ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶ್ರುತ್ಯುಕ್ತಃ ಪರಮೋ ಧರ್ಮಃ ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗತೋಽಪರಃ । ಸಿಷ್ಟಾಚಾರೇಣ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ರಯೋ ಧರ್ಮಾಃ ಸನಾತನಾಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ದೊರೆಯುವುದು ಮೂರನೆಯದು—ಈ ಮೂರು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳು.

ಸತ್ಯಂ ದಾನಂ ದಯಾಲೋಭೋ ವಿದ್ಯೇಜ್ಯಾ ಪೂಜನಂ ದಮಃ । ಅಷ್ಟೌ ತಾನಿ ಪವಿತ್ರಾಣಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸತ್ಯ, ದಾನ, ದಯೆ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ವಿದ್ಯೆ, ಪೂಜೆ, ದಮನ—ಈ ಎಂಟು ಶುದ್ಧ ಗುಣಗಳು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ತೇಜೋಮಯಾನಿ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಶರೀರಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಪಾತಕೇನ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಮ್ಭಸಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಳೆಯವರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು; ಅವು ಪಾಪದಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೂವಿನ ಎಲೆಗೆ ನೀರು ಅಂಟದಂತೆ.

ನಿವಾಸಮುಖ್ಯಾ ವರ್ಣಾನಾಂ ಧರ್ಮಾಚಾರಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಸತ್ಯಂ ಯಜ್ಞಸ್ತಪೋ ದಾನಮೇತದ್ಧರ್ಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ವರ್ಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಅವರ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ; ಸತ್ಯ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ—ಇವೆ ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಅದತ್ತಸ್ಯಾನುಪಾದಾನಂ ದಾನಮಧ್ಯಯನಂ ಜಪಃ । ವಿದ್ಯಾ ವಿತ್ತಂ ತಪಃ ಶೌಚಂ ಕುಲೇ ಜನ್ಮ ತ್ವರೋಗಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಕೊಡದಿದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಜಪ; ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು, ರೋಗರಹಿತತೆ.

ಸಂಸಾರೋಚ್ಛಿತ್ತಿಹೇತುಶ್ಚ ಧರ್ಮಾದೇವ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಧರ್ಮಾತ್ಸುಖಂ ಚ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಜ್ಞಾನಾನ್ಮೋಕ್ಷೋಽಧಿಗಮ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸಂಸಾರವನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಕಾರಣ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಸುಖವೂ ಜ್ಞಾನವೂ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇಜ್ಯಾಧ್ಯಯನದಾನಾನಿ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸನಾತನಃ । ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯವೈಶ್ಯಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೋ ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ, ದಾನ—ಇವು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಾಜನಾಧ್ಯಯನೇ ಶುದ್ಧೇ ವಿಶುದ್ಧಾಚ್ಚ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಃ । ವೃತ್ತಿತ್ರಯಮಿದಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮುನಯಃ ಶ್ರೇಷ್ಠವರ್ಣಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಪವಿತ್ರ ಯಾಜಮಾನ್ಯ, ಪವಿತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ, ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು—ಈ ಮೂರು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಶಸ್ತ್ರೇಣಾಜೀವನಂ ರಾಜ್ಞೋ ಭೂತಾನಾಞ್ಚಾಭಿರಕ್ಷಣಮ್ । ಪಾಶುಪಾಲ್ಯಂ ಕೃಷಿಃ ಪಣ್ಯಂ ವೈಶ್ಯಸ್ಯಾಜೀವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾಜನಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ—ಇವೆ ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯ.

ಶೂದ್ರಸ್ಯ ದ್ವಿಜಶುಶ್ರೂಷಾ ದ್ವಿಜಾನಾಮನುಪೂರ್ವಶಃ । ಗುರೌ ವಾಸೋಽಗ್ನಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಶೂದ್ರನಿಗೆ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸೇವೆ; ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇವೆ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ಇವು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ.

ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾತಾ ಸ್ನಾಪಿತಾ ಭೈಕ್ಷ್ಯಂ ಗುರೌ ಪ್ರಾಣಾನ್ತಿಕೀ ಸ್ಥಿತಿಃ । ಸಮೇಖಲೋ ಜಟೀ ದಣ್ಡೀ ಮುಣ್ಡೀ ವಾ ಗುರುಸಂಶ್ರಯಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ, ಇತರರಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಭಿಕ್ಷೆ, ಗುರುನ ಬಳಿಯೇ ಜೀವಿತಾಂತ ವಾಸ; ಕಟ್ಟಿ, ಜಟೆ, ದಂಡ, ಮುಂಡನ—ಇವೆಲ್ಲ ಗುರುನ ಆಶ್ರಯ.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರೋಪಚರಣಂ ಜೀವನಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ । ಧರ್ಮದಾರೇಷು ಕಲ್ಪೇತ ಪರ್ವವರ್ಜಂ ರತಿಕ್ರಿಯಾಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಸೇವೆ, ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವನ; ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಂಗಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ದೇವಪಿತ್ರತಿತಿಭ್ಯಶ್ಚ ಪೂಜಾದಿಷ್ವನುಕಲ್ಪನಮ್ । ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತ್ಯರ್ಥಸಂಸ್ಥಾನಂ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ಗೃಹಮೇಧಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ದೇವತೆ, ಪಿತೃ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು—ಇದು ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮ.

ಜಟಿತ್ವಮಗ್ನಿಹೋತ್ರತ್ವಂ ಭೂಶಯ್ಯಾಜಿನಧಾರಣಮ್ । ವನೇ ವಾಸಃ ಪಯೋಮೂಲನೀವಾರಫಲವೃತ್ತಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಜಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ಹಾಲು, ಬೇರು, ನೀರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು—

ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾನ್ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾನಂ ವ್ರತಧಾರಿತಾ । ದೇವತಾತಿಥಿಪೂಜಾ ಚ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ವನವಾಸಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು—ಇವು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಧರ್ಮ.

ಸರ್ವಾರಮ್ಭಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನಂ ವೃಕ್ಷಮೂಲತಾ । ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹತಾದ್ರೋಹಃ ಸಮತಾ ಸರ್ವಜನ್ತುಷು ॥ ೧,೨೧೩.

ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮಭಾವನೆ ಇಡುವುದು—

ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಪರಿಷ್ವಙ್ಗೇಸುಖದುಃ ಖಾಧಿಕಾರಿತಾ । ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಶೌಚಂ ವಾಗ್ಯಮೋ ಧ್ಯಾನಚಾರಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಇಷ್ಟವಿಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಪೇಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಶುದ್ಧತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ—

ಸರ್ವೈದ್ರಿಯಸಮಾಹಾರೋ ಧಾರಣಾಧ್ಯಾನನಿತ್ಯತಾ । ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿರೇತ್ಯೇಷ ಪರಿವ್ರಾಡ್ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಸದಾ ಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿಡುವುದು—ಇವು ಪರಿವ್ರಾಜಕರ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಹಿಂಸಾ ಸೂನೃತಾ ವಾಣೀ ಸತ್ಯಶೌಚೇ ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ । ವರ್ಣಿನಾಂ ಲಿಙ್ಗಿನಾಂ ಚೈವ ಸಾಮಾನ್ಯೋ ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು, ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು, ಶುದ್ಧತೆ, ಕ್ಷಮೆ, ದಯೆ—ಇವು ವರ್ಣಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಥೋಕ್ತಕಾರಿಣಃ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಯಾನ್ತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್ । ಆ ಬೋಧಾತ್ಸ್ವಪನಂ ಯಾವತ್ಗೃಹಿಧರ್ಮಂ ಚ ವಚ್ಮಿ ತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹೇಳಿದಂತೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲರೂ ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನಾಗಲರು. ಈಗ ಜಾಗೃತಿಯಿಂದ ನಿದ್ರೆಯವರೆಗೆ ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಬುಧ್ಯೇತ ಧರ್ಮಾರ್ಥೌ ಚಾನುಚಿನ್ತಯೇತ್ । ಕಾಯಕ್ಲೇಶಾಂಶ್ಚ ತನ್ಮೂಲಾನ್ವೇದತತ್ತ್ವಾರ್ಥಮೇವ ಚ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ದೇಹದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನೂ, ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಶರ್ವರ್ಯನ್ತೇ ಸಮುತ್ಥಾಯ ಕೃತಶೌಚಃ ಸಮಾಹಿತಃ । ಸ್ನಾತ್ವಾ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪಾಸೀತ ಸರ್ವಕಾಲಮತನ್ದ್ರಿತಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾತ್ರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಯಾವಾಗಲೂ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿರಬೇಕು.

ಪ್ರಾತಃ ಸನ್ಧ್ಯಾಮುಪಾ ಸೀತ ದನ್ತಧಾವನಪೂರ್ವಿಕಾಮ್ । ಉಭೇ ಮೂತ್ರಪುರೀಷೇ ಚ ದಿವಾ ಕುರ್ಯಾದುದಙ್ಮುಖಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ದಂತಧಾವನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಸಂಧ್ಯಾ ಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಗಲು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಪುರೀಷವನ್ನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ರಾತ್ರೌ ಚ ದಕ್ಷಿಣೇ ಕುರ್ಯಾದುಭೇ ಸನ್ಧ್ಯೇ ಯಥಾ ದಿವಾ । ಛಾಯಾಯಾಮನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ರಾತ್ರೌ ವಾಹನಿ ವಾ ದ್ವಿಜಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾತ್ರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಎರಡು ಸಂಧ್ಯಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹಗಲುಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯಬೇಕು. ನೆರಳು, ಕತ್ತಲೆ, ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಹಗಲು ಯಾವಾಗಲೂ ದ್ವಿಜನು—

ಯಥಾ ತು ಸಮುಖಃ ಕುರ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಣಬಾಧಾಭಯೇಷು ಚ । ಗೋಮಯಾಙ್ಗಾರವಲ್ಮೀಕಫಾಲಾಕೃಷ್ಟೇ ಶುಭೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಜೀವದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ, ಗೋಮಯ, ಅಂಗಾರ, ಪಂಪು, ಹೊಸದಾಗಿ ಉಳುಮೆಯಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ.

ಮಾರ್ಗೋಪಜೀವ್ಯಚ್ಛಾಯಾಸು ನ ಮೂತ್ರಂ ಚ ಪುರೀಷಕಮ್ । ಅನ್ತರ್ಜಲಾದ್ದೇವಗೃಹಾದ್ವಲ್ಮೀಕಾನ್ಮೂಷಿಕಸ್ಥಲಾತ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ನೀರಿನೊಳಗೆ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಪಂಪಿನಲ್ಲಿ, ಇಲಿ ಇರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ಅಥವಾ ಪುರೀಷ ಮಾಡಬಾರದು.

ಪರೇಷಾಂ ಶೌಚಶಿಷ್ಟಾಚ್ಚ ಶ್ಮಶಾನಾಚ್ಚ ಮೃದಂ ತ್ಯಜೇತ್ । ಏಕಾಂ ಲಿಙ್ಗೇ ಮೃದಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾಮ ಹಸ್ತೇ ಮೃದಂ ದ್ವಿಧಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಇತರರ ಶೌಚದಿಂದ, ಶ್ಮಶಾನದಿಂದ ಮಣ್ಣು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಒಂದು ಅಂಗಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣು ಹಾಕಬೇಕು, ಎರಡು ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ಉಭಯೋರ್ದ್ವೇ ಚ ದಾತವ್ಯೇ ಮೂತ್ರಶೌಚಂ ಪ್ರಚಕ್ಷತೇ । ಏಕಾಂ ಲಿಙ್ಗೇ ಗುದೇ ತಿಸ್ತ್ರಸ್ತಥಾ ವಾಮಕರೇ ದಶ ॥ ೧,೨೧೩.

ಎರಡೂ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾಕಬೇಕು, ಇದನ್ನು ಮೂತ್ರ ಶೌಚವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಅಂಗಕ್ಕೆ, ಗುದಿಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಬಾರಿ ಹಾಕಬೇಕು.

ಪಞ್ಚ ಪಾದೇ ದಶೈಕಸ್ಮಿನ್ಕರಯೋಃ ಸಪ್ತಮೃತ್ತಿಕಾಃ । ಅರ್ಧಪ್ರಸೃತಿಮಾತ್ರಾ ತು ಪ್ರಥಮಾ ಮೃತ್ತಿಕಾ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಕಾಲಿಗೆ ಐದು ಬಾರಿ, ಕೈಗೆ ಹತ್ತು ಬಾರಿ, ಏಳು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣು ಹಾಕಬೇಕು. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಹಾಕುವ ಮಣ್ಣು ಅರ್ಧ ಮುಷ್ಟಿಯಷ್ಟು ಇರಬೇಕು.