ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಆರ್ಷಭಂ ತಜರಾಃ ಪಾದೇ ತೃತೀಯೇಽನ್ಯಚ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್ । ಪೂರ್ವವತ್ಪ್ರಥಮಂ ಶೇಷೇ ತಜ್ರಾಃ ಶುದ್ಧವಿರಾಡ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೧೧.

'ಆರ್ಷಭ'ದಲ್ಲಿ ಪಾದದಲ್ಲಿ 'ತಜರಾಃ' ಇರುತ್ತದೆ; ಮೂರನೇ ಪಾದದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ. ಉಳಿದ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ; 'ತಜ್ರಾಃ' ಎಂಬುದನ್ನು 'ಶುದ್ಧವಿರಾಟ್' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

(ಇತ್ಯುಪಸ್ಥಿತಪ್ರಚುಪಿತಪ್ರಕರಣಮ್) । ವಿಷಮಾಕ್ಷರಪಾದಂ ವಾ ಪಞ್ಚಷಟ್ಕಾದಿ ಯಾವಕಮ್ । ಛನ್ದೋಽತ್ರ ನೋಕ್ತಾ ಗಾಥೇತಿ ದಶಧರ್ಂಮಾದಿವದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೧೧.

(ಇಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತ ಪ್ರಚುಪಿತ ಪ್ರಕಾರ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.) ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಮವಲ್ಲದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಗಾಥೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ 'ದಶಧರ್ಮ' ಮುಂತಾದವುಗಳಂತೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೧೨ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಪ್ರಸ್ತಾರ ಆದ್ಯಗೋಽಥೋ ಲಃ ಪರತುಲ್ಯೋಽಥ ಪೂರ್ವಗಃ । ನಷ್ಟಮಧ್ಯೇ ಸಮೇಂಽಕೇ ಲಃ ಸಮೇಽರ್ಧೇ ವಿಷಮೇ ಗುರುಃ ॥ ೧,೨೧೨.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಸ್ತಾರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು 'ಗೋ', ನಂತರ 'ಲಃ', ನಂತರ 'ಪರತುಲ್ಯ', ನಂತರ 'ಪೂರ್ವಗ'. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಲಃ'; ಸಮದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸಮವಲ್ಲದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 'ಗುರುಃ'.

ಪ್ರತಿಲೋಮಗುಣಂ ಲಾದ್ಯಂ ದ್ವಿರುದ್ದಿಷ್ಟಕ ಏಕನುತ್ ॥ ೧,೨೧೨.

ವಿಪರೀತ ಕ್ರಮವನ್ನು 'ಪ್ರತಿಲೋಮಗುಣ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅದು 'ಲಃ'ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟು 'ಏಕ'ದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸಂಖ್ಯಾ ದ್ವಿರರ್ಧೇ ರೂಪೇ ತು ಶೂನ್ಯಂ ಶೂನ್ಯೇ ದ್ವಿರೀರಿತಮ್ । ತಾವದರ್ಧೇ ತದ್ಗುಣಿತಂ ದ್ವಿರ್ದ್ವ್ಯೂನನ್ತು ತದನ್ತತಃ ॥ ೧,೨೧೨.

ಸಂಖ್ಯೆ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ರೂಪದಂತೆ; ಶೂನ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಗುಣಿಸಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.

ಪರೇ ಪೂರ್ಣಂ ಪರೇ ಪೂರ್ಣಂ ಮೇರುಃ ಪ್ರಸ್ತಾರತೋ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೧೨.

ಅತ್ತೆಲ್ಲೋ ಪೂರ್ಣತೆ, ಇತ್ತೆಲ್ಲೋ ಪೂರ್ಣತೆ; ಮೆರುಪರ್ವತವನ್ನೂ ಹಂಚಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಲಗಸಂಖ್ಯಾ ವೃತ್ತಸಂಖ್ಯಾ ಚಾದ್ಯಾಙ್ಗುಲಮಥೋರ್ಧ್ವತಃ । ಸಂಖ್ಯೈವ ದ್ವಿಗುಣೈಕೋನಾಚ್ಛನ್ದಃ ಸಾರೋಽಯಮೀರಿತಃ ॥ ೧,೨೧೨.

ಚಿಕ್ಕದು ಎಷ್ಟು, ವೃತ್ತರೂಪ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದು ಮೊದಲು ಬೆರಳಿನಿಂದ, ನಂತರ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಮಾಡಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, meters (ಛಂದಸ್ಸು) ಯ ಸಾರಾಂಶವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೧೩ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಹರೇಃ ಶ್ರುತ್ವಾಬ್ರವೀದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯಥಾ ವ್ಯಾಸಾಯ ಶೌನಕ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಸಮಾಚಾರಂ ಸರ್ವದಂ ತೇ ತಥಾ ವದೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಹಿಂದೆ ವ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಶೌನಕರಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರ ನಡೆ-ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾನೀಗ ನಿಮಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತೀ ತು ವಿಜ್ಞಾಯ ಶ್ರೌತಂ ಕರ್ಮ ಸಮಾಚರೇತ್ । ಶ್ರೌತಂ ಕರ್ಮ ನ ಚೇದುಕ್ತಂ ತದಾ ಸ್ಮಾರ್ತಂ ಸಮಾಚರೇತ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ವೇದೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ತತ್ರಾಪ್ಯಶಕ್ತಃ ಕರಣೇ ಸದಾಚಾರಂ ಚರೇದ್ವುಧಃ । ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತೀ ಹ ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಲೋಚನೇ ಕರ್ಮದರ್ಶನೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅದನ್ನೂ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸದಾಚಾರವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು; ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕಣ್ಣುಗಳಂತಿವೆ.

ಶ್ರುತ್ಯುಕ್ತಃ ಪರಮೋ ಧರ್ಮಃ ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗತೋಽಪರಃ । ಸಿಷ್ಟಾಚಾರೇಣ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ರಯೋ ಧರ್ಮಾಃ ಸನಾತನಾಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ದೊರೆಯುವುದು ಮೂರನೆಯದು—ಈ ಮೂರು ಶಾಶ್ವತ ಧರ್ಮಗಳು.

ಸತ್ಯಂ ದಾನಂ ದಯಾಲೋಭೋ ವಿದ್ಯೇಜ್ಯಾ ಪೂಜನಂ ದಮಃ । ಅಷ್ಟೌ ತಾನಿ ಪವಿತ್ರಾಣಿ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸತ್ಯ, ದಾನ, ದಯೆ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ವಿದ್ಯೆ, ಪೂಜೆ, ದಮನ—ಈ ಎಂಟು ಶುದ್ಧ ಗುಣಗಳು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ತೇಜೋಮಯಾನಿ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಶರೀರಾಣೀನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಚ । ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಪಾತಕೇನ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಮ್ಭಸಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಳೆಯವರ ದೇಹ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದವು; ಅವು ಪಾಪದಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೂವಿನ ಎಲೆಗೆ ನೀರು ಅಂಟದಂತೆ.

ನಿವಾಸಮುಖ್ಯಾ ವರ್ಣಾನಾಂ ಧರ್ಮಾಚಾರಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ । ಸತ್ಯಂ ಯಜ್ಞಸ್ತಪೋ ದಾನಮೇತದ್ಧರ್ಮಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ವರ್ಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದರೆ ಅವರ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ; ಸತ್ಯ, ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್ಸು, ದಾನ—ಇವೆ ಧರ್ಮದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಅದತ್ತಸ್ಯಾನುಪಾದಾನಂ ದಾನಮಧ್ಯಯನಂ ಜಪಃ । ವಿದ್ಯಾ ವಿತ್ತಂ ತಪಃ ಶೌಚಂ ಕುಲೇ ಜನ್ಮ ತ್ವರೋಗಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಕೊಡದಿದ್ದನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿರುವುದು, ದಾನ, ಅಧ್ಯಯನ, ಜಪ; ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು, ತಪಸ್ಸು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಉತ್ತಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟು, ರೋಗರಹಿತತೆ.

ಸಂಸಾರೋಚ್ಛಿತ್ತಿಹೇತುಶ್ಚ ಧರ್ಮಾದೇವ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಧರ್ಮಾತ್ಸುಖಂ ಚ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಜ್ಞಾನಾನ್ಮೋಕ್ಷೋಽಧಿಗಮ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಸಂಸಾರವನ್ನು ಮುಗಿಸುವ ಕಾರಣ ಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮದಿಂದ ಸುಖವೂ ಜ್ಞಾನವೂ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇಜ್ಯಾಧ್ಯಯನದಾನಾನಿ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ಸನಾತನಃ । ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯವೈಶ್ಯಾನಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯೋ ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಯಜ್ಞ, ಅಧ್ಯಯನ, ದಾನ—ಇವು ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯರಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಯಾಜನಾಧ್ಯಯನೇ ಶುದ್ಧೇ ವಿಶುದ್ಧಾಚ್ಚ ಪ್ರತಿಗ್ರಹಃ । ವೃತ್ತಿತ್ರಯಮಿದಂ ಪ್ರಾಹುರ್ಮುನಯಃ ಶ್ರೇಷ್ಠವರ್ಣಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಪವಿತ್ರ ಯಾಜಮಾನ್ಯ, ಪವಿತ್ರ ಅಧ್ಯಯನ, ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು—ಈ ಮೂರು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರ್ಣದವರಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಶಸ್ತ್ರೇಣಾಜೀವನಂ ರಾಜ್ಞೋ ಭೂತಾನಾಞ್ಚಾಭಿರಕ್ಷಣಮ್ । ಪಾಶುಪಾಲ್ಯಂ ಕೃಷಿಃ ಪಣ್ಯಂ ವೈಶ್ಯಸ್ಯಾಜೀವನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೨೧೩.

ರಾಜನಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ; ವೈಶ್ಯನಿಗೆ ಹಸುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಕೃಷಿ, ವ್ಯಾಪಾರ—ಇವೆ ಅವನ ಜೀವನೋಪಾಯ.

ಶೂದ್ರಸ್ಯ ದ್ವಿಜಶುಶ್ರೂಷಾ ದ್ವಿಜಾನಾಮನುಪೂರ್ವಶಃ । ಗುರೌ ವಾಸೋಽಗ್ನಿಶುಶ್ರೂಷಾ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಶೂದ್ರನಿಗೆ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಸೇವೆ; ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಗುರುನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸ, ಅಗ್ನಿಗೆ ಸೇವೆ, ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ—ಇವು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ.

ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾತಾ ಸ್ನಾಪಿತಾ ಭೈಕ್ಷ್ಯಂ ಗುರೌ ಪ್ರಾಣಾನ್ತಿಕೀ ಸ್ಥಿತಿಃ । ಸಮೇಖಲೋ ಜಟೀ ದಣ್ಡೀ ಮುಣ್ಡೀ ವಾ ಗುರುಸಂಶ್ರಯಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ, ಇತರರಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಭಿಕ್ಷೆ, ಗುರುನ ಬಳಿಯೇ ಜೀವಿತಾಂತ ವಾಸ; ಕಟ್ಟಿ, ಜಟೆ, ದಂಡ, ಮುಂಡನ—ಇವೆಲ್ಲ ಗುರುನ ಆಶ್ರಯ.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರೋಪಚರಣಂ ಜೀವನಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ । ಧರ್ಮದಾರೇಷು ಕಲ್ಪೇತ ಪರ್ವವರ್ಜಂ ರತಿಕ್ರಿಯಾಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಸೇವೆ, ಸ್ವಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವನ; ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸಂಗಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ದೇವಪಿತ್ರತಿತಿಭ್ಯಶ್ಚ ಪೂಜಾದಿಷ್ವನುಕಲ್ಪನಮ್ । ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತ್ಯರ್ಥಸಂಸ್ಥಾನಂ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ಗೃಹಮೇಧಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ದೇವತೆ, ಪಿತೃ, ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆಯಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು; ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು—ಇದು ಗೃಹಸ್ಥನ ಧರ್ಮ.

ಜಟಿತ್ವಮಗ್ನಿಹೋತ್ರತ್ವಂ ಭೂಶಯ್ಯಾಜಿನಧಾರಣಮ್ । ವನೇ ವಾಸಃ ಪಯೋಮೂಲನೀವಾರಫಲವೃತ್ತಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಜಟ್ಟೆ ಹಾಕಿ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಾ, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ಹಾಲು, ಬೇರು, ನೀರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು—

ಪ್ರತಿಷಿದ್ಧಾನ್ನಿವೃತ್ತಿಶ್ಚ ತ್ರಿಃ ಸ್ನಾನಂ ವ್ರತಧಾರಿತಾ । ದೇವತಾತಿಥಿಪೂಜಾ ಚ ಧರ್ಮೋಽಯಂ ವನವಾಸಿನಃ ॥ ೧,೨೧೩.

ನಿಷಿದ್ಧವಾದ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ವ್ರತಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು—ಇವು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಧರ್ಮ.

ಸರ್ವಾರಮ್ಭಪರಿತ್ಯಾಗೋ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನಂ ವೃಕ್ಷಮೂಲತಾ । ನಿಷ್ಪರಿಗ್ರಹತಾದ್ರೋಹಃ ಸಮತಾ ಸರ್ವಜನ್ತುಷು ॥ ೧,೨೧೩.

ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಿಕ್ಷೆ ಯಾಚಿಸಿ ತಿನ್ನುವುದು, ಮರಗಳ ಬೇರುಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳ ಆಸೆ ಇಲ್ಲದೆ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೂ ಸಮಭಾವನೆ ಇಡುವುದು—

ಪ್ರಿಯಾಪ್ರಿಯಪರಿಷ್ವಙ್ಗೇಸುಖದುಃ ಖಾಧಿಕಾರಿತಾ । ಸಬಾಹ್ಯಾಭ್ಯನ್ತರೇ ಶೌಚಂ ವಾಗ್ಯಮೋ ಧ್ಯಾನಚಾರಿತಾ ॥ ೧,೨೧೩.

ಇಷ್ಟವಿಷ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿರಪೇಕ್ಷರಾಗಿದ್ದು, ಹೊರಗೂ ಒಳಗೂ ಶುದ್ಧತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ನಿಯಮ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸ—

ಸರ್ವೈದ್ರಿಯಸಮಾಹಾರೋ ಧಾರಣಾಧ್ಯಾನನಿತ್ಯತಾ । ಭಾವಸಂಶುದ್ಧಿರೇತ್ಯೇಷ ಪರಿವ್ರಾಡ್ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಸದಾ ಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿಡುವುದು—ಇವು ಪರಿವ್ರಾಜಕರ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಹಿಂಸಾ ಸೂನೃತಾ ವಾಣೀ ಸತ್ಯಶೌಚೇ ಕ್ಷಮಾ ದಯಾ । ವರ್ಣಿನಾಂ ಲಿಙ್ಗಿನಾಂ ಚೈವ ಸಾಮಾನ್ಯೋ ಧರ್ಮ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೧೩.

ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು, ಸತ್ಯವಾದ ಮಾತು, ಶುದ್ಧತೆ, ಕ್ಷಮೆ, ದಯೆ—ಇವು ವರ್ಣಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ, ಸಂನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.