ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಪಿತ್ರಾದಿಭಿರಯೋಧ್ಯಾಯಾಂ ಗತ್ವಾ ರಾಮಾದಯಃ ಸ್ಥಿತಾಃ । ಯುಧಾಜಿತಂ ಮಾತುಲಞ್ಚ ಶತ್ರುಘ್ನಭರತೌ ಗತೌ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅನಂತರ ರಾಮಾದಿಗಳು ತಂದೆ-ತಾಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದರು. ಶತ್ರುಘ್ನ ಮತ್ತು ಭರತನೂ ತಮ್ಮ ಮಾವ ಯುದ್ಧಾಜಿತನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.

ಗತಯೋರ್ನೃಪವರ್ಯೋಽಸೌ ರಾಜ್ಯಂ ದಾತುಂ ಸಮುದ್ಯತಃ । ಸ ರಾಮಾಯ ತತ್ಪುತ್ರಾಯ ಕೈಕೇಯ್ಯಾ ಪ್ರಾರ್ಥಿತಸ್ತದಾ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅವರು ಹೋದಮೇಲೆ, ಆ ಮಹಾರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ಕೈಕೇಯಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದ ಅವನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವಳ ಮಗನಿಗೆ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಚತುರ್ದಶಸಮಾವಾಸೋ ವನೇರಾಮಸ್ಯ ವಾಞ್ಛಿತಃ । ರಾಮಃ ಪಿತೃಹಿತಾರ್ಥಞ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ಚ ಸೀತಯಾ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನಿಗೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅರಣ್ಯವಾಸ ಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ತಂದೆಯ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ರಾಜ್ಯಞ್ಚ ತೃಣವತ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಶೃಙ್ಗವೇರಪುರಂ ಗತಃ । ರಥಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಾಗಞ್ಚ ಚಿತ್ರಕೂಟಗಿರಿಂ ಗತಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹುಲ್ಲಿನಂತೆ ತ್ಯಜಿಸಿ ಶೃಂಗವೇರಪುರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ರಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಗಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು.

ರಾಮಸ್ಯ ತು ವಿಯೋಗೇನ ರಾಜಾ ಸ್ವರ್ಗಂ ಸಮಾಶ್ರಿತಃ । ಸಂಸ್ಕೃತ್ಯ ಭರತಶ್ಚಾಗಾದ್ರಾಮಮಾಹ ಬಲಾನ್ವಿತಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನ ವಿಯೋಗದಿಂದ ರಾಜನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಭರತನೂ ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಅವನೊಡನೆ ಮಾತಾಡಿದನು.

ಅಯೋಧ್ಯಾನ್ತು ಸಮಾಗತ್ಯ ರಾಜ್ಯಂ ಕುರು ಮಹಾಮತೇ । ಸ ನೈಚ್ಛತ್ಪಾದುಕೇ ದತ್ತ್ವಾ ರಾಜ್ಯಾಯ ಭರತಾಯ ತು ॥ ೧,೧೪೩.

ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದು ಭರತನು, 'ಮಹಾಮತಿ, ನೀನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಆದರೆ ರಾಮನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಲಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದನು.

ವಿಸರ್ಜಿತೋಽಥ ಭರತೋ ರಾಮರಾಜ್ಯಮಪಾಲಯತ್ । ನನ್ದಿಗ್ರಾಮೇ ಸ್ಥಿತೋ ಭಕ್ತೋ ಹ್ಯಯೋಧ್ಯಾಂ ನಾವಿಶದ್ವ್ರತೀ ॥ ೧,೧೪೩.

ಆಮೇಲೆ ಭರತನನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಕಳುಹಿಸಿ, ಅವನು ರಾಮನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ರತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.

ರಾಮೋಽಪಿ ಚಿತ್ರಕೂಟಾಚ್ಚ ಹ್ಯತ್ರೇರಾಶ್ರಮಮಾಯಯೌ । ನತ್ವಾ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣಂ ಚಾಗಸ್ತ್ಯಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮಾಗತಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ಚಿತ್ರಕೂಟದಿಂದ ಹೊರಟ ರಾಮನು ಅತ್ರಿಯ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಸುತೀಕ್ಷ್ಣ ಮತ್ತು ಅಗಸ್ತ್ಯರಿಗೆ ವಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ತತ್ರ ಶೂರ್ಪಣಖಾ ನಾಮ ರಾಕ್ಷಸೀ ಚಾತ್ತುಮಾಗತಾ । ನಿಕೃತ್ಯ ಕರ್ಣೋ ನಾಸೇ ಚ ರಾಮೇಣಾಥಾಪವಾರಿತಾ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅಲ್ಲಿ ಶೂರ್ಪಣಖೆ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸಿಯು ದುಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬಂದು, ರಾಮನು ಅವಳ ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಓಡಿಸಿದನು.

ತತ್ಪ್ರೇರಿತಃ ಖರಶ್ಚಾಗಾದ್ದೂಷಣಸ್ತ್ರಿಶಿರಾಸ್ತಥಾ । ಚತುರ್ದಶಸಹಸ್ರೇಣ ರಕ್ಷಸಾನ್ತು ಬಲೇನ ಚ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅವಳ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಖರ, ದೂಷಣ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶಿರರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ರಾಕ್ಷಸ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂದರು.

ರಾಮೋಽಪಿ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಬಾಣೈರ್ಯಮಪುರಞ್ಚ ತಾನ್ । ರಾಕ್ಷಸ್ಯಾ ಪ್ರೇರಿತೋಽಭ್ಯಾಗಾದ್ರಾವಣೋ ಹರಣಾಯ ಹಿ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು; ನಂತರ ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ರಾವಣನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲು ಬಂದುದನು.

ಮೃಗರೂಪಂ ಸ ಮಾರೀಚಂ ಕೃತ್ವಾಗ್ರೇಽಥ ತ್ರಿದಣ್ಡಧೃಕ್ । ಸೀತಯಾ ಪ್ರೇರಿತೋ ರಾಮೋ ಮಾರೀಚಂ ನಿಜಘಾನ ಹ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅವನು ಮಾರಾರಿಚನನ್ನು ಹರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮುಂದುಗೊಯ್ದನು; ಸೀತೆಯ ಮನವಿಯಿಂದ ರಾಮನು ಆ ಮಾರಾರಿಚನನ್ನು ಕೊಂದನು.

ಮ್ರಿಯಮಾಣಃ ಸ ಚ ಪ್ರಾಹ ಹಾ ಸೀತೇ ! ಲಕ್ಷ್ಮಣೋತಿ ಚ । ಸೀತೋಕ್ತೋ ಲಕ್ಷ್ಮಣೋಽಥಾಗಾದ್ರಾಮಶ್ಚಾನುದದರ್ಶ ತಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಮಾರೀಚನು ಸಾಯುವಾಗ, 'ಹಾಯ್ ಸಿತೆ! ಲಕ್ಷ್ಮಣ!' ಎಂದು ಕೂಗಿದನು; ಆಗ ಸೀತೆಯ ಕರೆಯಲು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಬಂದು, ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ಉವಾಚ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಾಯಾ ನೂನಂ ಸೀತಾ ಹೃತೇತಿ ಸಃ । ರಾವಣೋಽನ್ತರಮಾಸಾದ್ಯ ಹ್ಯಙ್ಕೇನಾದಾಯ ಜಾನಕೀಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಆ ರಾಕ್ಷಸಿಯು ಮಾಯೆಯಿಂದ 'ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಲಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು; ರಾವಣನು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದನು.

ಜಟಾಯುಷಂ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಯಯೌ ಲಙ್ಕಾಂ ತತೋ ಬಲೀ । ಅಶೋಕವೃಕ್ಷಚ್ಛಾಯಾಯಾಂ ರಕ್ಷಿತಾಂ ತಾಮಧಾರಯತ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಜಟಾಯುವನ್ನು ಕೊಂದು ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾವಣನು ಲಂಕೆಗೆ ಹೋದನು; ಅಲ್ಲಿ ಅಶೋಕವೃಕ್ಷಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದನು.

ಆಗತ್ಯ ರಾಮಃ ಸೂನ್ಯಾಞ್ಚ ಪರ್ಣಶಾಲಾಂ ದದರ್ಶ ಹ । ಶೋಕಂ ಕೃತ್ವಾಥ ಜಾನಕ್ಯಾ ಮಾರ್ಗಣಂ ಕೃತವಾನ್ಪ್ರಭುಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನು ಬಂದು ಖಾಲಿಯಾದ ಪರ್ಣಶಾಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಜಾನಕಿಗಾಗಿ ದುಃಖಪಟ್ಟು, ಅವಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.

ಜಟಾಯುಷಞ್ಚ ಸಂಸ್ಕೃತ್ಯ ತದುಕ್ತೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್ । ಗತ್ವಾ ಸಖ್ಯಂ ತತಶ್ಚಕ್ರೇ ಸುಗ್ರೀವೇಣ ಚ ರಾಘವಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ಜಟಾಯುವಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವನ ಸಲಹೆಯಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಿ, ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದನು.

ಸಪ್ತ ತಾಲಾನ್ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಶರೇಣಾನತಪರ್ವಣಾ । ವಾಲಿನಞ್ಚ ವಿನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಯಾಂ ಹರೀಶ್ವರಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಒಂದು ಬಾಣದಿಂದ ಏಳು ತಾಳ ಮರಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯಲ್ಲಿ ವಾನರರಾಜ ವಾಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು.

ಸುಗ್ರೀವಂ ಕೃತವಾನ್ರಾಮ ಋಶ್ಯಮೂಕೇ ಸ್ವಯಂ ಸ್ಥಿತಃ । ಸುಗ್ರೀವಃ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ವಾನರಾನ್ಪರ್ವತೋಪಮಾನ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ರಾಮನು ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ತಾನೇ ಋಶ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡನು; ಸುಗ್ರೀವನು ಪರ್ವತದಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಾನರರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

ಸೀತಾಯಾ ಮಾರ್ಗಣಂ ಕರ್ತುಂ ಪೂರ್ವಾದ್ಯಾಶಾಸು ಸೋತ್ಸವಾನ್ । ಪ್ರತೀಚೀಮುತ್ತರಾಂ ಪ್ರಾಚೀಂ ದಿಶಂ ಗತ್ವಾ ಸಮಾಗತಾಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ, ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿದರು.

ದಕ್ಷಿಣಾನ್ತು ದಿಶಂ ಯೇ ಚ ಮಾರ್ಗಯನ್ತೋಽಥ ಜಾನಕೀಮ್ । ವನಾನಿ ಪರ್ವತಾನ್ದ್ವೀಪಾನ್ನದೀನಾಂ ಪುಲಿನಾನಿ ಚ ॥ ೧,೧೪೩.

ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿದವರು ಅರಣ್ಯಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ದ್ವೀಪಗಳು, ನದಿಗಳು ಹಾಗೂ ನದಿಯ ತೀರಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದರು.

ಜಾನಕೀನ್ತೇ ಹ್ಯಪಶ್ಯನ್ತೋ ಮರಣೇ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಾಃ । ಸಮ್ಪಾತಿವಚನಾಜ್ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಹನೂಮಾನ್ಕಪಿಕುಞ್ಜರಃ ॥ ೧,೧೪೩.

ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಕಾಣಲಾಗದೆ, ಅವರು ಸಾಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಸಂಪಾತಿಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ವಾನರಾಧಿಪತಿ ಹನುಮಂತನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.

ಶತಯೋಜನವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ಪುಪ್ಲುವೇ ಮಕರಾಲಯಮ್ । ಅಪಶ್ಯಜ್ಜಾನಕೀಂ ತತ್ರ ಹ್ಯಶೋಕವನಿಕಾಸ್ಥಿತಾಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ನೂರು ಯೋಜನೆ ಅಗಲದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹನುಮಂತನು ಹಾರಿ ದಾಟಿ, ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜಾನಕಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.

ಭರ್ತ್ಸಿತಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ರಾವಣೇನ ಚ ರಕ್ಷಸಾ । ಭವ ಭಾರ್ಯೇತಿ ವದತಾ ಚಿನ್ತಯನ್ತೀಞ್ಚ ರಾಘವಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅವಳನ್ನು ರಾಕ್ಷಸಿಯರು ಮತ್ತು ರಾವಣನು ಬೆದರಿಸಿದರು; 'ನನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾಗು' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವಳು ರಾಮನನ್ನೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಅಙ್ಗುಲೀಯಂ ಕಪಿರ್ದತ್ತ್ವಾ ಸೀತಾಂ ಕೌಶಲ್ಯಮಬ್ರವೀತ್ । ರಾಮಸ್ಯ ತಸ್ಯ ದೂತೋಽಹಂ ಶೋಕಂ ಮಾ ಕುರು ಮೈಥಿಲಿ ॥ ೧,೧೪೩.

ವಾನರನು ಅವಳಿಗೆ ಉಂಗುರವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, 'ನಾನು ರಾಮನ ದೂತನು; ಮೈಥಿಲಿ, ನೀನು ದುಃಖಪಡಬೇಡ' ಎಂದು ಸೀತೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.

ಸ್ವಾಭಿಜ್ಞಾನಞ್ಚ ಮೇ ದೇಹಿ ಯೇನ ರಾಮಃ ಸ್ಮರಿಷ್ಯತಿ । ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರದದೌ ಸೀತಾ ವೇಣೀರತ್ನಂ ಹನೂಮತೇ ॥ ೧,೧೪೩.

ನಾನು ರಾಮನಿಗೆ ಪರಿಚಯದ ಗುರುತು ಬೇಕು, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಏನಾದರೂ ಕೊಡು ಎಂದು ಹನುಮಂತನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಸೀತೆಯವರು ತಮ್ಮ ಜಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಆಭರಣವನ್ನು ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು.

ಯಥಾ ರಾಮೋ ನಯೇಚ್ಛೀಘ್ರಂ ತಥಾ ವಾಚ್ಯಂ ತ್ವಯಾ ಕಪೇ । ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತು ಹನುಮಾನ್ವನಂ ದಿವ್ಯಂ ಬಭಞ್ಜ ಹ ॥ ೧,೧೪೩.

ನೀನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬೇಕು, ಅವನು ಬೇಗನೇ ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೀತೆಯವರು ಹೇಳಿದರು. ಹನುಮಂತನು 'ಹೌದು' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ, ಆ ದೇವಮನೆಯವನನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿದನು.

ಹತ್ವಾಕ್ಷಂ ರಾಕ್ಷಸಾಂಶ್ಚಾನ್ಯಾನ್ಬನ್ಧನಂ ಸ್ವಯಮಾಗತಃ । ಸರ್ವೈರಿನ್ದ್ರಜಿತೋ ಬಾಣೈರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾವಣಮಬ್ರವೀತ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ಅಕ್ಷನನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಕೊಂದು, ಹನುಮಂತನು ತಾನೇ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದನು. ಇಂದ್ರಜಿತನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾವಣನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.

ರಾಮದೂತೋಽಸ್ಮಿ ಹನುಮಾನ್ದೇಹಿ ರಾಮಾಯ ಮೈಥಿಲೀಮ್ । ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಪ್ರಕುಪಿತೋ ದೀಪಯಾಮಾಸ ಪುಚ್ಛಕಮ್ ॥ ೧,೧೪೩.

ನಾನು ರಾಮನ ದೂತನಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಸೀತೆಯನ್ನು ರಾಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸು ಎಂದು ಹನುಮಂತನು ಹೇಳಿದನು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾವಣನು ಕೋಪಗೊಂಡು ಹನುಮಂತನ ವಾಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿಸಿದನು.