ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮಜ್ಜಾಶೃಙ್ಗಾಟಕಯವಕಶೇರ್ವಿವಾರುಗೀಕ್ಷುರಮ್ । ಗಮ್ಭಗೀ ಪೌಷ್ಕರಂ ಬೀಜಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಖರ್ಜೂರಕಂ ಬಲಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜೆ, ಶೃಂಗಾಟಕ, ಜೋಳ, ಯವ, ಉರುಗಿ, ಕ್ಷುರ, ಗಂಭಾರಿ, ಪುಷ್ಕರ ಬೀಜ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಖರ್ಜೂರ ಮತ್ತು ಬಲಾ ಇವು ಸೇರಿವೆ.

ನಾರಿಕಲೇಕ್ಷ್ವಾತ್ಮಣುಪ್ತಾ ವಿದಾರೀ ಚ ಪ್ರಿಯಾಲಕಮ್ । ಮಧುಕಂ ತಾಲಕಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ಮುಖ್ಯೋಽಯಂ ಮಧುರೋ ಗಣಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ತೆಂಗು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಆತ್ಮನುಪ್ತ, ವಿದಾರಿ, ಪ್ರಿಯಾಲ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ತಾಳಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಷ್ಮಾಂಡ — ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳು.

ಮೂರ್ಛಾದಾಹಪ್ರಶಮನಃ ಪಡಿನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದನಃ । ಕೃಮಿಕೃತ್ಕಫಕೃಚ್ಚೈವ ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥ ನಿಪೇವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇವು ಮೂರ್ಚೆ ಮತ್ತು ದಹವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಮ್ಯಮಾಧುರ್ಯಸ್ವರಘಾತಾರ್ವುದಾನಿ ಚ । ಗಲಗಣ್ಡಶ್ಲೀಪದಾನಿ ಗುಡಲೇಪಾದಿ ಕಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಶ್ವಾಸ, ಕೆಮ್ಮು, ಮಧುಮೇಹ, ಸ್ವರಭಂಗ, ಗಡ್ಡೆ, ಗಂಟಲು ಊತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೀಪದಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಲದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾಮ್ರಂ ಚ ಕಪಿತ್ಥಕರಮರ್ದಕೌ । ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ರಾತಕಂ ಚ ಬದರಂ ತಿನ್ತಡೀಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಮಾವು, ಕಪಿತ್ಥ, ಕರಮರ್ದ, ಮಾತುಲುಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ, ಬದರಿ ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಧಿ ತಕ್ರಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಚ ಲಕುಚಂ ಚಾಮ್ಲವೇ ತಸಮ್ । ಅಮ್ಲೋ ಲೋಣಃ ಶುಣ್ಠೀಯುಕ್ತೋ ಜಾರಣಃ ಪಾಚನೋ ರಸಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಮೊಸರು, ಹಸಿವಾದ ಹಿಟ್ಟು ನೀರು, ಲಕುಚ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಸಿವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು—ಹಸಿವಾದ ರುಚಿಗೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ಲೇದನೋ ವಾತಕೃದ್ಧೃಪ್ಯೋ ವಿದಾಹೀ ಚಾನುಲೋಮನಃ । ಅಮ್ಲೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಧೈ ದನ್ತಹರ್ಷಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಹಸಿವಾದ ರುಚಿ ದೇಹವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ತೀವ್ರತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉರಿಯೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚುರುಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಸ್ಯ ಚ ಶೈತಿಲ್ಯಂ ಸ್ವರಕಣ್ಠಾಸ್ಯಹೃದ್ದಹೇತ್ । ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವ್ರಣಾದೀನಿ ಪಾಚಯಿತ್ವಾಗ್ನಿಭಾವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿಗೆ ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ, ಗಂಟಲು, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಸರಗಳನ್ನು ಹಸಿವಾಗಿಸಿ ಉರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲವಣಾನಿ ಯವಕ್ಷಾರಸರ್ಜಿಕಾದಿಶ್ಚ ಲಾವಣಃ । ಶೋಧನಃ ಪಾಚನಃ ಕ್ಲೇದೀ ವಿಶ್ಲೇಷಸರ್ಪಣಾದಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪ್ಪು, ಯವಕ್ಷಾರ, ಸರ್ಜಿಕಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪ್ಪುಗಳು—ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವುದು, ತೇವಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹರಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಾರ್ಗರೋಧೀ ಮಾರ್ದವಕೃತ್ಸ ಏಕಃ ಪರಿಷೇವಿತಃ । ಗಾತ್ರಕಣ್ಡೂಕೋಷ್ಠಶೋಥವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಜನಯೇದ್ರಸಃ । ರಕ್ತವಾತಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಂ ಪುಂಸ್ತ್ವೇನ್ದ್ರಿಯರುಜಾದಿಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಸೇವಿಸಿದರೆ ದೇಹದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ, ಚರ್ಮ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು, ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಹಾಗೂ ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆ, ಪುರುಷತ್ವದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವ್ಯೋಷಶಿಗ್ರೂಮೂಲಕಂ ದೇವದಾರು ಚ ಕುಷ್ಠಕಮ್ । ಲಶುನಂ ವಲ್ಗುಜೀ ಫಲಂ ಮುಸ್ತಾಗುಗ್ಗುಲುಲಾಙ್ಗಲೀ ॥ ೧,೧೭೩.

ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಶಿಗ್ರು ಮೂಲ, ದೇವದಾರು, ಕುಷ್ಟ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ವಲ್ಗುಜಿ ಹಣ್ಣು, ಮುಸ್ತಾ, ಗುಗ್ಗುಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಗಳೀ—

ಕಟುಕೋ ದೀಪನಃ ಶೋಧೀ ಕುಷ್ಠಕಣ್ಡೂಕಫಾನ್ತಕೃತ್ । ಸ್ಥೌಲ್ಯಾಲಸ್ಯಕ್ರಿಮಿಹರಃ ಶುಕ್ರಮೇದೋವಿರೋಧನಃ । ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಭ್ರಮದಾಹಾದಿಕೃದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಹಿ ರುಚಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ, ಉರಿ ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬು, ಆಲಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಳುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೇದಸ್ಸಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ತಲೆಸುತ್ತು, ಉರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೃತಮಾಲಃ ಕೀರಾಣಿ ಹರಿದ್ರೇನ್ದ್ರಯವಾಸ್ತಥಾ । ಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕವೇತ್ರಾಣಿ ಬೃಹತೀದ್ವಯಶಙ್ಖಿನೀ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕೃತಮಾಲ, ಕೀರಾಣಿ, ಅರಿಶಿನ, ಯವ, ಸಿಹಿ ಮುಳ್ಳು, ವೇತ್ರ, ಎರಡು ಬೃಹತೀ ಮತ್ತು ಶಂಖಿನೀ—

ಗುಡೂಚೀ ಚದ್ರವನ್ತೀ ಚ ತ್ರಿವೃನ್ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಪಿ । ಕಾರವೇಲ್ಲಕವಾರ್ತಾಕುಕರವೀರಕವಾಸಕಾಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಗುಡುಚಿ, ದ್ರವಂತಿ, ತ್ರಿವೃತ್, ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಿ, ಕಾರವೇಳ, ಬದನೆಕಾಯಿ, ಕರವೀರ ಮತ್ತು ವಾಸಕ—

ರೋಹಿಣೀ ಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಂ ಚ ಕರ್ಕೋಟೋ ವೈ ಜಯನ್ತಿಕಾ । ಜಾತೀವಾರುಣಕಂ ನಿಮ್ಬೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಪುನರ್ನವಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ರೋಹಿಣೀ, ಶಂಖದ ಪುಡಿ, ಕರ್ಕೋಟ, ಜಯಂತಿಕಾ, ಜಾತಿ, ವಾರುಣಕ, ನಿಂಬು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಣವಾ—

ತಿಕ್ತೋ ರಸಶ್ಛೇದನಃ ಸ್ಯಾದ್ರೋಚನೀ ದೀಪನಸ್ತಥಾ । ಶೋಧನೋ ಜ್ವರತೃಷ್ಣಾಘ್ನೋ ಮೂರ್ಛಾಕಣ್ಠಾರ್ತಿಕಾದಿಜಿತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಹಿ ರುಚಿ ದೇಹದ ದುಷ್ಟ ರಸಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ದಾಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಮೂರ್ಛೆ, ಗಂಟಲು ನೋವು ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ವಿಣ್ಮೂತ್ರಕ್ಲೇದಸಂಶೋಷೋ ಹ್ಯತ್ಯರ್ಥಂ ಸ ಚ ಸೇವಿತಃ । ಹನುಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಾರ್ತಿಶಿರಃ ಶೂಲಬ್ರಣಾದಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಹಿ ರುಚಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ; ದವಡೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕಂಪು, ನೋವು, ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾಸಲ್ಲಕೀಜಮ್ಬು ಆಮ್ರಾತಕವಚಾದಿಕಮ್ । ತಿನ್ದುಕಂ ವಕುಲಂ ಶಾಲಂ ಪಾಲಙ್ಕೀಮುದ್ಗಚಿಲ್ಲಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ತ್ರಿಫಲ, ಸಲ್ಲಕಿ, ಜಾಂಬು, ಆಮ್ರಾತಕ, ವಚಾ, ತಿಂಡುಕ, ವಕುಲ, ಶಾಲ, ಪಾಲಂಕಿ, ಮುದ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲಕ—

ಕಷಾಯೋ ಗ್ರಾಹಕೋ ರೋಪೀ ಸ್ತಮ್ಭನಕ್ಲೇದಶೋಷಣಃ । ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಹೃದಯೇ ಚಾಥ ಪೀಡಕಃ । ಮುಖಶೋಷಜ್ವರಾಧ್ಮಾನಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾದಿಕಾರಕಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಷಾಯ ರುಚಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ, ಗಾಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ, ಬಂಧಿಸುವ ಮತ್ತು ತೇವವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ; ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಒಣತೆ, ಜ್ವರ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹರಿದ್ರಾಕುಷ್ಠಲವಣಂ ಮೇಷಶೃಙ್ಗಿಬಲಾದ್ವಯಮ್ । ಕಚ್ಛುರಾ ಸಲ್ಲಕೀ ಪಾಠಾ ಪುನರ್ನವಾ ಶತಾವರೀ ॥ ೧,೧೭೩.

ಅರಿಶಿನ, ಕುಷ್ಟ, ಲವಣ, ಮೇಷಶೃಂಗಿ, ಎರಡು ಬಲಾ, ಕಚ್ಚೂರ, ಸಲ್ಲಕಿ, ಪಾಠ, ಪುನರ್ಣವಾ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿ—

ಅಗ್ನಿ ಮನ್ಥೋ ಬ್ರಹ್ಮದಣ್ಡೀ ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರೈರಣ್ಡಕೇ ತಥಾ । ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾದಿಕರ್ಷಾಶೀ ದಶಮೂಲಕಮ್ । ಪೃಥಕ್ಸಮಸ್ತೋ ವಾತಾತೋರ್ಬಹುಪಿತ್ತಹರಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ಅಗ್ನಿಮಂಥ, ಬ್ರಹ್ಮದಂಡಿ, ಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರ, ಎರಂಡ, ಯವ, ಕೋಲ, ಕುಲತ್ತ, ಕರ್ಷಾಶಿ ಮತ್ತು ದಶಮೂಲ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ವಾತದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪಿತ್ತದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ.

ಶತಾವರೀ ವಿದಾರೀ ಚ ಬಾಲಕೋಶೀರಚನ್ದನಮ್ । ದೂರ್ವಾ ವಟಃ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಚ ಬದರೀ ಸಲ್ಲಕೀ ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ಶತಾವರಿ, ವಿದಾರಿ, ಬಾಲಕ, ಶೀರ, ಚಂದನ, ದೂರ್ವೆ, ವಟ, ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಬದರಿ ಮತ್ತು ಸಲ್ಲಕಿ—

ಕದಲೀ ಚೋತ್ಪಲಂ ಪದ್ಮಮುದುಮ್ಬರಪಟೋಲಕನ್ । ಅಥ ಶ್ಲೇಷ್ಮಹರೋ ವರ್ಗೋ ಹರಿದ್ರಾಗುಡಕುಷ್ಠಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಬಾಳೆಹಣ್ಣು, ತಮಗೆ, ಕಮಲ, ಉದುಂಬರ, ಪಟ್ಟೋಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಫವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಗುಂಪು: ಅರಿಶಿನ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಟ.

ಶತಪುಷ್ಪೀ ಚ ಜಾತೀ ಚ ವ್ಯೋಷಾರಗ್ವಧಲಾಙ್ಗಲೀ । ಸರ್ಪಿಸ್ತೈಲವಸಾಮಜ್ಜಾಃ ಸ್ನೇಹೇಷು ಪ್ರವರಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಶತಪುಷ್ಪಿ, ಜಾತಿ, ವ್ಯೋಷ, ಅರಗ್ವಧ, ಲಾಂಗಲಿ, ತುಪ್ಪ, ಎಣ್ಣೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಎಲುಬಿನ ಮಜ್ಜೆ — ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸ्नेಹದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತಥಾ ಧೀಸ್ಮೃತಿಮೇಧಾಗ್ನಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣಾಂ ಶಸ್ಯತೇ ಘೃತಮ್ । ಕೇವಲಂ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತಿಕೇ ಲವಣಾನ್ವಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಬುದ್ಧಿ, ನೆನಪು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜಠರಾಗ್ನಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕೆಂದವರಿಗೆ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಪಿತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರಿಗೆ ಕೇವಲ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಡಬೇಕು, ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರಿಗೆ ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.

ದೇಯಂ ಬಹುಕಫೇ ವಾಪಿ ವ್ಯೋಷಕ್ಷಾರಸಮಾಯುತಮ್ । ಗ್ರನ್ಥಿನಾಡೀಕೃಮಿಸ್ಲೇಷ್ಮಮೇದೋಮಾರುತರೋಗಿಷು ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಫ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರಿಗೆ ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾರಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಂಥಿ, ನಾಳ, ಹುಳು, ಕಫ, ಮೇದು ಮತ್ತು ವಾತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ತೈಲಂ ಲಾಘವದಾರ್ಢ್ಯಾಯ ಕ್ರೂರಕೋಷ್ಠೇಷು ದೇಹಿಷು । ವಾತಾತಪಾಮ್ಬುಭಾರಸ್ತ್ರೀವ್ಯಾಯಾಮಕ್ಷೀಣಧಾತುಷು ॥ ೧,೧೭೩.

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿ, ದಪ್ಪವಾದವರಿಗೂ, ವಾತ, ಭಾನು, ನೀರು, ಭಾರ, ಮಹಿಳೆಯರು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಯಾಮದಿಂದ ದೌರ್ಬಲ್ಯವಾದವರಿಗೂ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು, ಇದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಗುರೂ ಗಟ್ಟಿತನವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.

ರೂಕ್ಷಕ್ಲೇಶಕ್ಷಯಾತ್ಯಾಗ್ನಿವಾತಾ ವೃತಪಥೇಷು । ಅಥ ದಗ್ಧ್ವಾ ಶಿರಾಜಾಲಂ ಯೋನಿಕರ್ಮ ಶಿರೋರುಜಿ (ಜಮ್ ) ॥ ೧,೧೭೩.

ಒಣತನ, ಕಷ್ಟ, ಕ್ಷಯ, ಜಠರಾಗ್ನಿಯು ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು, ವಾತವು ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿರಾಜಾಲವನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ನಂತರ ಯೋನಿಯ ಅಥವಾ ತಲೆನೋವಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಉತ್ತಮಸ್ಯ ಪಲಂ ಮಾತ್ರಾ ತ್ರಿಭಿಶ್ಚಾಕ್ಷೈಶ್ಚ ಮಧ್ಯಮೇ । ಜಘನ್ಯಸ್ಯ ಪಲಾರ್ಧೇನ ಸ್ನೇಹಕ್ವಾಥೌಷಧೇಷು ಚ ॥ ೧,೧೭೩.

ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಪಲಾ ಪ್ರಮಾಣ, ಮಧ್ಯಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೂರು ಅಕ್ಷ ಪ್ರಮಾಣ, ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯವರಿಗೆ ಅರ್ಧ ಪಲಾ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು ಸ्नेಹದ್ರವ್ಯ ಅಥವಾ ಔಷಧವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು.