ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಚಾಪಲಾದ್ವಾರಯೇದ್ದೃಷ್ಟಿಂ ಮಿಥ್ಯಾವಾಕ್ಯಞ್ಚ ವಾರಯೇತ್ । ಮಾನವೇ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೇ ಚೈವ ಭೃತ್ಯವರ್ಗೇ ಸದೈವ ಹಿ ॥ ೧,೧೧೧.

ನೋಡುವುದನ್ನು ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ತಡೆಯಬೇಕು, ಸುಳ್ಳು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರುಷರು, ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಜವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಬೇಕು.

ಲೀಲಾಂ ಕರೋತಿ ಯೋ ರಾಜಾ ಭೃತ್ಯಸ್ವಜನಗರ್ವಿತಃ । ಶಾಸನೇ ಸರ್ವದಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಿಪುಭಿಃ ಪರಿಭೂಯತೇ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾವ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸೋಲಲ್ಪಡುವನು.

ಹುಙ್ಕಾರೇ ಭೃಕುಟೀಂ ನೈವ ಸದಾ ಕುರ್ವೀತ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ವಿನಾ ದೋಷೇಣ ಯೋ ಭೃತ್ಯಾನ್ರಾಜಾಧಮಣ ಶಾಸ್ತಿ ಚ । ಲೀಲಾಸುಖಾನಿ ಭೋಗ್ಯಾನಿ ತ್ಯಜೇದಿಹ ಮಹೀಪತಿಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ರಾಜನು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪ ತೋರಬಾರದು, ಭ್ರೂಭಂಗ ಮಾಡಬಾರದು. ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು ಕೆಟ್ಟ ರಾಜನು. ಆಡುವ ಸಂತೋಷದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಸುಖಪ್ರವೃತ್ತೈಃ ಸಾಧ್ಯನ್ತೈ ಶತ್ರವೋ ವಿಗ್ರಹೇ ಸ್ಥಿತೈಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು.

ಉದ್ಯೋಗಃ ಸಾಹಸಂಧೈರ್ಯಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಶಕ್ತಿಃ ಪರಾಕ್ರಮಃ । ಷಡ್ವಿಧೋ ಯಸ್ಯ ಉತ್ಸಾಹಸ್ತಸ್ಯ ದೇವೋಽಪಿ ಶಙ್ಕತೇ ॥ ೧,೧೧೧.

ಉದ್ಯಮ, ಧೈರ್ಯ, ಧೈರ್ಯಶಕ್ತಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಶಕ್ತಿ, ಪರಾಕ್ರಮ—ಈ ಆರು ವಿಧದ ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಭಯಪಡುವರು.

ಉದ್ಯೋಗೇನ ಕೃತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಸಿದ್ಧರ್ಯಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ದೈವಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಹಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪೌರುಷಂ ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೧.

ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ವಿಧಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೂ ಮಾನವನ ಶ್ರಮ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೨ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಭೃತ್ಯಾ ಬಹುವಿಧಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಮಾಃ । ನಿಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ಯಥಾರ್ಹೇಷು ತ್ರಿವಿಧೇಷ್ವೇವ ಕರ್ಮಸು ॥ ೧,೧೧೨.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಸೇವಕರು ಹಲವಾರು ವಿಧ. ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು. ಇವರನ್ನು ಅವರ ಅರ್ಹತೆಯಂತೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ಭೃತ್ಯೇ ಪರಿಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಸ್ಯಯಸ್ಯ ಹಿ ಯೋ ಗುಣಃ । ತಮಿಮಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯೇ ಯಥಾಕಥಿತಂ ಕಿಲ ॥ ೧,೧೧೨.

ಸೇವಕರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯಥಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಕನಕಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯತೇ ನಿಘರ್ಷಣಚ್ಛೇದನತಾಪತಾಡನೈಃ । ತಥಾ ಚತುರ್ಭಿರ್ಭೃತಕಂ ಪರೀಕ್ಷಯೇದ್ವತೇನ ಶೀಲೇನ ಕಲೇನ ಕರ್ಮಣಾ ॥ ೧,೧೧೨.

ಹೆಬ್ಬೆರಳು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದು—ಈ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, ಸೇವಕರನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ವಭಾವ, ನೀತಿ, ಸಮಯ, ಕೆಲಸದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಕುಲಶೀಲಗುಣೋಪೇತಃ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣಃ । ರೂಪವಾನ್ಸುಪ್ರಸನ್ನಶ್ಚ ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಉತ್ತಮ ಕುಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ, ಸುಂದರತೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವನು ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ್ಯರೂಪಪರೀಕ್ಷಾಕೃದ್ಭವೇ ದ್ರತ್ನಪರೀಕ್ಷಕಃ । ಬಲಾಬಲಪರಿಜ್ಞಾತಾ ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದವನು ರತ್ನಪರೀಕ್ಷಕನು. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವನು ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಇಙ್ಗಿತಾಕಾರತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಬಲವಾನ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಅಪ್ರಮಾದೀ ಪ್ರಮಾಥೀ ಚ ಪ್ರತೀಹಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಇಂಗಿತ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನು, ಬಲಶಾಲಿ, ಸುಂದರ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವನು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಶೀಲನಾದವನು ದ್ವಾರಪಾಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಮೇಧಾವೀ ವಾಕ್ಪಟುಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಸತ್ಯವಾದೀ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಸಮಾಲೋಕೀ ಹ್ಯೇಷ ಸಾಧುಃ ಸ ಲೇಖಕಃ ॥ ೧,೧೧೨.

ಮೇಧಾವಿ, ಸುಭಾಷಣ, ಜ್ಞಾನಿ, ಸತ್ಯವಂತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು—ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಲೆಕ್ಕಿಗನು.

ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ಮತಿಮಾಂಶ್ಚೈವ ಪರಚಿತ್ತೋಪಲಕ್ಷಕಃ । ಕ್ರೂರೋ ಯಥೋಕ್ತವಾದೀ ಚ ಏಷ ದೂತೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ವಿವೇಕಶೀಲನು, ಇತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಕಠಿಣನು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾತನಾಡುವವನು—ಇಂತಹವನು ದೂತನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸಮಸ್ತಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಪಣ್ಡಿತೋಽಥ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಶೌರ್ಯವೀರ್ಯಗುಣೋಪೇತೋ ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶೌರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು—ಅವನು ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹೋ ದಕ್ಷಃ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಸತ್ಯವಾಚಕಃ । ಶುಚಿಶ್ಚ ಕಠಿನಶ್ಚೈವ ಸೂಪಕಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾತನಿಂದ ಕಲಿತ ಕುಶಲತೆ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುವವನು, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನು ಮತ್ತು ಕಠಿಣನು—ಇಂತಹವನು ಅಡುಗೆಗಾರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಆಯುರ್ವೇದಕೃತಾಭ್ಯಾಸಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಆಯುಃ ಶೀಲಗುಣೋಪೇತೋ ವೈದ್ಯ ಏವ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಯವನಾಗಿರುವವನು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು—ಅವನು ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವೇದವೇದಾಙ್ಗತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಜಪಹಮಪರಾಯಣಃ । ಆಶೀರ್ವಾದಪರೋ ನಿತ್ಯಮೇಷ ರಾಜಪುರೋಹಿತ ॥ ೧,೧೧೨.

ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಜಪ ಮತ್ತು ಹವನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವನು, ಸದಾ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುವವನಾಗಿರುವವನು—ಅವನು ರಾಜಪುರೋಹಿತನು.

ಲೇಖಕಃ ಪಾಠಕಶ್ಚೈವ ಗಣಕಃ ಪ್ರತಿರೋಧಕಃ । ಆಲಸ್ಯಯುಕ್ತಶ್ಚೈದ್ರಾಜಾ ಕರ್ಮ ಸಂವರ್ಜಯೇತ್ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೨.

ಲೇಖಕರು, ಓದುಗರು, ಲೆಕ್ಕಗಾರರು, ವಿರೋಧಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನ ಹೊಂದಿರುವವರು—ಇಂತಹ ಭೃತ್ಯರನ್ನು ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ದ್ವಿಜಿಹ್ವಮುದ್ವೇಗಕರಂ ಕ್ರೂರಮೇಕಾನ್ತದಾರುಣಮ್ । ಖಲಸ್ಯಾಹೇಶ್ಚ ವದನಮಪಕಾರಾಯ ಕೇವಲಮ್ ॥ ೧,೧೧೨.

ದ್ವಿಮುಖಿ, ಕಲಹ ಉಂಟುಮಾಡುವ, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಕಠಿಣ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾತು ನಿರಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನೇ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ದುರ್ಜನಃ ಪರಿಹರ್ತವ್ಯೋ ವಿದ್ಯಯಾಲಙ್ಕೃತೋಽಪಿಸನ್ । ಮಣಿನಾ ಭೂಷಿತಃ ಸರ್ಪಃ ಕಿಮಸೌ ನ ಭಯಙ್ಕರಃ ॥ ೧,೧೧೨.

ದುರ್ಜನನನ್ನು, ಅವನು ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿತನಾದರೂ ಸಹ, ದೂರವಿಡಬೇಕು; ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಹಾವು ಭಯಂಕರವಲ್ಲವೇ?

ಅಕಾರಣವಿಷ್ಕೃತಕೋಪಧಾರಿಣಃ ಖಲಾದ್ಭಯಂ ಕಸ್ಯ ನ ನಾಮ ಜಾಯತೇ । ವಿಷಂ ಮಹಾಹೇರ್ವಿಷಮಸ್ಯ ದುರ್ವಚಃ ಸದುಃ ಸಹಂ ಸನ್ನಿಪತೇತ್ಸದಾ ಮುಖೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಕೋಪಗೊಂಡ ದುರ್ಜನನಿಗೆ ಯಾರು ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ? ದೊಡ್ಡ ಹಾವಿನ ವಿಷ ಮತ್ತು ಅವನ ಕಠಿಣ ಮಾತುಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ತುಲ್ಯಾರ್ಥಂ ತುಲ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ಮರ್ಮಜ್ಞಂ ವ್ಯವಸಾಯಿನಮ್ । ಅರ್ಧರಾಜ್ಯಹರಂ ಭೃತ್ಯಂ ಯೋ ಹನ್ಯಾತ್ಸ ನ ಹನ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಧನ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ರಹಸ್ಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾನನಾದ, ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಭೃತ್ಯನನ್ನು ಕೊಂದವನು ತಾನೂ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಶೂರತ್ವಯುಕ್ತಾ ಮೃದುಮನ್ದವಾಕ್ಯಾ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಾಃ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಾಶ್ಚ । ಪ್ರಾಗೇವ ಪಶ್ಚಾದ್ವಿಪರೀ ತರುಪಾ ಯೇ ತೇ ತು ಭೃತ್ಯಾ ನ ಹಿತಾ ಭವನ್ತಿ ॥ ೧,೧೧೨.

ಶೂರತೆ ಇರುವವರು, ಮೃದುವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವವರು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವರು, ನಿಜವಾದ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳಾದರೂ, ಮೊದಲು ಒಂದು ರೀತಿಯಾಗಿ ನಂತರ ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಉಪಯುಕ್ತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ನಿರಾಲಸ್ಯಾಃ ಸುಸನ್ತುಷ್ಟಾಃ ಪ್ರತಿಬೋಧಕಾಃ । ಸುಖದುಃ ಖಸಮಾ ಧೀರಾ ಭೃತ್ಯಾ ಲೋಕೇಷು ದುರ್ಲಭಾಃ ॥ ೧,೧೧೨.

ಆಲಸ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ತೃಪ್ತರಾಗಿರುವವರು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವರು, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಭಾವದಿಂದಿರುವ ಧೀರ ಭೃತ್ಯರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪ.

ಕ್ಷಾನ್ತಿಸ್ತಯವಿಹೀನಶ್ಚ ಕ್ರೂರಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ನಿನ್ದಕಃ । ದಾಮ್ಭಿಕಃ ಕಪಟೀ ಚೈವ ಶಠಶ್ಚ ಸ್ಪೃಹಯಾನ್ವಿತಃ । ಅಶಕ್ತೋ ಭಯಭೀತಶ್ಚ ರಾಜ್ಞಾ ತ್ಯಕ್ತವ್ಯ ಏವ ಸಃ ॥ ೧,೧೧೨.

ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಲಜ್ಜೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಕ್ರೂರ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ನಿಂದಕನು, ದಂಭಿ, ಕಪಟ, ಶಠ ಮತ್ತು ಆಸೆಪಡುವವನು, ಅಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಭಯಪಡುವವನು—ಅವನನ್ನು ರಾಜನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಸುಸನ್ಧಾನಾನಿ ಚಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ । ದುರ್ಗೇ ಪ್ರವೇಶಿತವ್ಯಾನಿ ತತಃ ಶತ್ರುಂ ನಿಪಾತಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೨.

ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಬೇಕು.

ಷಣ್ಮಾಸಮಥ ವರ್ಷಂ ವಾ ಸನ್ಧಿಂ ಕುರ್ಯಾನ್ನರಾಧಿಪಃ । ಪಶ್ಯನ್ಸಞ್ಚಿತಮಾತ್ಮಾನಂ ಪುನಃ ಶತ್ರುಂ ನಿಪಾತಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೨.

ಆರು ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ರಾಜನು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಬೇಕು, ತನ್ನನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಬೇಕು.

ಮೂರ್ಖಾನ್ನಿಯೋಜಯೇದ್ಯಸ್ತು ತ್ರಯೋಽಪ್ಯೇತೇ ಮಹೀಪತೇಃ । ಅಯಶಶ್ಚಾರ್ಥನಾಶಶ್ಚ ನರಕೇ ಚೈವ ಪಾತನಮ್ ॥ ೧,೧೧೨.

ಮೂರ್ಖರನ್ನು ರಾಜನಿಗಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದವನು ಯಾವ ಮೂವರನ್ನಾದರೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅವನಿಗೆ ಅಪಕೀರ್ತಿ, ಧನ ನಾಶ ಮತ್ತು ನರಕಪಾತವಾಗುತ್ತದೆ.