ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಧಾತ್ರೀ ಖದಿರಯೋಃ ಕ್ಕಾಥಂ ಪೀತ್ವಾ ವಾಗಜಿಸಂಯುತಮ್ । ಶಙ್ಖೇನ್ದುಧವಲಂ ಶ್ವಿತ್ರಂ ಹನ್ತಿ ತೂರ್ಣಂ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಧಾತ್ರೀ ಮತ್ತು ಖದಿರದ ಕಷಾಯವನ್ನು ವಾಗಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯುವವರು ಶಂಖ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬಿಳಿಯಾದ ಶ್ವಿತ್ರವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾರೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪೀತ್ವಾ ಭಲ್ಲಾತಕಂ ತೈಲಂ ಮಾಸಾದ್ವ್ಯಾಧಿಂ ಜಯೇನ್ನರಃ । ಸೇವಿತಂ ಖಾದಿರಂ ವಾರಿ ಪಾನಾದ್ಯೈಃ ಕುಷ್ಠಜಿದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಭಲ್ಲಾತಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತಿಂಗಳು ದಿನ ಕುಡಿಯುವವರು ಕಾಯಿಲೆಯನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಖದಿರವನ್ನು ನೀರು ಮತ್ತು ಇತರ ಪಾನೀಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕುಷ್ಠವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು.

ಭಾವಿತಂ ಮಲಪೂಕ್ವಾಥೈಃ ಸೋಮರಾಜೀಫಲಂ ಬಹು । ಕರ್ಷಂ ಭಕ್ಷೇದಲವಣೋ ಹ್ಯಕ್ಷಫಲ್ಗುಶೃತಂ ಪಿಬೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮಲಪೂಕದ ಕಷಾಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದ ಸೋಮರಾಜಿ ಹಣ್ಣು ಒಂದು ಕರ್ಷ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ತಿನ್ನಬೇಕು; ನಂತರ ಅಕ್ಷ ಮತ್ತು ಫಲ್ಗು ಹಾಕಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು.

ಹನ್ತಿ ಶ್ವಿತ್ರಮಸಾಧ್ಯಂ ಚ ಲೇಪೇ ಯೋಜ್ಯಾಪರಾಜಿತಾ । ವಾಸಾ ಶುದ್ಧಾ ಚ ತ್ರಿಫಲಾ ಪಟೋಲಂ ಚ ಕರಞ್ಜಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅಪರಾಜಿತಾ ಲೇಪ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಶ್ವಿತ್ರವೂ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಸಾ, ಶುದ್ಧ ತ್ರಿಫಲಾ, ಪಟ್ಟೋಳ ಮತ್ತು ಕರಂಜ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ನಿಮ್ಬಾಶನಂ ಕೃಷ್ಣವೇತ್ರಂ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೇನ ಯದ್ಧೃತಮ್ । ವಜ್ರಕಂ ತದ್ಭವೇತ್ಕುಷ್ಠಂ ಶತವರ್ಷಾಣಿ ಜೀವತಿ ॥ ೧,೧೭೧.

ನಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣವೇತ್ರವನ್ನು ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಲೇಪ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ದೇಹ ವಜ್ರದಂತೆ ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ, ಕುಷ್ಠವೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಶತವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಬಹುದು.

ಸ್ವರಸೇನ ಚ ದೂರ್ವಾಯಾಃ ಪಚೇತ್ತೈಲಂ ಚತುರ್ಗುಣಮ್ । ಕಚ್ಛೂರ್ವಿಚರ್ಚಿಕಾ ಪಾಮಾ ಅಭ್ಯಙ್ಗಾದೇವ ನಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೭೧.

ದುರ್ವಾ ಸೊಪ್ಪಿನ ರಸವನ್ನು ನಾಲ್ಕುಪಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಪಾಮು, ಕಚ್ಚು ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ದ್ರುಮತ್ವಗರ್ಕಕುಷ್ಠಾನಿ ಲವಣಾನಿ ಚ ಮೂತ್ರಕಮ್ । ಗಮ್ಭಾರಿಕಾಚಿತ್ರಕೈಸ್ತೈಸ್ತೈಲಂ ಕುಷ್ಠವ್ರಣಾದಿನುತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮರದ ತೊಗಟೆ, ಅರ್ಕ, ಕುಷ್ಟ, ಉಪ್ಪು, ಮೂತ್ರ, ಗಂಭಾರಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಕದೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆ ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

(ಅಥಾಮ್ಲಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ) ಧಾತ್ರೀನಿಮ್ಬಫಲಂ ತದ್ವದ್ಗೋಮೂತ್ರೇಣ ಚ ಚಿತ್ರಕಮ್ । ವಾಸಾಮೃತಾಪರ್ಪಟಿಕಾನಿಮ್ಬಭೂನಿಮ್ಬಮಾರ್ಕರೈಃ (ವೈಃ) । ತ್ರಿಫಲಾಕುಲತ್ಥೈಃ ಕ್ವಾಥಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಶ್ಚಾಮ್ಲಪಿತ್ತಹಾ ॥ ೧,೧೭೧.

ಆಮ್ಲಪಿತ್ತಕ್ಕೆ: ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ, ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣು, ಗೋಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕ, ವಾಸೆ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ಪರ್ಪಟಿಕ, ಬೇವು, ಭೂನಿಂಬೆ, ಕ್ಷಾರ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಕುಳಿತು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಕಷಾಯ ಮಾಡಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಫಲತ್ರಿಕಂ ಪಟೋಲಂ ಚ ತಿಕ್ತಕ್ವಾಥಃ ಸಿತಾಯುತಃ । ಪೀತೋ ಯಷ್ಟೀಮಧುಯುತೋ ಜ್ವರಚ್ಛರ್ದ್ಯಮ್ಲಪಿತ್ತಜಿತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾ, ಪಟ್ಟೋಳ, ಕಹಿ ಸೊಪ್ಪುಗಳ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ, ಇದನ್ನು ಯಶ್ಠಿಮಧು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಜ್ವರ, ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಸಾಘೃತಂ ತಿಕ್ತಘೃತಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಘೃತಮೇವ ಚ । ಅಮ್ಲಪಿತ್ತೇ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ಗುಡಕೂಷ್ಮಾಣ್ಡಕಂ ತಥಾ ॥ ೧,೧೭೧.

ವಾಸೆ ತುಪ್ಪ, ಕಹಿ ತುಪ್ಪ, ಪಿಪ್ಪಳಿ ತುಪ್ಪ, ಜೊತೆಗೆ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕುಷ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಆಮ್ಲಪಿತ್ತಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಪಿಪ್ಪಲೀ ಮಧುಸಂಯುಕ್ತಾ ಅಮ್ಲಪಿತ್ತವಿನಾಶಿನೀ । ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಗ್ನಿಮಾನ್ದ್ಯನುತ್ಪಥ್ಯಾಪಿಪ್ಪಲೀಗುಡಮೋದಕಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಿಪ್ಪಳಿ ಜೇನುಜೊತೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆಮ್ಲಪಿತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಜಠರಾಗ್ನಿ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪಿಷ್ಟ್ವಾಜಾಜೀಂ ಸಧನ್ಯಾಕಾಂ ಘೃಪ್ರಸ್ಥಂ ವಿಪಾಚಯೇತ್ । ಕಫಪಿತ್ತಾರುಚಿಹರಂ ಮನ್ದಾನಲವಮಿಂ ಹರೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅಜ್ವಾಯಿನ್ ಮತ್ತು ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಬೇಳೆಯನ್ನು ಒರೆದು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಶ್ಲೇಷ್ಮ, ಪಿತ್ತ, ರುಚಿ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಜಠರಾಗ್ನಿ ದುರ್ಬಲತೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

(ಇತ್ಯಮ್ಲಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಾ) ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಮೃತಭೂನಿಮ್ಬವಾಸಕಾರಿಷ್ಟಪರ್ಪಟೈಃ । ಖದಿರಾರಿಷ್ಟಕೈಃ ಕ್ವಾಥೋ ವಿಸ್ಫೋಟಾರ್ತಿಜ್ವರಾಪಹಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಿಪ್ಪಳಿ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ, ಭೂನಿಂಬೆ, ವಾಸೆ, ಅರಿಷ್ಟ, ಪರ್ಪಟ ಮತ್ತು ಖದಿರ ಅರಿಷ್ಟದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕಷಾಯವು ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬು, ನೋವು ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾರಸಸಂಯುಕ್ತಂ ಸರ್ಪಿಸ್ತ್ರಿವೃತಯಾಸಹ । ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ವಿರೇಕಾರ್ಥಂ ವೀಸರ್ಪಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾ ರಸ ಮತ್ತು ತ್ರಿವೃತ್ ಸೇರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ವಿಸರ್ಪ ಹಾಗೂ ಜ್ವರ ಶಮನಕ್ಕೆ, ವಾಂತಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಖಾದಿರಾತ್ರಿಫಲಾರಿಷ್ಟಪಟೋಲಾಮೃತವಾಸಕೈಃ । ಕ್ವಾಥೋಽಷ್ಟಕಾಖ್ಯೋ ಜಯತಿ ರೋಮಾನ್ತಿಕಮಸೂರಿಕಾಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಖದಿರ, ತ್ರಿಫಲಾ ಅರಿಷ್ಟ, ಪಟ್ಟೋಳ, ಅಮೃತಬಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವಾಸೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅಷ್ಟಕ ಕಷಾಯವು ರೋಮಾಂತಿಕ ಮತ್ತು ಅಸೂರಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ.

ಕುಷ್ಠವೀಸರ್ಪವಿಸ್ಫೋಟಕಣ್ಡ್ವಾದೀನಾಂ ವಿಘಾತಕಃ । ಲಶುನಾನಾಂ ತು ಚೃರ್ಣಸ್ಯ ಘರ್ಷೋ ಮಶಕನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕುಷ್ಟ, ವಿಸರ್ಪ, ಚರ್ಮದ ಉಬ್ಬು, ಕುರುಡು ಮುಂತಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಲಶುನದ ಪುಡಿ ಹಚ್ಚಿದರೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ಸೊಂಪುಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚರ್ಮಕೀಲಂ ಜರುಮಣಿಂ ಮಶಕಾಂಸ್ತಿಲಕಾಲಕಾನ್ । ಉತ್ಕೃತ್ಯ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಹೇತ್ಕ್ಷಾಗಗ್ನಿಭ್ಯಾಮಶೇಷತಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಚರ್ಮದ ಕೀಲು, ಮೊಲೆ, ಸೊಂಪು, ಕಲೆ, ಕಪ್ಪು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ ಅಥವಾ ಚಾಕುವಿನಿಂದ ತೆಗೆದು, ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಪಟೋಲನೀಲೀಲೇಪಃ ಸ್ಯಾಜ್ಜಾಲ (ಜ್ವಾಲಾ) ಗರ್ದಭರೋಗನುತ್ । ಗುಞ್ಜಾಫಲೈಃ ಶೃತಂ ತಲಂ ಭೃಙ್ಗರಾಜರಸೇನ ತು । ಕಣ್ಠ (ಣ್ಡು) ದಾರುಣಕೃತ್ಕುಷ್ಠವಾತವ್ಯಾಧಿವಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಟ್ಟೋಳ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಸೊಪ್ಪಿನ ಲೇಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರೆ ಕತ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಲಾ (ಗುಡ್ಡೆ) ಕಾಯಿಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಗುಂಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಭೃಂಗರಾಜರಸದಲ್ಲಿ ತಲೆ ತೊಳೆದರೆ ಕಠಿಣ ಗಂಟಲು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ವಾತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಕಾಸ್ಥಿಮಜ್ಜಾತ್ರಿಫಲಾನಾಲೀಛಾ ಭೃಙ್ಗರಾಜಕಮ್ । ಜೀರ್ಣೇ ಪಕ್ವೇ ಲೌಹಚೂರ್ಣಂ ಕಾಞ್ಜಿಕಂ ಕೃಷ್ಣಕೇಶಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅರ್ಕ, ಎಲುಬಿನ ಮಜ್ಜೆ, ತ್ರಿಫಲಾ, ನಾಳಿಚಾ, ಭೃಂಗರಾಜವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಹುಳಿ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದರೆ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀರಾತ್ಸಶರ್ಕರಸಾದ್ದ್ವಿಪ್ರಸ್ಥೋ ಮಧುಕಾತ್ಪಲೇ । ತೈಲಮ್ಯ ಕುಡವಂ ಪಕ್ವಂ ತನ್ನಸ್ಯಂ ಪಲಿತಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಹಾಲು, ಸಕ್ಕರೆ, ಎರಡು ಪ್ರಮಾಣ ಮಧುಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಬರುವ ಹದಿನೆಯ ಕೂದಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಮುಖರೋಗೇ ತು ತ್ರಿಫಲಾಗಣ್ಡೂಷಪರಿಧಾರಣಮ್ । ಗೃಹಧೂಮ ಯವಕ್ಷಾರಪಾಠಾವ್ಯೋಪರಸಾಞ್ಜನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಬಾಯಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತ್ರಿಫಲಾ ಗಂಡೂಷ, ಗೃಹಧೂಮ, ಜೋಳದ ಬೂದಿ, ಪಾಠೆ, ವ್ಯೋಪರ ಮತ್ತು ಅಂಜನವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

ತೇಜೋದಂ ತ್ರಿಫಲಾಲೋಧ್ರಂ ಚಿತ್ರಕಂ ಚೇತಿ ಚೂರ್ಣಿತಮ್ । ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಧಾರಯೇದ್ವಕ್ತ್ರೇ ಗ್ರೀವಾದನ್ತಾಸ್ಯರೋಗನುತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತೇಜೋದ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಲೋಧ್ರ, ಚಿತ್ರಕದ ಪುಡಿಯನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಗಂಟಲು, ಮೆದುಳು, ಹಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಪಟೋಲ ನಿಮ್ಬಜಮ್ವ್ವಾಗ್ರಮಾಲತೀನವಪಲ್ಲವಾಃ । ಪಞ್ಚಪಲ್ಲವಕಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕಷಯೋ ಮುಖಧಾವನೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಟ್ಟೋಳ, ಬೇವು, ವಾಗ್ರ, ಮಾಲತಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಐದು ಎಲೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಕಷಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಬಾಯಿಯನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

ಲಶುನಾರ್ದ್ರಕಶಿಗ್ರೂಣಾಂ ಪಾರುಲ್ಯಾ ಮೂಲಕಸ್ಯ ಚ । ರುದನ್ತ್ಯಾಶ್ಚ ರಸಃ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಕದುಷ್ಣಃ ಕರ್ಣಪೂರಣೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಹಸಿರು ಶುಂಠಿ, ಶಿಗ್ರು, ಮೂಲಂಗಿ ಮತ್ತು ರುದಂತಿ ಎಂಬ ಸಸ್ಯದ ರಸಗಳು ಕರ್ಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿವೆ. ಇವು ಕಹಿ ಮತ್ತು ಉರಿಯುವ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ.

ತೀವ್ರಶೂಲೋತ್ತರೇ ಕರ್ಣೇ ಸಶಬ್ದೇ ಕ್ಲೇದವಾಹಿನಿ । ಬಸ್ತಮೂತ್ರಂ ಕ್ಷಿಪೇತ್ಕೋಷ್ಣಂ ಸೈನ್ಧವೇನಾವಚೂರ್ಣಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ರಾವ ಇದ್ದಾಗ, ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನ ಪುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕು.

ಜಾತೀಪತ್ರರಸೇ ತೈಲಂ ಪಕ್ವಂ ಪೂತಿಕಕರ್ಣಜಿತ್ । ಶುಣ್ಠೀತೈಲಂ ಸಾರ್ಷಪಂ ಚ ಕ್ರೋಷ್ಣಂ ಸ್ಯಾತ್ಕರ್ಣಶೂಲನುತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಜಾತಿ ಎಲೆಗಳ ರಸದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬೇಯಿಸಿ ಹಾಕಿದರೆ ದುರ್ವಾಸನೆಯ ಕಿವಿ ರೋಗ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ಶುಂಠಿ ಎಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿದರೆ ಕಿವಿನ ನೋವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಞ್ಚಮೂಲಿಶೃತಂ ಕ್ಷೀರಂ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿತ್ರಕಹರೀತಕೀ । ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಃ ಷಡಙ್ಗಶ್ಚಯೂಷಃ ಪೀನಸಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಂಚಮೂಲ, ಚಿತ್ರಕ, ಹರೀತಕಿ, ತುಪ್ಪ, ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಷಡಂಗ ಕಷಾಯವನ್ನು ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಕುಡಿದರೆ ಮೂಗು ಮುಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷಿಕುಕ್ಷಿಭವಾ ರೋಗಾಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯವ್ರಣಜ್ವರಾಃ । ಪಞ್ಚೈತೇ ಪಞ್ಚರಾತ್ರೇಣ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾನ್ತಿ ಲಙ್ಘನಾತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಕಣ್ಣು, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ರೋಗಗಳು, ಜಲದೋಷ, ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ವರ—ಈ ಐದು ರೋಗಗಳು ಐದು ರಾತ್ರಿ ಉಪವಾಸದಿಂದ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ.

ಧಾತ್ರೀರಸಾನಾಞ್ಚ ದೃಶಃ ಕೋಪಂ ಹರತಿ ಪೂರಣಾತ್ । ಸಕ್ಷೌದ್ರಃ ಸೈನ್ಧವೋ ವಾಪಿ ಶಿಗ್ರುದಾರ್ವಿರಸಾಞ್ಜನಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ನಲ್ಲಿಕಾಯಿ ರಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕಿದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಉರಿಯೂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಶಿಗ್ರು ಮತ್ತು ಮೂಲಂಗಿ ರಸವನ್ನು ಜೇನು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕಲಸಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಹ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.