ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದಾಡಿಮಾಮಲಕೀಕೋಲಕರಮರ್ದ್ಪಿಯಾಲಕಮ್ । ಜಮ್ಬೀರಂ ನಾಗಗ್ಗಂ ಚ ಆಮ್ರಾತಕಕಪಿನ್ಥಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಕೋಲ, ಕರಮರ್ದ, ಪಿಯಾಲ, ಜಂಬೀರ, ನಾಗಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ ಮತ್ತು ಕಪಿತ್ಥ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯನಿಲಘ್ನಾನಿ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಕರಾಣಿಚ । ಜಲಂ ಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಟಜಾಕೃತಬನ್ಧನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಇವು ಪಿತ್ತಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಮೂತಕ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮತ್ತು ಕುಟಜದಿಂದ ತಯಾರಾದ ನೀರು ಬಂಧನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಧಾಮಾರ್ಗವಶ್ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯಾಃ ಸರ್ವಥಾ ವಮನೇಷ್ವಮೀ । ಪೂರ್ವಾಹ್ನೇ ವಮನಾಯೇತೇ ಮದನೇನ್ದ್ರಯವೀ ವಚಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಧಾಮಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಂತಿಗೆ ಮದನ, ಇಂದ್ರಯವ ಮತ್ತು ವಚೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೃದುಕೋಷ್ಟಶ್ಚ ಪಿತ್ತೇನ ಖರೋ ವಾತಕಫಾಶ್ರಯಾತ್ । ಮಧ್ಯಮಃ ಸಮದೋಷೇ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿವೃತ್ತಿತೇ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮೃದು ಅಂದ್ರೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ; ಕಠಿಣವಾದವರು ವಾತ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ; ಮಧ್ಯಮ ದೋಷವಿರುವವರಿಗೆ ತ್ರಿವೃತ್ ಬಳಸಿ ವिरेಚನ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ಸೈನ್ಧವಂ ನಗರಂ ತ್ರಿವೃತ್ । ಹರೀತಕೀವಿಹಙ್ಗಾನಿ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ತ್ರಿವೃತ್, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಶುಂಠಿ, ಹರೀತಕಿ ಮತ್ತು ವಿಹಂಗವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ವिरेಚನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಶ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತಥಾ । ವಾತೋಲ್ಬಣೇಷು ದೋಷೇಷು ಭೋಜಯಿತ್ವಾಥ ವಾಮಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಎರಂಡೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾ ಕಷಾಯವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ದೋಷಗಳಿಗೆ, ಊಟದ ನಂತರ, ವಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಕೊಡಬೇಕು.

ವಂಶಾದಿನೇತ್ರಂ ಕುರ್ವೀತ ಪಡಷ್ಟದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ । ಕರ್ಕನ್ಧೃಫಲವಚ್ಛಿದ್ರಂ ವಸ್ತಿರುತ್ತಾನಶಾಯಿನೇ ॥ ೧,೧೭೨.

ಬಾಂಬೂದಿಂದ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ನಳಿಕೆಯನ್ನು, ಕರ್ಕಂಧು ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ರಂಧ್ರವಿಟ್ಟು, ಬೆತ್ತಲಾಗಿ ಮಲಗಿರುವವರಿಗೆ ವಸ್ತಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ನಿರೂಹದಾನೇಽಪಿ ವಿಧಿರಯಮೇವಮುದೀರಿತಃ । ಅರ್ಧತ್ರಿಪಟ್ಪಲೇ ಮಾತ್ರಾ ಲಘುಮಧ್ಯೋತ್ತಮಃ ಕ್ರಮಾತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ನಿರೂಹ ವಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ; ಅರ್ಧ, ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಹಗುರ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಥ್ಯಾಕ್ಷವಾತ್ರ್ಯೋಕದ್ವಿಚತುರ್ಭಾಗ ರುಗರ್ದನಾಃ । ಶತವರ್ಯಸೃತಾಭೃಙ್ಗಸಿನ್ಧುವಾರಾದಿಭಾವಿತಾಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಕ್ಷವಾತ್ರೀಯನ್ನು ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ರುಗರ್ದನ, ಶತಾವರಿ, ಸೃತ, ಭೃಂಗ, ಸಿಂಧುವಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೭೩ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಮಧುರಾದೀನಿ ವಕ್ಷ್ಯೇ ರಾಗಹರಾಣ್ಯಹಮ್ । ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಗೋಧೃಮಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ರಸಾ ಮಧ ॥ ೧,೧೭೩.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಮತ್ತು ಕಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಶಷ್ಟಿಕ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ರಸಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನು.

ಮಜ್ಜಾಶೃಙ್ಗಾಟಕಯವಕಶೇರ್ವಿವಾರುಗೀಕ್ಷುರಮ್ । ಗಮ್ಭಗೀ ಪೌಷ್ಕರಂ ಬೀಜಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಖರ್ಜೂರಕಂ ಬಲಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜೆ, ಶೃಂಗಾಟಕ, ಜೋಳ, ಯವ, ಉರುಗಿ, ಕ್ಷುರ, ಗಂಭಾರಿ, ಪುಷ್ಕರ ಬೀಜ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಖರ್ಜೂರ ಮತ್ತು ಬಲಾ ಇವು ಸೇರಿವೆ.

ನಾರಿಕಲೇಕ್ಷ್ವಾತ್ಮಣುಪ್ತಾ ವಿದಾರೀ ಚ ಪ್ರಿಯಾಲಕಮ್ । ಮಧುಕಂ ತಾಲಕಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ಮುಖ್ಯೋಽಯಂ ಮಧುರೋ ಗಣಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ತೆಂಗು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಆತ್ಮನುಪ್ತ, ವಿದಾರಿ, ಪ್ರಿಯಾಲ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ತಾಳಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಷ್ಮಾಂಡ — ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳು.

ಮೂರ್ಛಾದಾಹಪ್ರಶಮನಃ ಪಡಿನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದನಃ । ಕೃಮಿಕೃತ್ಕಫಕೃಚ್ಚೈವ ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥ ನಿಪೇವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇವು ಮೂರ್ಚೆ ಮತ್ತು ದಹವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಮ್ಯಮಾಧುರ್ಯಸ್ವರಘಾತಾರ್ವುದಾನಿ ಚ । ಗಲಗಣ್ಡಶ್ಲೀಪದಾನಿ ಗುಡಲೇಪಾದಿ ಕಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಶ್ವಾಸ, ಕೆಮ್ಮು, ಮಧುಮೇಹ, ಸ್ವರಭಂಗ, ಗಡ್ಡೆ, ಗಂಟಲು ಊತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೀಪದಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಲದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾಮ್ರಂ ಚ ಕಪಿತ್ಥಕರಮರ್ದಕೌ । ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ರಾತಕಂ ಚ ಬದರಂ ತಿನ್ತಡೀಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಮಾವು, ಕಪಿತ್ಥ, ಕರಮರ್ದ, ಮಾತುಲುಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ, ಬದರಿ ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಧಿ ತಕ್ರಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಚ ಲಕುಚಂ ಚಾಮ್ಲವೇ ತಸಮ್ । ಅಮ್ಲೋ ಲೋಣಃ ಶುಣ್ಠೀಯುಕ್ತೋ ಜಾರಣಃ ಪಾಚನೋ ರಸಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಮೊಸರು, ಹಸಿವಾದ ಹಿಟ್ಟು ನೀರು, ಲಕುಚ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಸಿವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು—ಹಸಿವಾದ ರುಚಿಗೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ಲೇದನೋ ವಾತಕೃದ್ಧೃಪ್ಯೋ ವಿದಾಹೀ ಚಾನುಲೋಮನಃ । ಅಮ್ಲೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಧೈ ದನ್ತಹರ್ಷಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಹಸಿವಾದ ರುಚಿ ದೇಹವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ತೀವ್ರತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉರಿಯೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚುರುಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಸ್ಯ ಚ ಶೈತಿಲ್ಯಂ ಸ್ವರಕಣ್ಠಾಸ್ಯಹೃದ್ದಹೇತ್ । ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವ್ರಣಾದೀನಿ ಪಾಚಯಿತ್ವಾಗ್ನಿಭಾವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿಗೆ ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ, ಗಂಟಲು, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಸರಗಳನ್ನು ಹಸಿವಾಗಿಸಿ ಉರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲವಣಾನಿ ಯವಕ್ಷಾರಸರ್ಜಿಕಾದಿಶ್ಚ ಲಾವಣಃ । ಶೋಧನಃ ಪಾಚನಃ ಕ್ಲೇದೀ ವಿಶ್ಲೇಷಸರ್ಪಣಾದಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪ್ಪು, ಯವಕ್ಷಾರ, ಸರ್ಜಿಕಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪ್ಪುಗಳು—ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವುದು, ತೇವಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹರಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ.

ಮಾರ್ಗರೋಧೀ ಮಾರ್ದವಕೃತ್ಸ ಏಕಃ ಪರಿಷೇವಿತಃ । ಗಾತ್ರಕಣ್ಡೂಕೋಷ್ಠಶೋಥವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಜನಯೇದ್ರಸಃ । ರಕ್ತವಾತಂ ಪಿತ್ತರಕ್ತಂ ಪುಂಸ್ತ್ವೇನ್ದ್ರಿಯರುಜಾದಿಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಸೇವಿಸಿದರೆ ದೇಹದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೃದುವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಅಂಗಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ, ಚರ್ಮ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವುದು, ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಹಾಗೂ ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆ, ಪುರುಷತ್ವದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವ್ಯೋಷಶಿಗ್ರೂಮೂಲಕಂ ದೇವದಾರು ಚ ಕುಷ್ಠಕಮ್ । ಲಶುನಂ ವಲ್ಗುಜೀ ಫಲಂ ಮುಸ್ತಾಗುಗ್ಗುಲುಲಾಙ್ಗಲೀ ॥ ೧,೧೭೩.

ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಶಿಗ್ರು ಮೂಲ, ದೇವದಾರು, ಕುಷ್ಟ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ವಲ್ಗುಜಿ ಹಣ್ಣು, ಮುಸ್ತಾ, ಗುಗ್ಗುಳು ಮತ್ತು ಲಾಂಗಳೀ—

ಕಟುಕೋ ದೀಪನಃ ಶೋಧೀ ಕುಷ್ಠಕಣ್ಡೂಕಫಾನ್ತಕೃತ್ । ಸ್ಥೌಲ್ಯಾಲಸ್ಯಕ್ರಿಮಿಹರಃ ಶುಕ್ರಮೇದೋವಿರೋಧನಃ । ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಭ್ರಮದಾಹಾದಿಕೃದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಹಿ ರುಚಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ, ಉರಿ ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ದೇಹದ ಕೊಬ್ಬು, ಆಲಸ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಳುಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೇದಸ್ಸಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ತಲೆಸುತ್ತು, ಉರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕೃತಮಾಲಃ ಕೀರಾಣಿ ಹರಿದ್ರೇನ್ದ್ರಯವಾಸ್ತಥಾ । ಸ್ವಾದುಕಣ್ಟಕವೇತ್ರಾಣಿ ಬೃಹತೀದ್ವಯಶಙ್ಖಿನೀ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕೃತಮಾಲ, ಕೀರಾಣಿ, ಅರಿಶಿನ, ಯವ, ಸಿಹಿ ಮುಳ್ಳು, ವೇತ್ರ, ಎರಡು ಬೃಹತೀ ಮತ್ತು ಶಂಖಿನೀ—

ಗುಡೂಚೀ ಚದ್ರವನ್ತೀ ಚ ತ್ರಿವೃನ್ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಪಿ । ಕಾರವೇಲ್ಲಕವಾರ್ತಾಕುಕರವೀರಕವಾಸಕಾಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಗುಡುಚಿ, ದ್ರವಂತಿ, ತ್ರಿವೃತ್, ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಿ, ಕಾರವೇಳ, ಬದನೆಕಾಯಿ, ಕರವೀರ ಮತ್ತು ವಾಸಕ—

ರೋಹಿಣೀ ಶಙ್ಖಚೂರ್ಣಂ ಚ ಕರ್ಕೋಟೋ ವೈ ಜಯನ್ತಿಕಾ । ಜಾತೀವಾರುಣಕಂ ನಿಮ್ಬೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ಪುನರ್ನವಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ರೋಹಿಣೀ, ಶಂಖದ ಪುಡಿ, ಕರ್ಕೋಟ, ಜಯಂತಿಕಾ, ಜಾತಿ, ವಾರುಣಕ, ನಿಂಬು, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ಣವಾ—

ತಿಕ್ತೋ ರಸಶ್ಛೇದನಃ ಸ್ಯಾದ್ರೋಚನೀ ದೀಪನಸ್ತಥಾ । ಶೋಧನೋ ಜ್ವರತೃಷ್ಣಾಘ್ನೋ ಮೂರ್ಛಾಕಣ್ಠಾರ್ತಿಕಾದಿಜಿತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಹಿ ರುಚಿ ದೇಹದ ದುಷ್ಟ ರಸಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ದಾಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಮೂರ್ಛೆ, ಗಂಟಲು ನೋವು ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ವಿಣ್ಮೂತ್ರಕ್ಲೇದಸಂಶೋಷೋ ಹ್ಯತ್ಯರ್ಥಂ ಸ ಚ ಸೇವಿತಃ । ಹನುಸ್ತಮ್ಭಾಕ್ಷೇಪಕಾರ್ತಿಶಿರಃ ಶೂಲಬ್ರಣಾದಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಹಿ ರುಚಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತದೆ; ದವಡೆ ಕಟ್ಟುವುದು, ಕಂಪು, ನೋವು, ತಲೆನೋವು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾಸಲ್ಲಕೀಜಮ್ಬು ಆಮ್ರಾತಕವಚಾದಿಕಮ್ । ತಿನ್ದುಕಂ ವಕುಲಂ ಶಾಲಂ ಪಾಲಙ್ಕೀಮುದ್ಗಚಿಲ್ಲಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ತ್ರಿಫಲ, ಸಲ್ಲಕಿ, ಜಾಂಬು, ಆಮ್ರಾತಕ, ವಚಾ, ತಿಂಡುಕ, ವಕುಲ, ಶಾಲ, ಪಾಲಂಕಿ, ಮುದ್ಗ ಮತ್ತು ಚಿಲ್ಲಕ—

ಕಷಾಯೋ ಗ್ರಾಹಕೋ ರೋಪೀ ಸ್ತಮ್ಭನಕ್ಲೇದಶೋಷಣಃ । ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನೋ ಹೃದಯೇ ಚಾಥ ಪೀಡಕಃ । ಮುಖಶೋಷಜ್ವರಾಧ್ಮಾನಮನ್ಯಾಸ್ತಮ್ಭಾದಿಕಾರಕಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಕಷಾಯ ರುಚಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ, ಗಾಯವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ, ಬಂಧಿಸುವ ಮತ್ತು ತೇವವನ್ನು ಒಣಗಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ; ಇದನ್ನು ಒಬ್ಬನೇ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಒಣತೆ, ಜ್ವರ, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಟ್ಟುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.