ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಕ್ಷೀರಷಷ್ಟಿಕಭೋಜೀಸ್ಯಾದೇವಂ ಕೃಷ್ಣಸಹಸ್ರಕಮ್ । ಬೃಂಹಣಂ ಮುದ್ಗಮಾಯುಷ್ಯಂ ಪ್ಲೀಹೋದರವಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಸಾವಿರ ದಿನ ತಿನ್ನುವವನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ಲಿಹಾ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪುನರ್ನವಾಕ್ವಾಥಕಲ್ಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ಶೋಥಹರಂ ಘೃತಮ್ । ಗಾವಾ ಮತ್ರೇಣ ಸಂಸೇವ್ಯಂ ಪಿಪ್ಪಲೀ ವಾ ಪಯೋಽನ್ವಿತಾಃ । ಗುಡನ ವಾಭಯಾಂ ತುಲ್ಯಾಂ ವಿಶ್ವಂ ವಾ ಶೋಥರೋಗಿಣಾ ॥ ೧,೧೭೦.

ಪುನರ್ಣವಾ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಲೇಪನದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವು ಊತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹಸುವಿನ ಮೂತ್ರದೊಡನೆ ಸೇವಿಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಪಿಪ್ಪಲಿಯನ್ನು ಹಾಲಿನೊಡನೆ, ಅಥವಾ ಗುಡ ಮತ್ತು ಹರೀತಕಿಯನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಊತದಿಂದ ಬಳಲುವವರು ಸೇವಿಸಬಹುದು.

ತೈಲಮೇರಣ್ಡಜಂ ಪೀತ್ವಾ ಬಲಾಸಿದ್ಧಂ ಪಯೋಽನ್ವಿತಮ್ । ಆಧ್ಮಾನಶೂಲೋಪಚಿತಾಮನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಞ್ಜಯೇನ್ನರಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಬಲಾ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನೊಡನೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಎರುಂಡೆ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆ ಊತ, ನೋವು ಮತ್ತು ದ್ರವ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬಹುದು.

ಭ್ರಷ್ಟೋರುಚಕತೈಲೇನ ಕಲ್ಕಃ ಪಥ್ಯಾಸಮುದ್ಭವಃ । ಕೃಷ್ಣಸೈನ್ಧವಸಂಯುಕ್ತೋ ವದ್ಧಿರೋಗಹರಃ ಪರಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಪಥ್ಯಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹುರಿದು, ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಪನ ಮಾಡಿದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀಮೂಲನಸ್ಯೇನ ಗಣ್ಡಮಾಲಾ ವಿನಶ್ಯತಿ । ಸ್ಮುಹೀಗಣ್ಡೀರಿಕಾಸ್ವೇದೋ ನಾಶಯೇದರ್ಬುದಾನಿ ಚ ॥ ೧,೧೭೦.

ನಿರ್ಗುಂಡಿ ಮೂಲವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದರೆ ಗಂಢಮಾಲೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಮುಹಿ ಮತ್ತು ಗಂಡಿರಿಕಾ ಎಲೆಗಳ ಸ್ವೇದದಿಂದ ಗಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಂಧಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಹಸ್ತಿಕರ್ಣಪಲಾಶಸ್ಯ ಗಲಗಣ್ಡಂ ತು ಲೇಪತಃ । ಧತ್ತೂರೈರಣ್ಡನಿರ್ಗುಣ್ಡೀವರ್ಷಾಭೂಶಿಗ್ರುಸರ್ಷಪೈಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಹಸ್ತಿಕರ್ಣಪಲಾಶದ ಲೇಪನವನ್ನು ಗಲಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚಿ, ಜೊತೆಗೆ ಧತ್ತೂರ, ಎರುಂಡೆ, ನಿರ್ಗುಂಡಿ, ವರ್ಷಾಭೂ, ಶಿಗ್ರು ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಗಲಗಂಡಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಲೇಪಃಶ್ಲೀಪದಂ ಹನ್ತಿ ಚಿರೋತ್ಥಮತಿದಾರುಣಮ್ । ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಸಿನ್ಧೃತ್ಥಹಿಙ್ಗುಂ ವಿದ್ರಧಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಪ್ರಲೇಪವು ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಶ್ಲೀಪದವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶೋಭಾಂಜನ, ಕಲ್ಲು ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಿಂಗಿನ ಮಿಶ್ರಣವು ವ್ರಣ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಶರಪುಙ್ಖಾ ಮಧುಯುತಾ ಯಾತ್ಸರ್ಸ್ವವ್ರಣಗೇಪಣೀ । ನಿಮ್ಬಪತ್ರಸ್ಯ ವಾಲೇಪಃ ಶ್ವಯಥುವ್ರಣಗೇಪಣಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಶರಪುಂಖಾ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿದ ಲೇಪನವು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಗಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ರಣಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಂಬದ ಎಲೆಗಳ ಲೇಪನವು ಊತ ಮತ್ತು ವ್ರಣಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾ ಖದಿರೋ ದಾರ್ವೋ ನ್ಯಗ್ರೋಧೋ ವ್ರಣಶೋಧನಃ । ಸದ್ಯಃ ಕ್ಷತಂ ವ್ರಣಂ ವೈದ್ಯಃ ಸಶೂಲಂ ಪರಿಷೇಚಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ತ್ರಿಫಲಾ, ಖದಿರ, ದಾರು ಮತ್ತು ನ್ಯಗ್ರೋಧವು ವ್ರಣವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ವೈದ್ಯನು ಹೊಸ ಗಾಯವಾದರೂ ನೋವು ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಅದನ್ನು ತೊಳೆಯಬೇಕು.

ಯಷ್ಟೀಮಧುಕಯುಕ್ತೇನ ಕಿಞ್ಚಿದುಷ್ಣೇನ ಸರ್ಪಿಷಾ । ಬುದ್ಧ್ವಾಗನ್ತುವ್ರಣಾನ್ವೈದ್ಯೋ ಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಸಮನ್ವಿತಾಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ವೈದ್ಯನು ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ತುಪ್ಪ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಯಷ್ಟಿಮಧು ಸೇರಿಸಿ ಆ ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಬೇಕು.

ಶೀತಾಂ ಕ್ರಿಯಾಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪಿತ್ತರಕ್ತೋಷ್ಮನಾಶಿನೀಮ್ । ಕ್ವಾಥೋ ವಂಶತ್ವಗೇರಣ್ಡಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರವನಿದಾಕೃತಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ರಕ್ತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವ ಶೀತಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಬಿದಿರು, ಎರುಂಡೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಸಹಿಙ್ಗುಸೈನ್ಧವಃ ಪೀತಃ ಕೋಷ್ಠಸ್ಥಂ ಸ್ತ್ರಾವಯೇದಸೃಕ್ । ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ನಿಃಸ್ನೇಹೇನ ರಸೇನ ವಾ ॥ ೧,೧೭೦.

ಹಿಂಗು ಮತ್ತು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ಯವ, ಕೊಲ ಮತ್ತು ಹುರುಳಿಕಾಳುಗಳ ರಸವನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕುಡಿಯಬಹುದು.

ಭುಞ್ಜೀತಾನ್ನಂ ಯವಾಗ್ವಾ ವಾ ಪಿವೇತ್ಸೈನ್ಧವಸಂಯುತಮ್ । ಕರಞ್ಜಾರಿಷ್ಟನಿರ್ಗುಣ್ಡೀರಸೋ ಹನ್ಯಾದ್ವ್ರಣಕ್ರಿಮೀನ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಯವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬಹುದು; ಕರಂಜ, ಅರಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಂಡಿಯ ರಸ ಗಾಯದ ಹುಳಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾಚೂರ್ಣಸಂಯುಕ್ತೋ ಗುಗ್ಗುಲುರ್ವಟಕೀಕೃತಃ । ನಿರ್ಯನ್ತ್ರಣೋ ವಿಬನ್ಧಘ್ನೋ ವ್ರಧನಗೇಪಣಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ತ್ರಿಫಲಾ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಗುಗ್ಗುಲು ಸೇರಿಸಿ ಗುಳಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ಬಳಸಿ, ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಗಾಯ ಮತ್ತು ಊತಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

ದೂರ್ವಾಸ್ವರಸಸಿದ್ಧಂ ವಾ ತಲಂ ಕಮ್ಪಿಲ್ಲಕೇನ ವಾ । ದಾರ್ವೋತ್ವಚಶ್ಚ ಕಲ್ಕೇನ ಪ್ರಧಾನಂ ವ್ರಣರೋಪಣಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ದೂರ್ವಾ ಹುಲ್ಲಿನ ರಸ ಅಥವಾ ಕಂಪಿಲ್ಲಕದೊಂದಿಗೆ, ದಾರುಚಳೆಯ ತೊಗಟೆ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಲೇಪನವು ಗಾಯ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೭೧ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ನಾಡೀವ್ರಣಾದಿರೋಗಾಣಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಂ ಶೃಣು ಸುಶ್ರುತ । ನಾಡೀಂ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಸಂಪಾಟ್ಯ ನಾಜೀನಾಂ ವ್ರಣವತ್ಕ್ರಿಯಾ ॥ ೧,೧೭೧.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಸುಶ್ರುತನೆ, ನಾಡೀವ್ರಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಮೊದಲು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ನಾಡಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಗಾಯದಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕು.

ಗುಗ್ಗುಲುತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಪೈಃ ಸಮಾಂಶೈರಾಜ್ಯಯೋಜಿತೈಃ । ನಾಡೀದುಷ್ಟವ್ರಣಂ ಶೂಲಂ ಭಗನ್ದರಮಥೋ ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಗುಗ್ಗುಲು, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ವ್ಯೋಷವನ್ನು ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದರೆ, ನೋವು ಮತ್ತು ದೋಷಗೊಂಡ ನಾಡೀವ್ರಣ ಹಾಗೂ ಭಗಂದರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ಗುಣ್ಡೀರಸತಸ್ತೈಲಂ ನಾಡೀದುಷ್ಟವ್ರಣಾಪಹಮ್ । ಹಿತಂ ಪಾಮಾಮಯಾನಾಂ ತು ಪಾನಾಭ್ಯಞ್ಜನನಾವನೈಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ನಿರ್ಗುಂಡಿಯ ರಸದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆ ನಾಡೀದೋಷ ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದು ಚರ್ಮದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು, ಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಮೂಗಿಗೆ ಹಾಕಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಗಗ್ಗುತ್ರಿಫಲಾಕೃಷ್ಣಾತ್ರಿಪಞ್ಚೈಕಾಂಶಯೋಜಿತಾ । ಘುಟಿ (ಗುಡಿ) ಕಾಶೋಥಗುಲ್ಮಾರ್ಶೋಭಗನ್ದರವತಾಂ ಹಿತಾ ॥ ೧,೧೭೧.

ಗುಗ್ಗುಲು, ತ್ರಿಫಲಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪಂಚವನ್ನು ಸಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಗುಳಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಗಡ್ಡೆ, ಊತ ಮತ್ತು ಭಗಂದರಕ್ಕೆ ಹಿತವಾಗಿದೆ.

ಧ್ವಜಮಧ್ಯೇ ಶಿರಾವೇಧೇ ವಿಶುದ್ಧಿರುಪದಂಶಕೇ । ಪಾಕೋ ರಕ್ಷ್ಯಃ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಶಿಶ್ರಕ್ಷಯಕರೋ ಹಿ ಸಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಲಿಂಗದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿರಾವೇಧ ಮಾಡಿದರೆ ಉಪದಂಶದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಗಾಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಕಾಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಶಿಶ್ನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಬಹುದು.

ಪಟೋಲನಿಮ್ಬತ್ರಿಫಲಾಗುಡೂಚೀಕ್ವಾಥಮಾಪಿಬೇತ್ । ಸಗುಗ್ಗುಲುಂ ಸಖದಿರಮುಪದಂಶೋ ವಿನಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೭೧.

ಪಟೋಲ, নিম್ಮ, ತ್ರಿಫಲಾ ಮತ್ತು ಗುಡುಚಿಯ ಕಷಾಯವನ್ನು ಗುಗ್ಗುಲು ಮತ್ತು ಖದಿರದೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ಉಪದಂಶವು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ದಹೇತ್ಕಟಾಹೇ ತ್ರಿಫಲಾಂ ಸಾಮಸೀ (ಷೀ) ಮಧಸಂಯುತಾಮ್ । ಉಪದಂಶೇ ಪ್ರಲೇಪೋಽಯ ಸದ್ಯೋ ರೋಪಯತೇ ವ್ರಣಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾವನ್ನು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಲೇಪ ಮಾಡಿದರೆ, ಉಪದಂಶದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಗಾಯ ಚೇತರಿಸುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಭೂನಿಮ್ಬಕರಞ್ಜಖದಿರಾದಿಭಿಃ । ಕಲ್ಕೈಃ ಕ್ವಾಥೈರ್ಘೃತಂ ಪಕ್ವಮುಪದಂಶಹರಂ ಪರಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ತ್ರಿಫಲಾ, निम್ಮ, ಭೂನಿಮ್ಮ, ಕರಂಜ, ಖದಿರ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಪ ಮತ್ತು ಕಷಾಯವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿದರೆ, ಅದು ಉಪದಂಶಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.

ಆದೌ ಭಗ್ನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ತು ಸೇಚಯೇಚ್ಛೀತಲಾಂಬುನಾ । ಪಕ್ವೇನಾಲೇಪನಂ ಕಾರ್ಯಂ ಬನ್ಧನಂ ಚ ಕುಶಾನ್ವಿತಮ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮೊದಲು ಮುರಿದಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತಣ್ಣನೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಳೆಯಬೇಕು; ನಂತರ ಬೇಯಿಸಿದ ಲೇಪನ ಹಚ್ಚಿ, ಕುಶ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು.

ಮಾಷಂ ಮಾಂಸಂ ತಥಾ ಸರ್ಪಿಃ ಕ್ಷೀರಂ ಯೂಷಃ ಸತೀಜಲಃ । ಬೃಂಹಣಂ ಚಾನ್ನಪಾನಂ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರದೇಯಂ ಭಗ್ನರೋಗಿಣೇ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮಷೂರಿ, ಮಾಂಸ, ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಸಾರು ಮತ್ತು ಜೋಳದ ನೀರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯವನ್ನು ಮುರಿದಿರುವವರಿಗೆ ಪೋಷಕ ಆಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.

ರಸೋನಮಧುನಾಸಾಜ್ಯಸಿತಾಕಲ್ಕಂ ಸಮಶ್ನುತಾ । ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಚ್ಯುತಾಸ್ಥೀನಾಂ ಸನ್ಧಾನಮಚಿರಾದ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೭೧.

ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಜೇನು, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮುರಿದ, ಜಾರಿದ ಅಥವಾ ಬಿದ್ದ ಎಲುಬುಗಳು ಬೇಗನೇ ಜೋಡಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಅಶ್ವತ್ಥತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷಾಃ ಸವರಭಿಃ ಸಮೀಕೃತೈಃ । ತುಲ್ಯೋ ಗುಗ್ಗುಲುನಾ ಯೋಜ್ಯೋ ಭಗ್ನಸನ್ಧಿಪ್ರಸಾಧ (ಕೃತ್) ಕಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಅಶ್ವತ್ಥ, ತ್ರಿಫಲಾ, ವ್ಯೋಷ ಮತ್ತು ವರಭಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಗುಗ್ಗುಲು ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಿದರೆ ಮುರಿದ ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಕುಷ್ಠೇಷು ವಮನಂ ರೇಚನಂ ರಕ್ತಮೋಕ್ಷಣ । ವಚಾವಾಸಾಪಟೋಲಾನಾಂ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ ಕಲಿನೀತ್ವಚಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಕುಷ್ಠಕ್ಕೆ ವಾಂತಿ, ಜೂಲೆಯಿಡುವುದು, ರಕ್ತವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ಮತ್ತು ವಚಾ, ವಾಸಾ, ಪಟ್ಟೋಳ, ನಿಂಬೆ, ಕಲಿನಿ, ಹಾಗೂ ಅದರ ತೊಗಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಕಷಾಯೋ ಮಧುನಾ ಪೀತೋ ವಾತಹೃನ್ಮದನಾನ್ವಿತಃ । ವಿರೇಚನಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ತ್ರಿವೃತ್ಕರ್ಣಫಲತ್ರಿಕೈಃ ॥ ೧,೧೭೧.

ಮಧು ಸೇರಿಸಿದ, ವಾತ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕಷಾಯವನ್ನು ತಿಂದಾಗ, ತ್ರಿವೃತ್, ಕರ್ಣಫಲ ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೂಲೆಯಿಡುವುದು ಮಾಡಬೇಕು.