ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪುನರ್ನವಾಥ ಪರ್ಷಾಭೂಃ ಕಠಿಲ್ಯಾ ಕಾರುಣಾ ತಥಾ । ಏರಣ್ಡಶ್ಚೋರುವೂಕಃ ಸ್ಯಾದಾಮರ್ದೋ ವರ್ಧಮಾನಕಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ಪುನರ್ಣವಾ, ಪರ್ಷಾಭೂ, ಕಠಿಲ್ಯಾ, ಕಾರುಣಾ, ಎರಂಡ, ಉರುವೂಕ, ಆಮರ್ದ ಮತ್ತು ವರ್ಧಮಾನಕ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ.

ಝಷಾ ನಾಗಬಲಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಗೋಕ್ಷುರೋ ಮತಃ । ಶತಾವರೀ ವರಾ ಭೀರು ಪೀವರೀನ್ದೀವರೀ ವರೀ ॥ ೧,೨೦೪.

ಝಷಾ ಎಂಬುದು ನಾಗಬಲಾ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ ಎಂಬುದು ಗೋಕ್ಷುರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಶತಾವರಿ, ವರಾ, ಭೀರು, ಪೀವರಿ, ಇಂದೀವರಿ ಮತ್ತು ವರಿಯೂ ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ವ್ಯಾಘ್ರೀ ತು ಬೃಹತೀ ಕೃಷ್ಣಾ ಹಂಸಪಾದೀ ಮಧುಸ್ತ್ರವಾ । ಧಾಮನೀ ಕಣ್ಟಕಾರೀ ಸ್ಯಾತ್ಕ್ಷುದ್ರಾ ಸಿಂಹೀ ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ವ್ಯಾಘ್ರಿ ಎಂದರೆ ಬೃಹತಿ, ಕೃಷ್ಣಾ, ಹಂಸಪಾದಿ, ಮಧುಸ್ತ್ರವಾ, ಧಾಮನಿ, ಕಂಟಕಾರೀ, ಕ್ಷುದ್ರಾ, ಸಿಂಹಿ ಮತ್ತು ನಿದಿಗ್ಧಿಕಾ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ.

ವೃಶ್ಚಿಕಾ ತ್ರ್ಯಮೃತಾ ಕಾಲೀ ವಿಷಘ್ನೀ ಸರ್ಪದಂಷ್ಟ್ರಿಕಾ । ಮರ್ಕಟೀ ಚಾತ್ಮಗುಪ್ತಾ ಸ್ಯಾದಾರ್ಷೇಯೀ ಕಪಿಕಚ್ಛುಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ವೃಶ್ಚಿಕಾ, ತ್ರಯಮೃತಾ, ಕಾಲಿ, ವಿಷಘ್ನಿ, ಸರ್ಪದಂಷ್ಟ್ರಿಕಾ, ಮರ್ಕಟಿ, ಆತ್ಮಗುಪ್ತಾ, ಆರ್ಷೇಯಿ ಮತ್ತು ಕಪಿಕಚ್ಛುಕಾ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳು ಹೆಸರಾಗಿವೆ.

ಮುದ್ಗಪರ್ಣೋ ಕ್ಷುದ್ರಸಹಾ ಮಾಷಪರ್ಣೋ ಮಹಾಸಹಾ । ತ್ಯಜಾ ಪರಾ ಚ ಮಹಾ ಜ್ಞೇಯಾ ದಣ್ಡಯೋನ್ಯಙ್ಕಸಂಜ್ಞಯಾ । ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ತು ವಟೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಅಶ್ವತ್ಥಃ ಕಪಿಲೋ ಮತಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ಮುದ್ಗಪರ್ಣ ಎಂಬುದು ಕ್ಷುದ್ರಸಹಾ; ಮಾಷಪರ್ಣ ಎಂಬುದು ಮಹಾಸಹಾ; ತ್ಯಜಾ ಮತ್ತು ಪರಾ ಎಂಬುವು ಮಹಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ; ದಂಡಯೋನಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ; ನ್ಯಗ್ರೋಧ ಎಂಬುದು ವಟ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಕಪಿಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ಲಕ್ಷೋಽಥ ಗರ್ದಭಾಣ್ಡಃ ಸ್ಯಾತ್ಪರ್ಕಟೀ ಚ ಕಪೀತನಃ । ಪಾರ್ಥಸ್ತು ಕಕುಭೋ ಧನ್ವಿ ವಿಜ್ಞೇಯೋರ್ಽಜುನನಾಮಭಿಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ಪ್ಲಕ್ಷ ಎಂಬುದು ಗರ್ಡಭಾಣ್ಡ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಪರ್ಕಟಿ ಎಂಬುದು ಕಪೀತನ; ಪಾರ್ಥ ಎಂಬುದು ಕಕುಭ ಮತ್ತು ಧನ್ವಿ, ಅರ್ಜುನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನನ್ದೀವೃಕ್ಷಃ ಪ್ರರೋಹೀ ಸ್ಯಾತ್ಪುಷ್ಟಿಕಾರೀತಿ ಚೋಚ್ಯತೇ । ವಞ್ಜುಲೋ ವೇತಸೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಭಲ್ಲಾತಶ್ಚಾಪ್ಯರುಷ್ಕರಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ನಂದೀವೃಕ್ಷ ಎಂಬುದು ಪ್ರರೋಹಿ, ಪುಷ್ಟಿಕಾರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ವಂಜುಲ, ವೇತಸ, ಭಲ್ಲಾತ ಮತ್ತು ಅರುಷ್ಕರ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ.

ಲೋಧ್ರಃ ಸಾರವಕೋ ಧೃಷ್ಟಸ್ತಿರೀಟಶ್ಚಾಪಿ ಕೀರ್ತಿತಃ । ಬೃಹತ್ಫಲಾ ಮಹಾಜಮ್ಬೂರ್ಜ್ಞೇಯಾ ಬಾಲಫಲಾ ಪರಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಲೋಧ್ರ, ಸಾರವಕ, ಧೃಷ್ಠ ಮತ್ತು ತಿರಿಟ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ; ಬೃಹತ್ಪಲ ಎಂಬುದು ಮಹಾಜಂಬೂ, ಬಾಲಪಲ ಎಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ.

ತೃತೀಯಾ ಜಲಜಮ್ಬೂಃ ಸ್ಯಾನ್ನಾದೇಯೀ ಸಾ ಚ ಕೀರ್ತಿತಾ । ಕಣಾ ಕೃಷ್ಣೋಪಕುಞ್ಚೀ ಚ ಶೌಣ್ಡೀ ಮಾಗಧಿಕೇತಿ ಚ ॥ ೧,೨೦೪.

ಮೂರನೆಯದು ಜಲಜಂಬೂ, ಅದನ್ನು ನಾದೇಯಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಕನಾ, ಕೃಷ್ಣೋಪಕುಂಚಿ, ಶೌಂಡಿ ಮತ್ತು ಮಾಗಧಿಕ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ಕಥಿತಾ ಪಿಪ್ಪಲೀ ತಜ್ಜ್ಞೈಸ್ತನ್ಮೂಲಂ ಗ್ರನ್ಥಿಕಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಊಷಣಂ ಮರಿಚಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಶುಣ್ಠೀ ವಿಶ್ವಂ ಮಹೌಷಧಮ್ ॥ ೧,೨೦೪.

ಪಿಪ್ಪಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿದವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಅದರ ಬೇರು ಗ್ರಂಥಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಊಷಣ ಎಂಬುದು ಮರಿಚ; ಶುಂಟಿ ಎಂಬುದು ವಿಶ್ವದ ಮಹೌಷಧಿ.

ವ್ಯೋಷಂ ಕಟುತ್ರಯಂ ವಿದ್ಯಾತ್ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತಚ್ಚ ಕೀರ್ತ್ಯತೇ । ಲಾಙ್ಗಲೀ ಹಲಿನೀ ಚ ಸ್ಯಾಚ್ಛೇಯಸೀ ಗಜ ಪಿಪ್ಪಲೀ ॥ ೧,೨೦೪.

ವ್ಯೋಷ ಎಂಬುದು ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಅದನ್ನು ತ್ರ್ಯೂಷಣ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಲಾಂಗಲಿ ಎಂಬುದು ಹಲಿನಿ, ಚೇಯಸಿ ಎಂಬುದು ಗಜಪಿಪ್ಪಲಿ.

ತ್ರಾಯನ್ತೀ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ಸ್ಯಾದುತ್ಸಾಯಾ ಸುವಹಾ ಸ್ಮೃತಾ । ಚಿತ್ರಕಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛಿಖೀ ವಹ್ನಿರಗ್ನಿಸಂಜ್ಞಾಭಿರುಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೦೪.

ತ್ರಾಯಂತಿ ಎಂಬುದು ತ್ರಾಯಮಾಣಾ, ಉತ್ಸಾಯ ಎಂಬುದು ಸುವಹಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಚಿತ್ರಕ ಎಂಬುದು ಶಿಖಿ, ವಹ್ನಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

ಷಡ್ಗ್ರನ್ಥೋಗ್ರಾ ವಚಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಶ್ವೇತಾ ಹೈಮವತೀತಿ ಚ । ಕುಟಜೋ ವೃಕ್ಷಕಃ ಶಕ್ರೋ ವತ್ಸಕೋ ಗಿರಿಮಾಲ್ಲಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಷಡ್ಗ್ರಂಥ ಎಂಬುದು ಉಗ್ರಾ ಮತ್ತು ವಚಾ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಶ್ವೇತಾ ಎಂಬುದು ಹೈಮವತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಕುಟಜ, ವೃಕ್ಷಕ, ಶಕ್ರ, ವತ್ಸಕ ಮತ್ತು ಗಿರಿಮಾಲ್ಲಿಕಾ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇವೆ.

ಕಲಿಙ್ಗೇನ್ದ್ರಯವಾರಿಷ್ಟಂ ತಸ್ಯ ಬೀಜಾನಿ ಲಕ್ಷಯೇತ್ । ಮುಸ್ತಕ್ತೋ ಮೇಘನಾಮಾ ಸ್ಯಾತ್ಕೌನ್ತೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಹರೇಣುಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಕಲಿಂಗ, ಇಂದ್ರಯವ ಮತ್ತು ಆರಿಷ್ಟ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಮುಸ್ತಕ ಎಂಬುದು ಮೇಘನಾಮ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಕೌಂತಿ ಎಂಬುದು ಹರೇಣುಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಏಲಾ ಚ ಬಹುಲಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಲಾ ಚ ತಥಾ ತ್ರುಟಿಃ । ಪದ್ಮಾ ಭಾರ್ಙ್ಗೋ ತಥಾ ಕಾಞ್ಜೀ ಜ್ಞೇಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಯಷ್ಟಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಏಲ ಎಂಬುದು ಬಹುಳಾ, ಸೂಕ್ಷ್ಮೇಲ ಎಂಬುದು ತ್ರುಟಿ; ಪದ್ಮಾ, ಭಾರ್ಙ್ಗ, ಕಾಂಜಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಯಷ್ಟಿಕಾ ಎಂಬ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇದ್ದವೆ.

ಮೂರ್ವಾ ಮಧುರಸಾ ಜ್ಞೇಯಾ ತೇಜನೀ ತಿಕ್ತವಲ್ಲಿಕಾ । ಮಹಾನಿಮ್ಬೋ ಬೃಹನ್ನಿಮ್ಬೋ ದೀಪ್ಯಕಃ ಸ್ಯಾದ್ಯವಾನಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಮೂರ್ವಾ ಎಂಬುದು ಮಧುರಸಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ತೇಜನಿ ಎಂಬುದು ತಿಕ್ತವಲ್ಲಿಕಾ; ಮಹಾನಿಂಬ ಎಂಬುದು ಬೃಹನ್ನಿಂಬ; ದೀಪ್ಯಕ ಎಂಬುದು ಯವಾನಿಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ವಿಡಙ್ಗಂ ಕ್ರಿಮಶತ್ರುಃ ಸ್ಯಾದ್ರಾಮಠಂ ಹಿಙ್ಗುರುಚ್ಯತೇ । ಅಜಾಜೀ ಜೀರಕಂ ಜ್ಞೇಯಾ ಕಾರವೀ ಚೋಪಕುಞ್ಚಿಕಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ವಿಡಂಗ ಎಂಬುದು ಹುಳಗಳ ಶತ್ರು; ರಾಮಠ ಎಂಬುದು ಹಿಂಗು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಅಜಾಜಿ ಎಂಬುದು ಜೀರಕ; ಕಾರವಿ ಎಂಬುದು ಉಪಕುಂಚಿಕ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಕಟುಕಾ ತಿಕ್ತಾ ತಥಾ ಕಟುಕರೋಹಿಣೀ । ತಗರಂ ಸ್ಯಾನ್ನತಂ ವಕ್ರಂ ಚೋಚಂ ತ್ವಚವರಾಙ್ಗಕಮ್ ॥ ೧,೨೦೪.

ಕಟುಕಾ, ತಿಕ್ತಾ ಮತ್ತು ಕಟುಕ ರೋಹಿಣಿ ಎಂಬುವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತಗರವು ಸ್ವಲ್ಪ ವಕ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ವಕ್ರ ಎಂಬುದು ಬಾಗಿದ ರೀತಿಯದು, ಕೋಚ ಎಂಬುದು ತ್ವಚಾವರಾಂಗಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಉದೀಚ್ಯಂ ಬಾಲಕಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಹ್ರೀಬೇರಂ ಚಾಮ್ಬುನಾಮಭಿಃ । ಪತ್ರಕಂ ದಲಸಂಜ್ಞಾಭಿಶ್ಚಾರಕಂ ತಸ್ಕರಾಹ್ವಯಮ್ ॥ ೧,೨೦೪.

ಉದೀಚ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಾಲಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಹ್ರೀಬೆರ ಎಂಬುದು ನೀರಿನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪತ್ರಕ ಎಂಬುದನ್ನು ದಲಸಂಜ್ಞಾ ಎಂದೂ, ಚಾರಕ ಎಂಬುದನ್ನು ತಸ್ಕರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಹೇಮಾಭಂ ನಾಗಸಂಜ್ಞಾಭಿರ್ನಾಗಕೇಶರ ಉಚ್ಯತೇ । ಅಸೃಕ್ಕುಙ್ಕುಮಮಾಖ್ಯಾತಂ ತಥಾ ಕಾಶ್ಮೀರಬಾಹ್ಲಿಕಮ್ ॥ ೧,೨೦೪.

ಹೇಮಾಭ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾಗ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾಗಕೇಶರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಕ್ತಕುಂಕುಮ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಬಹ್ಲಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.

ಅಯೋ ಲೋಹಂ ಸಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಯೌಗಿಕೈರ್ಲೋಹನಾಮಭಿಃ । ಪುರಂ ಕುಟನಟಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಹಿಷಾಕ್ಷಃ ಪಲಙ್ಕಷಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಅಯಸ್ಸು ಎಂಬುದನ್ನು ಲೋಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪುರ, ಕುಟನಟ, ಮಹಿಷಾಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪಲಂಕಷ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕಾಶ್ಮರೀ ಕಟ್ಫಲಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಶ್ರೀಪರ್ಣೋ ಚೇತಿ ಕೀರ್ತಿತಾ । ಶಲ್ಲಕೀ ಗಜಭಕ್ಷ್ಯಾ ಚ ಪತ್ರೀ ಚ ಸುರಭೀ ಸ್ತ್ರವಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ಕಾಶ್ಮರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಟ್ಫಲ ಎಂದು, ಶ್ರೀಪರ್ಣ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಹಾಗೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಲ್ಲಕಿ, ಗಜಭಕ್ಷ್ಯ, ಪತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸುರಭಿಸ್ರವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಧಾತ್ರೀಮಾಮಲಕೀಂ ವಿದ್ಯಾದಕ್ಷಶ್ಚೈವ ವಿಭೀತಕಃ । ಪಥ್ಯಾಭಯಾ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಪೂತನಾ ಚ ಹರೀತಕೀ ॥ ೧,೨೦೪.

ಧಾತ್ರೀ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಮಲಕಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ವಿಭೀತಕವನ್ನು ಅಕ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪಥ್ಯಾ ಎಂಬುದು ಅಭಯ, ಪೂತನಾ ಎಂಬುದು ಹರೀತಕಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತ್ರಿಫಲಾ ಫಲಮೇವೋಕ್ತಾ ತಚ್ಚ ಜ್ಞೇಯಂ ಫಲತ್ರಿಕಮ್ । ಉದಕೀರ್ಯೋ ದೀರ್ಘವೃನ್ತಃ ಕರಞ್ಜಶ್ಚೇತಿ ಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೧,೨೦೪.

ತ್ರಿಫಲಾ ಎಂಬುದು ಹಣ್ಣುಗಳ ತ್ರಯ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಉಡಕೀರ್ಯ, ದೀರ್ಘವೃಂತ ಎಂಬುದನ್ನು ಕರಂಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಷ್ಟೀ ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮದುಕಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾ । ಧಾತಕೀ ತಾಮ್ರಪರ್ಣೋ ಸ್ಯಾತ್ಸಮಙ್ಗಾ ಕುಞ್ಜರಾ ಮತಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಯಷ್ಟಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಮದುಕ ಎಂಬುದು ಮಧುಯಷ್ಟಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಧಾತಕಿ ಎಂಬುದು ತಾಮ್ರಪರ್ಣ, ಸಮಂಗ ಎಂಬುದನ್ನು ಕುಂಜರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಿತಂ ಮಲಯಜಂ ಶೀತಂ ಗೋಶೀರ್ಷಂ ಸಿತಚನ್ದನಮ್ । ವಿದ್ಯಾದ್ರಕ್ತಂ ಚನ್ದನಂ ಚ ದ್ವಿತೀಯಂ ರಕ್ತಚನ್ದನಮ್ ॥ ೧,೨೦೪.

ಸಿತ ಎಂಬುದು ಮಲಯಜ, ಅದು ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗೋಶೀರ್ಷ ಎಂಬುದು ಬಿಳಿ ಚಂದನ. ರಕ್ತ ಎಂಬುದು ಚಂದನ, ಎರಡನೆಯದು ರಕ್ತಚಂದನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕಾಕೋಲೀ ಚ ಸ್ಮೃತಾ ವೀರಾ ವಯಸ್ಯಾ ಚಾರ್ಕಪುಷ್ಪಿಕಾ । ಶೃಙ್ಗೀ ಕರ್ಕಟಶೃಙ್ಗೀ ಚ ಮಹಾಘೋಷಾ ಚ ಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ಕಾಕೋಳಿ ಎಂಬುದನ್ನು ವೀರ ಎಂದು, ವಯಸ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರ್ಕಪುಷ್ಪಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶೃಂಗಿ, ಕರ್ಕಟಶೃಂಗಿ ಮತ್ತು ಮಹಾಘೋಷ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ತುಗಾಕ್ಷೀರೀ ಶುಭಾ ವಾಂಶೀ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ವಂಶಲೋಚನಾ । ಮೃದ್ವಿಕಾ ಚ ಸ್ಮೃತಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ತಥಾ ಗೋಸ್ತನಿಕಾ ಮತಾ ॥ ೧,೨೦೪.

ತುಗಾಕ್ಷಿರಿ, ಶುಭವಾದ ವಾಂಶಿ ಎಂಬುದನ್ನು ವಂಶಲೋಚನ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮೃದ್ವಿಕಾ ಎಂಬುದು ದ್ರಾಕ್ಷ ಎಂದು, ಗೋಸ್ತನಿಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಯಾದುಶೀರಂ ಮೃಣಾಲಞ್ಚ ಸೇವ್ಯಂ ಲಾಮಜ್ಜಕಂ ತಥಾ । ಸಾರಞ್ಚ ಗೋಪವಲ್ಲೀ ಚ ಗೋಪೀ ಭದ್ರಾ ಚ ಕಥ್ಯತೇ ॥ ೧,೨೦೪.

ಉಶೀರ ಮತ್ತು ಮೃಣಾಲ ಎಂಬುವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಸೇವ್ಯ ಮತ್ತು ಲಾಮಜ್ಜಕ ಕೂಡಾ. ಸಾರ, ಗೋಪವಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಗೋಪಿ ಭದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.