ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತಾ ಅಮ್ಲಪಿತ್ತವಿನಾಶಿನೀ । ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಗ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯನುತ್ಪಥ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಮೋದಕಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಿಪ್ಪಳಿ ಜೇನುಜೊತೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಜಠರಾಗ್ನಿ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪಿಷ್ಟ್ವಾಜಾಜೀಂ ಸಧನ್ಯಾಕಾಂ ಘೃಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್ । ಕಫಪಿತ್ತಾರುಚಿಹರಂ ಮನ್ದಾನಲವಮಿಂ ಹರೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅಜ್ವಾಯಿನ್ ಮತ್ತು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಒರೆದು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಪಿತ್ತ, ರುಚಿ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಜಠರಾಗ್ನಿ ದುರ್ಬಲತೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

(ಇತ್ಯಮ್ಲಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ) ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಮೃತಭೂನಿಮ್ಬವಾಸಕಾರಿಷ್ಟಪರ್ಪಟೈಃ । ಖದಿರಾರಿಷ್ಟಕೈಃ ಕ್ವಾಥೋ ವಿಸ್ಫೋಟಾರ್ತಿಜ್ವರಾಪಹಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ಭೂನಿಂಬೆ, ವಾಸೆ, ಅರಿಷ್ಟ, ಪರ್ಪಟ ಮತ್ತು ಖದಿರ ಅರಿಷ್ಟದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವು ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬು, ನೋವು ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿವೃತಯಾಸಹ । ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ವೀಸರ್ಪಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾ ರಸ ಮತ್ತು ತ್ರಿವೃತ್ ಸೇರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ವಿಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಜ್ವರ ಶಮನಕ್ಕೆ, ವಾಂತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಖಾದಿರಾತ್ರಿಫಲಾರಿಷ್ಟಪಟೋಲಾಮೃತವಾಸಕೈಃ । ಕ್ವಾಥೋಽಷ್ಟಕಾಖ್ಯೋ ಜಯತಿ ರೋಮಾನ್ತಿಕಮಸೂರಿಕಾಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಖದಿರ, ತ್ರಿಫಲಾ ಅರಿಷ್ಟ, ಪಟ್ಟೋಳ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವಾಸೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಷ್ಟಕ ಕಷಾಯವು ರೋಮಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಅಸೂರಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಕುಷ್ಠವೀಸರ್ಪವಿಸ್ಫೋಟಕಣ್ಡ್ವಾದೀನಾಂ ವಿಘಾತಕಃ । ಲಶುನಾನಾಂ ತು ಚೃರ್ಣಸ್ಯ ಘರ್ಷೋ ಮಶಕನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕುಷ್ಟ, ವಿಸರ್ಪ, ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬು, ಕುರುಡು ಮುಂತಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಲಶುನದ ಪುಡಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ಸೊಂಪುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚರ್ಮಕೀಲಂ ಜರುಮಣಿಂ ಮಶಕಾಂಸ್ತಿಲಕಾಲಕಾನ್ । ಉತ್ಕೃತ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಹೇತ್ಕ್ಷಾಗಗ್ನಿಭ್ಯಾಮಶೇಷತಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಚರ್ಮದ ಕೀಲು, ಮೊಲೆ, ಸೊಂಪು, ಕಲೆ, ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ತೆಗೆದು, ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಪಟೋಲನೀಲೀಲೇಪಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜಾಲ (ಜ್ವಾಲಾ) ಗರ್ದಭರೋಗನುತ್ । ಗುಞ್ಜಾಫಲೈಃ ಶೃತಂ ತಲಂ ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇನ ತು । ಕಣ್ಠ (ಣ್ಡು) ದಾರುಣಕೃತ್ಕುಷ್ಠವಾತವ್ಯಾಧಿವಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಟ್ಟೋಳ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ಕತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಾ (ಗುಡ್ಡೆ) ಕಾಯಿಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಗುಂಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜರಸದಲ್ಲಿ ತಲೆ ತೊಳೆದರೆ ಕಠಿಣ ಗಂಟಲು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ವಾತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಕಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜಾತ್ರಿಫಲಾನಾಲೀಛಾ ಭೃಙ್ಗರಾಜಕಮ್ । ಜೀರ್ಣೇ ಪಕ್ವೇ ಲೌಹಚೂರ್ಣಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಕೃಷ್ಣಕೇಶಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅರ್ಕ, ಎಲುಬಿನ ಮಜ್ಜೆ, ತ್ರಿಫಲಾ, ನಾಳಿಚಾ, ಭೃಂಗರಾಜವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀರಾತ್ಸಶರ್ಕರಸಾದ್ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥೋ ಮಧುಕಾತ್ಪಲೇ । ತೈಲಮ್ಯ ಕುಡವಂ ಪಕ್ವಂ ತನ್ನಸ್ಯಂ ಪಲಿತಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ, ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣ ಮಧುಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬರುವ ಹದಿನೆಯ ಕೂದಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖರೋಗೇ ತು ತ್ರಿಫಲಾಗಣ್ಡೂಷಪರಿಧಾರಣಮ್ । ಗೃಹಧೂಮ ಯವಕ್ಷಾರಪಾಠಾವ್ಯೋಪರಸಾಞ್ಜನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಬಾಯಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತ್ರಿಫಲಾ ಗಂಡೂಷ, ಗೃಹಧೂಮ, ಜೋಳದ ಬೂದಿ, ಪಾಠೆ, ವ್ಯೋಪರ ಮತ್ತು ಅಂಜನವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ತೇಜೋದಂ ತ್ರಿಫಲಾಲೋಧ್ರಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಚೇತಿ ಚೂರ್ಣಿತಮ್ । ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಧಾರಯೇದ್ವಕ್ತ್ರೇ ಗ್ರೀವಾದನ್ತಾಸ್ಯರೋಗನುತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತೇಜೋದ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಲೋಧ್ರ, ಚಿತ್ರಕದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಗಂಟಲು, ಮೆದುಳು, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಪಟೋಲ ನಿಮ್ಬಜಮ್ವ್ವಾಗ್ರಮಾಲತೀನವಪಲ್ಲವಾಃ । ಪಞ್ಚಪಲ್ಲವಕಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕಷಯೋ ಮುಖಧಾವನೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಟ್ಟೋಳ, ಬೇವು, ವಾಗ್ರ, ಮಾಲತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಐದು ಎಲೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಷಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಪಾರುಲ್ಯಾ ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ । ರುದನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ರಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕದುಷ್ಣಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಹಸಿರು ಶುಂಠಿ, ಶಿಗ್ರು, ಮೂಲಂಗಿ ಮತ್ತು ರುದಂತಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯದ ರಸಗಳು ಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ. ಇವು ಕಹಿ ಮತ್ತು ಉರಿಯುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ.

ತೀವ್ರಶೂಲೋತ್ತರೇ ಕರ್ಣೇ ಸಶಬ್ದೇ ಕ್ಲೇದವಾಹಿನಿ । ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಕೋಷ್ಣಂ ಸೈನ್ಧವೇನಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ರಾವ ಇದ್ದಾಗ, ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನ ಪುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕು.

ಜಾತೀಪತ್ರರಸೇ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪೂತಿಕಕರ್ಣಜಿತ್ । ಶುಣ್ಠೀತೈಲಂ ಸಾರ್ಷಪಂ ಚ ಕ್ರೋಷ್ಣಂ ಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಣಶೂಲನುತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಜಾತಿ ಎಲೆಗಳ ರಸದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬೇಯಿಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಕಿವಿ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ಶುಂಠಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಕಿವಿನ ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಞ್ಚಮೂಲಿಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿತ್ರಕಹರೀತಕೀ । ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಃ ಷಡಙ್ಗಶ್ಚಯೂಷಃ ಪೀನಸಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಂಚಮೂಲ, ಚಿತ್ರಕ, ಹರೀತಕಿ, ತುಪ್ಪ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಷಡಂಗ ಕಷಾಯವನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಮೂಗು ಮುಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷಿಕುಕ್ಷಿಭವಾ ರೋಗಾಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವ್ರಣಜ್ವರಾಃ । ಪಞ್ಚೈತೇ ಪಞ್ಚರಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ಲಙ್ಘನಾತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕಣ್ಣು, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ರೋಗಗಳು, ಜಲದೋಷ, ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ವರ—ಈ ಐದು ರೋಗಗಳು ಐದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.

ಧಾತ್ರೀರಸಾನಾಞ್ಚ ದೃಶಃ ಕೋಪಂ ಹರತಿ ಪೂರಣಾತ್ । ಸಕ್ಷೌದ್ರಃ ಸೈನ್ಧವೋ ವಾಪಿ ಶಿಗ್ರುದಾರ್ವಿರಸಾಞ್ಜನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ ರಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಉರಿಯೂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಶಿಗ್ರು ಮತ್ತು ಮೂಲಂಗಿ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಹ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹರಿದ್ರಾದಾರುಸಿನ್ಧೂತ್ಥಪಥ್ಯಾಜನವಗೌರಿಕೈಃ । ಪಿಷ್ಟೈರ್ದತ್ತೋ ಬಹಿರ್ಲಪೋ ನೇತ್ರವ್ಯಾಧಿನಿವಾರಕಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅರಿಶಿನ, ದೇವದಾರು, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಪಥ್ಯಾ, ಓಮ ಮತ್ತು ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಿಸಿದು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಮೃತಭ್ರಷ್ಟಾಭಯಾಲೇಪಾತ್ತ್ರಿಫಲಾ ಕ್ಷೀರಸಂಯುತಾ । ಶುಣ್ಠೀನಿಮ್ಬದಲೈಃ ಪಿಷ್ಟೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಸ್ವಲ್ಪಸೈನ್ಧವೈಃ । ಧಾರ್ಯಶ್ಚಕ್ಷುಷಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಾಚ್ಛೋಥಕಣ್ಡೂರುಜಾಪಹಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ನಿಂಬದ ಎಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಪೇಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಶೀಘ್ರ swelling, ಕೆರಕಾಟ ಮತ್ತು ನೋವು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಭಯಾಕ್ಷಾಮೃತಂ ಚೈಕದ್ವಿಚತುರ್ಭಾಗಿಕಂ ಯುತಮ್ । ಮಧ್ವಾಜ್ಯಲೀಢಂ ಕ್ವಾಥೋ ವಾ ಸರ್ವನೇತ್ರರುಗರ್ದನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅಭಯಾ ಮತ್ತು ಹರೀತಕಿಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಒಂದರಷ್ಟು, ಎರಡರಷ್ಟು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ತೆಗೆದು ಜೇನು ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಚನ್ದನತ್ರಿಫಲಾಪೂಗಪಲಾಶತರುಮೂಲಕೈಃ । ಜಲಪಿಷ್ಟೈರಿಯಂ ವಿರ್ತಿರಶೇಷತಿಮಿರಾಪಹಾ ॥ ೧,೧೭೧.

ಚಂದನ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಅಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಲಾಶ ಮರದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಪಿಸಿದು ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಕತ್ತಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಧ್ನಾತಿಘೃಷ್ಟಂ ಮರಿಚಂ ರಾತ್ರ್ಯಾನ್ಧ್ಯಾಪಹಮಞ್ಜನಮ್ । ತ್ರಿಫಲಾಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ಸಪಯಸ್ಕಂ ಶೃತಂ ಘೃತಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮಜ್ಜಿಗೆಗೆ ಮೆಣಸು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ರಾತ್ರಿ ಕತ್ತಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಫಲಾ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಪೇಸ್ಟ್, ಪಯಸ್ಸು ಸೇರಿಸಿ ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಲಾಭಕರ.

ತಿಮಿರಾಣ್ಯಚಿರಾದ್ಧನ್ಯಾತ್ಪೀತಮೇತನ್ನಿಶಾಮುಖೇ । ಪಿಪ್ಪಲೀತ್ರಿಫಲಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾಲೋಹಚೂರ್ಣಂ ಸಸೈನ್ಧವಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಇದನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಕತ್ತಲೆ ಬೇಗ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪಿಪ್ಪಲಿ, ತ್ರಿಫಲಾ, ದ್ರಾಕ್ಷೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕೊಡಬೇಕು.

ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೈರ್ಘೃಷ್ಟಂ ಘುಟಿಕಾಞ್ಜನಮಿಷ್ಯತೇ । ಆನ್ಧ್ಯಂ ಸತಿಮಿರಂ ಕಾಚಂ ಹನ್ತ್ಯನ್ಯಾನ್ನೇತ್ರರೋಗಕಾನ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಭೃಂಗರಾಜ ರಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಿಸಿದು ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಕಣ್ಣು ಕುರುಡು, ಕತ್ತಲೆ, ಕಾಚು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ತ್ರಿಕಟು ತ್ರಿಫಲಾ ನಕ್ತ ಸೈನ್ಧವಂ ಚ ಮನಃ ಶಿಲಾ । ರುಚಕಂ ಶಙ್ಖನಾಭಿಶ್ಚ ಜಾತೀಪುಷ್ಪಾಣಿ ನಿಮ್ಬಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಕಟು, ತ್ರಿಫಲಾ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪು, ಮನಃಶಿಲಾ, ರುಚಕ, ಶಂಖದ ಚಿಪ್ಪು, ಜಾತಿಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ನಿಂಬದ ಎಲೆಗಳು—

ರಸಾಞ್ಜನಂ ಭೃಙ್ಗರಾಜಂ ಘೃತಂ ಮಧು ಪಯಸ್ತಥಾ । ಏತತ್ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಚ ವಟಿಕಾ ಸರ್ವನೇತ್ರರುಗರ್ದಿನೀ ॥ ೧,೧೭೧.

—ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರಸಾಂಜನ, ಭೃಂಗರಾಜ, ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಿಸಿದು ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ದಗ್ಧಮೇರಣ್ಡಕಂ ಮೂಲಂ ಲೇಪಾತ್ಕಾಕಿಕಪೇಷಿತಮ್ । ಶಿರೋಽರ್ತಿಂ ನಾಶಯತ್ಯಾಶು ಪುಷ್ಪಂ ವಾ ಮುಚುಕುನ್ದಕ (ಜ) ಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಎರಂಡೆ ಮರದ ಬೇರು ಸುಟ್ಟು, ಕಾಗೆ ಮಲದೊಂದಿಗೆ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ ಮುಚುಕುಂದ ಹೂವನ್ನು ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ತಲೆನೋವು ಶೀಘ್ರ ಹೋಗುತ್ತದೆ.