ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಸತ್ಯೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಧರ್ಮೋ ವಿದ್ಯಾ ಯೋಗೇನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ । ಮೃಜಯಾ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ಪಾತ್ರಂ ಕುಲಂ ಶಲಿನ ರಕ್ಷ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಧರ್ಮವನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಯೋಗದಿಂದ, ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛತೆಯಿಂದ, ವಂಶವನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ವರಂ ವಿನ್ಧ್ಯಾಟವ್ಯಾಂ ನಿವಸನಮಭುಕ್ತಸ್ಯ ಮರಣಂ ವರಂ ಸರ್ಪಾಕೀರ್ಣೇ ಶಯನಮಥ ಕೂಪೇ ನಿಪತನಮ್ । ವರಂ ಭ್ರಾನ್ತಾವರ್ತೇ ಸಭಯಜಲಮಧ್ಯೇ ಪ್ರವಿಶನಂ ನ ತು ಸ್ವೀಯೇ ಪಕ್ಷೇ ಹಿ ಧನಮಣು ದೇಹೀತಿ ಕಥನಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ವಿಂಧ್ಯ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು, ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ಸಾಯುವುದು, ಹಾವುಗಳ ನಡುವೆ ಮಲಗುವುದು, ಬಾವಿಗೆ ಬೀಳುವುದು, ಭಯಾನಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹೋದರರ ಬಳಿ 'ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಧನ ಕೊಡು' ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮ.

ಭಾಗ್ಯಕ್ಷಯೇಷು ಕ್ಷೀಯನ್ತೇ ನೋಪಭೋಗೇನ ಸಮ್ಪದಃ । ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತೇ ಹಿ ಸುಕೃತೇ ನ ನಶ್ಯನ್ತಿ ಕದಾಚನ ॥ ೧,೧೧೩.

ಸಂಪತ್ತು ಉಪಭೋಗದಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅದೃಷ್ಟ ಕ್ಷಯವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯ ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶವಾಗದು.

ವಿಪ್ರಾಣಾಂ ಭೂಷಣಂ ವಿದ್ಯಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾ ಭೂಷಣಂ ನೃಪಃ । ನಭಸೋ ಭೂಷಣಂ ಚನ್ದ್ರಃ ಶೀಲಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಭೂಷಣಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ವಿದ್ಯೆಯೇ ಆಭರಣ, ಭೂಮಿಗೆ ರಾಜನೇ ಆಭರಣ, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನೇ ಆಭರಣ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶೀಲವೇ ಆಭರಣ.

ಏತೇ ತೇ ಚನ್ದ್ರತುಲ್ಯಾಃ ಕ್ಷಿತಿಪತಿತನಯಾ ಭೀಮಸೇನಾರ್ಜುನಾದ್ಯಾಃ ಶುರಾಃ ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ದಿನಕರವಪುಷಃ ಕೇಶವೇನೋಪಗೂಢಾಃ । ತೇ ವೈ ದುಷ್ಟಗ್ರಹಸ್ಥಾಃ ಕೃಪಣವಶಗತಾ ಭೈಕ್ಷ್ಯಚರ್ಯಾಂ ಪ್ರಯಾತಾಃ ಕೋ ವಾ ಕಸ್ಮಿನ್ಸಮರ್ಥೋ ಭವತಿ ವಿಧಿವಶಾದ್ಭ್ರಾಮಯೇತ್ಕರ್ಮರೇಖಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರಾಜಪುತ್ರರಾದ ಭೀಮ, ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಸತ್ಯವ್ರತರು, ಸೂರ್ಯನಂತಿರುವ ಕೃಷ್ಣನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರೂ, ದುಷ್ಟ ಗ್ರಹಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಡವರಾಗಿ, ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವವರಾದರು. ವಿಧಿಯ ಆಟದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತನಾಗಿರಬಹುದು?

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯೇನ ಕುಲಾಲವನ್ನಿಯಮಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಭಾಣ್ಡೋದರೇ ವಿಷ್ಣುರ್ಯೇನ ದಶಾವತಾರಗಹನೇ ಕ್ಷಿಪ್ತೋ ಮಹಾಸಙ್ಕಟೇ । ರುದ್ರೋಯೇನ ಕಪಾಲಪಾಣಿಪುಟಕೇ ಭಿಕ್ಷಾಟನಂ ಕಾರಿತಃ ಸೂರ್ಯೋ ಭ್ರಾಮ್ಯತಿ ನಿತ್ಯಮೇವ ಗಗನೇ ತರಮೈ ನಮಃ ಕರ್ಣಣೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾರಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುಂಭಕಾರನಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ವಿಶ್ವದ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ; ಯಾರಿಂದ ವಿಷ್ಣುನು ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದನು; ಯಾರಿಂದ ರುದ್ರನು ಕಪಾಲ ಹಿಡಿದು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಬೇಕಾಯಿತು; ಯಾರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾನೆ—ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ದಾತಾ ಬಲಿರ್ಯಾಚಕಕೋ ಮುರಾರಿರ್ದಾನಂ ಮಹೀ ವಿಪ್ರಮುಖಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ । ದತ್ತ್ವಾ ಫಲಂ ಬನ್ಧನಮೇವ ಲಬ್ಧಂ ನಮೋಽಸ್ತು ತೇ ದೈವ ಯಥೇಷ್ಟಕಾರಿಣೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಬಲಿಯು ದಾನಿ, ಮುರಾರಿಯು ಭಿಕ್ಷುಕ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮುಂದೆ ದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕೊಟ್ಟ ಫಲವಾಗಿ ಬಂಧನವೇ ದೊರಕಿತು. ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವ ವಿಧಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ.

ಮಾತಾ ಯದಿ ಭವೇಲ್ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಪಿತಾ ಸಾಕ್ಷಾಜ್ಜನಾರ್ದನಃ । ಕುಬುದ್ಧೌ ಪ್ರತಿಪತ್ತಿಶ್ಚೈತ್ತಸ್ಮಿನ್ದಣ್ಡಃ ಪತೇತ್ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ತಾಯಿಯಾಗಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ತಂದೆಯಾಗಲಿ ಜನಾರ್ದನನೇ ಆದರೂ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಶಿಕ್ಷೆ ತಪ್ಪದು.

ಯೇನಯೇನ ಯಥಾ ಯದ್ವತ್ಪುರಾ ಕರ್ಮ ಸುನಿಶ್ಚಿತಮ್ । ತತ್ತದೇವಾನ್ತರಾ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಸ್ವಯಮಾಹಿತಮಾತ್ಮನಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದನೋ, ಅದನ್ನು ಅವನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಆತ್ಮನಾ ವಿಹಿತಂ ದುಃ ಖಮಾತ್ಮನಾ ವಿಹಿತಂ ಸಖಮ್ । ಗರ್ಭಶಯ್ಯಾಮುಪಾದಾಯ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ವೈ ಪೌರ್ವದೈಹಿಕಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ತನ್ನಿಂದಲೇ ದುಃಖವೂ, ತನ್ನಿಂದಲೇ ಸ್ನೇಹವೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ನ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷೇ ನ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ನ ಪರ್ವತಾನಾಂ ವಿವರಪ್ರವೇಶೇ । ನ ಮಾತೃಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪ್ರಧೃತಸ್ತಥಾಙ್ಕೇ ತ್ಯಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮಃ ಕರ್ಮ ಕೃತಂ ನರೋ ಹಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿರಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗಿರಲಿ, ತಾಯಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮಡಿಲಲ್ಲಿರಲಿ—ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಮಾನವನಿಗೆ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಫಲವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ದುಗಸ್ತ್ರಿಕೂಟಃ ಪರಿಖಾ ಸಮುದ್ರೋ ರಕ್ಷಾಂಸಿ ಯೋಧಾಃ ಪರಮಾ ಚ ವೃತ್ತಿಃ । ಶಾಸ್ತ್ರಞ್ಚ ವೈ ತೂಶನಸಾ ಪ್ರದಿಷ್ಟಂ ಸ ರಾವಣಃ ಕಾಲವಶಾದ್ವಿನಷ್ಟಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಮೂರು ಶಿಖರಗಳ ಕೋಟೆ, ಅಳಿವು, ಸಮುದ್ರ, ರಕ್ಷಕರು, ಯೋಧರು, ದೊಡ್ಡ ಸಂಪತ್ತು, ಉಶನಾಸನು ಬೋಧಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರ—ಇವೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಕಾಲಬಲದಿಂದ ರಾವಣನೂ ನಾಶವಾಯಿತು.

ಯಸ್ಮಿನ್ವಯಸಿ ಯತ್ಕಾಲೇ ಯದ್ದಿವಾ ಯಚ್ಚ ವಾ ನಿಶಿ । ಯನ್ಮುಹೂರ್ತೇ ಕ್ಷಣೇ ವಾಪಿ ತತ್ತಥಾ ನ ತದನ್ಯಥಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಗಲಿರಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಇರಲಿ, ಯಾವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಗಬೇಕೋ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಚಾನ್ತರಿಕ್ಷೇ ವಾ ಪ್ರವಿಶನ್ತಿ ಮಹೀತಲೇ । ಧಾರಯನ್ತಿ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾ ನಾದತ್ತಮುಪಲಭ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರಲಿ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕನ್ನೂ ಹಿಡಿದಿರಲಿ—ಯಾವುದು ನಮ್ಮದಾಗಿಲ್ಲವೋ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಪುರಾಧೀತಾ ಚ ಯಾ ವಿದ್ಯಾ ಪುರಾ ದತ್ತಞ್ಚ ಯದ್ಧನಮ್ । ಪುರಾ ಕೃತಾನಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಹ್ಯಗ್ರೇ ಧಾವನ್ತಿ ಧಾವತಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಹಿಂದೆ ಕಲಿತ ವಿದ್ಯೆ, ಹಿಂದೆ ಕೊಟ್ಟ ಹಣ, ಹಿಂದೆ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮುಂದೆ ಓಡುತ್ತಿರುವವನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಕರ್ಮಾಣ್ಯತ್ರ ಪ್ರಧಾನಾನಿ ಸಮ್ಯಗೃಕ್ಷೇ ಶುಭಗ್ರಹೇ । ವಸಿಷ್ಠಕೃತಲಗ್ನಾಪಿ ಜಾನಕೀ ದುಃ ಖಭಾಜನಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಇಲ್ಲಿ ಕರ್ಮವೇ ಮುಖ್ಯ, ಶುಭ ಸಮಯದಲ್ಲಿರಲಿ, ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿರಲಿ; ವಸಿಷ್ಠನು ಲಗ್ನ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದರೂ ಜಾನಕಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.

ಸ್ಥೂಲಜಙ್ಘೋ ಯದಾ ರಾಮಃ ಶಬ್ದಗಾಮೀ ಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ । ಘನಕೇಶೀ ಯದಾ ಸೀತಾ ತ್ರಯಸ್ತೇ ದುಃ ಖಭಾಜನಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ರಾಮನಿಗೆ ದಪ್ಪ ಕಾಲುಗಳು ಇದ್ದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಾಗ, ಸೀತೆಗೆ ದಟ್ಟ ಕೂದಲು ಇದ್ದಾಗ—ಈ ಮೂವರಿಗೂ ದುಃಖವೇ ಭಾಗ್ಯವಾಯಿತು.

ನ ಪಿತುಃ ಕರ್ಮಣಾ ಪುತ್ರಃ ಪಿತಾ ವಾ ಪುತ್ರಕರ್ಮಣಾ । ಸ್ವಯಂ ಕೃತೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸ್ವಯಂ ಬದ್ಧಾಃ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ತಂದೆಯ ಕರ್ಮದಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲ, ಮಗನ ಕರ್ಮದಿಂದ ತಂದೆಗೆ ಫಲವಿಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಕರ್ಮಜನ್ಯಶರೀರೇಷು ರೋಗಾಃ ಶರೀರಮಾನಸಾಃ । ಶರಾ ಇವ ಪತನ್ತೀಹ ವಿಮುಕ್ತಾ ದೃಢಧನ್ವಿಭಿಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು ಬಲವಾದ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ಬಾಣಗಳಂತೆ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತವೆ.

ಅನ್ಯಥಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಾರ್ಭಿಣ್ಯಾ ಧಿಯಾ ಧೀರೋರ್ಽಥಮೀಹತೇ । ಸ್ವಾಮಿವತ್ಪ್ರಾಕ್ಕೃತಂ ಕರ್ಮ ವಿದಧಾತಿ ತದನ್ಯಥಾ ॥ ೧,೧೧೩.

ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಕೂಡ ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಸ್ವಾಮಿಯಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಬಾಲೋ ಯುವಾ ಚ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ಯಃ ಕರೋತಿ ಶುಭಾಶುಭಮ್ । ತಸ್ಯಾನ್ತಸ್ಯಾಮವಸ್ಥಾಯಾಂ ಭುಙ್ಕ್ತೇ ಜನ್ಮನಿಜನ್ಮನಿ ॥ ೧,೧೧೩.

ಮಗನಾಗಿರಲಿ, ಯುವಕನಾಗಿರಲಿ, ವೃದ್ಧನಾಗಿರಲಿ—ಯಾರು ಶುಭ ಅಥವಾ ಅಶುಭ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು.

ಅನೀಕ್ಷಮಾಣೋಽಪಿ ನರೋ ವಿದೇಶಸ್ಥೋಽಪಿ ಮಾನವಃ । ಸ್ವಕರ್ಮಪಾತವಾತೇನ ನೀಯತೇ ಯತ್ರ ತತ್ಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ಪರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನೂ ತನ್ನ ಕರ್ಮದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಅದರ ಫಲ ಇರುವ ಕಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಪ್ತವ್ಯಮರ್ಥಂ ಲಭತೇ ಮನುಷ್ಯೋ ದೇವೋಽಪಿ ತಂ ವಾರಯಿತುಂ ನ ಶಕ್ತಃ । ಅತೋ ನ ಶೋಚಾಮಿ ನ ವಿಸ್ಮಯೋ ಮೇ ಲಲಾಟಲೇಖಾ ನ ಪುನಃ ಪ್ರಯಾತಿ (ಯದಸ್ಮದೀಯಂ ನ ತು ತತ್ಪರೇಷಾಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಯಾವುದು ನಮ್ಮ ಪಾಲಾಗಬೇಕೋ ಅದನ್ನು ಮಾನವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ದೇವರು ಕೂಡ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ದುಃಖವಿಲ್ಲ, ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ; ಭಾಲದ ರೇಖೆ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ (ನಮ್ಮದಾದುದು ಬೇರೆ ಯಾರದೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ).

ಸರ್ಪಃ ಕೂಪೇ ಗಜಃ ಸ್ಕನ್ಧೇ ಬಿಲ ಆಖುಶ್ಚ ಧಾವತಿ । ನರಃ ಶೀಘ್ರತರಾದೇವ ಕರ್ಮಣಃ ಕಃ ಪಲಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೩.

ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಹಾವು ಇರಲಿ, ಆನೆಯು ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಇರಲಿ, ಎಲಿಯು ಬಿಲದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರಲಿ—ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು?

ನಾಲ್ಪಾ ಭವತಿ ಸದ್ವಿದ್ಯಾ ದೀಯಮಾನಾಪಿ ವರ್ಧತೇ । ಕೂಪಸ್ಥಮಿವ ಪಾನೀಯಂ ಭವತ್ಯೇವ ಬಹೂದಕಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಸರಿ, ಸತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಟ್ಟರೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ಬಾವಿಯ ನೀರಿನಂತೆ ಅದು ಬಹಳವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೇರ್ಽಥಾ ಧರ್ಮೇಣ ತೇ ಸತ್ಯಾ ಯೇಽಧರ್ಮೇಣ ಗತಾಃ ಶ್ರಿಯಃ । ಧರ್ಮಾರ್ಥೋ ಚ ಮಹಾಂಲ್ಲೋಕೇ ತತ್ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಹ್ಯರ್ಥಕಾರಣಾತ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಸಂಪತ್ತು ನಿಜವಾದದು; ಅಧರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ಐಶ್ವರ್ಯ ನಿಜವಲ್ಲ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಎರಡೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳವು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಅನ್ನಾರ್ಥೋ ಯಾನಿ ದುಃ ಖಾನಿ ಕರೋತಿ ಕೃಪಣೋ ಜನಃ । ತಾನ್ಯೇವ ಯದಿ ಧರ್ಮಾರ್ಥೋ ನ ಭೂಯಃ ಕ್ಲೇಶಭಾಜನಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ದೀನನು ಅನುಭವಿಸುವ ದುಃಖಗಳು, ಅವುಗಳನ್ನು ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕಷ್ಟವನ್ನೇ ತರುವುದಿಲ್ಲ.

ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಶೌಚಾನಾಮನ್ನಶೌಚಂ ವಿಶಿಷ್ಯತೇ । ಯೋಽನ್ನಾರ್ಥೈಃ ಶುಚಿಃ ಶೌಚಾನ್ನ ಮೃದಾ ವಾರಿಣಾ ಶುಚಿಃ ॥ ೧,೧೧೩.

ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಶುದ್ಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನ್ನದ ಶುದ್ಧಿಯೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಅನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಶುದ್ಧನಾದವನೇ ನಿಜವಾಗಿ ಶುದ್ಧನು; ಕೇವಲ ಮಣ್ಣು ಅಥವಾ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧನಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸತ್ಯಂ ಶೌಚಂ ಮನಃ ಶೌಚಂ ಶೌಚಮಿನ್ದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ । ಸರ್ವಭೂತೇ ದಯಾ ಶೌಚಂ ಜಲಶೌಚಞ್ಚ ಪಞ್ಚಮಮ್ ॥ ೧,೧೧೩.

ಸತ್ಯವಾಡುವುದು ಶುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗಿರುವುದು ಶುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಶುದ್ಧಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಇಡುವುದು ಶುದ್ಧಿ, ನೀರಿನ ಶುದ್ಧಿಯೂ ಐದನೇದು.