ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದ್ರಾಕ್ಷಾಮಧೂಕಖರ್ಜೂರಂ ಕುಙ್ಕುಮಂ ವಾತರಕ್ತಜಿತ್ । ಮಾಗಧೀ ಮಧುರಾ ಪಕ್ವಾ ಶ್ವಾಸಪಿತ್ತಹರಾ ಪರಾ ॥ ೧,೧೬೯.

ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಮಧೂಕ, ಖರ್ಜೂರ ಮತ್ತು ಕುಂಕುಮ ವಾತ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಕ್ವ ಮಾಗಧಿ ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್ದ್ರಕಂ ರೋಚಕಂ ವೃಷ್ಯಂ ದೀಪನಂ ಕಫವಾತಹೃತ್ । ಶುಣ್ಠೀಮರಿಚಪಿಪ್ಪಲ್ಯಃ ಕಫವಾತಜಿತೋ ಮತಾಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದು, ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಹಾಗೂ ವಾತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುಣ ಹಸುವಿನ ಶುಂಠಿಗೆ ಇದೆ. ಒಣ ಶುಂಠಿ, ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಹಿಪ್ಪಲಿ ಕೂಡ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅವೃಷ್ಯಂ ಮರಿಚಂ ವಿದ್ಯಾದಿತಿ ವೈದ್ಯಕಸಂಮತಮ್ । ಗುಲ್ಮಶೂಲವಿಬನ್ಧಘ್ನಂ ಹಿಙ್ಗುವಾತಕಫಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮೆಣಸು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕವಲ್ಲ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂಗು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯವಾನೀಧನ್ಯಕಾಜಾಜ್ಯಃ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮನುದಃ ಪರಮ್ । ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಸೈನ್ಧವಂ ವೃಷ್ಯಂ ತ್ರಿದೋಷಶಮನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಒಮಂ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ ವಾತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಸೈಂಧವ ಲವಣ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಿತ, ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೌವರ್ಚಲಂ ವಿಬನ್ಧಘ್ನಮುಷ್ಣಂ ಹೃಚ್ಛೂಲನಾಶನಮ್ । ಉಷ್ಣಂ ಶೂಲಹರಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ವಾತನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಸೌವರ್ಚಲ ಲವಣವು ಮಲಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿದಂಗವು ಬಿಸಿ, ನೋವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರೋಮಕಂ ವಾತಲಂ ಸ್ವಾದು ರೋಚನಂ ಕ್ಲೇದನಂ ಗುರು । ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗಲರೋಗಘ್ನಂ ಯವಕ್ಷಾರೋಽಗ್ನಿದೀಪನಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ರೋಮಕ ಲವಣವು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಸಿಹಿ, ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ತೇವವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಭಾರವಾಗಿದೆ. ಯವಕ್ಷಾರವು ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ, ಪಾಂಡುರೋಗ ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯಿಸುತ್ತದೆ.

ದಹನೋ ದೀಪನಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಸರ್ಜಿಕ್ಷಾರೋ ವಿದಾರಣಃ । ದೋಷಘ್ನಂ ನಾಭಸಂ ವಾರಿಲಘು ಹೃದ್ಯಂ ವಿಷಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಸರ್ಜಿಕ್ಷಾರವು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದು, ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯಿಸುವುದು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಗುಣವಿದೆ. ಇದು ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಗುರವಾಗಿದೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹಿತ ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ನಾದೇಯಂ ವಾತಲಂ ರೂಕ್ಷಂ ಸಾರಸಂ ಮದುರ ಲಘು । ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ವಾರ್ಪ್ಯಂ ತಾಡಾಗಂ ವಾತಲಂ ಸ್ಮೃತಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ನದಿಯ ನೀರು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಒಣ, ಶುದ್ಧ, ಸಿಹಿ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೆರೆಯ ನೀರು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೇವನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.

ರೌಚ್ಯಮಗ್ನಿಕರಂ ರೂಕ್ಷಂ ಕಫಘ್ನಂಲಘು ನೈರ್ಝರಮ್ । ದೀಪನಂ ಪಿತ್ತಲಂ ಕೌಪಮೌದ್ಭಿದಂ ಪಿತ್ತನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ನೈಋಜರ ನೀರು ಹಸಿವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯಿಸುವುದು, ಒಣ, ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ನಿವಾರಕ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾಗಿದೆ. ಬಾವಿಯ ನೀರು ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉರಿಯಿಸಿ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಳೆಯ ನೀರು ಪಿತ್ತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ದಿವಾರ್ಕಕಿರಣೈರ್ಜುಷ್ಟಂ ರಾತ್ರೌ ಚೈವೇನ್ದುರಶ್ಮಿಭಿಃ । ಸರ್ವದೋಷವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ತತ್ತುಲ್ಯಂ ಗಗನಾಮ್ಬುನಾ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹಗಲು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರನ ಕಿರಣಗಳು ತಗುಲಿದ ನೀರು ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಗನಜಲದಂತೆ ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಉಷ್ಣಂ ವಾರಿ ಜ್ವರಶ್ವಾಸಮೇದೋಽನಿಲಕಫಾಪಹಮ್ । ಶೃತಂ ಶೀತತ್ರಿದೋಷಘ್ನಮುಷಿತಂ ತಚ್ಚ ದೋಷಲಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಬಿಸಿ ನೀರು ಜ್ವರ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಕೊಬ್ಬು, ವಾತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕುದಿಸಿದ ನೀರು ಶೀತ ಮತ್ತು ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಂತ ನೀರು ಹಾನಿಕರವಾಗಿದೆ.

ಗೋಕ್ಷೀರಂ ವಾತಪಿತ್ತಗ್ನಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಗುರುರಸಾಯನಮ್ । ಗವ್ಯಾದ್ಗುರುತರಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮಾಹಿಷ್ವಹ್ನಿನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹಸುವಿನ ಹಾಲು ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತೈಲಯುಕ್ತ, ಭಾರವಾದದು ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಮೆ ಹಾಲು ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರ ಮತ್ತು ತೈಲಯುಕ್ತ, ಜಠರಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಛಾಗಂ ರಕ್ತಾತಿಸಾರಘ್ನಂ ಕಾಸಶ್ವಾಸಕಫಾಪಹಮ್ । ಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಜೀವನಂ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಚನಾವನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮೇಕೆಯ ಹಾಲು ರಕ್ತದ ಜಲದೋಷ, ಕೆಮ್ಮು, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಿತ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಪೋಷಕ ಮತ್ತು ರಕ್ತಪಿತ್ತದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ.

ಪರಂ ವಾತಹರಂ ವೃಷ್ಯಂ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಕರಂ ದಧಿ । ದೋಷಘ್ನಂ ಮನ್ಥಜಾತನ್ತು ಮಸ್ತು ಸ್ರೋತೋವಿಶೋಧನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾತಶಮನಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ, ಆದರೆ ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮಜ್ಜಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊಸರು ದೋಷಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ದೇಹದ ನಾಳಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋಽರ್ದಿತಾರ್ತಿಘ್ನಂ ನವನೀತಂ ನವೋದ್ಧೃತಮ್ । ವಿಕಾರಾಶ್ಚ ಕಿಲಾಟಾದ್ಯಾ ಗುರವಃ ಕುಷ್ಠಹೇತವಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹೊಸ ಬೆಣ್ಣೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ, ಬದ್ಧಕೋಷ್ಟ ಮತ್ತು ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅವುಗಳಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಭಾರವಾಗಿದ್ದು ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪರಂ ಗ್ರಹಣೀಶೋಥಾರ್ಶಃ ಪಾಣ್ಡ್ವತೀಸಾರಗುಲ್ಮನುತ್ । ತ್ರಿದೋಷಶಮನಂ ತಕ್ರಂ ಕಥಿತಂ ಪೂರ್ವಸೂರಿಭಿಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಮಜ್ಜಿಗೆ ಅಜೀರ್ಣ, ಶೋಥ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ, ಪಾಂಡುರೋಗ, ಜಲದೋಷ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಡ್ಡೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ವೃಷ್ಯಞ್ಚ ಮಧುರಂ ಸರ್ಪಿರ್ವಾತಪಿತ್ತಕಫಾಪಹಮ್ । ಗವ್ಯಂ ಮೇಧ್ಯಞ್ಚ ಚಾಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಸಂಸ್ಕಾರಾಚ್ಚ ತ್ರಿದೋಷಜಿತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತುಪ್ಪ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ, ಸಿಹಿ, ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಿತ, ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನೂ ಸಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಪಸ್ಮಾರಗದೋನ್ಮಾದಮೂರ್ಛಾಘ್ನಂ ಸಂಸ್ಕೃತಙ್ಘೃತಮ್ । ಅಜಾದೀನಾಞ್ಚ ಸರ್ಪೋಷಿ ವಿದ್ಯಾದ್ಗೋಕ್ಷೀರಸದ್ಗುಣೈಃ । ಕಫವಾತಹರಂ ಮೂತ್ರಂ ಸರ್ವಕ್ರಿಮಿವಿಷಾಪಹಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಸರಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ತುಪ್ಪ ಅಪಸ್ಮಾರ, ವಿಷ, ಉನ್ಮಾದ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಛೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತುಪ್ಪಕ್ಕೂ ಹಸುವಿನ ಹಾಲಿನ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಮೂತ್ರವು ವಾತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಎಲ್ಲಾ ಹುಳು ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಣ್ಡುತ್ವೋದರಕುಷ್ಠಾರ್ಶಃ ಶೋಥಗುಲ್ಮಪ್ರಮೇಹನುತ್ । ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಹರಂ ಬಲ್ಯಂ ತೈಲಂ ಕಶ್ಯಂ ತಿಲೋದ್ಭವಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಎಳ್ಳಿನ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಂಡುರೋಗ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಬ್ಬರ, ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ, ಶೋಥ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೇಹವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾತ ಮತ್ತು ಶ್ಲೇಷ್ಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ಷಪಂ ಕೃಮಿಪಾಣ್ಡುಘ್ನಂ ಕಫಮೇದೋಽನಿಲಾಪಹಮ್ । ಕ್ಷೌಮಂ ತೈಲಮಚಕ್ಷುಷ್ಯಂ ಪಿತ್ತಹೃದ್ವಾತನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಸಾಸಿವೆ ಹುಳಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಂಡುರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಕಫ, ಮೇದು ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ. ರೇಸಿನ ಎಣ್ಣೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಿತ, ಪಿತ್ತ, ಹೃದಯದ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಕ್ಷಜಂ ಕಫಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಕೇಶ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಶ್ರೋತ್ರತರ್ಪಣಮ್ । ತ್ರಿದೋಷಘ್ನಂ ಮಧು ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಾತಲಞ್ಚ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹರಳೆಣ್ಣೆ ಕಫ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಿವಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೇನು ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನೂ ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದು ವಾತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಕೃಮಿಚ್ಛರ್ದಿಮೇಹತೃಷ್ಣಾವಿಷಾಮಹಮ್ । ಇಕ್ಷವೋರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನೋ ಬಲ್ಯಾ ವೃಷ್ಯಾಃ ಕಫಪ್ರದಾಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಶರಕರ cane ಹುಚ್ಚು, ಉಬ್ಬಸ, ಹುಳಗಳು, ವಾಂತಿ, ಮೂತ್ರದ ತೊಂದರೆ, ದಾಹ ಮತ್ತು ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ರಸ ರಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ, ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ, ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಫಾಣಿತಂ ಪಿತ್ತಲಂ ತವ್ರಿಂ ಸುರಾ ಮತ್ಸ್ಯಣ್ಡಿಕಾ ಲಘುಃ । ಖಣ್ಡಂ ವೃಷ್ಯಂ ತಥಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಸ್ವಾದ್ವಸೃಕ್ಪಿತ್ತವಾತಜಿತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ಪಾನಕ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸುರಾ ಮತ್ತು ಮೀನು ಉಪ್ಪು ಹಗುರವಾಗಿವೆ. ಸಕ್ಕರೆ ವೀರ್ಯವರ್ಧಕ, ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣವಿದೆ, ಸಿಹಿಯಾಗಿದ್ದು, ರಕ್ತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಾತಪಿತ್ತಹರೋ ರೂಕ್ಷೋ ವಾತಘ್ನಃ ಕಫಕೃದ್ಗುಡಃ । ಸ ಪಿತ್ತಘ್ನಃ ಪರಃ ಪಥ್ಯಃ ಪುರಾಣೋಽಸೃಕ್ಪ್ರಸಾದನಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಬೆಲ್ಲ ವಾತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಒಣಗಿದ ಗುಣವಿದೆ, ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕಫವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಬೆಲ್ಲ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತಿಪಿತ್ತಹರಾ ವೃಷ್ಯಾ ಸಸ್ನೇಹಾ ಗಡಶರ್ಕರಾ । ಸರ್ವಪಿತ್ತಕರಂ ಮದ್ಯಮಮ್ಲತ್ವಾತ್ಕಫವಾತಜಿತ್ ॥ ೧,೧೬೯.

ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿದ ಸಕ್ಕರೆ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ, ವೀರ್ಯವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಸಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಹುಳಿಯುಳ್ಳದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದ ಪಿತ್ತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಫ ಮತ್ತು ವಾತವನ್ನು ಶಮನಮಾಡುತ್ತದೆ.

ರಕ್ತಪಿತ್ತಕರಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಾಸ್ತಥಾ ಸೌವೀರಜಾತಯಃ । ಪಾಚನೋ ದೀಪನಃ ಪಥ್ಯೋ ಮಣ್ಡಃ ಸ್ಯಾದ್ಭೃಷ್ಟತಣ್ಡುಲಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹತ್ತಿರದ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸೌವೀರ ರಸಗಳು ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತದ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹುರಿದ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಗಂಜಿ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹಸಿವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.

ವಾತಾನುಲೋಮನೀ ಲಘ್ವೀ ಪೇಯಾ ವಸ್ತಿವಿಶೋಧನೀ । ಸತಕ್ರದಾಡಿಮವ್ಯೋಷಾ ಸಗುಡಾ ಮಧುಪಿಪ್ಪಲೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಹಗುರವಾದ ಪೇಯ ಗಂಜಿ ವಾತವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮೂತ್ರಾಶಯವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸತಕ್ರ, ದಾಳಿಂಬೆ, ಪಿಪ್ಪಲಿ, ಬೆಲ್ಲ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಪಿಪ್ಪಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಮಾಡಿದರೆ ಬಹಳ ಹಿತವಾಗಿದೆ.

ಇನ್ತೀಯಂ ಸುಕೃತಾ ಪೇಯಾ ಕಾಸಶ್ವಾ ಸಪ್ರವಾಹಿಕಾಃ । ಪಾಯಸಃ ಕಫಕೃದ್ಬಲ್ಯಃ ಕೃಶರಾ ವಾತನಾಶಿನೀ ॥ ೧,೧೬೯.

ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಹಗುರ ಪೇಯ ಗಂಜಿ ಕೆಮ್ಮು, ಉಬ್ಬಸ ಮತ್ತು ಜಲೋದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತ. ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ ಕಫ ಮತ್ತು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಕೃಷರಾ ವಾತವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸುಧೌತಃ ಪ್ರಸ್ತ್ರುತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸುಖೋಷ್ಣೋ ಲಘುರೋಚನಃ । ಕನ್ದಮೂಲಫಲೇಹೈಃ ಸಾಧಿತೋ ಬೃಂಹಣೋಗುರುಃ ॥ ೧,೧೬೯.

ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಹಿಂಡಿ, ಎಣ್ಣೆಯ ಗುಣವಿರುವ ಅನ್ನವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆ, ಬೇರು, ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕುಂದಕಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತಯಾರಿಸಿದರೆ ಪೋಷಕವಾಗಿದ್ದು ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.