ಏಕೇನಾಪಿ ಸುಪುತ್ರೇಣ ವಿದ್ಯಾಯುಕ್ತೇನ ಧೀಮತಾ । ಕುಲಂ ಪುರುಷಸಿಂಹೇನ ಚನ್ದ್ರೇಣ ಗಗನಂ ಯಥಾ ॥ ೧,೧೧೪.
ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ, ವಿದ್ಯಾವಂತ, ಬುದ್ಧಿವಂತ ಮಗನೇ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಚಂದ್ರನು ಆಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಗುವಂತೆ.
ಏಕೇನಾಪಿ ಸುವೃಕ್ಷೇಣ ಪುಷ್ಪಿತೇನ ಸುಗನ್ಧಿನಾ । ವನಂ ಸುವಾಸಿತಂ ಸರ್ವಂ ಸುಪುತ್ರೇಣ ಕುಲಂ ಯಥಾ ॥ ೧,೧೧೪.
ಒಂದು ಸುಗಂಧದ, ಹೂವಿನ ಮರವೇ ಅರಣ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಗಂಧಮಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ; ಅದೇ ರೀತಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಗೌರವ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಏಕೋ ಹಿ ಗುಣವಾನ್ಪುತ್ರೋ ನಿರ್ಗುಣೇನ ಶತೇನ ಕಿಮ್ । ಚನ್ದ್ರೋ ಹನ್ತಿ ತಮಾಂಸ್ಯೇಕೋ ನ ಚ ಜ್ಯೋತಿಃ ಸಹಸ್ರಕಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.
ಗುಣವಿಲ್ಲದ ನೂರು ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಒಬ್ಬ ಗುಣವಂತ ಮಗನೇ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಸಾವಿರ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅದನ್ನು ಮಾಡಲಾರವು.
ಲಾಲಯೇತ್ಪಞ್ಚ ವರ್ಷಾಣಿ ದಶ ವರ್ಷಾಣಿ ತಾಡಯೇತ್ । ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತು ಷೋಡಶೇ ವರ್ಷೇ ಪುತ್ರಂ ಮಿತ್ರವದಾಚರೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.
ಮಗನನ್ನು ಐದು ವರ್ಷ ಮುದ್ದಾಡಬೇಕು, ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು; ಹದಿನಾರು ವರ್ಷವಾದಾಗ ಅವನನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ ನೋಡಬೇಕು.
ಜಾಯಮಾನೋ ಹರೇದ್ದಾರಾನ್ ವರ್ಧಮಾನೋ ಹರೇದ್ಧನಮ್ । ಮ್ರಿಯಮಾಣೋ ಹರೇತ್ಪ್ರಾಣಾನ್ನಾಸ್ತಿ ಪುತ್ರಸಮೋ ರಿಪುಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ತಂದೆಯ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಬೆಳೆದಂತೆ ಆತನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಸಾಯುವಾಗ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ—ಮಗನಂತೆ ಶತ್ರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.
ಕೇಚಿನ್ಮೃಗಮುಖಾ ವ್ಯಾಘ್ರಾಃ ಕೇಚಿದ್ವ್ಯಾಘ್ರಮುಖಾ ಮೃಗಾಃ । ತತ್ಸ್ವರೂಪಪಹಿಜ್ಞಾನೇ ಹ್ಯವಿಶ್ವಾಸಃ ಪದೇಪದೇ ॥ ೧,೧೧೪.
ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳು ಹರಣಿನ ಮುಖದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವು ಹರಣಿಗಳು ಹುಲಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಿಜ ಸ್ವಭಾವ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.
ಏಕಃ ಕ್ಷಮಾವತಾಂ ದೋಷೋ ದ್ವಿತೀಯೋ ನೋಪಪದ್ಯತೇ । ಯದೇನಂ ಕ್ಷಮಯಾ ಯುಕ್ತಮಶಕ್ತಂ ಮನ್ಯತೇ ಜನಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಕ್ಷಮಾಶೀಲರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಪ್ಪು ಮಾತ್ರ ಇದೆ—ಹೆಚ್ಚು ಇಲ್ಲ: ಜನರು ಅವರನ್ನು ಅಶಕ್ತರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು.
ಏತದೇವಾನುಮನ್ಯೇತ ಭೋಗಾ ಹಿ ಕ್ಷಣಭಙ್ಗಿನಃ । ಸ್ನಿಗ್ಧೇಷು ಚ ವಿದಗ್ಧಸ್ಯ ಮತಯೋ ವೈ ಹ್ಯನಾಕುಲಾಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಇದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು: ಭೋಗಗಳು ಕ್ಷಣಿಕ. ಪ್ರೀತಿಯವರ ನಡುವೆ ಬುದ್ಧಿವಂತನ ಮನಸ್ಸು ಎಂದಿಗೂ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳದು.
ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಪಿತೃಸಮೋ ಭ್ರಾತಾ ಮೃತೇ ಪಿತರಿ ಶೌನಕ । ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸ ಪಿತಾ ಹಿ ಸ್ಯಾತ್ಸರ್ವೇಷಾಮನುಪಾಲಕಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಓ ಶೌನಕ, ತಂದೆ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನು ತಂದೆಯಂತಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಂದೆಯಾಗಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಯಬೇಕು.
ಕನಿಷ್ಠೇಷು ಚ ಸರ್ವೇಷು ಸಮತ್ವೇನಾನುವರ್ತತೇ । ಸಮಾಪಭೋಗಜೀವೇಷು ಯಥೈವಂ ತನಯೇಷು ಚ ॥ ೧,೧೧೪.
ಅವನು ತಮ್ಮಂದಿರಿಗೆ, ಜೊತೆಗೆ ಬದುಕು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕೂಡ ಸಮಾನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬೇಕು.
ಬಹೂನಾಮಲ್ಪಸಾರಾಣಾಂ ಸಮವಾಯೋ ಹಿ ದಾರುಣಃ । ತೃಣೈರಾವೇಷ್ಟಿತಾ ರಜ್ಜುಸ್ತಯಾ ನಾಗೋಽಪಿ ಬಧ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೪.
ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಬಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇದ್ದರೆ ಭಯಂಕರವಾಗಬಹುದು. ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಹಗ್ಗವೂ ಆನೆಗೆ ಬಂಧನವಾಗಬಹುದು.
ಅಪಹೃತ್ಯ ಪರಸ್ವಂ ಹಿ ಯಸ್ತು ದಾನಂ ಪ್ರಯಚ್ಛತಿ । ಸ ದಾತಾ ನರಕಂ ಯಾತಿ ಯಸ್ಯಾರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯ ತತ್ಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.
ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸೊತ್ತನ್ನು ತೆಗೆದು ದಾನ ಮಾಡಿದವನು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಫಲವು ಆ ಸೊತ್ತಿನ ಮಾಲಿಕನಿಗೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ದೇವದ್ರವ್ಯವಿನಾಶೇನ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ವಹರಣೇನ ಚ । ಕುಲಾನ್ಯಕುಲತಾಂ ಯಾನ್ತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾತಿಕ್ರಮೇಣ ಚ ॥ ೧,೧೧೪.
ದೇವರ ಸೊತ್ತು ನಾಶವಾದರೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಸೊತ್ತು ಕಸಿದುಕೊಂಡರೆ, ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರೆ, ಕುಟುಂಬಗಳು ಗೌರವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಹ್ಮಘ್ನೇ ಚ ಸುರಾಪೇ ಚ ಚೋರೇ ಭಗ್ನವ್ರತೇ ತಥಾ । ನಿಷ್ಕೃತಿರ್ವಿಹಿತಾ ಸದ್ಭಿಃ ಕೃತಘ್ನೇ ನಾಸ್ತಿ ನಿಷ್ಕೃತಿಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹತ್ಯೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಕಳ್ಳತನ, ವ್ರತಭಂಗ ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವಿದೆ; ಆದರೆ ಕೃತಘ್ನನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ.
ನಾಶ್ರನ್ತಿ ಪಿತರೋ ದೇವಾಃ ಕ್ಷುದ್ರಸ್ಯ ವೃಷಲೀಪತೇಃ । ಭಾರ್ಯಾಜಿತಸ್ಯ ನಾಶ್ರನ್ತಿ ಯಸ್ಯಾಶ್ಚೋಪಪತಿರ್ಗೃಹೇ ॥ ೧,೧೧೪.
ಹೀನಜನ, ಹೆಂಡತಿಯ ಬಳಿ ಸೋತವ, ಮನೆಗೆ ಪರಪುರುಷನಿದ್ದವ—ಇವರಿಂದ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳು ಬಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಕೃಜಜ್ಞಮನಾರ್ಯಞ್ಚ ದೀರ್ಧರೋಷಮನಾರ್ಜವಮ್ । ಚತುರೋ ವಿದ್ಧಿ ಚಾಣ್ಡಾಲಾಞ್ಜಾತ್ಯಾ ಜಾಯೇತ ಪಞ್ಚಮಃ ॥ ೧,೧೧೪.
ಕೃತಘ್ನ, ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದವ, ದೀರ್ಘಕೋಪಿಯು, ನೇರತೆ ಇಲ್ಲದವ—ಈ ನಾಲ್ವರೂ ಚಂಡಾಳರು. ಇವರಿಂದ ಐದನೇ ಚಂಡಾಳನು ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.
ನೋಪೇಕ್ಷಿತವ್ಯೋ ದುರ್ಬದ್ಧಿ ಶತ್ರುರಲ್ಪೋಽಪ್ಯವಜ್ಞಯಾ । ವಹ್ನಿರಲ್ಪೋಽಪ್ಯಸಂಹಾರ್ಯಃ ಕುರುತೇ ಭಸ್ಮಸಾಜ್ಜಗತ್ ॥ ೧,೧೧೪.
ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಶತ್ರುವನ್ನು, ಅವನು ದುರ್ಬಲನಾದರೂ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಿಸಬಾರದು. ಸಣ್ಣ ಬೆಂಕಿಯೂ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಸುಡಬಹುದು.
ನವೇ ವಯಸಿ ಯಃ ಶಾನ್ತಃ ಸ ಶಾನ್ತ ಇತಿ ಮೇ ಮತಿಃ । ಧಾತುಷು ಕ್ಷೀಯಮಾಣೇಷು ಶಮಃ ಕಸ್ಯ ನ ಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೪.
ಯೌವನದಲ್ಲೇ ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗಿರುವವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಶಾಂತನು. ವಯಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾದಾಗ ಯಾರು ಶಾಂತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ?
ಪನ್ಥಾನ ಇವ ವಿಪ್ರೇನ್ದ್ರ ಸರ್ವಸಾಧಾರಣಾಃ ಶ್ರಿಯಃ । ಮದೀಯಾ ಇತಿ ಮತ್ವಾ ವೈ ನ ಹಿ ಹರ್ಷಯುತೋ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.
ಓ ಉತ್ತಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧನವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ, ಹಾದಿಯಂತೆ. 'ಇದು ನನ್ನದು' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ ಸಂತೋಷ ಸಿಗದು.
ಚಿತ್ತಾಯತ್ತಂ ಧಾತುವಶ್ಯಂ ಶರೀರಂ ಚಿತ್ತೇ ನಷ್ಟೇ ಧಾತವೋ ಯಾನ್ತಿ ನಾಶಮ್ । ತಸ್ಮಾಚ್ಚಿತ್ತಂ ಸರ್ವದಾ ರಕ್ಷಣೀಯಂ ಸ್ವಸ್ಥೇ ಚಿತ್ತೇ ಧಾತವಃ ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ॥ ೧,೧೧೪.
ದೇಹವು ಮನಸ್ಸಿನ ಆಧೀನದಲ್ಲಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ಹಾಳಾದರೆ ದೇಹದ ಧಾತುಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಯಬೇಕು; ಮನಸ್ಸು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ದೇಹವೂ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೫ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಕುಮಾರ್ಯಾಂ ಚ ಕುಮಿತ್ರಂ ಚ ಕುರಾಜಾನಂ ಕುಪುತ್ರಕಮ್ । ಕುಕನ್ಯಾಂ ಚ ಕುದೇಶಂ ಚ ದೂರತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಕುಮಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಟ್ಟ ಸ್ನೇಹಿತ, ಕೆಟ್ಟ ರಾಜ, ಕೆಟ್ಟ ಮಗ, ಕೆಟ್ಟ ಮಗಳು, ಕೆಟ್ಟ ನಾಡು—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ದೂರದಿಂದಲೇ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.
ಧರ್ಮಃ ಪ್ರವ್ರಜಿತಸ್ತಪಃ ಪ್ರಚಲಿತಂ ಸತ್ಯಂ ಚ ದೂರಂ ಗತಂ ಪೃಥ್ವೀ ವನ್ಧ್ಯಫಲಾ ಜನಾಃ ಕಪಟಿನೋ ಲೌಲ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ । ಮರ್ತ್ಯಾಃ ಸ್ತ್ರೀವಶಗಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಶ್ಚ ಚಪಲಾ ನೀಚಾ ಜನಾ ಉನ್ನತಾಃ ಹಾ ಕಷ್ಟಂ ಖಲುಜೀವಿತಂ ಕಲಿಯುಗೇ ಧನ್ಯಾ ಜನಾ ಯೇ ಮೃತಾಃ ॥ ೧,೧೧೫.
ಧರ್ಮವು ದೂರವಾಗಿದೆ, ತಪಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಿಲ್ಲ, ಸತ್ಯವು ದೂರ ಹೋಗಿದೆ, ಭೂಮಿ ಫಲವಿಲ್ಲ, ಜನರು ಮೋಸಗಾರರು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಲೋಭದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ, ಮನುಷ್ಯರು ಹೆಂಗಸರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಹೆಂಗಸರು ಚಂಚಲರು, ಹೀನಜನರು ಮೇಲೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಯ್, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ದುಃಖಕರ! ಸತ್ತವರು ಧನ್ಯರು.
ಧನ್ಯಾಸ್ತೇ ಯೇ ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ದೇಶಭಙ್ಗಂ ಕುಲಕ್ಷಯಮ್ । ಪರಚಿತ್ತಗತಾನ್ ದಾರಾನ್ಪುತ್ರಂ ಕುವ್ಯಸನೇ ಸ್ಥಿತಮ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ದೇಶದ ನಾಶ, ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷಯ, ಹೆಂಡತಿ ಪರರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮಗನು ಕೆಟ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ—ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡದವರು ಧನ್ಯರು.
ಕುಪುತ್ರೇ ನಿರ್ವೃತಿರ್ನಾಸ್ತಿ ಕುಭಾರ್ಯಾಯಾಂ ಕುತೋ ರತಿಃ । ಸುಮಿತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ವಿಶ್ವಾಸಃ ಕುರಾಜ್ಯೇ ನಾಸ್ತಿ ಜೀವಿತಮ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಕೆಟ್ಟ ಮಗನಿಂದ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ, ಕೆಟ್ಟ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಆನಂದವಿಲ್ಲ; ಕೆಟ್ಟ ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಕೆಟ್ಟ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಇಲ್ಲ.
ಪರಾನ್ನಂ ಚ ಪರಸ್ವಂ ಚ ಪರಶಯ್ಯಾಃ ಪರಸ್ತ್ರಿಯಃ । ಪರವೇಶ್ಮನಿ ವಾಸಶ್ಚ ಶಕ್ರಾದಪಿ ಹರೇಚ್ಛ್ರಿಯಮ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಪರರ ಆಹಾರ, ಪರರ ಸೊತ್ತು, ಪರರ ಹಾಸಿಗೆ, ಪರಸ್ತ್ರೀ, ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂದ್ರನಿಗೂ ಐಶ್ವರ್ಯ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಆಲಾಪಾದ್ಗಾತ್ರಸಂಸ್ಪರ್ಶಾತ್ಸಂಸರ್ಗಾತ್ಸಹ ಭೋಜನಾತ್ । ಆಸನಾಚ್ಛಯನಾದ್ಯಾನಾತ್ಪಾಪಂ ಸಂಕ್ರಮತೇ ನೃಣಾಮ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಮಾತನಾಡುವುದು, ದೇಹಸ್ಪರ್ಶ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವುದು, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಊಟ, ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮಲಗುವುದು, ಪ್ರಯಾಣ—all ಇವುಗಳಿಂದ ಪಾಪವು ಜನರಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನಶ್ಯನ್ತಿ ರೂಪೇಣ ತಪಃ ಕ್ರೋಧನ ನಶ್ಯತಿ । ಗಾವೋ ದ್ವರಪ್ರಚಾರೇಣ ಶೂದ್ರಾನ್ನೇನ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ ॥ ೧,೧೧೫.
ಹೆಂಗಸರು ತಮ್ಮ ರೂಪವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ತಪಸ್ಸು ಕೋಪದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಸುಗಳು ಬಾಗಿಲ ಬಳಿ ಅಲೆಯುವುದರಿಂದ ಹಾಳಾಗುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಶೂದ್ರರಿಂದ ಆಹಾರ ತಿಂದರೆ ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಆಸನಾದೇಕಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಬೋಜನಾತ್ಪಙ್ಕ್ತಿಸಙ್ಕರಾತ್ । ತತಃ ಸಂಕ್ರಮತೇ ಪಾಪಂ ಘಟಾದ್ಧಟ ಇವೋದಕಮ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಒಂದೇ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಲಗುವುದು, ಜೊತೆಯಾಗಿ ಊಟ ಮಾಡುವುದು, ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು—ಇವುಗಳಿಂದ ಪಾಪವು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾತ್ರೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ.
ಲಾಲನೇ ಬಹವೋ ದೋಷಾಸ್ತಾಡನೇ ಬಹವೋ ಗುಣಾಃ । ತಸ್ಮಾಚ್ಛಿಷ್ಯಂ ಚ ಪುತ್ರಂ ಚ ತಾಡಯೇನ್ನ ತು ಲಾಲಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೫.
ಮಗನನ್ನಾಗಲಿ, ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಲಿ, ಹಗುರವಾಗಿ ಪೋಷಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳಿವೆ; ಆದರೆ ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ನಡೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗನನ್ನೂ ಶಿಷ್ಯನನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಶಿಸ್ತಿನಿಂದಲೇ ನಡೆಸಬೇಕು.
ಅಧ್ವಾ ಜರಾ ದೇಹವತಾಂ ಪರ್ವತಾನಾಂ ಜಲಂ ಜರಾ । ಅಸಂಭೋಗಶ್ಚ ನಾರೀಣಾಂ ವಸ್ತ್ರಾಣಾಮಾತಪೋ ಜರಾ ॥ ೧,೧೧೫.
ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ದೇಹ ಹಳೆಯದಾಗುವುದು ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ, ಪರ್ವತಗಳಿಗೆ ನೀರಿನಿಂದ, ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಸಂಗದ ಕೊರತೆಯಿಂದ, ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಹಳೆಯದಾಗುವುದು.