ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಶ್ಛರ್ದಿರ್ಹೃಲ್ಲಾಸೋ ನಿದ್ರಾ ಚೋದರಗೌರವಮ್ । ಸರ್ವಜೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗತ್ವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮದ್ಯಂ ಪಿಬೇತ್ತು ಯಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಕಫದಿಂದ ವಾಂತಿ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅಸಹ್ಯ, ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರವಾಗುವುದು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವನು—

ಸಹಸಾ ರುಚಿರಂ ಚಾನ್ಯತರಧ್ವಂಸಕಶೋಷಿಣೌ । ಭವೇತಾಂ?ಮಾರುತಾತ್ಕಷ್ಟಾದ್ಭವೇತ್ತ ಸ್ಯ ವಿಶೇಷತಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಹಠಾತ್ ಸುಖವಾಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾಶ ಅಥವಾ ಒಣಗುವುದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ವಾತದಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರಿಯಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಧ್ವಂಸಕಶ್ಲೇಷ್ಮನಿಷ್ಠಿವಾಃ ಕಣ್ಠಶೋಷೋಽತಿನಿದ್ರತಾ । ಶಬ್ದಾಸಹತ್ವಂ ತಚ್ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪೋಽಙ್ಗೇ ಹಿ ವಾತರುಕ್ ॥ ೧,೧೫೫.

ನಾಶವಾಗುವಾಗ ಕಫ ಉಗುಳುವುದು, ಗಂಟಲು ಒಣಗುವುದು, ಹೆಚ್ಚು ನಿದ್ರೆ, ಶಬ್ದವನ್ನು ಸಹಿಸದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ಚಂಚಲವಾಗುವುದು—ಇವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವುಗಳು.

ಹೃತ್ಕಣ್ಠರೋಗಃ ಸಂಮೋಹಃ ಶ್ವಾಸತೃಷ್ಣಾವಮಿಜ್ವರಾಃ । ನಿವರ್ತೇದ್ಯಸ್ತು ಮದ್ಯೇಭ್ಯೋ ಜಿತಾತ್ಮಾ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕೃತ್ ॥ ೧,೧೫೫.

ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಗಂಟಲು ಕಾಯಿಲೆ, ಗೊಂದಲ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ದಾಹ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಜ್ವರ—ಮದ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹದಿಂದ ವಿವೇಕದಿಂದ ನಡೆಯುವವನು ಇದರಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವಿಕಾರೈಃ ಕ್ಲಿಶ್ಯತೇ ಜಾತು ನ ಸ ಶರೀರಮಾನಸಃ । ರಜೋಮೋಹಹಿತಾಹಾರಪಾಸ್ಯ ಸ್ಯುಸ್ತ್ರಯೋ ಗದಾಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಅವನು ದೇಹಕ್ಕೂ ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಯಾವ ರೋಗವೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮೋಹದಿಂದ ದುಷ್ಟವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ಮೂರು ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ವಸಾಸೃಕ್ಕ್ಲೇದನಾವಾಹಿಸ್ರೋತೋರೋಧಃ ಸುದ್ಭವಾಃ । ಮದಮೂರ್ಛಾಪಸಂನ್ಯಾಸಾ ಯಥೋತ್ತರಬಲೋದ್ಭವಾಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಮೆದುಳು, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ದ್ರವಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ನಾಳಗಳು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ; ನಂತರ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಮದ್ಯದ ಮೂರ್ಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞಾಹಾನಿಯು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ.

ಮದೋಽತ್ರ ದೋಷೈಃ ಸರ್ವೈಸ್ತು ರಕ್ತಮದ್ಯವಿಷೈರಪಿ । ಶಕ್ತ್ಯಾನನ್ತ್ಯಾದ್ಗತಾಭಾಸಶ್ಚಲಶ್ಛಲಿತವೇಷ್ಟಿತಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಇಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮದ್ಯಮೂರ್ಚ್ಛೆ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಂದ, ರಕ್ತದಿಂದ, ಮದ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಷದಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದರ ಶಕ್ತಿ ಅಪಾರವಾದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರದೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವಂತಿರುತ್ತವೆ.

ರೂಕ್ಷಶ್ಯಾಮಾರುಣತನುರ್ಮದ್ಯೇ ವಾತೋದ್ಭವೇ ಭವೇತ್ । ಪಿತ್ತೇನ ಕ್ರೋಧನೋ ರಕ್ತಪೀತಾಭಃ ಕಲಹಪ್ರಿಯಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ವಾತದಿಂದ ಮದ್ಯಪಾನವಾದರೆ ದೇಹ ಒಣಗಿದ್ದು, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತದಿಂದ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕೋಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ರಕ್ತಪೀತ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಜಗಳ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸ್ವಪ್ನೇಽಸಮ್ಬದ್ಧವಾಕ್ಯಾದಿಃ ಕಫಾದ್ಧ್ಯಾನಪರೋ ಹಿ ಸಃ । ಸರ್ವೋತ್ಥಸನ್ನಿಪಾತೇನ ರಕ್ತಸ್ತಮ್ಭಾಙ್ಗದೂಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೫೫.

ಕಫದಿಂದ ಮದ್ಯಪಾನವಾದರೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಅಸಂಬದ್ಧವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದರೆ ರಕ್ತವು ಕಟ್ಟುಹಾಕಿ ಅಂಗಗಳು ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಪಿತ್ತಲಿಙ್ಗತ್ವಮಾದ್ಯೇನ ವಿಕೃತೇಹಾ ಸ್ವರಾಜ್ಞತಾ । ವಿಸತ್ಕಮ್ಪೋತಿನಿದ್ರಾ ಚ ಸರ್ವೇಭ್ಯೋಽಭ್ಯಧಿಕಂ ಶ್ರಮಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಮೊದಲಿಗೆ ಪಿತ್ತದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಸ್ವರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಗೊಂದಲ, ನಡುಕು, ಹೆಚ್ಚಿದ ನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಲಕ್ಷಯೇಲ್ಲಕ್ಷಣೋತ್ಕರ್ಷಾದ್ವಾತಾದೀಞ್ಛೋಣಿತಾದಿಷು । ಅರುಣಂ ನೀಲಕೃಷ್ಣಂ ವಾ ಸಮ್ಪ್ರವಿಶ್ಯನ್ವಿಶೇತ್ತಮಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಬಲತೆಯಿಂದ ವಾತಾದಿ ದೋಷಗಳನ್ನು ರಕ್ತ ಮೊದಲಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಕೆಂಪು, ನೀಲಿ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ.

ಶೀಘ್ರಂ ಚ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯೇತ ಹೃತ್ಪೀಡಾ ವೇಪಥುರ್ಭ್ರಮಃ । ಕಾಸಃ ಶ್ಯಾವಾರುಣಾ ಚ್ಛಾಯಾ ಮೂರ್ಛಾಯಾಂ ಮಾರುತಾತ್ಮಕಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಅವನು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು, ನಡುಕು, ತಲೆಸುತ್ತು, ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮ—ಇವು ವಾತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು.

ಪಿತ್ತೇನ ರಕ್ತಂ ಪೀತಂ ವಾ ನಭಃ ಪಶ್ಯನ್ವಿಶೇತ್ತಮಃ । ವಿಬುಧ್ಯೇತ ಚ ಸಸ್ವೇದೋ ದಾಹತೃಷ್ಣೋಪಪೀಡಿತಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಪಿತ್ತದಿಂದ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಬೆವರುವುದು, ದಹನ ಮತ್ತು ದಾಹದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಭಿನ್ನವತ್ಪೀತನೀಲಾಭೋ ರಕ್ತನೀಲಾಕುಲೇಕ್ಷಣಃ । ಕಫೇನ ಮೇಘಸಂಕಾಶಂ ಪಶ್ಯತ್ಯಾಕಾಶಮಾವಿಶೇತ್ ॥ ೧,೧೫೫.

ಕಫದಿಂದ, ಅವನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಮೋಡದಂತೆ, ಒಡೆದ ಹಳದಿ-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ರಕ್ತ ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ.

ತಮಶ್ಚಿರಾಚ್ಚ ಬುಧ್ಯೇ ಹೃದುರಃ ಸುಪ್ರಸೇಕವಾನ್ । ಗುರುಭಿಸ್ತಿಮಿತೈ (ರೈ) ರಙ್ಗೇ ರಾಜಧರ್ಮಾವಬನ್ಧಾನ್ (ವತ್) ॥ ೧,೧೫೫.

ಅವನು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಲಾಜಲ ಬರುತ್ತದೆ. ಅವನ ಅಂಗಗಳು ಭಾರವಾಗಿದ್ದು, ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನು ರಾಜನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬಂಧಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವಾಕೃತಿಸ್ತ್ರಿಭಿರ್ದೇಷೈರಪಸ್ಮಾರ ಇವಾಪರಃ । ಪಾತಯತ್ಯಾಶು ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಂ ವಿನಾ ಬೀಭತ್ಸಚೇಷ್ಟಿತೈಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳೂ ಮತ್ತು ಮೂರು ದೋಷಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಅಪಸ್ಮಾರ ಪೀಡಿತನಂತೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಚಲನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಬಿದ್ದುಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅಸಹ್ಯ ಚಲನೆಗಳಿಲ್ಲ.

ದೋಷೈಸ್ತು ಮದಮೂರ್ಛಾಯಾಂ ಕೃತವೇಗೇಷು ದೇಹಿನಾಮ್ । ಸ್ವಯಮೇವೋಪಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಸಂನ್ಯಾಸೇನೌಷಧೈರ್ನಿವಾ ॥ ೧,೧೫೫.

ದೋಷಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮದ್ಯಮೂರ್ಚ್ಛೆಯಲ್ಲಿ, ಅವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸ್ವತಃ ಶಮನವಾಗುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ಉಪವಾಸ ಮತ್ತು ಔಷಧಿಯಿಂದ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ವಾಗ್ದೇಹಮನಸಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಮಾಕ್ಷಿಪ್ಯಾತಿಬಲಾಬಲಾಃ । ಸಸನ್ಯಾಸಂ ನಿಪತಿತಾಃ ಪ್ರಾಣಾಘಾತನಸಂಶ್ರಯಾಃ ॥ ೧,೧೫೫.

ಮಾತು, ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಲವಾದವುಗಳಾಗಲಿ, ದುರ್ಬಲವಾದವುಗಳಾಗಲಿ, ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದಲಾದರೂ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜ್ಞಾನಹೀನತೆ ಜೊತೆಗೆ, ಅವು ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣನಾಶದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಭವನ್ತಿ ತೇನ ಪುರುಷಾಃ ಕಾಷ್ಠಭೂತಾ ಮೃತೋಪಮಾಃ । ಮ್ರಿಯೇತ ಶೀಘ್ರಂ ಶೀಘ್ರಂ ಚೇಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಾ ನ ಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೫೫.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಜನರು ಮರದಂತೆ ಜಡರಾಗುತ್ತಾರೆ, ಸತ್ತವರಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ತಕ್ಷಣವೇ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬಹಳ ಬೇಗ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಗಾಧೇ ಗ್ರಾಹಬಹುಲೇ ಸಲಿಲೌಘ ಇವಾರ್ಣವೇ । ಸಂನ್ಯಾಸೇ ವಿನಿಮಜ್ಜನ್ತಂ ನರಮಾಶು ನಿವರ್ತಯೇತ್ ॥ ೧,೧೫೫.

ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು ತುಂಬಿರುವ, ಆಳವಾದ ಸಾಗರದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಹೀನತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವವನನ್ನು ಕೂಡಲೇ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಮದಮಾನರೋಷತೋಷ ಪ್ರವೃತ್ತಿಭಿರಿತಸ್ತತಃ । ಯುಕ್ತಾಯುಕ್ತಂ ಚ ಸಮಂ ಯುಕ್ತಿಂ ಯುಙ್ಕ್ತೇ ನ ಮದ್ಯೇನ ॥ ೧,೧೫೫.

ಮದ, ಅಹಂಕಾರ, ಕೋಪ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದಾಗಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನು ಸರಿಯಾದ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಬಲಕಾಸದೇಶಪಾತ್ರಂ ಪ್ರಕೃತಿಸಹತಾಮಥವಾ ವಯಾಂಸಿ? । ಪ್ರವಿಭಜ್ಜ್ಯಾತ್ತನುರೂಪಂ ಪಿಬತಿ ತತಃ ಪಿಬತ್ಯಮೃತ ॥ ೧,೧೫೫.

ಬಲ, ಕೆಮ್ಮು, ಸ್ಥಳ, ಪಾತ್ರೆ, ಸ್ವಭಾವ ಅಥವಾ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತಾನು ಸಹಿಸುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕುಡಿಯಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಅಮೃತಪಾನವಾದಂತೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೫೬ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಅಥಾರ್ಶಸಾಂ ನಿದಾನಂ ಚ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಮಿ ಚ ಸುಶ್ರುತ ! । ಸರ್ವದಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಮಾಂಸೇ ಕೀಲಕಾಃ ಪ್ರಭವನ್ತಿ ಯೇ ॥ ೧,೧೫೬.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದರು: ಸುಶ್ರುತನೇ, ಈಗ ನಾನು ಅರ್ಶಸ್ಸುಗಳ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೀವಿಗಳ ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕೀಲುಗಳಂತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಶಾಂಸಿ ತಸ್ಮಾದುಚ್ಯನ್ತೇ ಗುದಮಾರ್ಗನಿರೋಧನಾತ್ । ದೋಷಸ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಮೇದಾಂಸಿ ಸನ್ದೂಷ್ಯ ವಿವಿಧಾಕೃತೀನ್ ॥ ೧,೧೫೬.

ಅವು ಗುದಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರಣದಿಂದ 'ಅರ್ಶಸ್ಸು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೋಷಗಳು ಚರ್ಮ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೇದವನ್ನು ಕೆಡಸಿ, ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮಾಂಸಾಂಕುರಾನಪಾನಾದೌ ಕುರ್ವನ್ತ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ತಾಞ್ಜಗುಃ । ಸಹಜನ್ಮಾನ್ತರೋತ್ಥೇನ ಭೇದೋ ದ್ವೇಧಾ ಸಮಾಸತಃ ॥ ೧,೧೫೬.

ಮಾಂಸದ ಮೊಳೆ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಶಸ್ಸುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ, ಅವು ಎರಡು ವಿಧ: ಜನ್ಮದಿಂದ ಇರುವವು ಮತ್ತು ನಂತರ ಉಂಟಾಗುವವು.

ಶುಷ್ಕಾಗ್ರಾವಾವಿಭೇದಾಶ್ಚ ಗುದಸ್ಥಾನಾನುಸಂಶ್ರಯಾಃ । ಅರ್ಧಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲಿಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತಿಸ್ರೋಽಘ್ಯರ್ಧಾಙ್ಗುಲಿಸ್ಥಿತಾಃ ॥ ೧,೧೫೬.

ಅವು ಒಣ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ಮುರಿಯದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು, ಗುದದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಒಂದು ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲ ದೂರದಲ್ಲಿ, ಉಳಿದವು ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲದಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ.

ಬಾಲ್ಯಪ್ರವಾಹಿಣೀ ತಾಸಾಮನ್ತ್ರಮಧ್ಯೇ ವಿಸರ್ಜಿನೀ । ಬಾಹ್ಯಾಸಂವರಣೇ ತಸ್ಯಾ ಗುದಾದೌ ಬಹಿರಙ್ಗುಲೇ ॥ ೧,೧೫೬.

ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಹರಿಯುವದು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಹೊರಗೆ ಹೊರಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಹೊರಚರ್ಮ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಗುದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಂಗುಲ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ಧಾಙ್ಗುಲಪ್ರಮಾಣೇನ ರೋಮಾಣ್ಯತ್ರ ತತಃ ಪರಮ್ । ತತ್ರ ಹೇತುಃ ಸಹೋತ್ಥಾನಾಂ ಬಾಲ್ಯೇ ಬೀಜೋಪತಪ್ತತಾ ॥ ೧,೧೫೬.

ಅರ್ಧ ಅಂಗುಲ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿ ಕೂದಲು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೀಜವು ಬಿಸಿಯಾಗುವುದು.

ಅರ್ಶಸಾಂ ಬೀಜಸೃಷ್ಟಿಸ್ತು ಮಾತಾಪಿತ್ರಪಚಾರತಃ । ದೇವತಾನಾಂ ಪ್ರಕೋಪೇ ಹಿ ಸಾನ್ನಿಪಾತಸ್ಯ ಚಾನ್ಯತಃ ॥ ೧,೧೫೬.

ಅರ್ಶಸ್ಸಿನ ಬೀಜ ಹುಟ್ಟುವುದು ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಬಿಸಿಮಾಡಿದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ. ದೇವತೆಗಳ ಕೋಪದಿಂದಲೂ, ಅಥವಾ ಮೂರು ದೋಷಗಳ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದಲೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.