ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಧ್ವಜಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಾರ್ಯನಾಶೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತೇ ಧೂಮ್ರೇ ಕಲಿದುಃ ಖಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೯೯.

ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಕೈಗೊಂಡ ಕೆಲಸಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಬೂದುಬಣ್ಣದ ಪ್ರಾಣಿ ಇದ್ದರೆ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತೇ ಸಿಂಹೇ ವಿಗ್ರಹೋ ದುಃ ಖಮೇವ ಚ । ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತೇ ಶ್ವಾನೇ ಗೃಹಭಙ್ಗಭಯಾದಿಕಮ್ ॥ ೧,೧೯೯.

ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಇದ್ದರೆ ಜಗಳ ಮತ್ತು ದುಃಖ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಮನೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಭಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಪಾಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.

ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ವೃಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ್ಥಾನಭ್ರಂಶಭಯಾದಿಕಮ್ । ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಖರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನನಾಶಪರಾಜಯೌ ॥ ೧,೧೯೯.

ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮೆ ಇದ್ದರೆ ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕತ್ತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಹಣ ಹೋದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೋಲು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಗಜಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧನಕೀರ್ತ್ಯಾದಿಕಂ ಭವೇತ್ । ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷಸ್ಥಾನೇ ಸ್ಥಿತೇ ಧ್ವಾಙ್ಕ್ಷೇ ವಿದೇಶಗಮನಾದಿಕಮ್ ॥ ೧,೧೯೯.

ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಆನೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಧನ, ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಶುಭಫಲಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಗೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಯೇ ಇದ್ದರೆ ವಿದೇಶಯಾನ ಮತ್ತು ಹೋಲುವ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೦೦ ಭೈರವ ಉವಾಚ । ವಕ್ಷ್ಯೇ ವಾಯುಜಯಂ ದೇವಿ ಜಯಾ ಜಯವಿದೇಶಕಮ್ । ವಾಯ್ವಗ್ನಿಜಲಶಕ್ರಾಖ್ಯಂ ಮಙ್ಗಲಾನಾಞ್ಚತುಷ್ಟಯಮ್ ॥ ೧,೨೦೦.

ಭೈರವನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ನಾನು ವಾಯುವಿನ ಜಯ, ಜಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಶುಭಫಲಗಳನ್ನೂ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ವಾಮದಕ್ಷಿಣಸಂಸ್ಥಶ್ಚ ವಾಯುಶ್ಚ ಬಹುಲೋ ಭವೇತ್ । ಊರ್ಧ್ವವಾಹೀ ಭವೇದಗ್ನಿರಧಸ್ತು ವರುಣೋ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೨೦೦.

ವಾಯು ಎಡ ಅಥವಾ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಜಲ (ವರుణ) ಕೆಳಗಡೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಮಹೇನ್ದ್ರೋ ಮಧ್ಯಸಂಸ್ಥಸ್ತು ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷೇ ತು ವಾಮಗಃ । ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷೇ ದಕ್ಷಿಣಗ ಉದಯಸ್ಯ ತ್ರ್ಯಹನ್ತ್ರ್ಯಹಮ್ ॥ ೧,೨೦೦.

ಮಹೇಂದ್ರನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ, ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಉದಯವು ಮೂರು ದಿನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ವಹೇತ್ಪ್ರತಿಪದಾದ್ಯೇ ಚ ವಿಪರೀತೇ ಭವೇನ್ನತಿಃ । ಉದಯಃ ಸೂರ್ಯಮಾರ್ಗೇಣ ಚನ್ದ್ರೇಣಾಸ್ತಮಯೋ ಯದಿ ॥ ೧,೨೦೦.

ಪ್ರತಿಪದೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿದರೆ ಹೀನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಯವು ಸೂರ್ಯನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಚಂದ್ರನು ಅಸ್ತವಾಗಿದರೆ—

ವರ್ಧನ್ತೇ ಗುಣಸಂಘಾತಾ ಅನ್ಯಥಾ ವಿಘ್ನಮೌಚಿತಮ್ । ಸಂಕ್ರಾನ್ತ್ಯಃ ಷೋಡಶಪ್ರೋಕ್ತಾ ದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ವರಾನನೇ ॥ ೧,೨೦೦.

ಅಂತಹ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ಗುಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಿಘ್ನಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಸಂಕ್ರಮಣಗಳು ವಿವರಣೆಗೊಂಡಿವೆ, ಸುಂದರಮುಖಿಯೇ.

ಯದಾ ಚ ಸಂಕ್ರಮೇದ್ವಾಯುರರ್ಧಾರ್ಧಪ್ರಹರೇ ಸ್ಥಿತಃ । ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಾಹಾನಿಸ್ತದಾ ಜ್ಞೇಯಾ ವಾಯುರ್ಭ್ರಮತಿ ದೇಹಿಷು ॥ ೧,೨೦೦.

ವಾಯು ಅರ್ಧಪಹರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗಿದರೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ವಾಯು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ದಕ್ಷಿಣೇ ಚ ಪುಟೇ ವಾಯುರ್ಹಿತೋ ಭೋಜನಮೈಥುನೇ । ಖಡ್ಗಹಸ್ತೋ ಜಯೇದ್ಯುದ್ಧೇ ರಿಪೂನ್ಕಾಮಸಮನ್ವಿತಃ ॥ ೧,೨೦೦.

ಬಲ ನಾಸಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಹರಿದರೆ ಊಟ ಮತ್ತು ಸಂಭೋಗ ಶುಭಕರ. ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನೂ ಕಾಮವನ್ನೂ ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಾಮೇವ ಗಮನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸರ್ವಕಾರ್ಯೇಷು ಭೂಷಿತಮ್ । ವಾಯುರ್ವಹತಿ ತತ್ರಸ್ಥಃ ಪ್ರಶ್ರೋ ಭೂತಸ್ಯ ಶೋಭನಃ ॥ ೧,೨೦೦.

ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದು ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಯು ಹರಿದರೆ ಫಲ ಶುಭಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮಾಹೇನ್ದ್ರೇ ವಾರುಣೇ ವಾತೇ ಕೋಽಪಿ ದೋಷೋ ನ ಜಾಯತೇ । ಅನಾವೃಷ್ಟಿರ್ದಕ್ಷವಾಹೇ ವೃಷ್ಟಿಃ ಸ್ಯಾದ್ವಾಮವಾಹಕೇ ॥ ೧,೨೦೦.

ಮಹೇಂದ್ರ, ವರुण ಮತ್ತು ವಾತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೋಷವೂ ಉಂಟಾಗದು. ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ವಾಯು ಹರಿದರೆ ಬರಬರುತ್ತದೆ, ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಹರಿದರೆ ಮಳೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೦೧ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಹಯಾಯುರ್ವೇದಮಾಖ್ಯಾಸ್ಯೇ ಹಯಂ ಸರ್ವಾರ್ಥಲಕ್ಷಣಮ್ । ಕಾಕತುಣ್ಡಃ ಕೃಷ್ಣಜಿಹ್ವೋ ವೃಕ್ಷಾಸ್ಯಶ್ಚೋಷ್ಣತಾಲುಕಃ ॥ ೧,೨೦೧.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ಕುದುರೆಗಳ ಆಯುರ್ವೇದವನ್ನು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕುದುರೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕಾಗೆಯ ಮೂಗು, ಕಪ್ಪು ನಾಲಿಗೆ, ಮರದಂತೆ ಬಾಯಿಯು, ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಉರಿ ಇರುವವನು.

ಕರಾಲೋ ಹೀನದನ್ತಶ್ಚ ಶೃಙ್ಗೀ ವಿರಲದನ್ತಕಃ । ಏಕಾಣ್ಡಶ್ಚೈವ ಜಾತಾಣ್ಡಃ ಕಞ್ಚುಕೀ ದ್ವಿಖುರೀ ಸ್ತನೀ ॥ ೧,೨೦೧.

ಭಯಾನಕ ಮುಖ, ಕಡಿಮೆ ಹಲ್ಲು, ಕೊಂಬು, ವಿರಳ ಹಲ್ಲು, ಒಂದು ವೃಷಣ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ವೃಷಣ ಇರುವವನು, ಆವರಣವಿರುವವನು, ಎರಡು ಕಳುಗಳು, ಸ್ತನಗಳು ಇರುವವನು.

ಮಾರ್ಜಾರಪಾದೋ ವ್ಯಾಘ್ರಾಭಃ ಕುಷ್ಠವಿದ್ರಧಿಸನ್ನಿಭಃ । ಯಮಜೋ ವಾಮನಶ್ಚೈವ ಮಾರ್ಜಾರಃ ಕಪಿಲೋಚನಃ ॥ ೧,೨೦೧.

ಬೆಕ್ಕಿನ ಕಾಲು, ಹುಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ರೂಪ, ಕುಷ್ಠರೋಗ ಅಥವಾ ಪುಂಡರೋಗ ಇರುವವನಂತೆ, ಯಮನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಕುಡಿದ, ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ, ಕಪ್ಪು ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು.

ಏತದ್ದೋಷೀ ಹಯಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ತಮೋಽಶ್ವಸ್ತುರುಷ್ಕಜಃ । ಮಧ್ಯಮಃ ಪಞ್ಚಹಸ್ತಶ್ಚ ಕನೀಯಾಂಶ್ಚ ತ್ರಿಹಸ್ತಕಃ ॥ ೧,೨೦೧.

ಈ ದೋಷಗಳು ಇರುವ ಕುದುರೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುದುರೆ ತುರುಷ್ಕ ಜಾತಿಯದು. ಮಧ್ಯಮವಾದುದು ಐದು ಕೈಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ, ಚಿಕ್ಕದು ಮೂರು ಕೈಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದ.

ಅಸಂಹತಾ ಯೇ ಚ ವಾಹಾ ಹ್ರಸ್ವಕರ್ಣಾಸ್ತಥೈವ ಚ । ಶಬಲಾಭಾಃ ಪ್ರಭಾವೇಷು ನ ದೀನಾಶ್ಚಿರಜೀವಿನಃ ॥ ೧,೨೦೧.

ಸರಿಯಾದ ಆಕಾರವಿಲ್ಲದ ಕುದುರೆಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ಕಿವಿಯಿರುವವುಗಳು, ಕಲೆಗಳಿರುವವುಗಳು ದುರ್ಬಲವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತವೆ.

ರೇವನ್ತಪೂಜನಾದ್ಧೋಮಾದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಶ್ಚ ದ್ವಿಜಭಾಜೇನಾತ್ । ಸರಲಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಾಣಿ ಗುಗ್ಗುಲಂ ಸರ್ಷಪಾನ್ಘೃತಮ್? ॥ ೧,೨೦೧.

ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಹೋಮ ಮಾಡುವಾಗ, ನಿಂಬೆ ಎಲೆ, ಗುಗ್ಗುಲು, ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.

ತಿಲಞ್ಚೈವ ವಚಾಂ ಹಿಗುಂ ಬಧ್ನೀಯಾದ್ವಾಜಿನೋ ಗಲೇ । ಆಗನ್ತುಜಂ ದೋಷಜನ್ತು ವ್ರಣಂ ದ್ವಿವಿಧಮೀರಿತಮ್ ॥ ೧,೨೦೧.

ಕುದುರೆಗಳ ಗಂಟಲಿಗೆ ಎಳ್ಳು, ವಚಾ ಮತ್ತು ಹಿಂಗನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕು; ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗುವ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗುವ ಗಾಯಗಳು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿವೆ.

ಚಿರಪಾಕಂ ವಾತಜನ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಜಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಪಾಕಕಮ್? । ಕಣ್ಠದಾಹಾತ್ಮಕಂ ಪಿತ್ತಾಚ್ಛೋಣಿತಾನ್ಮನ್ದವೇದನಮ್ ॥ ೧,೨೦೧.

ವಾತದಿಂದಾಗುವ ಗಾಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ, ಶ್ಲೇಷ್ಮದಿಂದಾಗುವವು ಬೇಗ ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸುಡುವುದು ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ಸೌಮ್ಯವಾದ ನೋವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಗನ್ತುಜನ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾದ್ಯೈರ್ದುಷ್ಟವ್ರಣವಿಶೋಧನಮ್ । ಏರಣ್ಡಮೂಲಂ ದ್ವಿನಿಶಂ ಚಿತ್ರಕಂ ವಿಶ್ವಭೇಷಜಮ್ ॥ ೧,೨೦೧.

ಬಾಹ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾದ ಗಾಯಗಳಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಯುಧಗಳಿಂದಾದ ಗಾಯಗಳಿಗೆ, ಕೆಟ್ಟ ಗಾಯವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಎರುಂಡೆ ಬೇರು, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ದಿನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಳಸಿ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಬೇಕು.

ರಸೋನಂ ಸೈನ್ಧವಂ ವಾಪಿ ತಕ್ರಕಾಞ್ಜಿಕಪೋಷಿತಮ್ । ತಿಲಸಕ್ತುಕಪಿಣ್ಡಿಕಾ ದಧಿಯುಕ್ತಾ ಸಸೈನ್ಧವಾ । ನಿಮ್ಬಪತ್ರಯುತಂ ಪಿಣ್ಡಂ ವ್ರಣಶೋಧನರೋಪಣಮ್ ॥ ೧,೨೦೧.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಮೊಸರು, ಎಳ್ಳಿನ ಹಿಟ್ಟು ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ, ನಿಂಬೆ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಹಿಟ್ಟನ್ನು ಗಾಯವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸಲು ಬಳಸಬೇಕು.

ಪಟೋಲಂ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಞ್ಚ ವಚಾ ಚಿತ್ರಕಮೇವ ಚ । ಪಿಪ್ಪಲೀಶೃಙ್ಗವೇರಞ್ಚ ಚೂರ್ಣಮೇಕತ್ರ ಕಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೨೦೧.

ಪಟೋಲ, ನಿಂಬೆ ಎಲೆ, ವಚಾ, ಚಿತ್ರಕ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪುಡಿಯಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

ಏತತ್ಪಾನಾತ್ಕ್ರಿಮಿಶ್ಲೇಷ್ಮಮನ್ದಾನಿಲವಿನಾಶನಮ್ । ನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ಪಟೋ ಲಞ್ಚ ತ್ರಿಫಲಾ ಖದಿರಂ ತಥಾ ॥ ೧,೨೦೧.

ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಕ್ರಿಮಿ, ಶ್ಲೇಷ್ಮ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲವಾದ ವಾತವಾಯು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ನಿಂಬೆ ಎಲೆ, ಪಟೋಲ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ಖದಿರ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಕ್ವಾಥಯಿತ್ವಾ ತತೋ ವಾಹಂ ಸೃತರಕ್ತಂ ವಿಚಕ್ಷಣಃ । ತ್ರ್ಯಹಮೇವ ಪ್ರಿದಾತವ್ಯಂ ಹಯಕುಷ್ಠೋಪಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೨೦೧.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ, ರಕ್ತ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕುದುರೆಗಳಿಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೀಡಿದರೆ ಕುದುರೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸವ್ರಣೇಷು ಚ ಕುಷ್ಠೇಷು ತೈಲಂ ಸರ್ಷಪಜಂ ಹಿತಮ್ । ಲಶುನಾದಿಕಷಾಯಶ್ಚ ಪಾನಭುಕ್ತ್ಯುಪಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೨೦೧.

ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕುಷ್ಠರೋಗಗಳಿಗೆ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಉಪಯುಕ್ತ; ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೂಳಿಗಳ ಕಷಾಯವನ್ನು ಕುಡಿಸಿ ಉಪಶಮನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸೋಪೇತಂ ಮಾಂಸೀನಾಂ ರಸಕೇನ ವಾ । ಸದ್ಯೋ ದದ್ಯಾತ್ತತ್ರ ನಸ್ಯಮನ್ಯೈರ್ವಾತೈಃ ಸುಸಂಯುತೈಃ ॥ ೧,೨೦೧.

ಮೂಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ, ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ಅಥವಾ ಮಾಂಸೀ ರಸವನ್ನು ಇತರ ವಾತದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಹಾಕಬೇಕು.

ಪಲದ್ವಯಂ ಪ್ರಥಮೇಽಹ್ನಿ ಏಕೈಕಪಲವೃದ್ಧಿತಃ । ಯಾವದ್ದಿನಾನಿ ಪೂರ್ಣಾನಿ ಪಲಾನ್ಯಷ್ಟಾದಶೋತ್ತಮೇ ॥ ೧,೨೦೧.

ಮೊದಲನೇ ದಿನ ಎರಡು ಪಲಾ ನೀಡಬೇಕು, ನಂತರ ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ಪಲಾ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕೊನೆಯ ದಿನ ಹದಿನೆಂಟು ಪಲಾ ಆಗುತ್ತದೆ.