ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ತಸ್ಯ ಹೃತ್ಪಾರ್ಶ್ವಶೂಲಂ ಪ್ರಾಣವಿಲೋಮತಾ । ಆನಾಹಃ ಶಙ್ಖಭೇದಶ್ಚ ತತ್ರಾಯಾಸೋಽತಿಭೋಜನೈಃ ॥ ೧,೧೫೦.

ಈ ರೋಗದ ಆರಂಭದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೋವು, ಉಸಿರಾಟ ಅಸಹಜವಾಗುವುದು, ಹೊಟ್ಟೆ ಊದು, ತಲೆಬುರುಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು; ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರಮಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ತಿಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರೇರಿತಃ ಪ್ರೇರಯನ್ಕ್ಷುದ್ರಂ ಸ್ವಯಂ ಸ ಸಮಲಂ ಮರುತ್ । ಪ್ರತಿಲೋಮಂ ಶಿರಾ ಗಚ್ಛೇದುದೀರ್ಯ ಪವನಃ ಕಫಮ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿ ತಾನೇ ತಾನನ್ನು ಚಲಿಸಿ, ದಾರಿಗಳನ್ನು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹತ್ತಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕಫವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಪರಿಗೃಹ್ಯಶಿರೋಗ್ರೀವಮುರಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಚ ಪೀಡಯನ್ । ಕಾಸಂ ಘುರ್ಘುರಕಂ ಮೋಹಮರುಚಿಮ್ಪೀನಸಂ ಭೃಶಮ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ತಲೆ, ಕುತ್ತು, ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಕೆಮ್ಮು, ಘರ್ಜನೆ, ಮೂರ್ಛೆ, ರುಚಿ ಇಲ್ಲದಿಕೆ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಮೂಗು ಜಾಮಾಗು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಕರೋತಿ ತೀವ್ರವೇಗಞ್ಚ ಶ್ವಾಸಂ ಪ್ರಾಣೋಪತಾಪಿನಮ್ । ಪ್ರತಾಮ್ಯೇತ್ತಸ್ಯ ವೇಗೇನಷ್ಠೀವನಾನ್ತೇ ಕ್ಷಣಂ ಸುಖೀ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅದು ತೀವ್ರವಾದ, ವೇಗವಾದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ರೋಗಿಯು ಅದರ ಬಲದಿಂದ ಮೂರ್ಛೆಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಉಗುಳಿದ ನಂತರ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ಸುಖವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃಚ್ಛ್ರಾಚ್ಛಯಾನಃ ಶ್ವಸಿತಿ ನಿಷಣ್ಣಃ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯಮರ್ಹತಿ । ಉಚ್ಛ್ರಿತಾಕ್ಷೋ ಲಲಾಟೇನ ಸ್ವಿದ್ಯತಾ ಭೃಶಮಾರ್ತಿಮಾನ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ; ಕುಳಿತುಕೊಂಡರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ನುಣುಪಾಗಿ, ನFOREHEADನಲ್ಲಿ ಬೆವರು ಬರುತ್ತದೆ, ತುಂಬಾ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಿಶುಷ್ಕಾಸ್ಯೋ ಮುಹುಃ ಶ್ವಾಸಃ ಕಾಙ್ಕ್ಷತ್ಯುಷ್ಣಂ ಸವೇಪಥುಃ । ಮೇಘಾಮ್ಬುಶೀತಪ್ರಾಗ್ವಾತೈಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಶ್ಚ ವಿವರ್ಧತೇ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ಬಾಯಿ ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ, ಬಿಸಿಯನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾನೆ, ದೇಹ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ; ಮೋಡ, ತಂಪು ನೀರು, ಪೂರ್ವ ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಕಫದಿಂದ ಈ ತೊಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ ಯಾಪ್ಯಸ್ತಮಕಃ ಸಾಧ್ಯೋ ನರಸ್ಯ ಬಲಿನೋ ಭವೇತ್ । ಜ್ವರಮೂರ್ಛಾವತಃ ಸೀತೈರ್ನ ಶಾಮ್ಯೇತ್ಪ್ರಥಮಸ್ತು ಸಃ ॥ ೧,೧೫೦.

ಈ ಕತ್ತಲೆ ಪ್ರಕಾರದ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಬಲಿಷ್ಠನಿಗೆ ಗುಣವಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಜ್ವರ, ಮೂರ್ಛೆ ಅಥವಾ ತಂಪು ಇರುವವನಿಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದು.

ಕಾಸಶ್ವಸಿತವಚ್ಛೀರ್ಣಮರ್ಮಚ್ಛೇದರುಜಾರ್ದಿತಃ । ಸಸ್ವೇದಮೂರ್ಛಃ ಸಾನಾಹೋ ಬಸ್ತಿದಾಹವಿಬೋಧವಾನ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಕೆಮ್ಮು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಇರುವವರಂತೆ, ಅವನು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ನೋವು, ಬೆವರು, ಮೂರ್ಛೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಊದು, ಮೂತ್ರದ ಸುಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿದ್ರಾಭಂಗದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ.

ಅಧೋದೃಷ್ಟಿಃ ಶುತಾಕ್ಷಸ್ತು ಸ್ನಿಹ್ಯದ್ರಕ್ತೈಕಲೋಚನಃ । ಶುಷ್ಕಾಸ್ಯಃ ಪ್ರಲಪನ್ದೀನೋ ನಷ್ಟಚ್ಛಾಯೋ ವಿಚೇತನಃ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕುಗ್ಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗಿರುತ್ತದೆ, ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾನೆ, ಮೈಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಹೋಗಿರುತ್ತದೆ, ಜ್ಞಾನಹೀನನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಮಹಾತಾಮಹತಾ ದೀನೋ ನಾದೇನ ಶ್ವಸಿತಿ ಕ್ರಥನ್ । ಉದ್ಧೂಯಮಾನಃ ಸಂರಬ್ಧೋ ಮತ್ತರ್ಷಭ ಇವಾನಿಶಮ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ಉಸಿರಾಟ ದೊಡ್ಡದು, ಆಳವಾದದು, ದಯನೀಯವಾಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅವನು ಶ್ವಾಸ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಜೋರಾಗಿ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹದಗೆಟ್ಟ ಎಮ್ಮೆ ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಶಾಂತನಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರನಷ್ಟಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನೋ ವಿಭ್ರಾನ್ತನಯನಾನನಃ । ನೇತ್ರೇ ಸಮಾಕ್ಷಿಪನ್ಬದ್ಧಮೂತ್ರವರ್ಚಾ ವಿಶೀರ್ಣವಾಕ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವೂ ವಿವೇಕವೂ ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ, ಮುಖವೂ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿವೆ; ಅವನು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮೂತ್ರವೂ ಮಲವೂ ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತು ಕೂಡ ಮುರಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಶುಷ್ಕಕಣ್ಠೋ ಮುಹುಶ್ಚೈವ ಕರ್ಣಶಙ್ಖಾಶಿರೋಽತಿರುಕ್ । ಯೋ ದೀರ್ಘಮುಚ್ಛ್ವಸಿತ್ಯೂರ್ಧ್ವಂ ನ ಚ ಪ್ರತ್ಯಾಹರತ್ಯಧಃ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ಗಂಟಲು ಮರುಮರು ಒಣಗುತ್ತದೆ, ಕಿವಿ, ಕಪಾಲ, ತಲೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೀವ್ರವಾದ ನೋವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅವನು ಉಸಿರನ್ನು ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಉಸಿರೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಶ್ಲೇಷ್ಮಾವೃತಮುಖಶ್ರೋತ್ರಃ ಕ್ರುದ್ಧಗನ್ಧವಹಾರ್ದಿತಃ । ಊರ್ಧ್ವಂ ಸಮೀಕ್ಷತೇ ಭ್ರಾನ್ತಮಕ್ಷಿಣೀ ಪರಿತಃ ಕ್ಷಿಪನ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ಬಾಯಿಯೂ ಕಿವಿಯೂ ಶ್ಲೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ದುರ್ಗಂಧದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ನೋಡುವನು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಮರ್ಮಸು ಚ್ಛಿದ್ಯಮಾನೇಷು ಪರಿದೇವೀ ನಿರುದ್ಧವಾಕ್ । ಏತೇ ಸಿಧ್ಯೇಯುರವ್ಯಕ್ತಾಃ ವ್ಯಕ್ತಾಃ ಪ್ರಾಣಹರಾ ಧ್ರುವಮ್ ॥ ೧,೧೫೦.

ಅವನ ಜೀವಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವನು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾನೆ, ಮಾತು ಹೊರಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗದೆ ಇದ್ದರೂ, ನಂತರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೫೧ ಧನ್ವನ್ತರಿರುವಾಚ । ಹಿಕ್ರಾರೋಗನಿದಾನಞ್ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸುಶ್ರುತ ! ತಚ್ಛೃಣು । ಶ್ವಾಸೈಕಹೇತುಃ ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಕೃತಿಸಂಶ್ರಯಾ ॥ ೧,೧೫೧.

ಧನ್ವಂತರಿ ಹೇಳಿದನು: ಸುಶ್ರುತನೇ, ಹಿಕ್ಕಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಹಿಕ್ಕೆಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಿದೆ, ಅದರ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಗಳು, ವಿಧಗಳು ಮತ್ತು ಶರೀರದ ಸ್ವಭಾವದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಹಿಕ್ರಾ ಭಕ್ಷ್ಯೋದ್ಭವಾ ಕ್ಷುದ್ರಾ ಯಮಲಾ ಮಹತೀತಿ ಚ । ಗಮ್ಭೀರಾ ಚ ಮರುತ್ತತ್ರ ತ್ವರಯಾಯುಕ್ತಿಸೇವಿತೈಃ ॥ ೧,೧೫೧.

ಹಿಕ್ಕು ಆಹಾರದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಸಣ್ಣದು, ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬರುವದು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದು ಆಗಿರಬಹುದು. ಓ ಮರುತೇ, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಆಳವಾದ ಹಿಕ್ಕು ಕೂಡ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ರೂಕ್ಷತೀಕ್ಷ್ಣಖರಾಶಾನ್ತೈರನ್ನಪಾನೈಃ ಪ್ರಪೀಡಿತಃ । ಕರೋತಿ ಹಿಕ್ರಾಂ ಶ್ವಸನಃ ಮನ್ದಶಬ್ದಾಂ ಕ್ಷುಧಾನುಗಾಮ್ ॥ ೧,೧೫೧.

ಒಬ್ಬನು ಒಣ, ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಕಠಿಣ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಬಳಲಿದಾಗ, ಉಸಿರು ಮೃದುವಾದ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ, ಹಸಿವಿನ ನಂತರ ಸೌಮ್ಯ ಹಿಕ್ಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಮಂ ಸನ್ಧ್ಯಾನ್ನಪಾನೇನ ಯಾ ಪ್ರಯಾತಿ ಚ ಸಾನ್ನಜಾ । ಆಯಾಸಾತ್ಪವನಃ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಕ್ಷುದ್ರಾಂ ಹಿಕ್ರಾಂ ಪ್ರವರ್ತಯೇತ್ ॥ ೧,೧೫೧.

ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಬರುವ ಹಿಕ್ಕನ್ನು 'ಜೋಡಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರಮದಿಂದ ವಾಯು ಕೋಪಗೊಂಡಾಗ ಸಣ್ಣ ಹಿಕ್ಕು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಜತ್ರುಮೂಲಾತ್ಪರಿಸೃತಾ ಮನ್ದವೇಗವನ್ತೀ ಹಿ ಸಾ । ವೃದ್ಧಿಮಾಯಾಸತೋ ಯಾತಿ ಭುಕ್ತಮಾತ್ರೇ ಚ ಮಾರ್ದಬಮ್ ॥ ೧,೧೫೧.

ಕಂಠಮೂಲದಿಂದ ಹರಡುತ್ತಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗುವ ಹಿಕ್ಕು, ಶ್ರಮದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆದರೆ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸೌಮ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಚಿರೇಣ ಯಮಲೈರ್ವೇಗೈರ್ಯಾ ಹಿಕ್ರಾ ಸಂಪ್ರವರ್ತತೇ । ಪರಿಣಾಮಾನ್ಮುಖೇ ವೃದ್ಧಿಂ ಪರಿಣಾಮೇ ಚ ಗಚ್ಛತಿ ॥ ೧,೧೫೧.

ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಹಿಕ್ಕು, ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬರುವಂತೆ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಮ್ಪಯನ್ತೀ ಶಿರೋ ಗ್ರೀವಾಂ ಯಮಲಾಂ ತಾಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ । ಪ್ರಲಾಪಚ್ಛರ್ದ್ಯತೀಸಾರನೇತ್ರವಿಪ್ಲುತಜೃಮ್ಭಿತಾ ॥ ೧,೧೫೧.

ತಲೆ ಮತ್ತು ಕುತ್ತಿಗೆ ನಡುಕ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಿಕ್ಕನ್ನು 'ಜೋಡಿ' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಅದು ಪ್ರಳಾಪ, ವಾಂತಿ, ಜ್ವರ, ಕಣ್ಣು ಗುಂಡುಗಳು ತಿರುಗುವುದು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಯಮಲಾ ವೇಗಿನೀ ಹಿಕ್ರಾ ಪರಿಣಾಮವತೀ ಚ ಸಾ । ಧ್ವಸ್ತಭ್ರೂಶಙ್ಖಯುಗ್ಮಸ್ಯ ಶ್ರುತಿವಿಪ್ಲುತಚಕ್ಷುಷಃ ॥ ೧,೧೫೧.

ಜೋಡಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಬರುವ ಹಿಕ್ಕು, ಕ್ರಮೇಣ ಬರುವುದರಿಂದ, ಭ್ರೂಗಳು ಮತ್ತು ಕಪಾಲ ಕುಗ್ಗುತ್ತವೆ, ಕೇಳುವದು ಮತ್ತು ನೋಡುವದು ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಸ್ತಮ್ಭಯನ್ತೀ ತನುಂ ವಾಚಂ ಸ್ಮೃತಿಂ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಚ ಮುಞ್ಚತೀ । ತುದನ್ತೀ ಮಾರ್ಗಮಾಣಸ್ಯ ಕುರ್ವತೀ ಮರ್ಮಘಟ್ಟನಮ್ ॥ ೧,೧೫೧.

ಅದು ದೇಹವನ್ನೂ ಮಾತನ್ನೂ ಕಠಿಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಜೀವಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪೃಷ್ಠತೋ ನಮನಂ ಸಾರ್ಷ್ಯಂ ಮಹಾಹಿಕ್ರಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ । ಮಹಾಶೂಲಾ ಮಹಾಶಬ್ದಾ ಮಹಾವೇಗಾ ಮಹಾಬಲಾ ॥ ೧,೧೫೧.

ಹಿಂದಕ್ಕೆ ವಂಗಿ, ದೇಹ ನಡುಕವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾ ಹಿಕ್ಕು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಅದು ಭಾರೀ ನೋವು, ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದ, ಜೋರಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಪಕ್ರಾಶಯಾಚ್ಚ ನಾಭೇರ್ವಾ ಪೂರ್ವವತ್ಸಾ ಪ್ರವರ್ತತೇ ॥ ೧,೧೫೧.

ಅದು ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ತದ್ರೂಪಾ ಸಾ ಮಹತ್ಕುರ್ಯಾಞ್ಜೃಮ್ಭಣಾಂ ಗಪ್ರಸಾರಣಮ್ । ಗಮ್ಭೀರೇಣ ನಿದಾನೇನ ಗಮ್ಭೀರಾ ತು ಸುಸಾಧಯೇತ್ ॥ ೧,೧೫೧.

ಆ ವಿಧದ ಹಿಕ್ಕು ದೊಡ್ಡ ಜಂಭ ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯನ್ನು ಚಾಚುವುದು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಳವಾದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಂದ ಹಿಕ್ಕು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುಣವಾಗದು.

ಆದ್ಯೇ ದ್ವೇ ವರ್ಜಯೇದನ್ಯೇ ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಾಂ ಚ ವೇಗಿನೀಮ್ । ಸರ್ವಸ್ಯ ಸಂಚಿತಾಮಸ್ಯ ಸ್ಥವಿರಸ್ಯ ವ್ಯವಾಯಿನಃ ॥ ೧,೧೫೧.

ಮೊದಲ ಎರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಇತರ ಹಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು; ವೇಗವಾಗಿ ಬರುವ ಹಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಲಕ್ಷಣಗಳೂ ಕಾಣಿಸಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿಯೂ, ಕಾಮಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿಯೂ.

ವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಕ್ಷೀಣದೇಹಸ್ಯ ಭಕ್ತಚ್ಛೇದಕೃಶಸ್ಯ ಚ । ಸರ್ವೇಽಪಿ ರೋಗಾ ನಾಶಾಯ ನ ತ್ವೇವಂ ಶಾಘ್ರಕಾರಿಣಃ ॥ ೧,೧೫೧.

ರೋಗಗಳಿಂದ ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಸೊರಗಿದವನಿಗೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗಗಳು ಗುಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಆತುರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಹಿಕ್ರಾಶ್ವಾಸೌ ಯಥಾ ತೌ ಹಿ ಮೃತ್ಯುಕಾಲೇ ಕೃತಾಲಯೌ ॥ ೧,೧೫೧.

ಹಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಗಳು ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋದರೆ, ಅವು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.