ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಅಕ್ಷಜಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಕೇಶ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಶ್ರೋತ್ರತರ್ಪಣಮ್ । ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಮಧು ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾತಲಞ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹರಳೆಣ್ಣೆ ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿವಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೇನು ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕೃಮಿಚ್ಛರ್ದಿಮೇಹತೃಷ್ಣಾವಿಷಾಮಹಮ್ । ಇಕ್ಷವೋರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ಬಲ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಕಫಪ್ರದಾಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಶರಕರ cane ಹುಚ್ಚು, ಉಬ್ಬಸ, ಹುಳಗಳು, ವಾಂತಿ, ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆ, ದಾಹ ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ರಸ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ, ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಫಾಣಿತಂ ಪಿತ್ತಲಂ ತವ್ರಿಂ ಸುರಾ ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾ ಲಘುಃ । ಖಣ್ಡಂ ವೃಷ್ಯಂ ತಥಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಾದ್ವಸೃಕ್ಪಿತ್ತವಾತಜಿತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಪಾನಕ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುರಾ ಮತ್ತು ಮೀನು ಉಪ್ಪು ಹಗುರವಾಗಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ, ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣವಿದೆ, ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಕ್ತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಾತಪಿತ್ತಹರೋ ರೂಕ್ಷೋ ವಾತಘ್ನಃ ಕಫಕೃದ್ಗುಡಃ । ಸ ಪಿತ್ತಘ್ನಃ ಪರಃ ಪಥ್ಯಃ ಪುರಾಣೋಽಸೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಬೆಲ್ಲ ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಒಣಗಿದ ಗುಣವಿದೆ, ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಬೆಲ್ಲ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತಿಪಿತ್ತಹರಾ ವೃಷ್ಯಾ ಸಸ್ನೇಹಾ ಗಡಶರ್ಕರಾ । ಸರ್ವಪಿತ್ತಕರಂ ಮದ್ಯಮಮ್ಲತ್ವಾತ್ಕಫವಾತಜಿತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಹುಳಿಯುಳ್ಳದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಸ್ತಥಾ ಸೌವೀರಜಾತಯಃ । ಪಾಚನೋ ದೀಪನಃ ಪಥ್ಯೋ ಮಣ್ಡಃ ಸ್ಯಾದ್ಭೃಷ್ಟತಣ್ಡುಲಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸೌವೀರ ರಸಗಳು ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹುರಿದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗಂಜಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹಸಿವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

ವಾತಾನುಲೋಮನೀ ಲಘ್ವೀ ಪೇಯಾ ವಸ್ತಿವಿಶೋಧನೀ । ಸತಕ್ರದಾಡಿಮವ್ಯೋಷಾ ಸಗುಡಾ ಮಧುಪಿಪ್ಪಲೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹಗುರವಾದ ಪೇಯ ಗಂಜಿ ವಾತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮೂತ್ರಾಶಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸತಕ್ರ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದರೆ ಬಹಳ ಹಿತವಾಗಿದೆ.

ಇನ್ತೀಯಂ ಸುಕೃತಾ ಪೇಯಾ ಕಾಸಶ್ವಾ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಾಃ । ಪಾಯಸಃ ಕಫಕೃದ್ಬಲ್ಯಃ ಕೃಶರಾ ವಾತನಾಶಿನೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಗುರ ಪೇಯ ಗಂಜಿ ಕೆಮ್ಮು, ಉಬ್ಬಸ ಮತ್ತು ಜಲೋದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ ಕಫ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಕೃಷರಾ ವಾತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಧೌತಃ ಪ್ರಸ್ತ್ರುತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಲಘುರೋಚನಃ । ಕನ್ದಮೂಲಫಲೇಹೈಃ ಸಾಧಿತೋ ಬೃಂಹಣೋಗುರುಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಹಿಂಡಿ, ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣವಿರುವ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಂದಕಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಪೋಷಕವಾಗಿದ್ದು ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಈಷದುಷ್ಣಸೇವನಾಚ್ಚ ಲಘುಃ ಸೂಪಃ ಸುಸಾಧಿತಃ । ಸ್ವಿನ್ನ ನಿಷ್ಪೀಡಿತಂ ಶಾಕಂ ಹಿತಂ ಸ್ನೇಹಾದಿಸಂಸ್ಕೃತಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಸಾರು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಒತ್ತಿದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪ ಮುಂತಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

ದಾಡಿಮಾಮಲಕೈರ್ಯೂಷೋ ವಹ್ನಿಕೃದ್ವಾತಪಿತ್ತಹಾ । ಶ್ವಾಸಕಾಸಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಕಫಘ್ನೋ ಮಲಕೈಃ ಕೃತಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ದಾಳಿಂಬೆ ಮತ್ತು ಆಮಲಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಜೀರ್ಣಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲಂಗಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಕಫವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಉಬ್ಬಸ, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಶೀತವನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಯೂಷಃ ಕಣ್ಠ್ಯೋಽನಿಲಾಪಹಃ । ಮುದ್ಗಾಮಲಕಜೋ ಗ್ರಾಹೀ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತವಿನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಯವ, ಕೊಲ, ಕುಲಿತ್ಥದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಗಂಟಲುಗೆ ಹಿತವಾಗಿದ್ದು ವಾತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಸಿರು ಹುರಳಿಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಆಮಲಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಾರು ಬದ್ಧಕಾಲು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಗುಡಂ ದಧಿ ವಾತಘ್ನಂ ಸಕ್ತವೋ ರೂಕ್ಷವಾತುಲಾಃ । ಘೃತಪೂರ್ಣೋಽಗ್ನಿಕಾರೀ ಸ್ಯಾದ್ವೃಷ್ಯಾ ಗುರ್ವೋ ಚ ಶಷ್ಕುಲೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಬೆಲ್ಲದೊಡನೆ ಮೊಸರು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಕ್ತವಗಳು ಒಣಗಿದ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ತುಪ್ಪ ತುಂಬಿದ ಶಷ್ಕುಲಿ ಜೀರ್ಣಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿದೆ.

ಬೃಂಹಣಾಃ ಸಾಮಿಷಾ ಭಕ್ಷ್ಯಪಿಷ್ಟ ಕಾ ಗುಖಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ತೈಲಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ದೃಷ್ಟಿಘ್ನಾಸ್ತೋಯಸ್ವಿನ್ನಾಶ್ಚ ದುರ್ಜರಾಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮಾಂಸಯುಕ್ತ ಆಹಾರಗಳು ಪೋಷಕವಾಗಿವೆ. ಹಿಟ್ಟುದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹುರಿದ ತಿಂಡಿಗಳು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಕಷ್ಟ. ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದವುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಿತ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದವುಗಳು ಜೀರ್ಣಿಸಲು ಕಷ್ಟ.

ಅತ್ಯುಷ್ಣಾ ಮಣ್ಡಕಾಃ ಪಥ್ಯಾಃ ಶೀತಲಾ ಗುಖೋ ಮತಾಃ । ಅನುಪಾನಞ್ಚ ಪಾನೀಯಂ ಶ್ರಮತೃಷ್ಣಾದಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತೀವ್ರ ಬಿಸಿ ಗಂಜಿಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕರ. ತಂಪಾದ ಹಿಟ್ಟಿನ ತಿಂಡಿಗಳು ಹಿತಕರ. ಊಟದ ನಂತರ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ದಣಿವು, ದಾಹ ಮತ್ತು ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನ್ನಪಾನಾದಿನಾ ರಕ್ಷಾ ಕೃತ್ಸ್ಯಾದ್ರೋಗವರ್ಜಿತಃ । ಅನುಷ್ಣಃ ಶಿಖಿಕಣ್ಠಾಭೋ ವಿಷಞ್ಚೈವ ವಿವರ್ಣಕೃತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ರೋಗಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಸಿರು ನವಿಲಿನ ಕಂಠದ ಬಣ್ಣದಷ್ಟು ಬಿಸಿ ನೀರು ಮತ್ತು ವಿಷ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಗನ್ಧಸ್ಪರ್ಶರಸಾಸ್ತೀವ್ರಾಭೋಕ್ತುಶ್ಚ ಸ್ಯಾನ್ಮನೋವ್ಯಥಾ । ಆಘ್ರಾಣೇ ಚಾಕ್ಷಿರೋಗಃ ಸ್ಯಾದಸಾಧ್ಯಶ್ಚ ಭಿಷಗ್ವರೈಃ । ವೇಪಥುರ್ಜೃಮ್ಭಣಾದ್ಯಂ ಸ್ಯಾದ್ವಿಷಸ್ಯೈತತ್ತು ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತೀವ್ರವಾದ ವಾಸನೆ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ರುಚಿಗಳು ತಿನ್ನುವವನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಮೂಸಿದರೆ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ರೋಗ ಉಂಟಾಗಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಉತ್ತಮ ವೈದ್ಯರೂ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಂಪು, ಬಾಯಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದವು ವಿಷದ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೭೦ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಜ್ವರೋಽಷ್ಟಧಾ ಪೃಥಗ್ದ್ವನ್ದ್ವಸಂಘಾತಾಗನ್ತುಜಃ ಸ್ಮೃತಃ । ಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೋಶೀರಚನ್ದನೋದೀಚ್ಯನಾಗರೈಃ । ಶೃತಶೀತಂ ಜಲಂ ದದ್ಯಾತ್ಪಿಪಾಸಾಜ್ವರಶಾನ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೭೦.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಜ್ವರವು ಎಂಟು ವಿಧಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಜೋಡಿಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಹೊರಗಿನ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ದಾಹ ಮತ್ತು ಜ್ವರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮುಸ್ತ, ಪರ್ಪಟಕ, ಉಶೀರ, ಚಂದನ, ಉಡೀಚ್ಯ, ನಾಗರಾ ಇವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿ, ತಂಪಾದ ನಂತರ ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು.

ನಾಗರಂ ದೇವಕಾಷ್ಠಞ್ಚ ಧಾನ್ಯಾಕಂ ಬೃಹತೀದ್ವಯಮ್ । ದದ್ಯಾತ್ಪಾಚನಕಂ ಪೂರ್ವಂ ಜ್ವರಿತಾಯ ಜ್ವರಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ನಾಗರಾ, ದೇವದಾರು, ಧಾನ್ಯಾಕ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೃಹತೀಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಜ್ವರದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಪಚನದಂತೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಇದು ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರಗ್ವಧಾಭಯಾಮುಸ್ತಾತಿಕ್ತಾಗ್ರನ್ಥಿಕನಿರ್ಮಿತಃ । ಕಷಾಯಃ ಪಾಚನಃ ಸಾಮೇ ಸಶೂಲೇ ಚ ಜ್ವರೇಹಿತಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಆರಗ್ವಧ, ಅಭಯಾ, ಮುಸ್ತ, ತಿಕ್ತಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಿಕದಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಷಾಯವು ಪಚನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಜ್ವರದ ಜೊತೆಗೆ ಅಜೀರ್ಣ ಮತ್ತು ನೋವು ಇರುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಮಧೂಕಸಾರಸಿನ್ಧೂತ್ಥವಚೋಷಣಕಣಾಃ ಸಮಾಃ । ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಂ ಪಿಷ್ಟ್ವಾಮ್ಭಸಾ ನಸ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸಂಜ್ಞಾಪ್ರಬೋಧನಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮಧೂಕ, ಸಾರಾ, ಸಿಂಧೂತ್ತ, ವಚಾ ಮತ್ತು ಉಷಣವನ್ನು ಸಮಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರಳಿ ಬರುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿವೃದ್ವಿಶಾಲಾತ್ರಿಫಲಾಕಟುಕಾರಗ್ವಧೈಃ ಕೃತಃ । ಸಕ್ಷಾರೋ ಭೇದನಃ ಕ್ವಾಥಃ ಪೇಯಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾಪಹಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ತ್ರಿವೃತ್, ವಿಶಾಲಾ, ತ್ರಿಫಲಾ, ಕಟುಕಾ ಮತ್ತು ಆರಗ್ವಧದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಕ್ಷಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಇದು ಜಾತಿ ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ವಿಸರ್ಜಕವಾಗಿದೆ.

ಮಹೌಷಧಾಮೃತಾಮುಸ್ತಚನ್ದನೋಶೀರಧಾನ್ಯಕೈಃ । ಕ್ವಾಥಸ್ತೃತೀಯಕಂ ಹನ್ತಿ ಶರ್ಕರಾಮಧುಯೋಜಿತಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಮಹೌಷಧ, ಅಮೃತಾ, ಮುಸ್ತ, ಚಂದನ, ಉಶೀರ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯಕದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸಿದರೆ ತೃತೀಯಕ ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಪಾಮಗಜಟಾಕಟ್ಯಾಂ ಲೋಹಿತೈಃ ಸಪ್ತತನ್ತುಭಿಃ । ಬದ್ಧ್ವಾ ವಾರೇ ರವೇರ್ನೂನಂ ಜ್ವರಂ ಹನ್ತಿ ತೃತೀಯಕಮ್ ॥ ೧,೧೭೦.

ಅಪಾಮಾರ್ಗದ ಬೇರುಗಳಿಂದ ಏಳು ಕೆಂಪು ದಾರಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ಸುತ್ತು ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯೋದಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದರೆ, ತೃತೀಯಕ ಜ್ವರವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಗಙ್ಗಾಯಾ ಉತ್ತರೇ ಕೂಲೇ ಅಪುತ್ರಸ್ತಾಪಸೋ ಮೃತಃ । ತಸ್ಮೈ ತಿಲೋದಕಂ ದದ್ಯಾನ್ಮುಞ್ಚತ್ಯೈಕಾಹಿಕೋ ಜ್ವರಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಗಂಗೆಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದ ತಪಸ್ವಿ ಮೃತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಎಳ್ಳಿನ ನೀರನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಎರಡು ದಿನಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಜ್ವರವು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಗುಡೂಚ್ಯಾಃ ಕ್ವಾಥಕಲ್ಕಾಭ್ಯಾಂ ವಿಫಲಾವಾಸಕಸ್ಯ ಚ । ಮೃದ್ವೀಕಾಯಾ ಬಲಾಯಾಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಾಃ ಸ್ನೇಹಾ ಜ್ವರಚ್ಛಿದಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಗುಡುಚಿ, ವಿಫಲಾ, ವಾಸಕ, ಮೃದ್ವಿಕಾ ಮತ್ತು ಬಲಾ ಇವುಗಳ ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಲೇಪದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಜ್ವರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.

ಧಾತ್ರೀಶಿವಾಕಣಾವಹ್ನಿಕ್ವಾಥಃ ಸರ್ವಜ್ವರಾನ್ತಕಃ । ಜ್ವರಾತಿಸಾರಹರಣಮೌಷಧಂ ಪ್ರವದಾಮ್ಯಥ ॥ ೧,೧೭೦.

ಧಾತ್ರೀ, ಶಿವಾ, ಕಣಾ ಮತ್ತು ವಹ್ನಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಾನು ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಔಷಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಪೃಶ್ರಿಪರ್ಣೋಬಲಾವಿಲ್ವನಾಗರೋತ್ಪಲಧಾನ್ಯಕೈಃ । ಪಾಠೇನ್ದ್ರಯವಭೂನಿಮ್ಬಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೈಃ ಶೃತಾಃ । ಜ್ಯನ್ತ್ಯಾಮಮತೀಸಾರಂ ಸಜ್ವರಂ ಸಮಹೌಷಧಾಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣಿ, ಬಲಾ, ಬಿಲ್ವ, ನಾಗರಾ, ಉತ್ಪಲ, ಧಾನ್ಯಕ, ಪಾಠಾ, ಇಂದ್ರಯವ, ಭೂನಿಂಬ, ಮುಸ್ತ ಮತ್ತು ಪರ್ಪಟಕ ಇವುಗಳಿಂದ ಮಹೌಷಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಜ್ವರದ ಜೊತೆಗೆ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಾಗರಾತಿವಿಷಾಮುಸ್ತಭೂನಿಮ್ಬಾಮೃತವತ್ಸಕೈಃ । ಸರ್ವಜ್ವರಹರಃ ಕ್ವಥಃ ಸರ್ವಾತೀಸಾರನಾಶನಃ ॥ ೧,೧೭೦.

ನಾಗರಾ, ಅತಿವಿಷಾ, ಮುಸ್ತ, ಭೂನಿಂಬ ಮತ್ತು ಅಮೃತವತ್ಸಕಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಷಾಯವು ಎಲ್ಲ ಜ್ವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.