ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅಪಾಮಾರ್ಗಸ್ಯ ವೈ ಮೂಲಂ ಸಾಮುದ್ರಲವಣಾನ್ವಿತಮ್ । ಆಸ್ವಾದಿ ತಮಜೀರ್ಣಸ್ಯ ಶೂಲಸ್ಯ ಸ್ಯಾದ್ವಿಮರ್ದನಮ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಅಪಾಮಾರ್ಗದ ಬೇರು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರುಚಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಟರೋಹಾಙ್ಕುರೋ ರುದ್ರ ತಣ್ಡುಲೋದಕಘರ್ಷಿತಃ । ಪೀತಃ ಸತಕ್ರೋಽತೀಸಾರಂ ಕ್ಷಯಂ ನಯತಿ ಶಙ್ಕರ ॥ ೧,೧೮೫.

ವಟರೋಹಾ ಸಸಿಯ ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರಗಡಿ ಕುಡಿದರೆ, ಅತಿಯಾದ ಜಲದೋಷ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಶಂಕರ.

ಅಙ್ಕೋಟಮೂಲಂ ಕರ್ಷಾರ್ಧಂ ಪಿಷ್ಟಂ ತಣ್ಡುಲವಾರಿಣಾ । ಸರ್ವಾತೀಸಾರಗ್ರಹಣೀಂ ಪೀತಂ ಹರತಿ ಭೂತಪ ॥ ೧,೧೮೫.

ಅಂಕೋಟದ ಬೇರು ಅರ್ಧ ಕರ್ಷವನ್ನು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರುಬ್ಬಿ ಕುಡಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಜಲದೋಷ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣೀ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಭೂತಪ.

ಮರೀಚಶುಣ್ಠಿಕುಟಜತ್ವಕ್ಚೂರ್ಣಞ್ಚ ಗುಡಾನ್ವಿತಮ್ । ಕ್ರಮಾತ್ತದ್ದ್ವಿಗುಣಂ ಪೀತಂ ಗ್ರಹಣೀವ್ಯಾಧಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಮೆಣಸು, ಶುಂಠಿ, ಕುಟಜದ ತೊಗರು ಪುಡಿ, ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಗ್ರಹಣೀ ರೋಗ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಶ್ವೇತಾಪರಾಜಿತಾಮೂಲಂ ಹರಿದ್ರಾಸಿಕ್ಥತಣ್ಡುಲಾಃ । ಅಪಾಮಾರ್ಗತ್ರಿಕಟುಕಮೇಷಾಞ್ಚ ವಟಿಕಾ ಶಿವ । ವಿಷೂಚಿಕಾಮಹಾವ್ಯಾಧಿಂ ಹರತ್ಯೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೧೮೫.

ಶ್ವೇತ ಅಪರಾಜಿತೆಯ ಬೇರು, ಅರಿಶಿನ, ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದ ಅಕ್ಕಿ, ಅಪಾಮಾರ್ಗ, ತ್ರಿಕಟು—ಇವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗುಳಿಗೆಗಳು ವಿಷೂಚಿಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ರೋಗಗಳನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೋಗಗೊಡುತ್ತವೆ, ಶಿವ.

ತ್ರಿಫಲಾಗುರು ಭೂತೇಶ ಶಿಲಾಜತು ಹರೀತಕೀ । ಏಕೈಕಮೇಷಾಂ ಚೂರ್ಣನ್ತು ಮಧುನಾ ಚ ವಿಮಿಶ್ರಿತಮ್ । ಪೀತಂ ಸರ್ವಞ್ಚ ಮೇಹನ್ತು ಕ್ಷಯಂ ನಯತಿ ಶಙ್ಕರ ॥ ೧,೧೮೫.

ತ್ರಿಫಲಾ, ಅಗರು, ಶಿಲಾಜತು, ಹರೀತಕಿ—ಈ ಪುಡಿಗಳನ್ನು ಜೇನುಜೊತೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಮೆಹ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಶಂಕರ.

ಅರ್ಕಕ್ಷೀರಪ್ರಸ್ಥಮೇಕಂ ತಿಲತೈಲಂ ತಥೈವ ಚ । ಮನಃ ಶಿಲಾಮರೀಚಾನಾಂ ಸಿನ್ದೂರಸ್ಯ ಪಲಂ ಪಲಮ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥ ಅರ್ಕದ ಹಾಲು, ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಮತ್ತು ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಮನ:ಶಿಲಾ, ಮೆಣಸು, ಸಿಂದುರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಚೂರ್ಣಂ ಕೃತ್ವಾ ತಾಮ್ರಪಾತ್ರೇ ತ್ವಾತಪೈಃ ಶೋಷಯೇತ್ತತಃ । ಪೀತಂ ಸ್ನುಹೀಗತಂ ದುಗ್ಧಂ ಸೈನ್ಧವಂ ಶೂಲನುದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ತಾಮ್ರ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ, ನಂತರ ಸ್ನುಹೀ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು ಜತೆ ಕುಡಿದರೆ ನೋವು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಕಟುತ್ರಿಫಲಾನಕ್ತಂ ತಿಲತೈಲಂ ತಥೈವ ಚ । ಮನಃ ಶಿಲಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರಂ ಜಾತೀಪುಷ್ಪಮಜಾಪಯಃ ॥ ೧,೧೮೫.

ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲಾ, ನಕ್ತ, ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ, ಮನ:ಶಿಲಾ, ಬೇವು ಎಲೆ, ಜಾತಿಪೂ, ಆಡು ಹಾಲು—

ತನ್ಮೂತ್ರಂ ಸಙ್ಖನಾಭಿಶ್ಚ ಚನ್ದನಂ ಘರ್ಷಯೇತ್ತತಃ । ಏಭಿಶ್ಚ ವರ್ತಿಕಾಂ ಕೃತ್ವಾ ತ್ವಕ್ಷಿಣೀ ಚಾಞ್ಜಯೇತ್ತತಃ ॥ ೧,೧೮೫.

ಇವುಗಳನ್ನು ಆಡು ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಶಂಖ ಚೂರಣದೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ, ಚಂದನದೊಂದಿಗೆ ರಗಡಿ, ನಂತರ ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಕಜ್ಜಲ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು.

ನಶ್ಯತೇ ಪಟಲಂ ಕಾಚಂ ಪುಷ್ಪಞ್ಚ ತಿಮಿರಾದಿಕಮ್ । ವಿಭೀತಕಸ್ಯ ವೈ ಚೂರ್ಣಂ ಸಮಧು ಶ್ವಾಸನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ಪಟಲ, ಕಾಚ, ಮತ್ತು ತಿಮಿರಾದಿ ಕಣ್ಣಿನ ಕತ್ತಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ವಿಭೀತಕ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನುಜೊತೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಂ ಮಧುಸೈನ್ಧವಸಂಯುತಮ್ । ಸರ್ವರೋಗಜ್ವರಶ್ವಾಸಶೋಷಪೀನಸಹೃದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೮೫.

ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾ ಪುಡಿ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳು, ಜ್ವರ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕ್ಷಯ, ಶಿರಶೂಲ, ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ದೇವದಾರೋಶ್ಚ ವೈ ಚೂರ್ಣಂ ಅಜಾಮತ್ರೇಣ ಭಾವಯೇತ್ । ಏಕವಿಂಶತಿವಾರಂವೈತ್ವಕ್ಷಿಣೀ ತೇನ ಚಾಞ್ಜಯೇತ್ । ರಾತ್ರ್ಯನ್ಧತಾ ಪಟಲತಾ ನಶ್ಯೇನ್ನಿರ್ಲೋಮತಾ ತಥಾ ॥ ೧,೧೮೫.

ದೇವದಾರುವಿನ ಪುಡಿಯನ್ನು ಆಡು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಕಲಸಿ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ, ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲೆ, ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ಪಟಲ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಬೊಗಸೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಪಿಪ್ಪಲೀಕೇತಕಂ ರುದ್ರ ಹರಿದ್ರಾಮಲಕಂ ವಚಾ । ಸರ್ವಾಕ್ಷಿರೋಗಾ ನಶ್ಯೇಯುಃ ಸಕ್ಷೀರಾದಞ್ಜನಾತ್ತತಃ ॥ ೧,೧೮೫.

ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಕೆತಕಿ, ಅರಿಶಿನ, ಆಮಲಕ, ವಚಾ—ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಜ್ಜಲ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ರುದ್ರ.

ಕಾಕಜಙ್ಘಾಶಿಗ್ರುಮೂಲೇ ಮುಖೇನ ವಿಧೃತೇ ಶಿವ । ಚರ್ವಿತ್ವಾ ದನ್ತಕೀಟಾನಾಂ ವಿನಾಶೋ ಹಿ ಭವೇದ್ಧರ ॥ ೧,೧೮೫.

ಕಾಕಜಂಘ ಮತ್ತು ಶಿಗ್ರುವಿನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಬಾಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಚವಚವನೆ ಮಾಡಿದರೆ, ದಂತಕೀಟಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ, ಶಿವ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೮೬ ಹರಿರುವಾಚ । ಪೀತಃ ಸಾರೋ ಗುಡೂಚ್ಯಾಶ್ಚ ಮಧುನಾ ಚ ಪ್ರಮೇಹನುತ್ । ಪೀತಂ ಗೋಹಾಲಿಕಾಮೂಲಂ ತಿಲದಧ್ಯಾಜ್ಯಸಂಯುತಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ಹರಿಯು ಹೀಗೆಂದನು: ಗುಡುಚಿಯ ರಸವನ್ನು ಜೇನುಮಧು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಗೋಹಾಲಿಕ ಎಂಬ ಮೂಲವನ್ನು ಎಳ್ಳಿನ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದ ಜೊತೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ನಿರುದ್ಧಮೂತ್ರಂ ಕ್ವಥಿತಂ ನಿವರ್ತಯತಿ ಶಙ್ಕರ । ತಥಾ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಹರೇತ್ಪೀತಂ ಸೌವರ್ಚಲಯುತಞ್ಚ ವೈ ॥ ೧,೧೮೬.

ಶಂಕರಾ, ಆ ಮೂಲವನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಮೂತ್ರ ತಡೆಯುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪಿನ ಜೊತೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹಿಕ್ಕು ಕೂಡ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೋರಕ್ಷಕರ್ಕಟೀಮೂಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ಶೀತೋದಕೇನ ಚ । ಪೀತಂ ದಿನತ್ರಯೇಣೈವ ನಾಶಯೇದ್ರುದ್ರ ಶರ್ಕರಾಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ರುದ್ರಾ, ಗೋರಕ್ಷಕರ್ಕಟಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರೆದು ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದ ಕಲ್ಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತದೆ.

ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ವೈ ಮಾಲತೀಮೂಲಂ ಗ್ರೀಷ್ಮಕಾಲೇ ಸಮಾಹಿತಮ್ । ಸಾಧಿತಂ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ಪತಿಂ ಶರ್ಕಸ್ಯಾನ್ವಿತಮ್ । ಹರೇನ್ಮೂತ್ರನಿರೋಧಞ್ಚ ಹರೇದ್ವೈ ಪಾಣ್ಡುಶರ್ಕರಾಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ಮಾಲತೀ ಮೂಲವನ್ನು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರೆದು, ಆ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಆಡು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಮೂತ್ರ ತಡೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಕಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ದ್ವಿಜಯಷ್ಟ್ಯಾಶ್ಚ ವೈ ಮೂಲಂ ಪಿಷ್ಟಂ ತಣ್ಡುಲವಾರಿಣಾ । ಗಣ್ಡಮಾಲಾಂ ಹರೇಲ್ಲೇಪಾದಸಾಧ್ಯಂ ಗಲಗಣ್ಡಕಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ದ್ವಿಜಯಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವನ್ನು ಅರೆದು ಅಕ್ಕಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಗಂಡಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಗಲಗಂಡಕ ಎಂಬ ಗಡ್ಡೆ ತೊಂದರೆಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ರಸಾಞ್ಜನಂ ಹರೀತಕ್ಯಾಶ್ಚೂರ್ಣಂ ತೇನೈವ ಗುಣ್ಠನಾತ್ । ನಾಶಯೇತ್ಪುರುಷೋ ವ್ಯಾಧೀನ್ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ॥ ೧,೧೮೬.

ರಸಾಂಜನ ಮತ್ತು ಹರೀತಕಿಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೇನೂ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಕರವೀರಮೂಲಲೇಪಾದ್ವೈ ಲೇಪಾತ್ಪೂಗಫಲಸ್ಯ ಚ । ಪುಂವ್ಯಾಧಿರ್ನಶ್ಯತೇ ರುದ್ರ ಯೋಗಮನ್ಯಂ ವದಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ಕರವೀರ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಪೂಕಾಯಿ ಹಣ್ಣಿನ ಲೇಪವನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಪುರುಷರ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ರುದ್ರಾ; ಇನ್ನೊಂದು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ದನ್ತೀಮೂಲಂ ಹರಿದ್ರಾ ಚ ಚಿತ್ರಕಂ ತಸ್ಯ ಲೇಪನಾತ್ । ಭಗನ್ದರವಿನಾಶಃ ಸ್ಯಾದನ್ಯಂ ಯೋಗಂ ವದಾಮ್ಯಹಮ್ । ಜಲೌಕಾಜಗ್ಧರಕ್ತಞ್ಚ ಭಗನ್ದರಮುಮಾಪತೇ ॥ ೧,೧೮೬.

ದಂತಿ ಮೂಲ, ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕವನ್ನು ಅರೆದು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಭಗಂದರವು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಉಮಾಪತಿ, ಜಿಂಕೆ ಹತ್ತಿಸಿ ರಕ್ತವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಭಗಂದರ ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾಜಲಘೃಷ್ಟಞ್ಚ ಮಾರ್ಜಾರಾಸ್ಥಿ ವಿಲೇಪಿತಮ್ । ತತೋ ನ ಪ್ರಸ್ತ್ರವೇದ್ರಕ್ತಂ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ॥ ೧,೧೮೬.

ತ್ರಿಫಲಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿದ ಬೆಕ್ಕಿನ ಎಲುಬನ್ನು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಭಗಂದರದಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಹರಿದ್ರಾನೇಕವಾರಞ್ಚ ಸ್ನುಹೀಕ್ಷೀರೇಣ ಭಾವಿತಾ । ವಟಿಕಾರ್ಽಶೋವಿನಾಶಾಯ ತಲ್ಲೇಪಾದ್ವೃಷಭಧ್ವಜ । ಘೋಷಾಫಲಂ ಸೈನ್ಧವಞ್ಚ ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಚಾರ್ಶೋಹರಂ ಪರಮ್ ॥ ೧,೧೮೬.

ಅರಿಶಿನವನ್ನು ಸನುಹಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅರಿಶಸ್ಸು ಹೋಗುತ್ತದೆ, ವೃಷಭಧ್ವಜಾ. ಘೋಷ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪನ್ನು ಅರೆದು ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ ಅದೂ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.

ಗವ್ಯಾಜ್ಯಂ ಸಾಧಿತಂ ಪೀತಂ ಪಲಾಶಕ್ಷಾರವಾರಿಣಾ । ತ್ರಿಗುಣೇನ ತ್ರಿಕಟುಕಂ ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಕ್ಷಪಯೇಚ್ಛಿವ ॥ ೧,೧೮೬.

ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಪಲಾಶ ಕಷಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಮೂರು ಪಟ್ಟು ತ್ರಿಕಟು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಅರಿಶಸ್ಸು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಶಿವಾ.

ಬಿಲ್ವಸ್ಯ ಚ ಫಲಂ ದಗ್ಧಂ ರಕ್ತಾರ್ಶಃ ಪ್ರವಿನಾಶನಮ್ । ಜಗ್ಧವಾ ಕೃಷ್ಣತಿಲಾನೇವ ನವನೀತಯುತಾನಪಿ ॥ ೧,೧೮೬.

ಬಿಳ್ವ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸುಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ರಕ್ತಾರಿಶಸ್ಸಿಗೆ ಉತ್ತಮ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕಪ್ಪು ಎಳ್ಳನ್ನು ಹಸಿರು ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ತಿಂದರೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಶುಣ್ಠೀಚೂರ್ಣಂ ಯವಕ್ಷಾರಯುಕ್ತಂ ತುಲ್ಯಗುಡಾನ್ವಿತಮ್ । ಅಗ್ನಿವೃದ್ಧಿಂ ಕರೋತ್ಯೇವ ಪ್ರತ್ಯೂಷೇ ವೃಷಭಧ್ವಜ ॥ ೧,೧೮೬.

ಒಣ ಶುಂಠಿ ಪುಡಿ, ಯವ ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಜಠರಾಗ್ನಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ, ವೃಷಭಧ್ವಜಾ.

ಶುಣ್ಠ್ಯಾ ಚ ಕ್ವಥಿತಂ ವಾರಿ ಪೀತಂ ಚಾಗ್ನಿಂ ಕರೋತಿ ವೈ । ಹರೀತಕೀಂ ಸೈನ್ಧವಞ್ಚ ಚಿತ್ರಕಂ ರುದ್ರ ಪಿಪ್ಪಲೀ ॥ ೧,೧೮೬.

ಒಣ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಜಠರಾಗ್ನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹರೀತಕಿ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಚಿತ್ರಕ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತ.