ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪಣವಂ ಸ್ಯಾನ್ಮನಯಗೈರ್ಮಯೂರಸಾರಿಣೀ ಭವೇತ್ । ರಜಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ರಗಾಭ್ಯಾಞ್ಚ ರುಕ್ಮವತೀ ಭಮೌ ಸಗೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ಪಣವ ಎಂದರೆ ಮನಯಗೈ, ಅದರಿಂದ ಮಯೂರಸಾರಿಣಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ರಜಾ ಮತ್ತು ರಗಾ ಗಳಿಂದ ರುಕ್ಮವತಿ ಎಂಬುದು ಭಮೌ ಸಗೌ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತಾ ಮಭಸಗೈರ್ಯುಕ್ತಾ ನರಜಾ ಗೋ ಮನೋರಮಾ । ಪಙ್ಕ್ತಿಚ್ಛನ್ದಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಜಸತಾ ಗಾವುಪಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮತ್ತಾ, ಭ, ಗ ಎಂಬ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಜನರು ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಸುಂದರವಾದ ಪಂಕ್ತಿಚ್ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೌ ಜೋ ಗಾವಿನ್ದ್ರವಜ್ರಾ ಸ್ಯಾಜ್ಜತಜ್ಗಾ ಗುಪಪೂರ್ವಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 'ಗ', 'ವಿ', 'ಇಂದ್ರ' ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳಿದ್ದೂ, 'ಜ'ಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುವುದು ಗುಪಪೂರ್ವಿಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉಪಜಾತಯೋಽನ್ಯಾದ್ಯನ್ತಾಃ ಸುಮುಖೀ ನಜಜಾ ಲಗೌ । ಭಭಭಾ ಗೌ ದೋಧಕಂ ಸ್ಯಾಚ್ಛಾಲಿನೀ ಮತತಾ ಗಗೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ಇತರೆ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಉಪಜಾತಿಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳು ಸುಮುಖಿ, ನಜಜಾ ಮತ್ತು ಲಗೌ. ಭಭಭಾ ಮತ್ತು ಗೌ ಡೋಢಕ, ಶ್ಯಾಲಿನಿ ಮತತಾ ಮತ್ತು ಗಗೌ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಬ್ಧಿಲೋಕೈಶ್ಚ ವಿಚ್ಛೇದೋ ವಾತೋರ್ಂಮೋ ಮಮತಾ ಗಗೌ । ಶ್ರೀರ್ಭತೌ ನನಗಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಪಞ್ಚಭಿಃ ಷಡೂಭಿರೇವ ಚ ॥ ೧,೨೦೯.

ನೀರು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಲೋಕಗಳ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮಮತಾ ಗಗೌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಇದೆ; ಶ್ರೀಭತೌ ಮತ್ತು ನನಗಾ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಗನಾ ನೋ ಗೋ ಭ್ರಮರವಿಲಾಸಿತಮುದಾಹೃತಮ್ । ರಥೋದ್ಧತಾರ್ನೌ ರಲಗಾಃ ಸ್ವಾಗತಾ ರನಭಾ ಗಗೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮಗನಾ ಮತ್ತು ಗೌ ಎಂಬವುಗಳನ್ನು ಭ್ರಮರಗಳ ಆಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ; ರಥೋದ್ದತ ಮತ್ತು ಅರ್ಣೌ ರಲಗಾ, ಸ್ವಾಗತ ಮತ್ತು ರಣಭಾ ಗಗೌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ವೃತ್ತಾ ನನೌ ಸಗೌ ಗಃ ಸ್ಯಾನ್ನೌ ರಲೌ ಗಃ ಸಮದ್ರಿಕಾ । ರಜರಾ ಲ್ಗೌ ಶ್ಯೇನಿಕಾ ಸ್ಯಾಜ್ಜಸತಾ ಗೌ ಶಿಖಣ್ಡಿತಮ್ । ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ಛನ್ದಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಂ ಪಿಙ್ಗಲೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ವೃತ್ತಾ, ನನೌ, ಸಗೌ ಮತ್ತು ಗಃ ಸಮಾನವಾದ ಅಳತೆಯವುಗಳು; ರಜರಾ ಮತ್ತು ಲಗೌ ಶ್ಯೇನಿಕಾ, ಜಸತಾ ಮತ್ತು ಗೌ ಶಿಖಂಡಿತ; ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಪಿಂಗಲನು ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ರನೌ ಭಸೌ ಚನ್ದ್ರವರ್ತ್ಮ ವಂಶಸ್ಥಂ ಸ್ಯಾಜ್ಜತೌ ಜರೌ । ತತೋ ಜರಾವಿನ್ದ್ರವಂಶಾ ವೇದಸೈಸ್ತೋಟಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ನ್ಭೌ ಭ್ರೌ ದ್ರುತವಿಲಮ್ಬಿತಂ ಪುಟಶ್ಚ ಸ್ಯಾನ್ನನೌ ಮಯೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ರಣೌ, ಭಸೌ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರವರ್ಮ ಎಂಬವು ವಂಶಸ್ಥ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜೊತೆಗೆ ಜತೌ ಮತ್ತು ಜರೌ ಕೂಡಿವೆ; ನಂತರ ಜರಾ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರವಂಶಾ ವೇದಸೈಸ್ತೋಟಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ; ನ್ಭೌ ಮತ್ತು ಭ್ರೌ ದ್ರುತವಿಲಂಬಿತ, ಪುಟ ನನೌ ಮತ್ತು ಮಯೌ ಆಗಿವೆ.

ವಸುವೇದೈಶ್ಚ ವಿರತಿರ್ಮುದಿತವದನಾ ತ್ವಿಯಮ್ । ನನರರೈಃ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ನಯನಾ ಯಸ್ತಥಾ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೦೯.

ವಸುವೇದದಿಂದ ವಿರತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂತೋಷಭರಿತವಾದ ಮುಖವಿರುವ ಈ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ನಯನಾ ಎಂದು ನನರರಾ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಸಾ ತು ಕುಸುಮವಿಚಿತ್ರಾ ಜಲೋದ್ಧತಗತೀ ರಸೈಃ । ಜಸೌ ಜಸೌ ಚ ಪಾದೇಷು ಚತೂರೈಃ ಸ್ತ್ರಗ್ವಿಣೀ ಮತಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಅನೇಕ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ನೀರಿನಂತೆ ಹರಿಯುವ ಈ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಟ್ರಗ್ವಿಣಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾದದಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಚತುರ ಜಸೌಗಳಿವೆ.

ಭುಜಙ್ಗಪ್ರಯಾತಂ ವೃತ್ತಂ ಚತುಭಿರ್ಯೈಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ । ಪ್ರಯಂವದಾ ನಭಜ್ರೈಶ್ಚ ಮಣಿಮಾಲಾ ತಯೌ ತಯೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ಭುಜಂಗಪ್ರಯಾತ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸು ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮಣಿಮಾಲಾ ಪ್ರಯಂವದಾ, ನಭಜ್ರೈ ಮತ್ತು ತಯೌ, ತಯೌಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಗುಹವಕ್ತ್ರೈಶ್ಚ ಸನ್ನಿದ್ರಾ ಲಲಿತಾ ಸ್ಯಾತ್ತಭೌ ಜರೌ । ಪ್ರಮಿತಾಕ್ಷರಾ ಸಜಸಸೈರುಜ್ಜ್ವಲಾ ತು ನನೌ ಭರೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ಗುಹವಕ್ತ್ರದಿಂದ ಸನ್ನಿದ್ರಾ ಲಲಿತಾ, ತಭೌ ಮತ್ತು ಜರೌ ಆಗಿವೆ; ಪ್ರಮಿತ ಅಕ್ಷರಗಳಿರುವ ಉಜ್ಜ್ವಲಾ, ಸಜಸಸೈಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನನೌ ಮತ್ತು ಭರೌ ಆಗಿವೆ.

ಮಮೌ ಯಯೌ ವೈಶ್ವದೇವೀ ಪಞ್ಚಾಶ್ವೈಶ್ಚ ಯತಿರ್ಭವೇತ್ । ಮಭೌ ಸಮೌ ಜಲಧರಮಾಲಾಬ್ಧ್ಯನ್ತ್ಯೈರ್ಯತಿಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮಮೌ ಮತ್ತು ಯಯೌ ವೈಶ್ವದೇವಿ, ಐವತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಮಭೌ ಮತ್ತು ಸಮೌ, ಜಲಧರಮಾಲಾ ಮತ್ತು ಅಬ್ಧ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದವು ಕೂಡ ಯತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ನೌ ತತೌ ಗಃ ಕ್ಷಮಾವೃತ್ತಂ ತುರಗೈಶ್ಚ ರಸೈರ್ಯತಿಃ । ಪ್ರಹರ್ಷಿಣೀ ಮನೌ ಜ್ರೌ ಗಾ ವಹ್ನಿಭಿರ್ದಶಭಿರ್ಯತಿಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ನೌ, ತತೌ ಮತ್ತು ಗಃ ಕ್ಷಮಾವೃತ್ತ, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ; ಪ್ರಹರ್ಷಿಣಿ ಮನು, ಜ್ರೌ ಮತ್ತು ಗಃ, ಹತ್ತು ಅಗ್ನಿಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಜಭೌ ಸಜೌ ಗೋ ರುಚಿರಾ ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ ಗ್ರಹೈರ್ಯತಿಃ । ಮತ್ತಮಯೂರಂ ಮತಯಾಃ ಸಗೌ ದೇವಗ್ರಹೈರ್ಯತಿಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ಜಭೌ, ಸಜೌ ಮತ್ತು ಗಃ ರುಚಿರಾ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ನಾಲ್ಕು ಗ್ರಹಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ; ಮತ್ತಮಯೂರ, ಮತಯಾಃ ಮತ್ತು ಸಗೌ ದೇವಗ್ರಹಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ಮಞ್ಜುಭಾಷಿಣೀ ಸಜ್ಸಾ ಜ್ಗೌ ಸುನನ್ದಿನೀ ಸಜಸಾ ಮಗೌ । ನನೌ ತತೌ ಚನ್ದ್ರಿಕಾ ಗಃ ಸಪ್ತಭಿಶ್ಚ ರಸೈರ್ಯತಿಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮಂಜುಭಾಷಿಣಿ ಸಜ್ಸಾ ಮತ್ತು ಜ್ಗೌ, ಸುನಂದಿನಿ ಸಜಸಾ ಮತ್ತು ಮಗೌ; ನನೌ, ತತೌ, ಚಂದ್ರಿಕಾ ಗಃ ಮತ್ತು ಏಳು ರಸಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಸಮ್ಬಾಧಾ ಮತನಸಾ ಗಗೌ ಬಾಣಗ್ರಹೈರ್ಯತಿಃ । ನನರಾಃ ಸೋ ಲಧುಗುರುಃ ಸ್ವರೈಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾಪರಾಜಿತಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಅಸಂಬಾಧಾ, ಮತನಸಾ ಮತ್ತು ಗಗೌ ಬಾಣಗ್ರಹಗಳಿದ್ದರೆ ಯತಿ; ನನರಾಃ ಲಘುಗುರು, ಸ್ವರಗಳಿದ್ದರೆ ಅಪರಾಜಿತಾ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನನೌ ಭನೌ ಪ್ರಹರಣಕಲಿಕೇಯಂ ಲಗೌ ತಥಾ । ವಸನ್ತತಿಲಕಾ ಸಿಂಹೋನ್ನತಾ ತಭ್ಜಾ ಜಗೌ ಗುರುಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ನನೌ, ಭನೌ ಮತ್ತು ಪ್ರಹರಣಕಲಿಕಾ ಲಗೌ ಕೂಡಿವೆ; ವಸಂತತಿಲಕಾ, ಸಿಂಹೋನ್ನತಾ ಮತ್ತು ತಭ್ಜಾ ಜಗೌ ಗುರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಭಜೌ ಸನೌ ಗಗಾವಿನ್ದುವದನಾಥ ಸುಕೇಶರಮ್ । ನರನಾ ರಲಗಾಃ ಪಾದೇ ಶರ್ಕರೀ ಪ್ರತಿಪಾದಿತಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಭಜೌ, ಸನೌ ಮತ್ತು ಗಗಾವಿಂದು ವದನಾಥ ಮತ್ತು ಸುಕೇಶರಂ ಆಗಿವೆ; ನರನಾ, ರಲಗಾ ಮತ್ತು ಪಾದೆ, ಶರ್ಕರಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಚತುರ್ದಶಲಘುಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಶ್ರೇಷ್ಠಾ ಶಶಿಕಲಾ ಸಗಾ । ರಸಗ್ರಹಯತಿಃ ಸ್ರಕ್ಸ್ರಾ ವಸುಶೈಲಯತಿಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಅಕ್ಷರಗಳ ಛಂದಸ್ಸು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಕಲೆಯು ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು, ರಸಗ್ರಹಯತಿ, ಸ್ರಕ್ಸ್ರಾ ಮತ್ತು ವಸುಶೈಲಯತಿ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ.

ಸ್ಯಾನ್ಮಣಿಗುಣನಿಕರೋ ಮಾಲಿನೀ ನನಮಾ ಯಯೌ । ವಸುಸ್ವರಯತಿಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ನಜೌ ಭಜ್ರಾಃ ಪ್ರಭದ್ರಕಮ್ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮಣಿಗುಣಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಮಾಲಿನೀ ಛಂದಸ್ಸು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ನನಮಾ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ವಸುಸ್ವರಯತಿ, ನಜೌ, ಭಜ್ರಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಭದ್ರಕ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸುಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ.

ಏಲಾ ಸಯೌ ನನೌ ಯಃಸ್ಯಾಚ್ಚಿತ್ರಲೇಖಾಸ್ವರಾಷ್ಟಕೈಃ । ಮರೌ ಮಯೌ ಯಶ್ಚ ಭವೇದುಕ್ತೇಯಮತಿ ಶರ್ಕರೀ ॥ ೧,೨೦೯.

ಏಲಾ, ಸಯೌ, ನನೌ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಚಿತ್ರಲೇಖಾ ಸ್ವರಗಳಿರುವವರು, ಮರೌ ಮತ್ತು ಮಯೌ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಶರ್ಕರಿ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ವರಾತ್ಖಂ ವೃಷಭಗಜಜೃಮ್ಭಿತಂ ಭ್ರನನಾ ನಗೌ । ನಜಭಜರಾ ವಾಣಿನೀ ಗಃ ಪಿಙ್ಗಲೇನಾಷ್ಟಿರೀರಿತಾ ॥ ೧,೨೦೯.

ಸ್ವರದಿಂದ ಖಂ, ವೃಷಭ, ಗಜ, ಜೃಂಭಿತ, ಭ್ರಣನಾ ಮತ್ತು ನಾಗೌ ಕೂಡ ಸೇರಿವೆ. ನಜಭಜರಾ, ವಾಣಿನೀ ಮತ್ತು ಗಃ ಸೇರಿ, ಎಂಟು ಅಂಶಗಳ ಪಿಂಗಲ ಛಂದಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರಸರುದ್ರೈಃ ಶಿಖರಿಣೀ ಯಮೌ ನಸಭಲಾ ಗುರುಃ । ವಸುಗ್ರಯತಿಃ ಪೃಥ್ವೀ ಜಸೌ ಜಸಯಲಾ ಗುರುಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ರಸರುದ್ರ, ಶಿಖರಿಣೀ ಛಂದಸ್ಸು, ಯಮೌ ಮತ್ತು ನಸಭಲಾ, ಗುರು; ವಸುಗ್ರಯತಿ ಛಂದಸ್ಸು ಪೃಥ್ವೀ, ಜಸೌ ಮತ್ತು ಜಸಯಲಾ, ಗುರು.

ದಶಸ್ವರೈರ್ವಂಶಪತ್ರಪತಿತಂ ಭ್ರೌನ್ನಭಾ ಲಗೌ । ಷಡ್ವೇದಾಶ್ವೈಶ್ಚ ಹರಿಣೀ ನಸಮಾ ರಸಲಾ ಗುರುಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ಹತ್ತು ಸ್ವರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಂಶಪತ್ರ ಪತನವಾಗುತ್ತದೆ, ಭ್ರೌನ್ನಭಾ ಲಘು. ಆರು ವೇದಾಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿಣೀ ಛಂದಸ್ಸು, ನಸಮಾ ಮತ್ತು ರಸಲಾ, ಗುರು.

ಮನ್ದಾಕ್ರಾನ್ತಬ್ಧಿಷಡ್ನಗೈರ್ಮಭನಾಸ್ತತಗಾ ಗುರುಃ । ನರ್ದಟಕಂ ನಜಭಜಾ ಜಲೌ ಗೋ ಯತಿರೇವ ಚ ॥ ೧,೨೦೯.

ಮಂದಾಕ್ರಾಂತ ಛಂದಸ್ಸು, ಆರು ನಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಭನಾ ಮತ್ತು ತತಗಾ ಸೇರಿ, ಗುರು. ನರ್ಡಟಕ, ನಜಭಜಾ, ಜಲೌ ಮತ್ತು ಗೋ ಕೂಡ ಛಂದಸ್ಸುಗಳಾಗಿವೆ.

ಸಪ್ತರ್ತ್ವಬ್ಧಿಃ ಕೋಕಿಲಕಮತ್ಯಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಪೂರ್ವವತ್ । ಭೂತರ್ತ್ವಶ್ವೈಃ ಕುಸುಮಿತಲತಾ ಮ್ತೌ ನ್ಯೌ ಯಯೌ ಧೃತಿಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ಸಪ್ತಋತು ಛಂದಸ್ಸು, ಕೋಕಿಲ ಮತ್ತು ಕಮತ್ಯಷ್ಟಿ ಹೀಗೆಯೇ ಇವೆ. ಭೂತಋತು ಮತ್ತು ಅಶ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಸುಮಿತಲತಾ, ಎಂಟೌ, ನ್ಯೌ ಮತ್ತು ಯಯೌ ಸೇರಿ ಧೃತಿ.

ರಸರ್ತ್ವಶ್ವೈರ್ಯಮೌ ನ್ಸೌ ರೌ ಮೇಘವಿಸ್ಫೂರ್ಜಿತಾ ರಗೌ । ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತಂ ಮಃ ಸೂರ್ಯಶ್ವೈಃ ಸಜ್ಸತಾಸ್ತಗೌ ॥ ೧,೨೦೯.

ರಸಋತು ಮತ್ತು ಅಶ್ವ, ಯಮೌ, ನ್ಸೌ ಮತ್ತು ರೌ ಸೇರಿ ಮೇಘವಿಸ್ಫೂರ್ಜಿತ ಛಂದಸ್ಸು, ರಗೌ. ಶಾರ್ದೂಲವಿಕ್ರೀಡಿತ, ಮಹಃ, ಸೂರ್ಯಾಶ್ವ, ಸಜ್ಸತಾ ಮತ್ತು ಸ್ತಗೌ ಸೇರಿವೆ.

ಛನ್ದೋ ಹ್ಯತಿಧೃತಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತಮತ ಊರ್ಧ್ವಂ ಕೃತಿರ್ಭವೇತ್ । ಸಪ್ತಾಶ್ವರ್ತುಃ ಸುವದನಾ ಭ್ರೌ ಮನೌ ಯಭಲಾ ಗುರುಃ ॥ ೧,೨೦೯.

ಅತಿಧೃತಿ ಎಂಬ ಛಂದಸ್ಸು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ನಂತರ ಕೃತಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಏಳು ಅಶ್ವ ಮತ್ತು ಋತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುವದನಾ, ಭ್ರೌ, ಮನೌ ಮತ್ತು ಯಭಲಾ, ಗುರು.