ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶುಚಿದ್ರಥೋ ವೃಷ್ಣಿಮಾಂಶ್ಚ ಸುಪೇಣಶ್ಚ ಸುನೀಥಕಃ । ನೃಚಕ್ಷುಶ್ಚ ಮುಖಾಬಾಣಃ ಮೇಧಾವೀ ಚ ನೃಪಞ್ಜಯಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಶುಚಿದ್ರಥ, ವೃಷ್ಣಿಮಾನ, ಸುಪೇಣ, ಸುನೀತಕ, ನೃಚಕ್ಷು, ಮುಖಾಬಾಣ, ಮೇಧಾವಿ ಮತ್ತು ನೃಪಂಜಯ—ಇವರು ನಂತರ ಬಂದವರು.

ಪಾರಿಪ್ಲವಶ್ಚ ಮುನಯೋ ಮೇಧಾವೀ ಚ ನೃಪಞ್ಜಯಃ । ಬೃಹದ್ರಥೋ ಹರಿಸ್ತಿಗ್ಮೋ ಶತಾನೀಕಃ ಸುದಾನಕಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಪಾರಿಪ್ಲವ, ಮೇಧಾವಿ, ನೃಪಂಜಯ, ಬೃಹದ್ರಥ, ಹರಿಸ್ತಿಗ್ಮ, ಶತಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸುದಾನಕ—ಇವರು ಮುಂದಿನವರು.

ಉದಾನೋಽಹ್ನಿನರಶ್ಚೈವ ದಣ್ಡಪಾಣಿರ್ನಿಮಿತ್ತಕಃ । ಕ್ಷೇಮಕಶ್ಚ ತತಃ ಶೂದ್ರಃ ಪಿತಾ ಪೂರ್ವಸ್ತತಃ ಸುತಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಉದಾನ, ಅಹ್ನಿನರ, ದಂಡಪಾಣಿ, ನಿಮಿತ್ತಕ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ಷೇಮಕ; ಅವನ ನಂತರ ಶೂದ್ರ, ಅವನ ಮಗ ಹಿಂದಿನ ತಂದೆ.

ಬೃಹದ್ಬಲಾಸ್ತು ಕಥಯನ್ತೇ ನೃಪೋಶ್ಚೈಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಜಾಃ । ಬೃಹದ್ಬಲಾದುರುಕ್ಷಯೋ ವತ್ಸವ್ಯೂಹಸ್ತತಃ ಪರಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಬೃಹದ್ಬಲರು ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ರಾಜರು ಇಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಬೃಹದ್ಬಲನ ನಂತರ ಉರುಕ್ಷಯ, ಆಮೇಲೆ ವತ್ಸವ್ಯೂಹ, ಅವನ ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಹಲವರು ಬಂದರು.

ವತ್ಸವ್ಯೂಹಾತ್ತತಃ ಸೂರ್ಯಃ ಸಹದೇವಸ್ತದಾತ್ಮಜಃ । ಬೃಹದಶ್ವೋ ಭಾನುರಥಃ ಪ್ರತೀಚ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರತೀತಕಃ । ಮನುದೇವಃ ಸುನಕ್ಷತ್ರಃ ಕಿನ್ನರಶ್ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷಕಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ವತ್ಸವ್ಯೂಹನಿಂದ ಸೂರ್ಯ, ಅವನ ಮಗ ಸಹದೇವ, ನಂತರ ಬೃಹದಶ್ವ, ಭಾನುರಥ, ಪ್ರತೀಚ್ಯ, ಪ್ರತೀತಕ, ಮನುದೇವ, ಸುನಕ್ಷತ್ರ, ಕಿನ್ನರ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ ಎಂಬವರು ಬಂದರು.

ಸುಪರ್ಣಃ ಕೃತಜಿಚ್ಚೈವ ಬೃಹದ್ಭ್ರಾಜಶ್ಚ ಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಕೃತಞ್ಜಯೋ ಧನಞ್ಜಯಃ ಸಂಜಯಃ ಶಾಕ್ಯ ಏವ ಚ ॥ ೧,೧೪೧.

ಸುಪರ್ಣ, ಕೃತಜಿತ್ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಾತ್ಮರಾದ ಬೃಹದ್ಭ್ರಾಜ, ಕೃತಂಜಯ, ಧನಂಜಯ, ಸಂಜಯ ಮತ್ತು ಶಾಕ್ಯ ಎಂಬವರೂ ಇದ್ದರು.

ಶುದ್ಧೋದನೋ ಬಾಹುಲಶ್ಚ ಸೇನಜಿತ್ಕ್ಷುದ್ರಕಸ್ತಥಾ । ಸುಮಿತ್ರಃ ಕುಡವಶ್ಚಾತಃ ಸುಮಿತ್ರಾನ್ಮಾಗಧಾಞ್ಛಣು ॥ ೧,೧೪೧.

ಶುದ್ಧೋದನ, ಬಾಹುಲ, ಸೇನಜಿತ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷುದ್ರಕ, ಸುಮಿತ್ರ, ಕುಡವ ಮತ್ತು ಸುಮಿತ್ರನಿಂದ ಮಾಗಧರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಜರಾಸನ್ಧಃ ಸಹದೇವಃ ಸೋಮಾಪಿಶ್ಚ ಶ್ರುತಶ್ರವಾಃ । ಅಯುತಾಯುರ್ನಿರಮಿತ್ರಃ ಸುಕ್ಷತ್ರೋ ಬಹುಕರ್ಮಕಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಜರಾಸಂಧ, ಸಹದೇವ, ಸೋಮಾಪಿ, ಶ್ರುತಶ್ರವ, ಅಯುತಾಯು, ನಿರಮಿತ್ರ, ಸುಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಬಹುಕರ್ಮಕ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಶ್ರುತಞ್ಜಯಃ ಸೇನಜಿಚ್ಚ ಭೂರಿಶ್ಚೈವ ಶುಚಿಸ್ತಥಾ । ಕ್ಷೇಮ್ಯಶ್ಚ ಸುವ್ರತೋ ಧರ್ಮಃ ಶ್ಮಶ್ರುಲೋ ದೃಢಸೇನಕಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಶ್ರುತಂಜಯ, ಸೇನಜಿತ್, ಭೂರಿ, ಶುಚಿ, ಕ್ಷೇಮ್ಯ, ಸುವ್ರತ, ಧರ್ಮ, ಶ್ಮಶ್ರುಲ ಮತ್ತು ದೃಢಸೇನಕ ಎಂಬವರು ಇದ್ದರು.

ಸುಮತಿಃ ಸುಬಲೋ ನೀತೋ ಸತ್ಯಜಿದ್ವಿಶ್ವಜಿತ್ತಥಾ । ಇಷುಞ್ಜಯಶ್ಚ ಇತ್ಯೇತೇ ನೃಪಾ ಬಾರ್ಹದ್ರಥಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಸುಮತಿ, ಸುಬಲ, ನೀತ, ಸತ್ಯಜಿತ್, ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಮತ್ತು ಇಷುಂಜಯ—ಈ ರಾಜರನ್ನು ಬಾರ್ಹದ್ರಥರು ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಧರ್ಮಿಷ್ಠಾಶ್ಚ ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ಭವಿಷ್ಯನ್ತಿ ನೃಪಾಸ್ತತಃ । ಸ್ವರ್ಗಾದಿಕೃದ್ಧಿ ಭಗವಾನ್ಸಾಕ್ಷಾನ್ನಾರಾಯಣೋಽವ್ಯಯಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಅವರ ನಂತರ ಅಧರ್ಮಿಗಳಾದ ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ ವರ್ಣದ ರಾಜರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಸ್ವರ್ಗಾದಿಗಳ ಮೂಲವಾದ ಭಗವಂತನು, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ನಾರಾಯಣನು ಸ್ವಯಂ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನೈಮಿತ್ತಿಕಃ ಪ್ರಾಕೃತಿಕಸ್ತಥೈವಾತ್ಯನ್ತಿಕೋ ಲಯಃ । ಯಾತಿ ಭೂಃ ಪ್ರಲಯಂ ಚಾಪ್ಸು ಹ್ಯಾಪಸ್ತೇಜಸಿ ಪಾವಕಃ ॥ ೧,೧೪೧.

ಇಲ್ಲಿ ಸಮಯಕಾಲಿಕ, ಪ್ರಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಪ್ರಳಯಗಳು ಇವೆ. ಭೂಮಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ, ನೀರು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ.

ವಾಯೌ ವಾಯುಶ್ಚ ವಿಯತಿ ತ್ವಾಕಾಶೌ ಯಾತ್ಯಹಙ್ಕೃತೌ । ಅಹಂ ಬುದ್ಧೌ ಮತಿರ್ಜೋವೇ ಜೀವೋಽವ್ಯಕ್ತೇ ತದಾತ್ಮನಿ ॥ ೧,೧೪೧.

ಗಾಳಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಲಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆಕಾಶ ಅಹಂಕಾರದಲ್ಲಿ, ಅಹಂಕಾರ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮನಸ್ಸು ಜೀವದಲ್ಲಿ, ಜೀವ ಅವ್ಯಕ್ತದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಅದು ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ.

ಆತ್ಮಾ ಪರೇಶ್ವರೋ ವಿಷ್ಣುರೇಕೋ ನಾರಾಯಣೋ ನರಃ । ಅವಿನಾಶ್ಯಪರಂ ಸರ್ವಂ ಜಗತ್ಸ್ವರ್ಗಾದಿ ನಾಶಿ ಹಿ ॥ ೧,೧೪೧.

ಆ ಆತ್ಮನೇ ಪರಮೇಶ್ವರ, ವಿಷ್ಣು, ಒಬ್ಬನೇ ನಾರಾಯಣ, ನರವನು. ಈ ಜಗತ್ತು, ಸ್ವರ್ಗಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುವವು, ಆದರೆ ಅವನು ಅವಿನಾಶಿ ಮತ್ತು ಪರಮ.

ನೃಪಾದಯೋ ಗತಾ ನಾಶಮತಃ ಪಾಪಂ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ । ಧರ್ಮಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಸ್ಥಿರಂ ಯೇನ ಪಾಪಂ ಹಿತ್ವಾ ಹರಿಂ ವ್ರಜೇತ್ ॥ ೧,೧೪೧.

ರಾಜರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾದ ಕಾರಣ, ಪಾಪವನ್ನು ತೊರೆದಿರಬೇಕು. ಧರ್ಮವನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ಪಾಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹರಿ ತಲುಪಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೪೨ ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ । ವಿಂಶಾದೀನ್ಪಾಲಯಾಮಾಸ ಹ್ಯವತೀರ್ಣೋ ಹರಿಃ ಪ್ರಭುಃ । ದೈತ್ಯಧರ್ಮಸ್ಯ ನಾಶಾರ್ಥಂ ವೇದಧರ್ಮಾದಿಗುಪ್ತಯೇ ॥ ೧,೧೪೨.

ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿ ಭಗವಂತನು ಸ್ವಯಂ ಅವತರಿಸಿ, ಮನುವು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು; ದೈತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವೇದಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಬಂದನು.

ಮತ್ಸ್ಯಾದಿಕಸ್ವರೂಪೇಣ ತ್ವವತಾರಂ ಕರೋತ್ಯಜಃ । ಮತ್ಸ್ಯೋ ಭೂತ್ವಾ ಹಯಗ್ರೀವಂ ದೈತ್ಯಂ ಹತ್ವಾಜಿಕಣ್ಟಕಮ್ ॥ ೧,೧೪೨.

ಮತ್ಸ್ಯ ಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವ್ಯಯನು ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಮತ್ಸ್ಯನಾಗಿ, ಕುದುರೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಂಟಕನಾದ ಹಯಗ್ರೀವನ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.

ವೇದಾನಾನೀಯ ಮನ್ವಾದೀನ್ಪಾಲಯಾಮಾಸ ಕೇಶವಃ । ಮನ್ದರಂ ಧಾರಯಾಮಾಸ ಕೂರ್ಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಹಿತಾಯ ಚ ॥ ೧,೧೪೨.

ವೇದಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದು, ಕೇಶವನು ಮನುವು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಅವನು ಕೂರ್ಮನಾಗಿ ಮಂದರಪರ್ವತವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಉಳಿಸಿದನು.

ಕ್ಷೀರೋದಮಥನೇ ವೈ ದ್ಯೋ ದೇವೋ ಧನ್ವನ್ತರಿರ್ಹ್ಯರ್ಭೂತ್ । ಬಿಭ್ರತ್ಕಮಣ್ಡಲುಂ ಪೂರ್ಣಮಮೃತೇನ ಸಮುತ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ಪಾರಿಜಾತ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸುವಾಗ, ಧನ್ವಂತರಿ ದೇವರು ಅಮೃತದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಮಂಡಲುವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಆಯುರ್ವೇದಮಥಾಷ್ಟಾಙ್ಗಂ ಸುಶ್ರುತಾಯ ಸ ಉಕ್ತವಾನ್ । ಅಮೃತಂ ಪಾಯಯಾಮಾಸ ಸ್ತ್ರೀರೂಪೀ ಚ ಸುರಾನ್ಹರಿಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ಅವನು ಸುವೃಷ್ಟನಿಗೆ ಆಯುರ್ವೇದದ ಎಂಟು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನು. ಹರಿ ಸ್ತ್ರೀರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ನೀಡಿದನು.

ಅವತೀರ್ಣೋ ವರಾಹೋಽಥ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಂ ಜಘಾನ ಹ । ಪೃಥಿವೀಂ ಧಾರಯಾಮಾಸ ಪಾಲಯಾಮಾಸ ದೇವತಾಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ನಂತರ, ವರಾಹನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ನರಸಿಂಹೋಽವರ್ತೋರ್ಣೋಽಥ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುಂರಿಪುಮ್ । ದೈತ್ಯಾನ್ನಿಹತವಾನ್ವೇದಧರ್ಮಾದೀನಭ್ಯಪಾಲಯತ್ ॥ ೧,೧೪೨.

ನರಸಿಂಹನು ಅವತರಿಸಿ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಎಂಬ ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಂದನು. ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ವೇದಗಳು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.

ತತಃ ಪರಶುರಾಮೋಽಭೂಜ್ಜಮದಗ್ನೇರ್ಜಗತ್ಪ್ರಭುಃ । ತ್ರಿಃ ಸಪ್ತಕೃತ್ವಃ ಪೃಥಿವೀಂ ಚಕ್ರೇ ನಿಃ ಕ್ಷತ್ತ್ರಿಯಾಂ ಹರಿಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ಆಮೇಲೆ ಜಮದಗ್ನಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಪರಶುರಾಮನು ಜನಿಸಿದನು. ಹರಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.

ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಂ ಜಘಾನಾಜೌ ಕಶ್ಯಪಾಯ ಮಹೀಂ ದದೌ । ಯಾಗಂ ಕೃತ್ವಾ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಮಹೇನ್ದ್ರೇ ಪರ್ವತೇ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಶ್ಯಪನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಅವನು ಮಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು.

ತತೋ ರಾಮೋ ಭವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಚತುರ್ಧಾ ದುಷ್ಟರ್ಮದನಃ । ಪುತ್ರೋ ದಶರಥಾಜ್ಜಜ್ಞೇ ರಾಮಶ್ಚ ಭರತೋಽನುಜಃ ॥ ೧,೧೪೨.

ಆಮೇಲೆ ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ರಾಮನು ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಲಾಯಿತು. ದಶರಥನ ಮಗನಾಗಿ ರಾಮನು ಜನಿಸಿ, ಭರತನು ಅವನ ತಮ್ಮನಾಗಿದ್ದನು.

ಲಕ್ಷ್ಮಣಶ್ಚಾಥ ಶತ್ರುಘ್ನೋ ರಾಮಭಾರ್ಯಾ ಚ ಜಾನಕೀ । ರಾಮಶ್ಚ ಪಿತೃಸತ್ಯಾರ್ಥಂ ಮಾತೃಭ್ಯೋ ಹಿತಮಾಚರನ್ ॥ ೧,೧೪೨.

ಅವನೊಂದಿಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನ ಕೂಡ ಜನಿಸಿದರು. ರಾಮನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಜಾನಕಿಯೂ ಇದ್ದಳು. ರಾಮನು ತಂದೆಯ ವಚನವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ತಾಯಂದಿರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.

ಶೃಙ್ಗವೇರಂ ಚಿತ್ರಕೂಟಂ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮಾಗತಃ । ನಾಸಾಂ ಶೂರ್ಪಣಖಾಯಾಶ್ಚ ಚ್ಛಿತ್ತ್ವಾಥ ಖರದೂಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೪೨.

ಅವನು ಶೃಂಗವೇರ, ಚಿತ್ರಕೂಟ ಮತ್ತು ದಂಡಕಾರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ನಂತರ ಶೂರ್ಪಣಖೆಯ ಮೂಗು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಖರ ಮತ್ತು ದುಷಣರನ್ನು ಕೊಂದನು.

ಹತ್ವಾ ಸ ರಾಕ್ಷಸಂ ಸೀತಾಪಹಾರಿರಜನೀಚರಮ್ । ರಾವಣಂ ಚಾನುಜಂ ತಸ್ಯ ಲಙ್ಕಾಪುರ್ಯಾಂ ವಿಭೀಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೪೨.

ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ ರಾಕ್ಷಸನಾದ ರಾವಣನನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮನನ್ನು ಲಂಕಾಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ಅಸ್ಥಾಪಿತನು.

ರಕ್ಷೋರಾಜ್ಯೇ ಚ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವನುಮನ್ಮುಖೈಃ । ಆರುಹ್ಯ ಪುಷ್ಪಕಂ ಸಾರ್ಧಂ ಸೀತಯಾ ಪತಿಭಕ್ತಯಾ ॥ ೧,೧೪೨.

ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಹನುಮಂತನೊಂದಿಗೆ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪತಿವ್ರತೆ ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ ಏರಿದನು.