ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಶರೀರಮೇವಾಯತನಂ ದುಃ ಖಸ್ಯ ಚ ಸುಖಸ್ಯ ಚ । ಜೀವಿತಞ್ಚ ಶರೀರಞ್ಚ ಜಾತ್ಯೈವ ಸಹ ಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಈ ದೇಹವೇ ದುಃಖಕ್ಕೂ, ಸಂತೋಷಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜೀವ ಮತ್ತು ದೇಹ ಎರಡೂ ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವಂ ಪರವಶಂ ದುಃ ಖಂ ಸರ್ವ ಮಾತ್ಮವಶಂ ಸುಖಮ್ । ಏತದ್ವಿದ್ಯಾತ್ಸಮಾಸೇನ ಲಕ್ಷಣಂ ಸುಖದುಃ ಖಯೋಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಇತರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖ, ಸ್ವಂತ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ಸಂತೋಷ. ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇದನ್ನೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸುಖಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ದುಃ ಖಂ ದುಃ ಖಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಸುಖಮ್ । ಶುಖಂ ದುಃ ಖಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಚಕ್ರವತ್ಪರಿವರ್ತತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಸಂತೋಷದ ನಂತರ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ, ದುಃಖದ ನಂತರ ಸಂತೋಷ ಬರುತ್ತದೆ; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು ಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.

ಯದ್ಗತಂ ತದತಿಕ್ರಾನ್ತಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ತಚ್ಚ ದೂರತಃ । ವರ್ತಮಾನೇನ ವರ್ತೇತ ನ ಸ ಶೋಕೇನ ಬಾಧ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹೋದದ್ದು ಹೋದಂತೆಯೇ; ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ಅದು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬದುಕಬೇಕು, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಬಾರದು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೪ ಸೂತ ಉವಾಚ । ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಕಸ್ಯಚಿನ್ಮಿತ್ರಂ ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಕಸ್ಯಚಿದ್ರಿಪುಃ । ಕಾರಣಾದೇವ ಜಾಯನ್ತೇ ಮಿತ್ರಾಣಿ ರಿಪವಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಶತ್ರುವಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ವೈರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಶೋಕತ್ರಾಣಂ ಭಯತ್ರಾಣಂ ಪ್ರೀತಿವಿಶ್ವಾಸಭಾಜನಮ್ । ಕೇನ ರತ್ನಾಂಮದಂ ಸೃಷ್ಟಂ ಮಿತ್ರಮಿತ್ಯಕ್ಷರದ್ವಯಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ದುಃಖದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವದು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವದು, ರತ್ನಗಳ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಕೊಡುವದು—'ಸ್ನೇಹ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪದವನ್ನು ಯಾರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು?

ಸಕೃದುಚ್ಚರಿತಂ ಯೇನ ಹರಿರಿತ್ಯಕ್ಷರದ್ವಯಮ್ । ಬದ್ಧಃ ಪರಿಕರಸ್ತೇನ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಗಮನಂ ಪ್ರತಿ ॥ ೧,೧೧೪.

'ಹರಿ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ, ಅದು ಮೋಕ್ಷದ ಕಡೆಗೆ ಕಾಪಾಡುವ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ನ ಮಾತರಿ ನ ದಾರೇಷು ನ ಸೋದರ್ಯೇ ನ ಚಾತ್ಮಜೇ । ವಿಶ್ವಾಸಸ್ತಾದೃಶಃ ಪುಂಸಾಂ ಯಾದೃಙ್ಮಿತ್ರೇ ಸ್ವಭಾವಜೇ ॥ ೧,೧೧೪.

ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಗನಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲವೋ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬಂದ ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯದಿಚ್ಛೇಚ್ಛಾಶ್ವತೀಂ ಪ್ರೀತಿಂ ತ್ರೀನ್ದೋಷಾನ್ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ । ದ್ಯುತಮರ್ಥಪ್ರಯೋಗಞ್ಚ ಪರೋಕ್ಷೇ ದಾರದರ್ಶನಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯಾರಾದರೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು: ಜೂಜು, ಹಣ ಸಾಲಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡುವುದು.

ಮಾತ್ರಾ ಸ್ವಸ್ತ್ರಾ ದುಹಿತ್ರಾ ವಾ ನ ವಿವಿಕ್ತಾಸನೋ ವಸೇತ್ । ಬಲವಾನಿನ್ದ್ರಿಯಗ್ರಾಮೋ ವಿದ್ವಾಂಸಮಪಿ ಕರ್ಷತಿ ॥ ೧,೧೧೪.

ತಾಯಿಯೊಡನೆ, ತಮ್ಮಿಯೊಡನೆ ಅಥವಾ ಮಗಳೊಡನೆ ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬಾರದು; ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಗುಂಪು ಬಹಳ ಬಲವಾದದು, ಅದು ಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಕೂಡ ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ವಿಪರೀತರತಿಃ ಕಾಮಃ ಸ್ವಾಯತೇಷು ನ ವಿದ್ಯತೇ । ಯಥೋಪಾಯೋ ವಧೋ ದಣ್ಡಸ್ತಥೈವ ಹ್ಯನು ವರ್ತತೇ ॥ ೧,೧೧೪.

ತನಗೆ ಸೇರಿದ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕಾಮ ಇಲ್ಲ; ಯಾವ ರೀತಿಯ ಉಪಾಯವೋ, ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ದಂಡವೂ ಬರುತ್ತದೆ.

ಅಪಿ ಕಲ್ಪಾನಿಲಸ್ಯೈವ ತುರಗಸ್ಯ ಮಹೋದಧೇಃ । ಶಕ್ಯತೇ ಪ್ರಸರೋ ಬೋದ್ಧುಂ ನ ಹ್ಯರಕ್ತಸ್ಯೇ ಚತಸಃ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯುಗದ ಗಾಳಿಯ ದಾರಿ, ಕುದುರೆಯ ಓಟ, ಮಹಾಸಾಗರದ ಹರಿವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು; ಆದರೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಹೆಂಗಸಿನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕ್ಷಣೋ ನಾಸ್ತಿ ರಹೋ ನಾಸ್ತಿ ನ ಸ್ತಿ ಪ್ರಾರ್ಥಯಿತಾ ಜನಃ । ತೇನ ಶೌನಕ ನಾರೀಣಾಂ ಸತೀತ್ವಮುಪಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೪.

ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಇಲ್ಲ, ಗುಪ್ತವಾದ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ, ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವನೂ ಇಲ್ಲ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಶೌನಕ, ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಪತಿವ್ರತ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕ ವೈ ಸೇವತೇ ನಿತ್ಯಮನ್ಯಶ್ಚೇತಪಿ ರೋಚತೇ । ಪುರುಷಾಣಾಮಲಾಭೇನ ನಾರೀ ಚೈವ ಪತಿವ್ರತಾ ॥ ೧,೧೧೪.

ಪತಿವ್ರತೆ ಹೆಂಗಸು ತನ್ನ ಗಂಡನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಇತರರು ಆಕೆಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೂ ಸಹ. ಆದರೆ ಪುರುಷರಿಗೆ ಇತರ ಹೆಂಗಸರು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಯಾರು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನನೀ ಯಾನಿ ಕುರುತೇ ರಹಸ್ಯಂ ಮದನಾತುರಾ । ಸುತೈಸ್ತಾನಿ ನ ಚಿನ್ತ್ಯಾನಿ ಶೀಲವಿಪ್ರತಿಪತ್ತಿಭಿಃ ॥ ೧,೧೧೪.

ತಾಯಿಯು ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಸತ್ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮಗುವರು ಅದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಾರದು.

ಪರಾಧೀನಾ ನಿದ್ರಾ ಪರದೃದಯಕೃತ್ಯಾನುಸರಣಂ ಸದಾ ಹೇಲಾ ಹಾಸ್ಯಂ ನಿಯತಮಪಿ ಶೋಕೇನ ರಹಿತಮ್ । ಪಣೇ ನ್ಯಸ್ತಃ ಕಾಯೋ ವಿಟಜನಖುರೈರ್ದಾರಿತಗಲೋ ಬಹೂತ್ಕಣ್ಠವೃತಿರ್ಜಗತಿ ಗಣಿಕ್ರಾಯಾ ಬಹುಮತಃ ॥ ೧,೧೧೪.

ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ನಿದ್ರೆ, ಪರರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು, ಸದಾ ಹಾಸ್ಯಮಾಡುವುದು, ನಕಲಿ ದುಃಖ ತೋರಿಸುವುದು, ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುವುದು, ವೇಶ್ಯೆಯ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಭರಣಗಳು, ಕಾಮುಕನ ನಖದಿಂದ ಗಾಯವಾದ ಗಂಟಲು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯೆಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿವೆ.

ಅಗ್ನಿರಾಪಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ಮೂರ್ಖಾಃ ಸರ್ಪಾ ರಾಜಕುಲಾನಿ ಚ । ನಿತ್ಯಂ ಪರೋಪಸೇವ್ಯಾನಿ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಹರಾಣಿ ಷಟ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಅಗ್ನಿ, ನೀರು, ಹೆಂಗಸು, ಮೂರ್ಖರು, ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಅರಸರ ಮನೆ—ಈ ಆರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು.

ಕಿಂ ಚಿತ್ರಂ ಯದಿ ವೇದ (ಶಬ್ದ) ಶಾಸ್ತ್ರಕುಶಲೋ ವಿಪ್ರೋ ಭವೇತ್ಪಣ್ಡಿತಃ ಕಿಂ ಚಿತ್ರಂ ಯದಿ ದಣ್ಡನೀತಿಕುಶಲೋ ರಾಜಾ ಭವೇದ್ಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಕಿಂ ಚಿತ್ರಂ ಯದಿ ರೂಪಯೌವನವತೀ ಸಾಧ್ವೀ ಭವೇತ್ಕಾಮಿನೀ ತಚ್ಚಿತ್ರಂ ಯದಿ ನಿರ್ಧನೋಽಪಿ ಪುರುಷಃ ಪಾಪಂ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ಕ್ರಚಿತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಪಂಡಿತನಾದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ; ರಾಜನು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರೆ ಅದೂ ಸಹಜ; ಸುಂದರ, ಯೌವನದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೆಂಗಸು ಸದಾಚಾರಿಣಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ವಿಶೇಷವಲ್ಲ; ಆದರೆ ಬಡವನೊಬ್ಬನು ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಪ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ.

ನಾತ್ಮಚ್ಛಿದ್ರಂ ಪರೇ ದದ್ಯಾದ್ವಿದ್ಯಾಚ್ಛಿದ್ರಂ ಪರಸ್ಯ ಚ । ಗೂಹೇತ್ಕೂರ್ಮ ಇವಾಙ್ಗಾನಿ ಪರಭಾವಞ್ಚ ಲಕ್ಷಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ತಾನು ಮಾಡಿರುವ ತಪ್ಪನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಹೇಳಬಾರದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನ ವಿದ್ಯೆಯ ದೋಷವನ್ನೂ ಬಯಲಿಗೆ ತರುವುದಿಲ್ಲ; ಆಮೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಮರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಇತರರ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.

ಪಾತಾಲತಲವಾ ಸಿನ್ಯ ಉಚ್ಚಪ್ರಾಕಾರಸಂಸ್ಥಿತಾಃ । ಯದಿ ನೋ ಚಿಕುರೋದ್ಭೇದಾಲ್ಲಭ್ಯನ್ತೇ ಕೈಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನ ಹಿ ॥ ೧,೧೧೪.

ಹೆಂಗಸರು ಪಾತಾಳದ ತಳದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಅಥವಾ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದರೂ, ಕೂದಲು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನಾರೂ ಪಡೆಯಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಯಾರಿಗೆ ಅವರು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ?

ಸಮಧರ್ಮಾ ಹಿ ಮರ್ಮಜ್ಞಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣಃ ಸ್ವಜನಕಣ್ಟಕಃ । ನ ತಥಾ ಬಾಧತೇ ಶತ್ರುಃ ಕೃತವೈರೋ ಬಹಿಃ ಸ್ಥಿತಃ ॥ ೧,೧೧೪.

ಒಬ್ಬನು ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಗುಟ್ಟನ್ನು ಅರಿಯುವವನು, ತನ್ನವರಿಗೂ ಕಂಟಕನಾದರೆ, ಹೊರಗಿನ ಶತ್ರುವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

ಸ ಪಣ್ಡಿತೋ ಯೋ ಹ್ಯನುಞ್ಜಯೇದ್ವೈ ಮಿಷ್ಟೇನ ಬಾಲಂ ವಿನಿಯೇನ ಶಿಷ್ಟಮ್ । ಅರ್ಥೇನ ನಾರೀಂ ತಪಸಾ ಹಿ ದೇವಾನ್ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ಲೋಕಾಂಶ್ಚ ಸುಸಂಗ್ರಹೇಣ ॥ ೧,೧೧೪.

ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಿಠಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವನು, ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಶಿಸ್ತು ಕಲಿಸುವವನು, ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡುವವನು, ದೇವರಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸದುಪಾಯದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವವನು ಪಂಡಿತನು.

ಛಲೇನ ಮಿತ್ರಂ ಕಲುಷೇಣ ಧರ್ಮಂ ಪರೋಪತಾಪೇನ ಸಮೃದ್ಧಿಭಾವನಮ್ । ಸುಖೇನ ವಿದ್ಯಾಂ ಪುರುಷೇಣ ನಾರೀಂ ವಾಞ್ಛನ್ತಿ ವೈ ಯೇ ನ ಚ ಪಣ್ಡಿತಾಸ್ತೇ ॥ ೧,೧೧೪.

ಮಿತ್ರನನ್ನು ಮೋಸದಿಂದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಶುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿ, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ, ಹೆಂಗಸನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸುವವರು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಲ್ಲ.

ಫಲಾರ್ಥೋ ಫಲಿನಂ ವೃಕ್ಷಂ ಯಶ್ಛಿನ್ದ್ಯಾದ್ದುರ್ಮತಿರ್ನರಃ । ನಿಷ್ಫಲಂ ತಸ್ಯ ವೈ ಕಾರ್ಯಾಂ ಮಹಾದೋಷಮವಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಹಣ್ಣು ಬೇಕೆಂದು ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಮೂಢನು, ಕೊನೆಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲದೆ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸಧನೋ ಹಿ ತಪಸ್ವೀ ಚ ದೂರತೋ ವೈ ಕೃತಶ್ರಮಃ । ಮದ್ಯಪ ಸ್ತ್ರೀ ಸತೀತ್ಯೇವಂ ವಿಪ್ರ ನ ಶ್ರದ್ದಧಾಮ್ಯಹಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಧನಿಕ ತಪಸ್ವಿ, ದೂರದ ಊರಿನ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಗಾರ, ಮದ್ಯಪಾನಿ, ಮತ್ತು ಪತಿವ್ರತೆ ಹೆಂಗಸು—ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಇವುಗಳಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ವಿಶ್ವಸೇದವಿಶ್ವಸ್ತೇ ಮಿತ್ರಸ್ಯಾಪಿ ನ ವಿಶ್ವಸೇತ್ । ಕದಾಚಿತ್ಕುಪಿತಂ ಮಿತ್ರಂ ಸರ್ವಂ ಗುಹ್ಯಂ ಪ್ರಕಾಶಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ನಂಬಲಾಗದವರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು, ಮಿತ್ರನನ್ನೂ ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ, ಒಮ್ಮೆ ಮಿತ್ರನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ಎಲ್ಲ ಗುಟ್ಟನ್ನೂ ಬಯಲಿಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ.

ಸರ್ವಭೂತೇಷು ವಿಶ್ವಾಸಃ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ । ಸ್ವಬಾವಮಾತ್ಮನಾ ಗೂಹೇದೇತತ್ಸಾಧೋರ್ಹಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಮೇಲೂ ದಯೆ—ಆದರೂ ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಒಳಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುವುದು ಸಜ್ಜನನ ಲಕ್ಷಣ.

ಯಸ್ಮಿನ್ಕಸ್ಮಿನ್ಕೃತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಕರ್ತಾರಮನುವರ್ತತೇ । ಸರ್ವಥಾ ವರ್ತಮಾನೋಽಪಿ ಧೈರ್ಯಬುದ್ಧಿನ್ತು ಕಾರಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಮಾಡುವವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು; ಆದರೆ ಯಾವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ವೃದ್ಧಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ನವಂ ಮದ್ಯಂ ಶುಷ್ಕಂ ಮಾಂಸಂ ತ್ರಿಮೂಲಕಮ್ । ರಾತ್ರೌ ದಧಿ ದಿವಾ ಸ್ವಪ್ನಂ ವಿದ್ವಾನ್ಷಟ್ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಮೂಸಿದ ಹೆಂಗಸು, ಹೊಸ ಮದ್ಯ, ಒಣ ಮಾಂಸ, ಮೂರು ಬಗೆಯ ಬೇರುಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಮೊಸರು, ಹಗಲು ನಿದ್ರೆ—ಇವುಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬಿಡಬೇಕು.