ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸ್ತನ್ಯಾಭಾವೇ ಪಯಶ್ಛಾಗಂ ಗವ್ಯಂ ವಾ ತದ್ಗುಣಂ ಪಿವೇತ್ । ಸ್ವೇದನಂ ನಾಗ್ನಿಶೋಫಾರ್ತೇ ಮೃದಾ ಸ್ಯಾದಗ್ನಿತಪ್ತಯಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಆಡುಹಾಲು ಅಥವಾ ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ಕೊಡಬೇಕು. ಉರಿ ಇಲ್ಲದ ಊತಕ್ಕೆ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸ್ವೇದನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಲೇಹೋ ಮುಸ್ತವಿಪಾಯಾಶ್ಚ ವಮಿಕಾಸಜ್ವರೇ ಪಿಬೇತ್ । ಸುಸ್ತಶುಣ್ಠೀವಿಷಾವಿಲ್ವಕೂಟಜೈರತಿಸಾರನುತ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಪಾಯಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಹ್ಯವನ್ನು ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕು. ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ, ಶುಂಠಿ, ವಿಷಾ, ಬಿಳ್ವ, ಕೂಟಜವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡುವುದು ಉತ್ತಮ.

ಮಧು ವ್ಯೋಷಂ ಮಾತುಲುಙ್ಗಂ ಹಿಕ್ಕಾಚ್ಛರ್ದಿನಿವಾರಣಮ್ । ಕುಷ್ಠೇನ್ದ್ರಯವಸಿದ್ಧಾರ್ಥಾ ನಿಶಾ ದೂರ್ವಾ ಚ ಕುಷ್ಠಜಿತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಜೇನು, ತ್ರಿಕಟು ಮತ್ತು ಮಾತುಲುಂಗವನ್ನು ಹಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಕುಷ್ಟ, ಇಂದ್ರಯವ, ಸಿದ್ಧಾರ್ಥಕ, ನಿಶಾ ಮತ್ತು ದೂರ್ವಾ ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ.

ಮಹಾಮುಣ್ಜಿತಿಕೋಜೀಚ್ಯಕಾಥೈಃ ಸ್ನಾನಂ ಗ್ರಹಾಪಹಮ್ । ಸಪ್ತಚ್ಛದಾಮಯನಿಶಾಚನ್ದನೈಶ್ಚಾನುಲೇಪನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮಹಾಮುಂಜ, ತಿಕ್ತ, ಜೀಚ್ಯ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಗ್ರಹದ ಕೇಡು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತಚ್ಛದ, ಅಮಯ, ನಿಶಾ ಮತ್ತು ಚಂದನದಿಂದ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗ.

ಶಙ್ಖಾಬ್ಜಬೀಜರುದ್ರಾಕ್ಷವಚಾಲೌಹಾದಿಧಾರಣಮ್ । ಓಂ ಕಂ ಟಂ ಯಂ ಗಂ ವೈನತೇಯಾಯ ನಮಃ । ಓಂ ಹೋಂ ಹಾಂ ಹಃ ಮನ್ತ್ರೇಣ ಶಾನ್ತಿರ್ವಾಲಾನಾಂ ಮಾರ್ಜನಾದ್ವಲಿದಾನತಃ । ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಬಾಲಮ್ರಹಾದ್ವಲಿಂ ಗೃಹ್ಣೀತ ವಾಲಂ ಮುಞ್ಚತ ಸ್ವಾಹಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಶಂಖ, ಕಮಲಬೀಜ, ರುದ್ರಾಕ್ಷ, ವಚಾ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕು. 'ಓಂ ಕಂ ಟಂ ಯಂ ಗಂ ವೈನತೇಯಾಯ ನಮಃ', 'ಓಂ ಹೋಂ ಹಾಂ ಹಃ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀರು ಶಿಂಪಿಸಿ, ದಾರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರೆ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. 'ಓಂ ಹ್ರೀಂ ಬಾಲಮ್ರಹಾದ್ವಲಿಂ ಗ್ರಹ್ಣೀತ ವಾಲಂ ಮುಂಚತ ಸ್ವಾಹಾ' ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು.

ತಣ್ಡುಲಾದ್ಭಿಃ ಶಿರೀಪಸ್ಯ ಪಲಂ ಪೀತಂ ವಿಷಾಪಹಮ್ । ತಣ್ಡುಲಾದ್ಭಿಶ್ಚ ವರ್ಷಾಭ್ವಾಃ ಶುಕ್ಲಾಯಾಃ ಸರ್ಪದಂಶನುತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಅಕ್ಕಿಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿರೀಷವನ್ನು ಒಂದು ಪಳ ತಗಿದು ಕುಡಿದರೆ ವಿಷಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ. ಅಕ್ಕಿಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾಭ್ವಾ ಅಥವಾ ಶುಕ್ಲಾ ಹಾಕಿ ಕುಡಿದರೆ ಹಾವಿನ ಕಚ್ಚಿಗೆ ಉಪಯೋಗ.

ದಧ್ಯಾಜ್ಯಂ ತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಚ ಗೃಹಧೃಮೋ ನಿಶಾ ತಥಾ । ಪಿಷ್ಟಂ ಪಾನಂ ತಥಾ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಸಿನ್ಧೃತ್ಥಸ್ಯ ವಿಪಾನ್ತಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮಜ್ಜಿಗೆ, ತುಪ್ಪ, ಅಕ್ಕಿಹಾಲು, ಗೃಹಧೃಮ, ನಿಶಾ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ಪೇಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಸಿಂಧೃತ್ಥ ವಿಷಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ.

ಅಙ್ಕೋಟಮೂಲನಿಷ್ಕ್ವಾಥಃ ಸಾಜ್ಯಃ ಪೀತೋ ವಿಷಾನ್ತಕಃ । ಯಜ್ಜರಾವ್ಯಾಧಿವಿಧ್ವಂಸಿ ಭೇಷಜಂ ತದ್ರಸಾಯನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಅಂಕೋಟ ಮೂಲದ ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿದರೆ ವಿಷ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಔಷಧಿ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ರಸಾಯನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಿನ್ದೂತ್ಯರಾರ್ಕರಾಶುಣ್ಠೀಕಣಾಮಧುಗುಡೈಃ ಕ್ರಮಾತ್ । ವರ್ಷಾದಿಷ್ವಭಯಾ ಸೇವ್ಯಾ ರಸಾಯನಗುಣೌಷಿಣಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಸಿಂದೂತಿ, ಅರಾರ್ಕ, ರಾಶುಂಠಿ, ಕಣಾ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೇವಿಸಬೇಕು. ವರ್ಷಾದಿ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ರಸಾಯನ ಗುಣ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇಽಭಯಾಂ ಚೈಕಾಂ ಪ್ರಭುಙ್ಕ್ತೇ ದ್ವೇ ವಿಭೀತಕೇ । ಭುಕ್ತ್ವಾ ಮಧ್ವಾಜ್ಯಧಾತ್ರೀಣಾಂ ಚತುಷ್ಕಂ ಶತವರ್ಷಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಜ್ವರ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಅಭಯಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಭೀತಕವನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು. ಜೇನು, ತುಪ್ಪ, ಆಮಲಕ, ಧಾತ್ರಿಯ ಈ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶತಾಯುಷ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಪೀತಾಶ್ವಗನ್ಧಾ ಪಯಸಾ ಘೃತೇನಾಶೇಪರೋಗನುತ್ । ಮಣ್ಡೂಕಪರ್ಣ್ಯಾಃ ಸ್ವರಸೋ ವಿದಾರ್ಯಾಶ್ಚಾಮೃತೋಪಮಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಅಶ್ವಗಂಧೆಯನ್ನು ಹಾಲು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಶುಕ್ರದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ. ಮಂಡೂಕಪರ್ಣಿ ಮತ್ತು ವಿದಾರಿ ಹಸಿರು ರಸ ಅಮೃತದಂತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತಿಲಧಾತ್ರೀಭೃಙ್ಗರಾಜೌ ಜಗ್ಧ್ವಾ ವರ್ಷಶತೀ ಭವೇತ್ । ತ್ರಿಕಟು ತ್ರಿಫಲಾ ವಹ್ನಿರ್ಗುಡೂಚೀ ಚ ಶತಾವರೀ ॥ ೧,೧೭೨.

ಎಳ್ಳು, ಧಾತ್ರಿಯ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕಬಹುದು. ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲ, ಅಗ್ನಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ವಿಡಙ್ಗಲೋಹಚೂರ್ಣಂ ತು ಮಧುನಾ ಸಹ ರೋಗನುತ್ । ತ್ರಿಫಲಾ ಚ ಕಣಾ ಶುಣ್ಠೀ ಗುಡೂಚೀ ಚ ಶತಾವರೀ ॥ ೧,೧೭೨.

ವಿಡಂಗ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ತ್ರಿಫಲ, ಕಣಾ, ಶುಂಠಿ, ಗುಡುಚಿ ಮತ್ತು ಶತಾವರಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗ.

ವಿಡಙ್ಗಭೃಙ್ಗರಾಜಾದಿ ಭಾವಿತಂ ಸರ್ವರೋಗನುತ್ । ಚೂರ್ಣಂ ವಿದಾರ್ಯಾ ಮಧ್ವಾಜ್ಯಂ ಲೀಢ್ವಾ ದಶ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ವಿಡಂಗ, ಭೃಂಗರಾಜ ಮತ್ತು ಇತರಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಲೇಹ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಪುರುಷನು ಹತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬಹುದು.

ಘೃತಂ ಶತಾವರೀಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ಷೀರೈರ್ದಶಗುಣೈಃ ಪಚೇತ್ । ಶರ್ಕರಾಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷೌದ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಜಾರಕಂ ವಿದುಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಶತಾವರಿ ಕಲ್ಕವನ್ನು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ, ಪಿಪ್ಪಲಿ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ಜಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿಮರ್ಷೋಽವಪೀಡಶ್ಚ ನಸ್ಯಂ ಪ್ರವಪನಂ ತಥಾ । ಶಿರೋವಿರೇಚನಂ ಚೇತಿ ಪಞ್ಚಕರ್ಮ ಚ ಕಥ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೭೨.

ಪ್ರತಿಮರ್ಷ, ಅವಪೀಡ, ನಸ್ಯ, ಪ್ರವಪನ ಮತ್ತು ಶಿರೋವಿರೇಚನ—ಈ ಐದು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಂಚಕರ್ಮ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮಾಸೈರ್ದ್ವಿಸಂಖ್ಯೈರ್ಮಾಘಾದ್ಯೈಃ ಕ್ರಮಾತ್ಷಡೃತವಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಅಗ್ನಿಸೇವಾಮಧುಕ್ಷೀರವಿಕೃತೀಃ ಪರಿಪೇವಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮಾಘ ಮಾಸದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ತಿಂಗಳಂತೆ ಆರು ಋತುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಸೇವನೆ, ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮೊಸರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಸ್ತ್ರೀಯುಕ್ತಃ ಶಿಶಿರೇ ತದ್ವದ್ವಸನ್ತೇ ನ ದಿವಾ ಸ್ವಪೇತ್ । ತ್ಯಜೇದ್ವರ್ಷಾಸು ಸ್ವಪ್ನಾದೀಞ್ಛರದಿನ್ದೋಶ್ಚ ರಶ್ಮಯಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಹಿಮಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಸಿನ ಜೊತೆ ಮಲಗಬೇಕು; ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಬಾರದು. ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು, ಶರದೃತುವಿನಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಪಥ್ಯಾನಿ ಶಾಲಯೋ ಮುದ್ರಾ ವರ್ಷಾಮ್ಭಃ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಯಃ । ನಿಮ್ವಾತಸೀಕುಸುಮ್ಭಾನಾಂ ಶಿಗ್ರುಸರ್ಷಪಯೋಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಆರೋಗ್ಯಕರವಾದ ಆಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ಮುದ್ರಾ ಬೇಳೆ, ಮಳೆನೀರು, ಕುದಿಸಿದ ಹಾಲು, ಮತ್ತು নিম್ಮ, ಆತಸಿ, ಕುಸುಂಬ, ಶಿಗ್ರು, ಸಾಸಿವೆ ಇವುಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀಮೂಲಕಾನಾಂ ತೈಲಾನಿ ಚ ಹರನ್ತಿ ಹಿ । ಕೃಮಿಕುಷ್ಠಪ್ರಮೇಹಾಂಶ್ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಶಿರೋರುಜಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಹುಳುಗಳು, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾತ, ಕಫ, ತಲೆನೋವುಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತವೆ.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕೀಕೋಲಕರಮರ್ದ್ಪಿಯಾಲಕಮ್ । ಜಮ್ಬೀರಂ ನಾಗಗ್ಗಂ ಚ ಆಮ್ರಾತಕಕಪಿನ್ಥಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ದಾಳಿಂಬೆ, ಆಮ್ಲಕಿ, ಕೋಲ, ಕರಮರ್ದ, ಪಿಯಾಲ, ಜಂಬೀರ, ನಾಗಂಗ, ಆಮ್ರಾತಕ ಮತ್ತು ಕಪಿತ್ಥ ಇವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಪಿತ್ತಲಾನ್ಯನಿಲಘ್ನಾನಿ ಕಫೋತ್ಕ್ಲೇಶಕರಾಣಿಚ । ಜಲಂ ಜೀಮೂತಕೇಕ್ಷ್ವಾಕುಕುಟಜಾಕೃತಬನ್ಧನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಇವು ಪಿತ್ತಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಮೂತಕ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ಮತ್ತು ಕುಟಜದಿಂದ ತಯಾರಾದ ನೀರು ಬಂಧನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಧಾಮಾರ್ಗವಶ್ಚ ಸಂಯೋಜ್ಯಾಃ ಸರ್ವಥಾ ವಮನೇಷ್ವಮೀ । ಪೂರ್ವಾಹ್ನೇ ವಮನಾಯೇತೇ ಮದನೇನ್ದ್ರಯವೀ ವಚಾ ॥ ೧,೧೭೨.

ಧಾಮಾರ್ಗವ ಮತ್ತು ಅರ್ಕವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ವಾಂತಿಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಪೂರ್ವಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಂತಿಗೆ ಮದನ, ಇಂದ್ರಯವ ಮತ್ತು ವಚೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.

ಮೃದುಕೋಷ್ಟಶ್ಚ ಪಿತ್ತೇನ ಖರೋ ವಾತಕಫಾಶ್ರಯಾತ್ । ಮಧ್ಯಮಃ ಸಮದೋಷೇ ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಿವೃತ್ತಿತೇ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಮೃದು ಅಂದ್ರೆ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯವರು ಪಿತ್ತದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾರೆ; ಕಠಿಣವಾದವರು ವಾತ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ; ಮಧ್ಯಮ ದೋಷವಿರುವವರಿಗೆ ತ್ರಿವೃತ್ ಬಳಸಿ ವिरेಚನ ಮಾಡಬಹುದು.

ಶರ್ಕರಾಮಧುಸಂಯುಕ್ತಂ ಸೈನ್ಧವಂ ನಗರಂ ತ್ರಿವೃತ್ । ಹರೀತಕೀವಿಹಙ್ಗಾನಿ ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ವಿರೇಚನಮ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ತ್ರಿವೃತ್, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಶುಂಠಿ, ಹರೀತಕಿ ಮತ್ತು ವಿಹಂಗವನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ವिरेಚನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಏರಣ್ಡತೈಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಶ್ಚ ದ್ವಿಗುಣಸ್ತಥಾ । ವಾತೋಲ್ಬಣೇಷು ದೋಷೇಷು ಭೋಜಯಿತ್ವಾಥ ವಾಮಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ಎರಂಡೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ತ್ರಿಫಲಾ ಕಷಾಯವನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಾತ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ದೋಷಗಳಿಗೆ, ಊಟದ ನಂತರ, ವಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಕೊಡಬೇಕು.

ವಂಶಾದಿನೇತ್ರಂ ಕುರ್ವೀತ ಪಡಷ್ಟದ್ವಾದಶಾಙ್ಗುಲಮ್ । ಕರ್ಕನ್ಧೃಫಲವಚ್ಛಿದ್ರಂ ವಸ್ತಿರುತ್ತಾನಶಾಯಿನೇ ॥ ೧,೧೭೨.

ಬಾಂಬೂದಿಂದ ಎಂಟು ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಷ್ಟು ಉದ್ದದ ನಳಿಕೆಯನ್ನು, ಕರ್ಕಂಧು ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ರಂಧ್ರವಿಟ್ಟು, ಬೆತ್ತಲಾಗಿ ಮಲಗಿರುವವರಿಗೆ ವಸ್ತಿಗೆ ಬಳಸಬೇಕು.

ನಿರೂಹದಾನೇಽಪಿ ವಿಧಿರಯಮೇವಮುದೀರಿತಃ । ಅರ್ಧತ್ರಿಪಟ್ಪಲೇ ಮಾತ್ರಾ ಲಘುಮಧ್ಯೋತ್ತಮಃ ಕ್ರಮಾತ್ ॥ ೧,೧೭೨.

ನಿರೂಹ ವಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಕ್ರಮ ಇದಾಗಿದೆ; ಅರ್ಧ, ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು ಪಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಹಗುರ, ಮಧ್ಯಮ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಥ್ಯಾಕ್ಷವಾತ್ರ್ಯೋಕದ್ವಿಚತುರ್ಭಾಗ ರುಗರ್ದನಾಃ । ಶತವರ್ಯಸೃತಾಭೃಙ್ಗಸಿನ್ಧುವಾರಾದಿಭಾವಿತಾಃ ॥ ೧,೧೭೨.

ಆರೋಗ್ಯಕರ ಅಕ್ಷವಾತ್ರೀಯನ್ನು ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ರುಗರ್ದನ, ಶತಾವರಿ, ಸೃತ, ಭೃಂಗ, ಸಿಂಧುವಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.