ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮೃತ್ತಿಕಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇಣ ಚೋದಕಾನಾಂ ಶತೇನ ಹಿ । ನ ಶುಧ್ಯತಿ ದುರಾಚಾರೋ ಭಾವೋಪಹತಚೇತನಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ, ಶತಾರು ಬಾರಿ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಶುದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯ ಹಸ್ತೌ ಚ ಪಾದೌ ಚ ಮನಶ್ಚೈವ ಸುಸಂಯತಮ್ । ವಿದ್ಯಾ ತಪಶ್ಚ ಕೀರ್ತಿಶ್ಚ ಸ ತೀರ್ಥಫಲಮಶ್ನುತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾರ ಕೈಗಳು, ಕಾಲುಗಳು, ಮನಸ್ಸು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆಯೋ, ಯಾರು ವಿದ್ಯೆ, ತಪಸ್ಸು, ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೋ, ಅವರು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ನ ಪ್ರಹೃಷ್ಯತಿ ಸಂಮಾನೈರ್ನಾವಮಾನೈಃ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ । ನ ಕ್ರುದ್ಧಃ ಪರುಷಂ ಬ್ರೂಯಾದೇತತ್ಸಾಧೋಸ್ತು ಲಕ್ಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾರು ಗೌರವ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಸಂತೋಷಪಡೋದಿಲ್ಲ, ಅವಮಾನವಾದಾಗ ಕೋಪಗೊಳ್ಳೋದಿಲ್ಲ, ಕೋಪಗೊಂಡರೂ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಮಾತಾಡೋದಿಲ್ಲ, ಅವನೇ ಸಜ್ಜನನ ಲಕ್ಷಣ.

ದರಿದ್ರಸ್ಯ ಮನುಷ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾಜ್ಞಸ್ಯ ಮಧುರಸ್ಯ ಚ । ಕಾಲೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹಿತಂ ವಾಕ್ಯಂ ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಪರಿತುಷ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಬಡವನಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಿಗೆ, ಸೌಮ್ಯನಿಗೆ ಕೂಡ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಿದರೂ, ಯಾರಿಗೂ ಅದು ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನ ಮನ್ತ್ರಬಲವೀರ್ಯೇಣ ಪ್ರಜ್ಞಯಾ ಪೌರುಷೇಣ ಚ । ಅಲಭ್ಯಂ ಲಭ್ಯತೇ ಮರ್ತ್ಯೈಸ್ತತ್ರ ಕಾ ಪರಿವೇದನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಮಂತ್ರಬಲದಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಶ್ರಮದಿಂದ, ಮನುಷ್ಯರು ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾರರು. ಹಾಗಾದರೆ ದುಃಖಪಡಲು ಏನು ಕಾರಣ?

ಅಯಾಚಿತೋ ಮಯಾ ಲಬ್ಧೋ ಪುನರ್ಮತ್ಪ್ರೇಷಣಾದ್ಗತಃ । ಯತ್ರಾಗತಸ್ತತ್ರ ಗತಸ್ತತ್ರ ಕಾ ಪರಿವೇದನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ನಾನು ಕೇಳದೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೂ, ನಾನು ಕಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಹೋದದ್ದೂ, ಎಲ್ಲವೂ ಬಂದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡಲು ಏನು ಕಾರಣ?

ಏಕವೃಕ್ಷೇ ಸದಾ ರಾತ್ರೌ ನಾನಾಪಕ್ಷಿಸಮಾಗಮಃ । ಪ್ರಭಾತೇಽನ್ಯದಿಶೋ ಯಾನ್ತಿ ಕಾ ತತ್ರ ಪರಿವೇದನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಒಂದು ಮರದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ನಾನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸೇರಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡಲು ಏನು ಕಾರಣ?

ಏಕಸಾರ್ಥಪ್ರಯಾತಾನಾ ಸರ್ವೇಷಾನ್ತತ್ರ ಗಾಮಿನಾಮ್ । ಯಸ್ತ್ವೇಕಸ್ತ್ವರಿತೋ ಯಾತಿ ಕಾ ತತ್ರ ಪರಿವೇದನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಒಂದೇ ಸಾಥಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಒಬ್ಬನು ಬೇಗನೆ ಹೊರಟುಹೋದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡಲು ಏನು ಕಾರಣ?

ಅವ್ಯಕ್ತಾದೀನಿ ಭೂತಾನಿ ವ್ಯಕ್ತಮಧ್ಯಾನಿ ಶೌನಕ । ಅವ್ಯಕ್ತನಿಧನಾನ್ಯೇನವ ಕಾ ತತ್ರ ಪರಿವೇದನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಓ ಶೌನಕ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಣದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ, ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡಲು ಏನು ಕಾರಣ?

ನಾಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲೋ ಮ್ರಿಯತೇ ವಿದ್ಧಃ ಶರಶತೈರಪಿ । ಕುಶಾಗ್ರೇಣ ತು ಸಂಸ್ಪೃಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲೋ ನ ಜೀವತಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾರ ಕಾಲ ಬಾರದಿದ್ದರೆ, ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಹೊಡೆದರೂ ಅವನು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಾಲ ಬಂದವನಿಗೆ ಹುಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವಾದರೂ ಜೀವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಲಬ್ಧವ್ಯಾನ್ಯೇವ ಲಭತೇ ಗನ್ತವ್ಯಾನ್ಯೇವ ಗಚ್ಛತಿ । ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯಾನ್ಯೇವ ಪ್ರಾಪ್ನಾತಿ ದುಃ ಖಾನಿ ಚ ಸುಖಾನಿ ಚ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾವುದು ಸಿಗಬೇಕೋ ಅದೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಹೋಗಬೇಕಾದ ಕಡೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾಗಬೇಕಾದದು ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ—ದುಃಖವಾಗಲಿ, ಸಂತೋಷವಾಗಲಿ.

ತತ್ತತ್ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ ಪುರುಷಃ ಕಿ ಪ್ರಲಾಪೈಃ ಕರಿಷ್ಯತಿ । ಆಚೋದ್ಯಮಾನಾನಿ ಯಥಾ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ಫಲಾನಿ ಚ । ಸ್ವಕಾಲಂ ನಾತಿವರ್ತನ್ತೇ ತಥಾ ಕರ್ಮ ಪುರಾಕೃತಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಪಾಲಿನದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೆಯೇ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮವೂ ತನ್ನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಶೀಲಂ ಕುಲಂ ನೈವ ನ ಚೈವ ವಿದ್ಯಾ ಜ್ಞಾನಂ ಗುಣಾ ನೈವ ನ ಬೀಜಶುದ್ಧಿಃ । ಭಾಗ್ಯಾನಿ ಪೂರ್ವಂ ತಪಸಾರ್ಜಿತಾನಿ ಕಾಲೇ ಫಲನ್ತ್ಯಸ್ಯ ಯಥೈವ ವೃಕ್ಷಾಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಶೀಲ, ಕುಲ, ವಿದ್ಯೆ, ಜ್ಞಾನ, ಗುಣಗಳು ಅಥವಾ ವಂಶದ ಶುದ್ಧಿ—ಇವುಗಳಿಂದ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಭಾಗ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ, ಮರಗಳು ಹಣ್ಣು ಕೊಡುವಂತೆ, ಸಮಯಕ್ಕೆ ಫಲಿಸುತ್ತವೆ.

ತತ್ರ ಮೃತ್ಯುರ್ಯತ್ರ ಹನ್ತಾ ತತ್ರ ಶ್ರೀರ್ಯತ್ರ ಸಮ್ಪದಃ । ತತ್ರ ತತ್ರ ಸ್ವಯಂ ಯಾತಿ ಪ್ರೇರ್ಯಮಾಣಃ ಸ್ವಕರ್ಮಭಿಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಲ್ಲಿ ಮರಣ ಬರಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಹಂತಕನು ಬರುತ್ತಾನೆ; ಯಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ಬರಬೇಕೋ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಪತ್ತು ಬರುತ್ತದೆ—ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನು ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಆ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಭೂತಪೂರ್ವಂ ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತಾರಮನುತಿಷ್ಠತಿ । ಯಥಾ ಧೇನುಸಹಸ್ರೇಷು ವತ್ಸೋ ವಿನ್ದನ್ತಿ ಮಾತರಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ, ಮಾಡುವವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಮರಿ ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ.

ಏವಂ ಪೂರ್ವಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ತಾರಮನುತಿಷ್ಠಾತಿ । ಸುಕೃತಂ ಭುಙ್ಕ್ಷ್ವ ಚಾತ್ಮೀಯಂ ಮೂಢ ಕಿಂ ಪರಿತಪ್ಯಸೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಮಾಡುವವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತವೆ. ಮೂಢನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿರುವ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಅನುಭವಿಸು; ಏಕೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತೀಯೆ?

ಯಥಾ ಪೂರ್ವಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಂ ವಾ ಯದಿ ವಾಶುಭಮ್ । ತಥಾ ಜನ್ಮಾನ್ತರೇ ತದ್ವೈ ಕರ್ತಾ ರಮನುಗಚ್ಛತಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳು ಒಳ್ಳೆಯದಾಗಿರಲಿ, ಕೆಟ್ಟದಾಗಿರಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿಯೂ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನೀಚಃ ಸರ್ಷಪಮಾತ್ರಾಣಿ ಪರಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ಪಶ್ಯತಿ । ಆತ್ಮನೋ ಬಲಿವಮಾತ್ರಾಣಿ ಪಶ್ಯನ್ನಪಿ ನ ಪಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹೀನ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಇತರರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸಸಿವೆಗಿಂತ ಸಣ್ಣದಾದರೂ ನೋಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳು ಬಿಲ್ವ ಹಣ್ಣಿನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ರಾಗದ್ವೇಷಾದಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ನ ಸುಖಂ ಕುತ್ರಚಿದ್ದ್ವಿಜ । ವಿಚಾರ್ಯ ಖಲು ಪಶ್ಯಾಮಿ ತತ್ಸುಖಂ ಯತ್ರ ನಿರ್ವೃತಿಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ರಾಗಿ, ದ್ವೇಷ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜುಡಿದವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲ, ದ್ವಿಜನೇ. ನಾನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ನೋಡಿದಾಗ, ತೃಪ್ತಿಯಿರುವಲ್ಲೇ ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷ ಇದೆ.

ಯತ್ರ ಸ್ನೇಹೋ ಭಯಂ ತತ್ರ ಸ್ನೇಹೋ ದುಃ ಖಸ್ಯ ಭಾಜನಮ್ । ಸ್ನೇಹಮೂಲಾನಿ ದುಃ ಖಾನಿ ತಸ್ಮಿಸ್ತ್ಯಕ್ತೇ ಮಹತ್ಸುಖಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಭಯವೂ ಇದೆ; ಆಸಕ್ತಿಯೇ ದುಃಖದ ಪಾತ್ರ. ದುಃಖಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ; ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಮಹಾ ಸಂತೋಷ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಶರೀರಮೇವಾಯತನಂ ದುಃ ಖಸ್ಯ ಚ ಸುಖಸ್ಯ ಚ । ಜೀವಿತಞ್ಚ ಶರೀರಞ್ಚ ಜಾತ್ಯೈವ ಸಹ ಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಈ ದೇಹವೇ ದುಃಖಕ್ಕೂ, ಸಂತೋಷಕ್ಕೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜೀವ ಮತ್ತು ದೇಹ ಎರಡೂ ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ.

ಸರ್ವಂ ಪರವಶಂ ದುಃ ಖಂ ಸರ್ವ ಮಾತ್ಮವಶಂ ಸುಖಮ್ । ಏತದ್ವಿದ್ಯಾತ್ಸಮಾಸೇನ ಲಕ್ಷಣಂ ಸುಖದುಃ ಖಯೋಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಇತರರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ದುಃಖ, ಸ್ವಂತ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ಸಂತೋಷ. ಸುಖ-ದುಃಖಗಳ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇದನ್ನೇ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಸುಖಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ದುಃ ಖಂ ದುಃ ಖಸ್ಯಾನನ್ತರಂ ಸುಖಮ್ । ಶುಖಂ ದುಃ ಖಂ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಚಕ್ರವತ್ಪರಿವರ್ತತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಸಂತೋಷದ ನಂತರ ದುಃಖ ಬರುತ್ತದೆ, ದುಃಖದ ನಂತರ ಸಂತೋಷ ಬರುತ್ತದೆ; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು ಚಕ್ರದಂತೆ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ.

ಯದ್ಗತಂ ತದತಿಕ್ರಾನ್ತಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ತಚ್ಚ ದೂರತಃ । ವರ್ತಮಾನೇನ ವರ್ತೇತ ನ ಸ ಶೋಕೇನ ಬಾಧ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹೋದದ್ದು ಹೋದಂತೆಯೇ; ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ಅದು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಬದುಕಬೇಕು, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಬಾರದು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೪ ಸೂತ ಉವಾಚ । ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಕಸ್ಯಚಿನ್ಮಿತ್ರಂ ನ ಕಶ್ಚಿತ್ಕಸ್ಯಚಿದ್ರಿಪುಃ । ಕಾರಣಾದೇವ ಜಾಯನ್ತೇ ಮಿತ್ರಾಣಿ ರಿಪವಸ್ತಥಾ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಶತ್ರುವಲ್ಲ, ಯಾರೂ ಯಾರಿಗೂ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಅಲ್ಲ; ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ವೈರಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಶೋಕತ್ರಾಣಂ ಭಯತ್ರಾಣಂ ಪ್ರೀತಿವಿಶ್ವಾಸಭಾಜನಮ್ । ಕೇನ ರತ್ನಾಂಮದಂ ಸೃಷ್ಟಂ ಮಿತ್ರಮಿತ್ಯಕ್ಷರದ್ವಯಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ದುಃಖದಿಂದ, ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವದು, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವಾಗಿರುವದು, ರತ್ನಗಳ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಕೊಡುವದು—'ಸ್ನೇಹ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳ ಪದವನ್ನು ಯಾರು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು?

ಸಕೃದುಚ್ಚರಿತಂ ಯೇನ ಹರಿರಿತ್ಯಕ್ಷರದ್ವಯಮ್ । ಬದ್ಧಃ ಪರಿಕರಸ್ತೇನ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಗಮನಂ ಪ್ರತಿ ॥ ೧,೧೧೪.

'ಹರಿ' ಎಂಬ ಎರಡು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ, ಅದು ಮೋಕ್ಷದ ಕಡೆಗೆ ಕಾಪಾಡುವ ಬಲವಾದ ರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ನ ಮಾತರಿ ನ ದಾರೇಷು ನ ಸೋದರ್ಯೇ ನ ಚಾತ್ಮಜೇ । ವಿಶ್ವಾಸಸ್ತಾದೃಶಃ ಪುಂಸಾಂ ಯಾದೃಙ್ಮಿತ್ರೇ ಸ್ವಭಾವಜೇ ॥ ೧,೧೧೪.

ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮಗನಲ್ಲಿ, ಪುರುಷನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲವೋ, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಬಂದ ಸ್ನೇಹಿತನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ನಂಬಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಯದಿಚ್ಛೇಚ್ಛಾಶ್ವತೀಂ ಪ್ರೀತಿಂ ತ್ರೀನ್ದೋಷಾನ್ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ । ದ್ಯುತಮರ್ಥಪ್ರಯೋಗಞ್ಚ ಪರೋಕ್ಷೇ ದಾರದರ್ಶನಮ್ ॥ ೧,೧೧೪.

ಯಾರಾದರೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಮೂರು ದೋಷಗಳನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು: ಜೂಜು, ಹಣ ಸಾಲಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನೋಡುವುದು.