ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪೀತಾಶ್ವಗನ್ಧಾ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನಾಶೇಪರೋಗನುತ್ । ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸೋ ವಿದಾರ್ಯಾಶ್ಚಾಮೃತೋಪಮಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಅಶ್ವಗಂಧೆಯನ್ನು ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶುಕ್ರದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ. ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಿ ಮತ್ತು ವಿದಾರಿ ಹಸಿರು ರಸ ಅಮೃತದಂತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತಿಲಧಾತ್ರೀಭೃಙ್ಗರಾಜೌ ಜಗ್ಧ್ವಾ ವರ್ಷಶತೀ ಭವೇತ್ । ತ್ರಿಕಟು ತ್ರಿಫಲಾ ವಹ್ನಿರ್ಗುಡೂಚೀ ಚ ಶತಾವರೀ ॥ ೧,೧೭೨.

ಎಳ್ಳು, ಧಾತ್ರಿಯ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಬಹುದು. ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲ, ಅಗ್ನಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ವಿಡಙ್ಗಲೋಹಚೂರ್ಣಂ ತು ಮಧುನಾ ಸಹ ರೋಗನುತ್ । ತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಕಣಾ ಶುಣ್ಠೀ ಗುಡೂಚೀ ಚ ಶತಾವರೀ ॥ ೧,೧೭೨.

ವಿಡಂಗ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಫಲ, ಕಣಾ, ಶುಂಠಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗ.

ವಿಡಙ್ಗಭೃಙ್ಗರಾಜಾದಿ ಭಾವಿತಂ ಸರ್ವರೋಗನುತ್ । ಚೂರ್ಣಂ ವಿದಾರ್ಯಾ ಮಧ್ವಾಜ್ಯಂ ಲೀಢ್ವಾ ದಶ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ವಿಡಂಗ, ಭೃಂಗರಾಜ ಮತ್ತು ಇತರಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಲೇಹ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಪುರುಷನು ಹತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು.

ಘೃತಂ ಶತಾವರೀಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ಷೀರೈರ್ದಶಗುಣೈಃ ಪಚೇತ್ । ಶರ್ಕರಾಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಜಾರಕಂ ವಿದುಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಶತಾವರಿ ಕಲ್ಕವನ್ನು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಜಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿಮರ್ಷೋಽವಪೀಡಶ್ಚ ನಸ್ಯಂ ಪ್ರವಪನಂ ತಥಾ । ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ಚೇತಿ ಪಞ್ಚಕರ್ಮ ಚ ಕಥ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೭೨.

ಪ್ರತಿಮರ್ಷ, ಅವಪೀಡ, ನಸ್ಯ, ಪ್ರವಪನ ಮತ್ತು ಶಿರೋವಿರೇಚನ—ಈ ಐದು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಂಚಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಸೈರ್ದ್ವಿಸಂಖ್ಯೈರ್ಮಾಘಾದ್ಯೈಃ ಕ್ರಮಾತ್ಷಡೃತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಅಗ್ನಿಸೇವಾಮಧುಕ್ಷೀರವಿಕೃತೀಃ ಪರಿಪೇವಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮಾಘ ಮಾಸದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳಂತೆ ಆರು ಋತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸೇವನೆ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸ್ತ್ರೀಯುಕ್ತಃ ಶಿಶಿರೇ ತದ್ವದ್ವಸನ್ತೇ ನ ದಿವಾ ಸ್ವಪೇತ್ । ತ್ಯಜೇದ್ವರ್ಷಾಸು ಸ್ವಪ್ನಾದೀಞ್ಛರದಿನ್ದೋಶ್ಚ ರಶ್ಮಯಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಹಿಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸಿನ ಜೊತೆ ಮಲಗಬೇಕು; ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಪಥ್ಯಾನಿ ಶಾಲಯೋ ಮುದ್ರಾ ವರ್ಷಾಮ್ಭಃ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಯಃ । ನಿಮ್ವಾತಸೀಕುಸುಮ್ಭಾನಾಂ ಶಿಗ್ರುಸರ್ಷಪಯೋಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಮುದ್ರಾ ಬೇಳೆ, ಮಳೆನೀರು, ಕುದಿಸಿದ ಹಾಲು, ಮತ್ತು নিম್ಮ, ಆತಸಿ, ಕುಸುಂಬ, ಶಿಗ್ರು, ಸಾಸಿವೆ ಇವುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಮೂಲಕಾನಾಂ ತೈಲಾನಿ ಚ ಹರನ್ತಿ ಹಿ । ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಪ್ರಮೇಹಾಂಶ್ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಶಿರೋರುಜಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಹುಳುಗಳು, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾತ, ಕಫ, ತಲೆನೋವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕೀಕೋಲಕರಮರ್ದ್ಪಿಯಾಲಕಮ್ । ಜಮ್ಬೀರಂ ನಾಗಗ್ಗಂ ಚ ಆಮ್ರಾತಕಕಪಿನ್ಥಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಕೋಲ, ಕರಮರ್ದ, ಪಿಯಾಲ, ಜಂಬೀರ, ನಾಗಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ ಮತ್ತು ಕಪಿತ್ಥ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯನಿಲಘ್ನಾನಿ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಕರಾಣಿಚ । ಜಲಂ ಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಟಜಾಕೃತಬನ್ಧನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಇವು ಪಿತ್ತಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಮೂತಕ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮತ್ತು ಕುಟಜದಿಂದ ತಯಾರಾದ ನೀರು ಬಂಧನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಧಾಮಾರ್ಗವಶ್ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯಾಃ ಸರ್ವಥಾ ವಮನೇಷ್ವಮೀ । ಪೂರ್ವಾಹ್ನೇ ವಮನಾಯೇತೇ ಮದನೇನ್ದ್ರಯವೀ ವಚಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಧಾಮಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಂತಿಗೆ ಮದನ, ಇಂದ್ರಯವ ಮತ್ತು ವಚೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೃದುಕೋಷ್ಟಶ್ಚ ಪಿತ್ತೇನ ಖರೋ ವಾತಕಫಾಶ್ರಯಾತ್ । ಮಧ್ಯಮಃ ಸಮದೋಷೇ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿವೃತ್ತಿತೇ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮೃದು ಅಂದ್ರೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ; ಕಠಿಣವಾದವರು ವಾತ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ; ಮಧ್ಯಮ ದೋಷವಿರುವವರಿಗೆ ತ್ರಿವೃತ್ ಬಳಸಿ ವिरेಚನ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ಸೈನ್ಧವಂ ನಗರಂ ತ್ರಿವೃತ್ । ಹರೀತಕೀವಿಹಙ್ಗಾನಿ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ತ್ರಿವೃತ್, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಶುಂಠಿ, ಹರೀತಕಿ ಮತ್ತು ವಿಹಂಗವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ವिरेಚನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಶ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತಥಾ । ವಾತೋಲ್ಬಣೇಷು ದೋಷೇಷು ಭೋಜಯಿತ್ವಾಥ ವಾಮಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಎರಂಡೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾ ಕಷಾಯವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ದೋಷಗಳಿಗೆ, ಊಟದ ನಂತರ, ವಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಕೊಡಬೇಕು.

ವಂಶಾದಿನೇತ್ರಂ ಕುರ್ವೀತ ಪಡಷ್ಟದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ । ಕರ್ಕನ್ಧೃಫಲವಚ್ಛಿದ್ರಂ ವಸ್ತಿರುತ್ತಾನಶಾಯಿನೇ ॥ ೧,೧೭೨.

ಬಾಂಬೂದಿಂದ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ನಳಿಕೆಯನ್ನು, ಕರ್ಕಂಧು ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ರಂಧ್ರವಿಟ್ಟು, ಬೆತ್ತಲಾಗಿ ಮಲಗಿರುವವರಿಗೆ ವಸ್ತಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ನಿರೂಹದಾನೇಽಪಿ ವಿಧಿರಯಮೇವಮುದೀರಿತಃ । ಅರ್ಧತ್ರಿಪಟ್ಪಲೇ ಮಾತ್ರಾ ಲಘುಮಧ್ಯೋತ್ತಮಃ ಕ್ರಮಾತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ನಿರೂಹ ವಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ; ಅರ್ಧ, ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಹಗುರ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಥ್ಯಾಕ್ಷವಾತ್ರ್ಯೋಕದ್ವಿಚತುರ್ಭಾಗ ರುಗರ್ದನಾಃ । ಶತವರ್ಯಸೃತಾಭೃಙ್ಗಸಿನ್ಧುವಾರಾದಿಭಾವಿತಾಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಕ್ಷವಾತ್ರೀಯನ್ನು ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ರುಗರ್ದನ, ಶತಾವರಿ, ಸೃತ, ಭೃಂಗ, ಸಿಂಧುವಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೭೩ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಮಧುರಾದೀನಿ ವಕ್ಷ್ಯೇ ರಾಗಹರಾಣ್ಯಹಮ್ । ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕಗೋಧೃಮಕ್ಷೀರಂ ಘೃತಂ ರಸಾ ಮಧ ॥ ೧,೧೭೩.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ಈಗ ನಾನು ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ಮಧುರವಾದ ಮತ್ತು ಕಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಶಾಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಶಷ್ಟಿಕ ಅಕ್ಕಿ, ಗೋಧಿ, ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ರಸಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನು.

ಮಜ್ಜಾಶೃಙ್ಗಾಟಕಯವಕಶೇರ್ವಿವಾರುಗೀಕ್ಷುರಮ್ । ಗಮ್ಭಗೀ ಪೌಷ್ಕರಂ ಬೀಜಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಖರ್ಜೂರಕಂ ಬಲಾ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜೆ, ಶೃಂಗಾಟಕ, ಜೋಳ, ಯವ, ಉರುಗಿ, ಕ್ಷುರ, ಗಂಭಾರಿ, ಪುಷ್ಕರ ಬೀಜ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಖರ್ಜೂರ ಮತ್ತು ಬಲಾ ಇವು ಸೇರಿವೆ.

ನಾರಿಕಲೇಕ್ಷ್ವಾತ್ಮಣುಪ್ತಾ ವಿದಾರೀ ಚ ಪ್ರಿಯಾಲಕಮ್ । ಮಧುಕಂ ತಾಲಕಷ್ಮಾಣ್ಡಂ ಮುಖ್ಯೋಽಯಂ ಮಧುರೋ ಗಣಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ತೆಂಗು, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಆತ್ಮನುಪ್ತ, ವಿದಾರಿ, ಪ್ರಿಯಾಲ, ಯಷ್ಟಿಮಧು, ತಾಳಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಷ್ಮಾಂಡ — ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಧುರ ಪದಾರ್ಥಗಳು.

ಮೂರ್ಛಾದಾಹಪ್ರಶಮನಃ ಪಡಿನ್ದ್ರಿಯಪ್ರಸಾದನಃ । ಕೃಮಿಕೃತ್ಕಫಕೃಚ್ಚೈವ ಏಕೋಽತ್ಯರ್ಥ ನಿಪೇವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇವು ಮೂರ್ಚೆ ಮತ್ತು ದಹವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಫವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಶ್ವಾಸಕಾಸಾಮ್ಯಮಾಧುರ್ಯಸ್ವರಘಾತಾರ್ವುದಾನಿ ಚ । ಗಲಗಣ್ಡಶ್ಲೀಪದಾನಿ ಗುಡಲೇಪಾದಿ ಕಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಶ್ವಾಸ, ಕೆಮ್ಮು, ಮಧುಮೇಹ, ಸ್ವರಭಂಗ, ಗಡ್ಡೆ, ಗಂಟಲು ಊತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೀಪದಕ್ಕೆ ಬೆಲ್ಲದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಲೇಪಿಸಬೇಕು.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕಾಮ್ರಂ ಚ ಕಪಿತ್ಥಕರಮರ್ದಕೌ । ಮಾತುಲುಙ್ಗಾಮ್ರಾತಕಂ ಚ ಬದರಂ ತಿನ್ತಡೀಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಮಾವು, ಕಪಿತ್ಥ, ಕರಮರ್ದ, ಮಾತುಲುಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ, ಬದರಿ ಮತ್ತು ಹುಣಸೆ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಧಿ ತಕ್ರಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಚ ಲಕುಚಂ ಚಾಮ್ಲವೇ ತಸಮ್ । ಅಮ್ಲೋ ಲೋಣಃ ಶುಣ್ಠೀಯುಕ್ತೋ ಜಾರಣಃ ಪಾಚನೋ ರಸಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಮಜ್ಜಿಗೆ, ಮೊಸರು, ಹಸಿವಾದ ಹಿಟ್ಟು ನೀರು, ಲಕುಚ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ಹಸಿವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳು—ಹಸಿವಾದ ರುಚಿಗೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಶುಂಠಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕ್ಲೇದನೋ ವಾತಕೃದ್ಧೃಪ್ಯೋ ವಿದಾಹೀ ಚಾನುಲೋಮನಃ । ಅಮ್ಲೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸೇವ್ಯಮಾನಃ ಕುರ್ಯಾದ್ಧೈ ದನ್ತಹರ್ಷಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಹಸಿವಾದ ರುಚಿ ದೇಹವನ್ನು ತೇವಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ತೀವ್ರತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಉರಿಯೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಚುರುಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಸ್ಯ ಚ ಶೈತಿಲ್ಯಂ ಸ್ವರಕಣ್ಠಾಸ್ಯಹೃದ್ದಹೇತ್ । ಛಿನ್ನಭಿನ್ನವ್ರಣಾದೀನಿ ಪಾಚಯಿತ್ವಾಗ್ನಿಭಾವಿತಃ ॥ ೧,೧೭೩.

ಇದು ದೇಹವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಧ್ವನಿಗೆ ಹದಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ, ಗಂಟಲು, ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಉಲ್ಸರಗಳನ್ನು ಹಸಿವಾಗಿಸಿ ಉರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಲವಣಾನಿ ಯವಕ್ಷಾರಸರ್ಜಿಕಾದಿಶ್ಚ ಲಾವಣಃ । ಶೋಧನಃ ಪಾಚನಃ ಕ್ಲೇದೀ ವಿಶ್ಲೇಷಸರ್ಪಣಾದಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೩.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಪ್ಪು, ಯವಕ್ಷಾರ, ಸರ್ಜಿಕಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪ್ಪುಗಳು—ಉಪ್ಪಿನ ರುಚಿ ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು, ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾಯಮಾಡುವುದು, ತೇವಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹರಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ.