ನನಗೆ, ಭೂಮಿಗೆ, ನೀರಿಗೆ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ನನಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಸುಖವನ್ನು ತರಲಿ.

ಹಸ್ತೇನ ಪರಿಮಾರ್ಜ್ಯಾಥ ಕುರ್ಯಾತ್ತಾಮ್ಬೂಲಭಕ್ಷಣಮ್ । ಶ್ರವಣಂ ಚೇತಿಹಾಸಸ್ಯ ತತ್ಕುರ್ಯಾತ್ಸುಸಮಾಹಿತಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಕೈಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು, ನಂತರ ತಾಂಬೂಲವನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು.

ಇತಿಹಾಸಪುರಾಣಾದ್ಯೈಃ ಷಷ್ಠಸಪ್ತಮಕೇನಯೇತ್ । ತತಃ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀತ ಸ್ನಾತ್ವಾ ವೈ ಪಶ್ಚಿಮಾಂ ನರಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಆರು ಅಥವಾ ಏಳು ಭಾಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಂತರ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.

ಏತದ್ವಾ ದಿವಸೇ ಪ್ರೋಕ್ತಮನುಷ್ಠಾನಂ ಮಯಾ ದ್ವಿಜ । ಆಚಾರಂ ಯಃ ಪಠೇದ್ವಿದ್ವಾಞ್ಛೃಣುಯಾತ್ಸ ದಿವಂವ್ರಜೇತ್ । ಆಚಾರಾದಿರ್ಧರ್ಮಕರ್ತಾ ಕೇಶವೋ ಹಿ ಸ್ಮೃತೋ ದ್ವಿಜ ॥ ೧,೨೧೩.

ದ್ವಿಜನೇ, ನಾನು ದಿನದ ಆಚರಣೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಚಾರದ ಮೂಲಧಾರಕನು ಕೇಶವನೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೧೪ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ಅಥ ಸ್ನಾನವಿಧಿಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ನಾನಮೂಲಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯತಃ । ಮೃದ್ಗೋಮಯತಿಲಾನ್ದರ್ಭಾನ್ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸುರಭೀಣಿ ಚ ॥ ೧,೨೧೪.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ಸ್ನಾನದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೂ ಸ್ನಾನವೇ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು, ಗೋಮಯ, ಎಳ್ಳು, ದರ್ಭೆ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ಆಹರೇತ್ಸ್ನಾನಕಾಲೇ ಚ ಸ್ನಾನಾರ್ಥೋ ಪ್ರಯತಃ ಶುಚಿಃ । ಗನ್ಧೋದಕಾನ್ತಂ ವಿವಿಕ್ತೇ (ಧಂ) ಸ್ಥಾಪಯೇತ್ತಾನ್ಯಥ ಕ್ಷಿತೌ ॥ ೧,೨೧೪.

ಸ್ನಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹಾಗೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸುಗಂಧಿತ ನೀರನ್ನು, ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಹಾಗೂ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಡಬೇಕು.

ತ್ರಿಧಾ ಕೃತ್ವಾ ಮೃದಂ ತಾಂ ತು ಗೋಮಯಂ ಚ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ಅದ್ಭಿರ್ಮೃದ್ಭಿಶ್ಚ ಚರಣೌ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯಾಥ ಕರೌ ತಥಾ ॥ ೧,೨೧೪.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗೋಮಯವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿ, ನಂತರ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಬೇಕು.