ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದಾಡಿಮಾಮಲಕೈರ್ಯೂಷೋ ವಹ್ನಿಕೃದ್ವಾತಪಿತ್ತಹಾ । ಶ್ವಾಸಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಫಘ್ನೋ ಮಲಕೈಃ ಕೃತಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ದಾಳಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಆಮಲಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಜೀರ್ಣಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲಂಗಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಕಫವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಉಬ್ಬಸ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಶೀತವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಯೂಷಃ ಕಣ್ಠ್ಯೋಽನಿಲಾಪಹಃ । ಮುದ್ಗಾಮಲಕಜೋ ಗ್ರಾಹೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಯವ, ಕೊಲ, ಕುಲಿತ್ಥದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಗಂಟಲುಗೆ ಹಿತವಾಗಿದ್ದು ವಾತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಮಲಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಬದ್ಧಕಾಲು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಗುಡಂ ದಧಿ ವಾತಘ್ನಂ ಸಕ್ತವೋ ರೂಕ್ಷವಾತುಲಾಃ । ಘೃತಪೂರ್ಣೋಽಗ್ನಿಕಾರೀ ಸ್ಯಾದ್ವೃಷ್ಯಾ ಗುರ್ವೋ ಚ ಶಷ್ಕುಲೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಬೆಲ್ಲದೊಡನೆ ಮೊಸರು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಕ್ತವಗಳು ಒಣಗಿದ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಶಷ್ಕುಲಿ ಜೀರ್ಣಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿದೆ.

ಬೃಂಹಣಾಃ ಸಾಮಿಷಾ ಭಕ್ಷ್ಯಪಿಷ್ಟ ಕಾ ಗುಖಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ತೈಲಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಿಘ್ನಾಸ್ತೋಯಸ್ವಿನ್ನಾಶ್ಚ ದುರ್ಜರಾಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮಾಂಸಯುಕ್ತ ಆಹಾರಗಳು ಪೋಷಕವಾಗಿವೆ. ಹಿಟ್ಟುದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹುರಿದ ತಿಂಡಿಗಳು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದವುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಿತ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದವುಗಳು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಕಷ್ಟ.

ಅತ್ಯುಷ್ಣಾ ಮಣ್ಡಕಾಃ ಪಥ್ಯಾಃ ಶೀತಲಾ ಗುಖೋ ಮತಾಃ । ಅನುಪಾನಞ್ಚ ಪಾನೀಯಂ ಶ್ರಮತೃಷ್ಣಾದಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತೀವ್ರ ಬಿಸಿ ಗಂಜಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ. ತಂಪಾದ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿಂಡಿಗಳು ಹಿತಕರ. ಊಟದ ನಂತರ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ದಣಿವು, ದಾಹ ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನ್ನಪಾನಾದಿನಾ ರಕ್ಷಾ ಕೃತ್ಸ್ಯಾದ್ರೋಗವರ್ಜಿತಃ । ಅನುಷ್ಣಃ ಶಿಖಿಕಣ್ಠಾಭೋ ವಿಷಞ್ಚೈವ ವಿವರ್ಣಕೃತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರೋಗಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಸಿರು ನವಿಲಿನ ಕಂಠದ ಬಣ್ಣದಷ್ಟು ಬಿಸಿ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿಷ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಗನ್ಧಸ್ಪರ್ಶರಸಾಸ್ತೀವ್ರಾಭೋಕ್ತುಶ್ಚ ಸ್ಯಾನ್ಮನೋವ್ಯಥಾ । ಆಘ್ರಾಣೇ ಚಾಕ್ಷಿರೋಗಃ ಸ್ಯಾದಸಾಧ್ಯಶ್ಚ ಭಿಷಗ್ವರೈಃ । ವೇಪಥುರ್ಜೃಮ್ಭಣಾದ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಷಸ್ಯೈತತ್ತು ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತೀವ್ರವಾದ ವಾಸನೆ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ತಿನ್ನುವವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂಸಿದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ರೋಗ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯರೂ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಂಪು, ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದವು ವಿಷದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೭೦ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಜ್ವರೋಽಷ್ಟಧಾ ಪೃಥಗ್ದ್ವನ್ದ್ವಸಂಘಾತಾಗನ್ತುಜಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೋಶೀರಚನ್ದನೋದೀಚ್ಯನಾಗರೈಃ । ಶೃತಶೀತಂ ಜಲಂ ದದ್ಯಾತ್ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೦.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಜ್ವರವು ಎಂಟು ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾಹ ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮುಸ್ತ, ಪರ್ಪಟಕ, ಉಶೀರ, ಚಂದನ, ಉಡೀಚ್ಯ, ನಾಗರಾ ಇವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ, ತಂಪಾದ ನಂತರ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು.

ನಾಗರಂ ದೇವಕಾಷ್ಠಞ್ಚ ಧಾನ್ಯಾಕಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್ । ದದ್ಯಾತ್ಪಾಚನಕಂ ಪೂರ್ವಂ ಜ್ವರಿತಾಯ ಜ್ವರಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ನಾಗರಾ, ದೇವದಾರು, ಧಾನ್ಯಾಕ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೃಹತೀಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಜ್ವರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಪಚನದಂತೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಇದು ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರಗ್ವಧಾಭಯಾಮುಸ್ತಾತಿಕ್ತಾಗ್ರನ್ಥಿಕನಿರ್ಮಿತಃ । ಕಷಾಯಃ ಪಾಚನಃ ಸಾಮೇ ಸಶೂಲೇ ಚ ಜ್ವರೇಹಿತಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಆರಗ್ವಧ, ಅಭಯಾ, ಮುಸ್ತ, ತಿಕ್ತಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಿಕದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಷಾಯವು ಪಚನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ವರದ ಜೊತೆಗೆ ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನೋವು ಇರುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಮಧೂಕಸಾರಸಿನ್ಧೂತ್ಥವಚೋಷಣಕಣಾಃ ಸಮಾಃ । ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಮ್ಭಸಾ ನಸ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಂಜ್ಞಾಪ್ರಬೋಧನಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮಧೂಕ, ಸಾರಾ, ಸಿಂಧೂತ್ತ, ವಚಾ ಮತ್ತು ಉಷಣವನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಾತ್ರಿಫಲಾಕಟುಕಾರಗ್ವಧೈಃ ಕೃತಃ । ಸಕ್ಷಾರೋ ಭೇದನಃ ಕ್ವಾಥಃ ಪೇಯಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾಪಹಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ತ್ರಿವೃತ್, ವಿಶಾಲಾ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಕಟುಕಾ ಮತ್ತು ಆರಗ್ವಧದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಕ್ಷಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಇದು ಜಾತಿ ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿಸರ್ಜಕವಾಗಿದೆ.

ಮಹೌಷಧಾಮೃತಾಮುಸ್ತಚನ್ದನೋಶೀರಧಾನ್ಯಕೈಃ । ಕ್ವಾಥಸ್ತೃತೀಯಕಂ ಹನ್ತಿ ಶರ್ಕರಾಮಧುಯೋಜಿತಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮಹೌಷಧ, ಅಮೃತಾ, ಮುಸ್ತ, ಚಂದನ, ಉಶೀರ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸಿದರೆ ತೃತೀಯಕ ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಪಾಮಗಜಟಾಕಟ್ಯಾಂ ಲೋಹಿತೈಃ ಸಪ್ತತನ್ತುಭಿಃ । ಬದ್ಧ್ವಾ ವಾರೇ ರವೇರ್ನೂನಂ ಜ್ವರಂ ಹನ್ತಿ ತೃತೀಯಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಅಪಾಮಾರ್ಗದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಏಳು ಕೆಂಪು ದಾರಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ಸುತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ, ತೃತೀಯಕ ಜ್ವರವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಗಙ್ಗಾಯಾ ಉತ್ತರೇ ಕೂಲೇ ಅಪುತ್ರಸ್ತಾಪಸೋ ಮೃತಃ । ತಸ್ಮೈ ತಿಲೋದಕಂ ದದ್ಯಾನ್ಮುಞ್ಚತ್ಯೈಕಾಹಿಕೋ ಜ್ವರಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ತಪಸ್ವಿ ಮೃತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಎಳ್ಳಿನ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಎರಡು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಜ್ವರವು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ವಿಫಲಾವಾಸಕಸ್ಯ ಚ । ಮೃದ್ವೀಕಾಯಾ ಬಲಾಯಾಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಜ್ವರಚ್ಛಿದಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಗುಡುಚಿ, ವಿಫಲಾ, ವಾಸಕ, ಮೃದ್ವಿಕಾ ಮತ್ತು ಬಲಾ ಇವುಗಳ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಲೇಪದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

ಧಾತ್ರೀಶಿವಾಕಣಾವಹ್ನಿಕ್ವಾಥಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾನ್ತಕಃ । ಜ್ವರಾತಿಸಾರಹರಣಮೌಷಧಂ ಪ್ರವದಾಮ್ಯಥ ॥ ೧,೧೭೦.

ಧಾತ್ರೀ, ಶಿವಾ, ಕಣಾ ಮತ್ತು ವಹ್ನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾನು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಔಷಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಪೃಶ್ರಿಪರ್ಣೋಬಲಾವಿಲ್ವನಾಗರೋತ್ಪಲಧಾನ್ಯಕೈಃ । ಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಭೂನಿಮ್ಬಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೈಃ ಶೃತಾಃ । ಜ್ಯನ್ತ್ಯಾಮಮತೀಸಾರಂ ಸಜ್ವರಂ ಸಮಹೌಷಧಾಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ಬಲಾ, ಬಿಲ್ವ, ನಾಗರಾ, ಉತ್ಪಲ, ಧಾನ್ಯಕ, ಪಾಠಾ, ಇಂದ್ರಯವ, ಭೂನಿಂಬ, ಮುಸ್ತ ಮತ್ತು ಪರ್ಪಟಕ ಇವುಗಳಿಂದ ಮಹೌಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಜ್ವರದ ಜೊತೆಗೆ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಗರಾತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಭೂನಿಮ್ಬಾಮೃತವತ್ಸಕೈಃ । ಸರ್ವಜ್ವರಹರಃ ಕ್ವಥಃ ಸರ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ನಾಗರಾ, ಅತಿವಿಷಾ, ಮುಸ್ತ, ಭೂನಿಂಬ ಮತ್ತು ಅಮೃತವತ್ಸಕಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕದಿವ್ಯಶೃಙ್ಗವೇರಶೃತಂ ಪಯಃ । ಶಾಲಪರ್ಣೋ ಪೃಶ್ರಿಪರ್ಣೋ ಬೃಹತೀ ಕಣ್ಟಕಾರಿಕಾ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮುಸ್ತ, ಪರ್ಪಟಕ, ದಿವ್ಯಶೃಂಗವೇರ, ಶಾಲಪರ್ಣಿ, ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ಬೃಹತೀ ಮತ್ತು ಕಂಟಕಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಕುದಿಸಿದರೆ ಅದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಲಾಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಬಿಲ್ವಾದಿ ಪಾಠಾನಾಗರಧಾನ್ಯಕಮ್ । ಏತದಾಹಾರಸಂಯೋಗೇ ಹಿತಂ ಸರ್ವಾತಿಸಾರಿಣಾಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಬಲಾ, ಅಶ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾ, ಬಿಲ್ವ, ಪಾಠಾ, ನಾಗರಾ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಕ ಇವುಗಳನ್ನು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಎಲ್ಲ ಅತಿಸಾರದಿಂದ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಬಿಲ್ವಚೂತಾಸ್ಥಿಕ್ವಾಥಶ್ಚ ಖಣ್ಡಂ ಮಧ್ವತಿಸಾರನುತ್ । ಅತಿಸಾರೇ ಹಿತಾ ತದ್ವತ್ಕುಟಜತ್ವಕ್ಕಣಾಯುತಾ ॥ ೧,೧೭೦.

ಬಿಲ್ವ ಮತ್ತು ಮಾವಿನಕಲ್ಲಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕುಟಜದ ತ್ವಕ್ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ವತ್ಸಕಾತಿವಿಷಾವಿಶ್ವಕಣಾಕನ್ದಕಷಾಯಕಃ । ಪ್ರಯುಕ್ತಶ್ಚಾಮಶೂಲಾಢ್ಯೇ ಹ್ಯತೀಸಾರೇ ಸಶೋಣಿತ ॥ ೧,೧೭೦.

ವತ್ಸಕ, ಅತಿವಿಷಾ, ವಿಶ್ವಕಣಾ ಮತ್ತು ಕಂದದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ನೋವು ಮತ್ತು ರಕ್ತಸಹಿತ ಅತಿಸಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಚಿಕಿತ್ಸಾಥ ಗ್ರಹಣ್ಯಾಸ್ತುಗ್ರಹಣೀ ಚಾಗ್ರಿನಾಶಿನೀ । ಚಿತ್ರಕಾಕ್ವಾಥಕ್ಲಕಾಭ್ಯಾಂ ಗ್ರಹಣೀಘ್ನಂ ಕ್ಷೃತಂ ಹವಿಃ । ಗುಲ್ಮಶೋಥೋದರಪ್ಲೀಹಶೂಲಾರ್ಶೋಘ್ನಂ ಪ್ರದೀಪನಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಈಗ ಗ್ರಹಣಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ಗ್ರಹಣಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಚಿತ್ರಕದ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಲೇಪದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಇದು ಜಠರ, ವಾಯು, ಹೊಟ್ಟೆ ಉಬ್ಬರ, ಪ್ಲಿಹಾ, ನೋವು ಮತ್ತು ಮಸೂರನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೌವರ್ಚಲಂ ಸೈನ್ಧವಞ್ಚ ವಿಡಙ್ಗೌದ್ಭಿದಮೇವ ಚ । ಸಾಮುದ್ರೇಣ ಸಮಂ ಪಞ್ಚಲವಣಾನ್ಯತ್ರ ಯೋಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಸೌವರ್ಚಲ, ಸೈಂಧವ, ವಿದಂಗ ಮತ್ತು ಉದ್ಭಿದ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮುದ್ರ ಲವಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಐದು ಲವಣಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.

ಭೇಷಜಂ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನ್ಯಸ್ತ್ರಿಧಾ ವೈ ಚಾರ್ಶಸಾಂ ಹರಮ್ । ವಿದ್ಧಿ ತಚ್ಚಾರ್ಶಸೋಘ್ನನ್ತು ಯದ್ಧಿ ತಕ್ರಂ ನವೋದ್ಧೃತಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮೂಲವ್ಯಾಧಿಗೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇದೆ — ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಕ್ಷಾರೋಪಚಾರ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಮಜ್ಜಿದ ತಕರೂ ಕೂಡಾ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಔಷಧ.

ಗುಡೂಟೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಯುಕ್ತಾಮಭಯಾಂ ಘೃತಭರ್ಜಿತಾಮ್ । ತ್ರಿವೃದರ್ಶೋವಿನಾಶಾರ್ಥಂ ಭಕ್ಷಯೇದಮ್ಲಲೋಣಿಕಾಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಗುಡುಚಿ, ಪಿಪ್ಪಳಿ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುರಿದ ಅಭಯಾ ಇವುಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ಹುಳಿ-ಉಪ್ಪು ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಬದ್ಧಕೋಷ್ಟ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತಿಲೇಕ್ಷುರಸಸಂಯೋಗಶ್ಚಾರ್ಶಃ ಕುಷ್ಠ ವಿನಾಶನಃ । ಪಞ್ಚಕೋಲಂ ಸಮರಿಚಂ ಸತ್ರ್ಯೂಷಣಮಥಾಗ್ನಿಕೃತ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಎಳ್ಳಿನ ರಸದ ಮಿಶ್ರಣವು ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ರೋಗಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ; ಐದು ವಿಧದ ಕೋಲ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮೂರು ವಿಧದ ಕಾರದ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಹರೀತಕೀ ಭಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ನಾಗೇರಣ ಗುಡೇನ ವಾ । ಸೈನ್ಧವೋಪಹಿತಾ ವಾಪಿ ಸಾತತ್ಯೇನಾಗ್ನಿದೀಪನೀ ॥ ೧,೧೭೦.

ಹರೀತಕಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ, ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಶುಂಠಿ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೈಂಧವ ಉಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜೀರ್ಣಾಗ್ನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.