ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಘೃಷ್ಟಮುದ್ವರ್ತನಂ ರುದ್ರ ಕಾಮಲಾವ್ಯಾಧಿನಾಶನಮ್ । ಘೋಷಾಫಲಮಪಾಘ್ರಾತಂ ಪೀತಕಾಮಲನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಲೇಪನವಾಗಿ ರುಬ್ಬಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಕಾಮಲಾ ಕಾಯಿಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಘೋಷಾ ಹಣ್ಣನ್ನು ವಾಸನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹಳದಿ ಕಾಮಲಾ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ದೂರ್ವಾದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಂ ತು ಅಲಕ್ತಕಹರೀತಕೀ । ನಾಸಾರ್ಶವಾತರಕ್ತನುನ್ನಸ್ಯಾದ್ವೈ ಸ್ವರಸೇನ ಹಿ ॥ ೧,೧೭೭.

ದೂರ್ವೆ, ದಾಳಿಂಬೆ ಹೂ, ಅಲಕ್ತಕ ಮತ್ತು ಹರೀತಕಿ — ಇವುಗಳ ರಸವನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಮೂಗಿನ ಅರ್ಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಆಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಜಾಙ್ಗಲೀ ಮೂ (ತೂ) ಲಂ ತದ್ರಸೇನ ವೃಷಧ್ವಜ । ನಸ್ಯಾದಾರಾದ್ವಿನಶ್ಯೇತ ನಾಶಾರ್ಶೋ ನೀಲಲೋಹಿತ ॥ ೧,೧೭೭.

ಜಾಂಗಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ರುಬ್ಬಿ ಅದರ ರಸವನ್ನು ಮೂಗಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ, ಓ ವೃಷಧ್ವಜ, ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೂಗಿನ ಅರ್ಶಸ್ಸುಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಗವ್ಯಂ ಘೃತಂ ಸರ್ಜರಸಂ ರುದ್ರ ಧನ್ಯಾಕಸೈನ್ಧವಮ್ । ಧುತ್ತೂರಕಂ ಗೈರಿಕಂ ಚ ಏತೈಃ ಸಾಧಿತಸಿಕ್ಥಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಹಾಲಿನ ತುಪ್ಪ, ಸರ್ಜ ಮರದ ರಸ, ರುದ್ರ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ, ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು, ಧತ್ತೂರಾ, ಗೆರಿಕ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಲೇಪನವು ಔಷಧವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಸತೈಲಂ ವ್ರಣನುತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಸ್ಫುಟಿತೋದ್ಧಟಿತಾಧರೇ । ಜಾತೀಪತ್ರಂ ಚ ಚರ್ವಿತ್ವಾ ವಿಧೃತಂ ಮುಖರೋಗನುತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಲೇಪನವನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಬಾಯಿಯ ಬಿರುಕು ಬಾಯಿಯ ಗಾಯಗಳು ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ; ಜಾತಿಪತ್ರವನ್ನು ಚೆವಿದು ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಬಾಯಿಯ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಭಕ್ಷಾತ್ಕೇಸರಬೀಜಸ್ಯ ದನ್ತಾಃ ಸ್ಯುಶ್ಚಲಿತಾಃಸ್ಥಿರಾಃ । ಮುಷ್ಟಕಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾ ಚ ಯಷ್ಟಿಕಂ ಮಧುವಾಲಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಕೇಸರಿ ಬೀಜವನ್ನು ತಿಂದರೆ ದವಳಿದ ಹಲ್ಲುಗಳು ಬಲವಾಗುತ್ತವೆ; ಮುಷ್ಟ, ಕುಷ್ಟ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಜೇನು ಇವುಗಳೂ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಧನ್ಯಾಕಮೇತದದನಾನ್ಮುಖದುರ್ಗನ್ಧನುದ್ಧರ । ಕಷಾಯಂ ಕಟುಕಂ ವಾಪಿ ತಿಕ್ತಶಾಕಸ್ಯ ಭಕ್ಷಣಾತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಕೊತ್ತಂಬರಿ ತಿಂದರೆ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಬರುವ ದುರ್ಗಂಧ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಕಹಿ, ಹುಳಿ ಅಥವಾ ಕಹಿ ಸೊಪ್ಪು ತಿಂದರೂ ಸಹ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ.

ತಲಯುಕ್ತಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ಮುಖದುರ್ಗನ್ಧತಾಕ್ಷಯಃ । ದನ್ತವ್ರಣಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಕ್ಷಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯನೇನ ತು ॥ ೧,೧೭೭.

ಯಾರು ಪ್ರತಿದಿನ ಎಣ್ಣೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ದುರ್ಗಂಧ ಸದಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಹಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗಾಯಗಳು ಕೂಡ ಇದರಿಂದ ಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಕಾಞ್ಜಿಕಸ್ಯ ಸತೈಲಸ್ಯ ಗಣ್ಡೂಷಕವಲಾಸ್ಥಿತಿಃ । ತಾಮ್ಬೂಲಚೂರ್ಣದಗ್ಧಸ್ಯ ಮುಖಸ್ಯ ವ್ಯಾಧಿನುಚ್ಛಿವ ! ॥ ೧,೧೭೭.

ಕಾಂಜಿಕವನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅಥವಾ ತಾಂಬೂಲ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಚ್ಚಿದರೆ, ಬಾಯಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಶಿವ.

ಪರಿತ್ಯಕ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಣಶ್ಚ ಶುಣ್ಠೀಚರ್ವಣತೋ ಯಥಾ । ಮಾತುಲುಙ್ಗದಲಾನ್ಯೇಲಾ ಯಷ್ಟೀ ಮಧು ಚ ಪಿಪ್ಪಲೀ ॥ ೧,೧೭೭.

ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಚೆವಿದರೆ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಹೊರ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಎಲೆ, ಏಲಕ್ಕಿ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಜೇನು, ಪಿಪ್ಪಳಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಜಾತೀಪತ್ರಮಥೈಷಾಂ ಚ ಚೂರ್ಣಂ ಲೀಢ್ವಾ ತಥಾ ಕೃತಮ್ । ಶೇಫಾಲಿಕಜಟಾಯಾಶ್ಚ ಚರ್ವಣಂ ಗಲಶುಣ್ಠಿನುತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಜಾತಿಪತ್ರ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಚೂರ್ಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಶೆಫಾಲಿಕದ ಬೇರು ಚೆವಿದರೆ ಗಂಟಲು ಒಣಗುವುದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ನಾಸಾಶಿರಾರಕ್ತಕರ್ಷಾನ್ನಶ್ಯೇಚ್ಛಂಶಕರ ಜಿಹ್ವಿಕಾ । ರಸಃ ಶಿರೀಷಬೀಜಾನಾಂ ಹರಿದ್ರಾಯಾಶ್ಚತುರ್ಗುಣಃ ॥ ೧,೧೭೭.

ಮೂಗು, ತಲೆ ಅಥವಾ ನಾಲಿಗೆಗೆ ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದರೆ, ಶಿರೀಷ ಬೀಜಗಳ ರಸವನ್ನು ಹಳದಿ ಹಪ್ಪಳದ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ತೇನ ಪಕ್ವೇನ ಭೂತೇಶ ನಸ್ಯಂ ಮಸ್ತಕರೋಗನುತ್ । ಗಲರೋಗಾ ವಿನಶ್ಯನ್ತಿ ನಸ್ಯಮಾತ್ರೇಣ ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ನಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರೆ ತಲೆಯ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ; ಗಂಟಲು ರೋಗಗಳು ಕೂಡ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ದನ್ತಕೀಟವಿನಾಶಃ ಮ್ಯಾದ್ಗುಞ್ಜಾಮೂಲಸ್ಯ ಚರ್ವಣಾತ್ । ಕಾಕಜಙ್ಘಾಸ್ನುಹೀನೀಲೀಕವಾಯೋ ಮಧುಮೋಜಿತಃ ॥ ೧,೧೭೭.

ಗುಂಜಾ ಮೂಲವನ್ನು ಚೆವಿದರೆ ಹಲ್ಲಿನ ಹುಳುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಕಾಕಜಂಗಾ, ಸ्नुಹಿ, ನೀಲಿ, ಜೇನು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ.

ದನ್ತಾಕ್ರಾನ್ತಾನ್ದನ್ತಜಾಂಶ್ಚ ಕೃಮೀನ್ನಾಶಯತೇ ಶಿವ । ಘತಂ ಕರ್ಕಟಪಾದೇನ ದುಗ್ಧೋನ್ಮಿಶ್ರೇಣ ಸಾಧಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಶಿವ, ಇವುಗಳಿಂದ ಹಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವ ಹುಳುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ; ಕರ್ಕಟಪಾದವನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ತಮ.

ತೇನ ಚಾಮ್ಯಙ್ಗಿತಾದನ್ತಾಃ ಕುರ್ಯುಃ ಕಟಕಟಾನ್ನ ಹಿ । ಲಿಪ್ತ್ವಾ ಕರ್ಕಟಪಾದೇನ ಕೇವಲೇನಾಥವಾಶಿವ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಲೇಪನವನ್ನು ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಹಲ್ಲುಗಳು ಕಟಕಟ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ; ಅಥವಾ ಕರ್ಕಟಪಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹಚ್ಚಿದರೂ ಸಹ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ, ಶಿವ.

ತ್ರಿಸಪ್ತಾಹಂ ವಾಃ ಪಿಷ್ಟಾನಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತ್ಯಾಃ ಫಲಾನಿ ಹಿ । ಶುಕ್ಲಾಭಯಾಮಜ್ಜಲೇಪಾದ್ದನ್ತಸ್ಯಾಙ್ಕಕಲಙ್ಕನುತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಮೂವತ್ತೊಂದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಹಣ್ಣನ್ನು ರುಬ್ಬಿ, ಬಿಳಿ ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಹಸಿ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹಲ್ಲಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಹಲ್ಲಿನ ಕಳಂಕಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಲೋಧ್ರಕುಙ್ಕುಮಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲೋಹಕಾ ಲೇಯಕಾನಿ ಚ । ಯವತಣ್ಡುಲಮೇತೈಶ್ಚ ಯಷ್ಟೀ ಮಧುಸಮನ್ವಿತೈಃ ॥ ೧,೧೭೭.

ಲೋಧ್ರ, ಕುಂಕುಮ, ಮಂಜಿಷ್ಠ, ಲೋಹ, ಇತರ ಲೇಪನಗಳು; ಜೋಳ, ಅಕ್ಕಿ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಜೇನು ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ವಾರಿಪಿಷ್ಟೈರ್ವಕ್ತ್ರಲೇಪಃ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಶೋಭನವಕ್ತ್ರಕೃತ್ । ದ್ವಿಭಾಗಂ ಛಾಗದುಗ್ಧೇನ ತೈಲಪ್ರಸ್ಥಂ ತು ಸಾಧಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ರುಬ್ಬಿ ಮುಖಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮುಖದ ಕಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ; ಎರಡು ಭಾಗ ಆಡು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಸೇರಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಉತ್ತಮ.

ರಕ್ತವನ್ದನಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಲಕ್ಷಾಣಾಂ ಕರ್ಷಕೇಣ ವಾ । ಯಷ್ಟೀಮಧುಕುಙ್ಕುಮಾಭ್ಯಾಂ ಸಪ್ತಾಹಾನ್ಮುಖಕಾನ್ತಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ರಕ್ತಚಂದನ, ಮಂಜಿಷ್ಠ, ಲಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಜೇನು, ಕುಂಕುಮ ಇವುಗಳನ್ನು ಏಳು ದಿನ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶುಣ್ಠೀಪಿಪ್ಪಲಿಚೂರ್ಣಂ ತು ಗುಡೂಚೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ । ಏಭಿಶ್ಚ ಕ್ವಥಿತಂ ವಾರಿ ಪೀತಂ ಚಾಗ್ನಿಂ ಕರೋತಿ ವೈ ॥ ೧,೧೭೭.

ಶುಂಠಿ, ಪಿಪ್ಪಳಿ ಚೂರ್ಣ, ಗುಡುಚಿ, ಕಂಟಕಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ ಜಠರಾಗ್ನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾತಶೂಲಕ್ಷಯಂ ಚೈವ ಕಗೇತಿ ಪ್ರಥಮೇಶ್ವರ । ಕರಞ್ಜಪರ್ಪಟೋಶೀರಂ ಬಹತೀ ಕಟುರೋಹಿಣೀ ॥ ೧,೧೭೭.

ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವು ಮತ್ತು ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ, ಕರಂಜ, ಪರ್ಪಟ, ಉಶೀರ, ಬಹತಿ ಮತ್ತು ಕಟು ರೋಹಿಣಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಎಂದು ಮೊದಲನೇ ದೇವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗೋಕ್ಷುರಂ ಕ್ವಥಿತಂ ತ್ವಭಿರ್ವಾರಿ ಪೀತಂ ಶ್ರಮಾಪಹನ್ । ದಾಹಂ ಪಿತ್ತಂ ಜ್ವರಂ ಶೋಷಂ ಮೂರ್ಛಾಂ ಚೈವ ಕ್ಷಯಂ ನಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಗೋಕ್ಷುರವನ್ನು ಕುದಿಸಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಕ್ಲಾಂತಿ, ದಾಹ, ಪಿತ್ತ, ಜ್ವರ, ಕ್ಷಯ, ಮೂರ್ಛೆ ಮತ್ತು ಶೋಷ ಇವುಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಮಧ್ವಾಜ್ಯಪಿಪ್ಪಲೀಚೂರ್ಣಂ ಕ್ವಥಿತಂ ಕ್ಷೀರಸಂಯುತಮ್ । ಪೀತಂ ಹೃದ್ರೋಗಕಾಸಸ್ಯ ವಿಷಮಜ್ವರನುದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಮಧು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಳಿಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಹೃದಯದ ರೋಗ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಅಸಮಾನ ಜ್ವರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ವಾಥೌಪಧೀನಾಂ ಸರ್ವಾಸಾಂ ಕರ್ಷಾರ್ಧಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮೇವ ಚ । ವಯೋಽನುರೂಯತೋ ಜ್ಞೇಯೋ ವಿಶೇಷೋ ವೃಷಭಧ್ವಜ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಷಾಯಗಳಿಗೆ ಅರ್ಧ ಕರ್ಷ ಪ್ರಮಾಣ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವೃಷಧ್ವಜನಿಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ದುಗ್ಧಂ ಪೀತಂ ತು ಸಂಯುಕ್ತಂ ಗೋಪುರೀಷರಸೇನ ಚ । ವಿಷಮಜ್ವರನುತ್ಸ್ಯಾಚ್ಚ ಕಾಕಜನ್ಧಾರಸಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೭.

ಹಾಲನ್ನು ಗೋಮೂತ್ರದ ರಸದೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಅಸಮಾನ ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಕಾಕಜಂಧಾರವೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮಶುಣ್ಠಿ ಕ್ವಥಿತಂ ಕ್ಷೀಗ್ಮಜಾಯಾ ಜ್ವರನುದ್ಭವೇತ್ । ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಮುಸ್ತಂ ಚ ಸೈನ್ಧವಂ ಬೃಹತೀಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೭೭.

ಒಣ ಶುಂಠಿಯನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಜ್ವರ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಯಷ್ಟಿಮಧು, ಮುಸ್ತ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಹತಿಫಲ ಕೂಡ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಏತೈರ್ನಸ್ವಪ್ರಿದಾನಾಚ್ಚ ನಿದ್ರಾ ಸ್ಯಾತ್ಪುರುಪಸ್ಯ ಚ । ಮರೀಚಪ್ರಧ್ವಶ್ವಲಾಲಾನಸ್ಯಾನ್ನಿದ್ರಾ ಭವೇಚ್ಛಿವ ॥ ೧,೧೭೭.

ಈ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆ ತರಿಸುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತದೆ; ನಿದ್ರೆ ಇಲ್ಲದವರಿಗೆ ಮೆಣಸು ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಲಾಲೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಿವನೇ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮೂಲಂ ತು ಕಾಕಜಙ್ಘಾಯಾ ನಿದ್ರಾಕೃತ್ಸ್ಯಾಚ್ಛಿರಸ್ಥಿತಮ್ । ಸಿದ್ಧಂ ತೈಲಂ ಕಾಞ್ಜಿಕೇನ ತಥಾ ಸರ್ಜರಸೇನ ಚ ॥ ೧,೧೭೭.

ಕಾಕಜಂಘಾ ಮೂಲವನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರೆ ನಿದ್ರೆ ಬರುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಕಂಜಿಕ ಮತ್ತು ಸರ್ಜ ರಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.