ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮೂರ್ಛಾ ಶಿರೋರುವಿಷ್ಟಮ್ಭಃ ಶ್ವಯಥುಃ ಕರಪಾದಯೋಃ । ತನ್ದ್ರಾನಿಲಾತ್ತಾಲುಶೋಷಸ್ತಿಮಿರಂ ಕರ್ಣಯೋಃ ಸ್ವನಃ ॥ ೧,೧೫೭.

ಮೂರ್ಛೆ, ತಲೆ ಮತ್ತು ತೊಡೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರ, ಕೈಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಊತ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ನಿದ್ರೆ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಣತೆ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕತ್ತಲೆ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ.

ಪಾರ್ಶ್ವೋರುವಙ್ಕ್ಷಣಗ್ರೀವಾರುಜಾ ತೀಕ್ಷ್ಣವಿಷೂಚಿಕಾ । ರುಗ್ಣೇಷು ವೃದ್ಧಿಃ ಸರ್ವಷು ಕ್ಷುತ್ತೃಷ್ಣಾಪರಿಹರ್ತ್ರಿಕಾ ॥ ೧,೧೫೭.

ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನೋವು, ತೀವ್ರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆನೋವು, ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಹಸಿವೂ ದಾಹವೂ ತಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೀರ್ಣೇಜೀರ್ಯತಿ ಚಾಧ್ಮಾನಂ ಭುಕ್ತೇ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಂ ಸಮಶ್ನುತೇ । ವಾತಾದ್ಧೃದ್ರೋಗಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹಪಾಣ್ಡುರಶಙ್ಕಿತಾಃ ॥ ೧,೧೫೭.

ಜೀರ್ಣವಾದಾಗ ಹೊಟ್ಟೆ ಊದು, ಊಟ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಡ್ಡೆ, ಮೂಲೆ, ಪ್ಲೀಹಾ ಮತ್ತು ಪಾಂಡುರೋಗದ ಭಯ ಇರುತ್ತದೆ.

ಚಿರಾದ್ದುಃ ಖಂ ದ್ರವಂ ಶುಷ್ಕಂ ತುನ್ದಾರಂ ಶಬ್ದಫೇನವತ್ । ಪುನಃ ಪುನಃ ಸೃಜೇದ್ವರ್ಚಂ ಪಾಯುರುಚ್ಛ್ವಾಸಕಾಸವಾನ್ ॥ ೧,೧೫೭.

ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಂತರ ಮಲ ತೆಳ್ಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದ್ರವವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಒಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಗಟ್ಟಿ, ಶಬ್ದ ಮತ್ತು ಫೇನದಂತೆ; ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮಲ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಗುದದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ, ಉಸಿರಾಟ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ.

ಪೀತೇನ ಪೀತನೀಲಾಭಂ ಪೀತಾಭಂ ಸೃಜತಿ ದ್ರವಮ್ । ಪೂತ್ಯಮ್ಲೋದ್ಗಾರಹೃತ್ಕಣ್ಠದಾಹಾರುಚಿತೃಡರ್ದಿತಃ ॥ ೧,೧೫೭.

ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಹಳದಿಯ ನೀಲದ ಬಣ್ಣದ ದ್ರವ ಮಲ ಬರುತ್ತದೆ; ದುರ್ವಾಸನೆ, ಹಸಿ ಉಗುರು, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸುಡುವುದು, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ದಾಹ ಮತ್ತು ನೋವು ಇರುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಪಚ್ಯತೇ ದುಃಖೇ ಮನಶ್ಛರ್ದಿರರೋಚಕಃ । ಆಸ್ಯೋಪದಾಹನಿಷ್ಠೀವಕಾಸಹೃಲ್ಲಾಸಪೀನಸಾಃ ॥ ೧,೧೫೭.

ಕಫದಿಂದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ವಾಂತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ವಾಂತಿ, ಹಸಿವಿನ ಕೊರತೆ, ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚು ಲಾಲೆ, ಉಗುರು, ಕೆಮ್ಮು, ಹೃದಯದ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರುತ್ತದೆ.

ಹೃದಯಂ ಮನ್ಯತೇ ಸ್ತ್ಯಾನಮುದರಂ ಸ್ತಿಮಿತಂ ಗುರು । ಉದ್ಗಾರೋ ದುಷ್ಟಮಧುರಃ ಸದನಂ ಸಪ್ರಹರ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೫೭.

ಹೃದಯವು ಬಿಗಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಸುಸ್ತಾಗಿ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಉಗುರು ದುರ್ವಾಸನೆ ಮತ್ತು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆನಂದವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮ್ಭಿನ್ನಶ್ಲೇಷ್ಮಸಂಶ್ಲಿಷ್ಟಗುರುಚಾಮ್ಲೈಃ (ವರ್ಚಃ) ಪ್ರವರ್ತಚಮ್ । ಅಕೃಶಸ್ಯಾಪಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವದರ್ಶನಮ್ ॥ ೧,೧೫೭.

ಮಲವು ಅಂಟಿಕೊಂಡು, ಭಾರವಾಗಿದ್ದು, ಹುಳಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರೆ, ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾಗದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ದುರ್ಬಲತೆ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ರೋಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಭಾಗೇಽಙ್ಗಸ್ಯ ಯೇ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಪಿಪಾಸಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಯೋ ಮಲಾಃ । ತೇಽಪ್ಯಸ್ಯ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಾಃ ಸಮನ್ತೇಷ್ವಸ್ತಿ ಕಾರಣಮ್ ॥ ೧,೧೫೭.

ದೇಹದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹತ್ತಿರದ ಮೂವರು ಮಲಗಳು — ದಾಹ ಮತ್ತು ಇತರವುಗಳು — ಕೂಡ ಗ್ರಹಣಿಯ ದೋಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ವಾತವ್ಯಾಧ್ಯಶ್ಮರೀಕುಷ್ಠಮೇಹೋದರಭಗನ್ದರಮ್ । ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಗ್ರಹಣೀತ್ಯಷ್ಟೌ ಮಹಾರೋಗಾಃ ಸುದುಸ್ತರಾಃ ॥ ೧,೧೫೭.

ವಾತದ ರೋಗಗಳು, ಮೂತ್ರಪಾಷಾಣ, ಕುಷ್ಠರೋಗ, ಪ್ರಮೇಹ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಉಬ್ಬರ, ದುರ್ಗಂಧ, ಅರ್ಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಗ್ರಹಣಿ — ಈ ಎಂಟು ದೊಡ್ಡ ರೋಗಗಳು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೫೮ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಅಥಾತೋ ಮೂತ್ರಘಾತಸ್ಯ ನಿದಾನಂ ಶೃಣು ಸುಶ್ರುತ । ಬಸ್ತಿಬಸ್ತಿಶಿರೋಮೇಢ್ರಕಟೀವೃಷಣಪಾಯು ಚ ॥ ೧,೧೫೮.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ಸುಶ್ರುತ, ಈಗ ಮೂತ್ರಗತಿಯಾದ ರೋಗದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೇಳು. ಮೂತ್ರಾಶಯ, ಅದರ ಕಂಠ, ಲಿಂಗ, ಕಟಿಭಾಗ, ವೃಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಗುದದ ಭಾಗಗಳು —

ಏಕಸಂವಹನಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಗುದಾಸ್ಥಿವಿವರಾಶ್ರಯಾಃ । ಅಧೋಮುಖೋಽಪಿ ಬಸ್ತಿರ್ಹಿ ಮೂತ್ರವಾಹಿಶಿರಾಮುಖೈಃ ॥ ೧,೧೫೮.

ಇವು ಒಂದೊಂದು ನಾಳಿಯಿಂದ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಗುದ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿಯೊಳಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯವೂ ಕೂಡ ಮೂತ್ರನಾಳಗಳ ಬಾಯಿಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ.

ಪಾರ್ಶ್ವೇಭ್ಯಃ ಪೂರ್ಯತೇ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣೈ (ಸೂಕ್ಷ್ಮೈಃ) ಸ್ಯನ್ದಮಾನೈರನಾರತಮ್ । ತೈಸ್ತೈರೇವ ಪ್ರವಿಶ್ಯೈವನ್ದೋಷಾನ್ಕುವನ್ತಿ ವಿಂಶತಿಮ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಪಕ್ಕಗಳಿಂದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹರಿವಿನಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ತುಂಬುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ; ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹತ್ತೆರಡು ವಿಧದ ದೋಷಗಳು ಒಳಗೆ ಹೋಗಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಮೂತ್ರಾಘಾತಃ ಪ್ರಮೇಹಶ್ಚ ಕೃಚ್ಛ್ರಾನ್ಮರ್ಮ ಸಮಾಶ್ರಯೇತ್ । ಬಸ್ತಿವಙ್ಕ್ಷಣಮೇಢ್ರಾರ್ತಿಯುಕ್ತೋಲ್ಪಾಲ್ಪಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ॥ ೧,೧೫೮.

ಮೂತ್ರಗತಿ ತಡೆಯುವ ರೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಮೇಹ ಎರಡೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ; ಮೂತ್ರಾಶಯ, ವಂಕ್ಷಣ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೂತ್ರಾಣ್ಯಾವಾತಜೇ ಕೃಚ್ಛ್ರಪೀತ್ತೇ ಪೀತಂ ಸದಾಹರುಕ್ । ರಕ್ತಂ ವಾ ಕಫಜೋ ಬಸ್ತಿಮೇಢ್ರಗೌರವಶೋಥವಾನ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ವಾತದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೂತ್ರ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಉರಿಯುತ್ತದೆ; ಕಫದಿಂದ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೂತ್ರಾಶಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾರ ಮತ್ತು ಉಬ್ಬರ ಇರುತ್ತದೆ.

ಸಪಿಚ್ಛಂ ಸನಿರುದ್ಧಂ ಚ ಸರ್ವೈಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಕಂ ಮಲೈಃ । ಯದಾ ವಾಯುರ್ಮುಖಂ ಬಸ್ತೇರ್ವ್ಯಾವರ್ತ್ಯ ಪಾರಿಶೋಷಯನ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಮೂತ್ರವು ಲೇಪದಂತೆ, ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಎಲ್ಲ ಮಲಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ; ವಾಯು ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ತಡೆದು ಒಣಗಿಸಿದಾಗ—

ಮೂತ್ರಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಸಕಫಂ ಸಶುಕ್ರಂ ವಾ ತದಾ ಕ್ರಮಾತ್ । ಸಂಜಾಯತೇಽಶ್ಮರೀ ಘೋರಾ ಪಿತ್ತಂ ಗೋರಿವ ರೋಚನಾ ॥ ೧,೧೫೮.

ಆಗ ಮೂತ್ರವು ಪಿತ್ತ, ಕಫ ಅಥವಾ ಶುಕ್ಲದಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಕ್ರಮೇಣ ಭಯಾನಕವಾದ ಪಾಷಾಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಹಸುವಿನ ಪಿತ್ತದಂತೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಶ್ರಯಾ ಚ ಸರ್ವಾ ಸ್ಯಾದಥಾಸ್ಯಾಃ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಮ್ । ಬಸ್ತ್ಯಾಧ್ಮಾನಂ ತದಾಸನ್ನದೇಶೋಹಿ ಪರಿತೋಽತಿರುಕ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಫದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ; ಇದರ ಮೊದಲ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಮೂತ್ರಾಶಯ ಉಬ್ಬುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ತುಂಬಾ ನೋವು ಉಂಟಾಗುವುದು.

ಬಸ್ತೌ ಚ ಮೂತ್ರಸಙ್ಗಿತ್ವಂ ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಜ್ವರೋಽರುಚಿಃ । ಸಾಮಾನ್ಯಲಿಙ್ಗಂ ರುಙ್ನಾಭಿಸೀವನೀಬಸ್ತಿಮೂರ್ಧಸು ॥ ೧,೧೫೮.

ಮೂತ್ರಾಶಯದಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರ ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ, ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಭೋಜನದ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ನಾಭಿ, ಸೀವನಿ, ಮೂತ್ರಾಶಯ ಮತ್ತು ತಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನೋವು.

ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಾ ಸಂ ಮೂತ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ತಥಾ ಮಾರ್ಗನಿರೋಧನೇ । ಬದ್ಧಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ಸುಖಂ ಮೇಹೇದಚ್ಛಂ ಗೋಮೇದಕೋಪಮಮ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಮಾರ್ಗ ತೆರೆದಿದ್ದರೆ ಮೂತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಬರುತ್ತದೆ; ತಡೆಯಾದರೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ, ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿ, ಗೋಮೇದಕ ರತ್ನದಂತೆ ಮೂತ್ರ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ.

ತತ್ಸಂಕ್ಷೋಭಾದ್ಭವೇತ್ಸಾಸೃಙ್ಮಾಂಸಮಧ್ವನಿ ರುಗ್ಭವೇತ್ । ತತ್ರ ಬಾತಾಭಿಸೃತ್ಯಾರ್ತೋದನ್ತಾನ್ ಖಾದತಿ ವೇಪತೇ ॥ ೧,೧೫೮.

ಆಗ ಉಂಟಾಗುವ ತೀವ್ರತೆಗೆ, ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ಸಹಿತ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ವಾತದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ, ರೋಗಿ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಚ್ಚುತ್ತಾ, ಕಂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಗೃಹ್ಣಾತಿ ಮೇಹನಂ ನಾಭಿಂ ಪೀಡಯತ್ಯತಿಲಕ್ಷಣಮ್ । ಸಾನಿಲಂ ಮುಞ್ಚತಿ ಶಕೃನ್ಮುಹುರ್ಮೇಹತಿ ಬಿನ್ದುಶಃ ॥ ೧,೧೫೮.

ಅವನು ತನ್ನ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವಾತದೊಂದಿಗೆ, ಅವನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಶೌಚ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರವನ್ನು ಹನಿಹನಿಯಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ಯಾಮರೂಕ್ಷಾಶ್ಮರೀ ಚಾಸ್ಯ ಸ್ಯಾಚ್ಚಿತಾ ಕಣ್ಟಕೈರಿವ । ಪಿತ್ತೇನ ದಹ್ಯತೇ ಬಸ್ತಿಃ ಪಚ್ಯಮಾನ ಇವೋಷ್ಣವಾನ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಅವನ ಪಾಷಾಣವು ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಒಣಗಿದಂತಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಪಿತ್ತದಿಂದ ಮೂತ್ರಾಶಯ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಲ್ಲಾತಕಾಸ್ಥಿಸಂಸ್ಥಾನಾ ರಕ್ತಾ ಪೀತಾ ಸಿತಾಶ್ಮರಾ । ಬಸ್ತಿರ್ನಿಸ್ತುದ್ಯತ ಇವ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶೀತಲೋ ಗುರುಃ ॥ ೧,೧೫೮.

ಪಾಷಾಣವು ಭಲ್ಲಾತಕ ಬೀಜದಂತೆ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ; ಕಫದಿಂದ ಮೂತ್ರಾಶಯ ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟು, ತಂಪಾಗಿಯೂ ಭಾರವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಅಶ್ಮರೀ ಮಹತೀ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಾ ಮಧುವರ್ಣಾಥ ವಾ ಸಿತಾ । ಏತಾ ಭವನ್ತಿ ಬಾಲನಾಂ ತೇಷಾಮೇವ ಚ ಭೂಯಸಾಮ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಮಹದಾದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು, ನಯವಾದದು, ಜೇನುಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಬಿಳಿಯ ಪಾಷಾಣವು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಶಯೋಪಚಯಾಲ್ಪತ್ವಾದ್ಗಹಣಾಹರಣೇ ಸುಖೀ । ಸುಕ್ರಾಶ್ಮರೀ ತು ಮಹತೀ ಜಾಯತೇ ಶುಕ್ರಧಾರಣಾತ್ ॥ ೧,೧೫೮.

ಮೂತ್ರನಾಳ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಹಿಡಿದು ಬಿಡಲು ಸುಲಭವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶುಕ್ರವನ್ನು ತಡೆದುಹಿಡಿದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಗಟ್ಟಿ ಕಲ್ಲು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶುಕ್ರಕಣ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಾನಚ್ಯುತಮಭುಕ್ತಂ ವಾ ಅಣ್ಡಯೋರನ್ತರೇಽನಿಲಃ । ಶೋಷಯತ್ಯುಪಸಂಗೃಹ್ಯ ಶುಕ್ರಂ ತಚ್ಛುಕ್ರಮಶ್ಮರೀ ॥ ೧,೧೫೮.

ಶುಕ್ರವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸರಿದು ಹೋಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಹೊರಹಾಕದೆ ಉಳಿದಿದ್ದರೆ, ಆಂಡಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಾಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಆ ಶುಕ್ರವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ, ಅದು ಶುಕ್ರಕಲ್ಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಬಸ್ತಿರುಕ್ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರತ್ವಂ ಶುಕ್ಲಾ ಶ್ವಯಥುಕಾರಿಣೀ । ತಸ್ಯಾಮುತ್ಪನ್ನಮಾತ್ರಾಯಾಂ ಶುಷ್ಕಮೇತ್ಯ ವಿಲೀಯತೇ ॥ ೧,೧೫೮.

ಇದರಿಂದ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಮೂತ್ರ ಬಿಡಲು ಕಷ್ಟ, ಮತ್ತು ಊತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶುಕ್ರಕಲ್ಲು ಉಂಟಾದ ಕೂಡಲೇ ಅದು ಒಣಗಿ ಕರಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಪೀಡಿತೇ ಜ್ವರಕಾಸೇಽಸ್ಮಿನ್ನಶ್ಮರ್ಯೇವ ಚ ಶರ್ಕರಾ । ಅಸೌ ವಾ ವಾಯುನಾ ಭಿನ್ನಾ ಸಾ ತ್ವಸ್ಮಿನ್ನಮುಲೋಮಗೇ ॥ ೧,೧೫೮.

ಇದು ತೀವ್ರವಾದರೆ ಜ್ವರ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮು ಕೂಡ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆ ಕಲ್ಲು ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಆಗಿರಬಹುದು, ಅಥವಾ ವಾಯುವಿನಿಂದ ಮುರಿದು, ಹಿಂತಿರುಗಿ ಚಲಿಸಬಹುದು.