ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತ್ಯಜನ್ತಿ ಮಿತ್ರಾಣಿ ಧನೈರ್ವಿಹೀನಂ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ದಾರಾಶ್ಚ ಸುಹೃಜ್ಜನಾಶ್ಚ । ತೇ ಚಾರ್ಥವನ್ತಂ ಪುನರಾಶ್ರಯನ್ತಿ ಹ್ಯರ್ಥೋ ಹಿ ಲೋಕೇ ಪುರುಷಸ್ಯ ಬನ್ಧುಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ಧನವಿಲ್ಲದವನನ್ನು ಸ್ನೇಹಿತರು, ಮಕ್ಕಳು, ಪತ್ನಿ, ಬಂಧುಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಧನವಂತನಾದಾಗ ಮತ್ತೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಧನವೇ ಮಾನವನ ನಿಜವಾದ ಬಂಧು.

ಅನ್ಧಾ ಹಿ ರಾಜಾ ಭವತಿ ಯಸ್ತು ಸಾಸ್ತ್ರವಿವರ್ಜಿತಃ । ಅನ್ಧಃ ಪಶ್ಯತಿ ಚಾರೇಣ ಶಾಸ್ತ್ರಹೀನೋ ನ ಪಶ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾರು ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಯದ ರಾಜನೋ ಅವನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಕುರುಡು. ಕುರುಡನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಿಂದ ನೋಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಶಾಸ್ತ್ರವಿಲ್ಲದವನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಲಾರನು.

ಯಸ್ಯ ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಭೃತ್ಯಾಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರಿಣಶ್ಚ ಪುರೋಹಿತಾಃ । ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಸುಪ್ತಾನಿ ತಸ್ಯ ರಾಜ್ಯಂ ಚಿರಂ ನ ಹಿ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾರ ಮಗಗಳು, ಸೇವಕರು, ಸಚಿವರು, ಪುರೋಹಿತರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿವೆಯೋ, ಅವನ ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯದು.

ಯೇನಾರ್ಜಿತಾಸ್ತ್ರಯೋಽಪ್ಯೋಽಪ್ಯೇತೇ ಪುತ್ರಾ ಭೃತ್ಯಾಶ್ಚ ಬಾನ್ಧವಾಃ । ಜಿತಾ ತೇನ ಸಮಂ ಭೂಪೈಶ್ಚತುರಬ್ಧಿರ್ವಸುನ್ಧರಾ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾರು ಮಗ, ಸೇವಕ, ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ಇತರ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಯುಗಗಳ ಕಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಆಳುತ್ತಾನೆ.

ಲಙ್ಘಯೇಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಯುಕ್ತಾನಿ ಹೇತುಯುಕ್ತಾನಿ ಯಾನಿ ಚ । ಸಹಿ ನಶ್ಯತಿ ವೈ ರಾಜಾ ಇಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ಚ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾರು ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಯುಕ್ತಿಯನ್ನು ಲಂಗನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮನಸ್ತಾಪಂ ನ ಕುರ್ವೀತ ಆಪದಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ಸಮಬುದ್ಧಿಃ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸನ್ನಾತ್ಮಾ ಸುಖದುಃಖೇ ಸಮೋ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೧೧.

ರಾಜನು ಸಂಕಟ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದುಃಖ ಪಡಬಾರದು. ಆತನು ಸಮಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಶಾಂತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿಯೂ ದುಃಖದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇರಬೇಕು.

ಧೀರಾಃ ಕಷ್ಟಮನುಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ಭವನ್ತಿ ವಿಷಾದಿನಃ । ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವದನಂ ರಾಹೋಃ ಕಿಂ ನೋದತಿ ಪುನಃ ಶಶೀ ॥ ೧,೧೧೧.

ಧೈರ್ಯವಂತರು ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂದ್ರನು ರಾಹುವಿನ ಬಾಯಿಗೆ ಹೋದರೂ, ಮತ್ತೆ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ ಅಲ್ಲವೇ?

ಧಿಗ್ಧಿಕ್ಶರೀರಸುಖಲಾಲಿತಮಾನವೇಷು ಮಾ ಖೇದಯೇದ್ಧನಕೃಶಂ ಹಿ ಶರೀರಮೇವ । ಸದ್ದಾರಕಾ ಹ್ಯಧನಪಾಣ್ಡುಸುತಾಃ ಶ್ರುತಾ ಹಿ ದುಃಖಂ ವಿಹಾಯ ಪುನರೇವ ಸುಖಂ ಪ್ರಪನ್ನಾಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ಕೆಲವರು ದೇಹದ ಸೌಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿಂದನೆ. ಧನ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದುಃಖಪಡಬಾರದು, ಏಕೆಂದರೆ ದೇಹವೇ ದುರ್ಬಲ. ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆದವರು ಎಂಬುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೊತ್ತು.

ಗನ್ಧರ್ವವಿದ್ಯಾಮಾಲೋಕ್ಯ ವಾದ್ಯಂ ಚ ಗಣಿಕಾಗಣಾನ್ । ಧನುರ್ವೇದಾರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ಲೋಕೇ ರಕ್ಷೇಚ್ಚ ಭೂಪತಿಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ಗಂಧರ್ವಕಲೆಯನ್ನು, ಸಂಗೀತವನ್ನು, ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯರನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಧನುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಕಾರ್ಯದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಕಾರಣೇನ ವಿನಾ ಭೃತ್ಯೇ ಯಸ್ತು ಕುಪ್ಯತಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ಸ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ವಿಷೋನ್ಮಾದಂ ಕೃಷ್ಣಸರ್ಪವಿಸರ್ಜಿತಮ್ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾವ ರಾಜನು ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಕರ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಕಪ್ಪು ಹಾವಿನ ವಿಷದ ಹುಚ್ಚನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಚಾಪಲಾದ್ವಾರಯೇದ್ದೃಷ್ಟಿಂ ಮಿಥ್ಯಾವಾಕ್ಯಞ್ಚ ವಾರಯೇತ್ । ಮಾನವೇ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೇ ಚೈವ ಭೃತ್ಯವರ್ಗೇ ಸದೈವ ಹಿ ॥ ೧,೧೧೧.

ನೋಡುವುದನ್ನು ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದ ತಡೆಯಬೇಕು, ಸುಳ್ಳು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಬಾರದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರುಷರು, ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಸೇವಕರಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಜವಾದ ಮಾತು ಹೇಳಬೇಕು.

ಲೀಲಾಂ ಕರೋತಿ ಯೋ ರಾಜಾ ಭೃತ್ಯಸ್ವಜನಗರ್ವಿತಃ । ಶಾಸನೇ ಸರ್ವದಾ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ರಿಪುಭಿಃ ಪರಿಭೂಯತೇ ॥ ೧,೧೧೧.

ಯಾವ ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸೋಲಲ್ಪಡುವನು.

ಹುಙ್ಕಾರೇ ಭೃಕುಟೀಂ ನೈವ ಸದಾ ಕುರ್ವೀತ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ವಿನಾ ದೋಷೇಣ ಯೋ ಭೃತ್ಯಾನ್ರಾಜಾಧಮಣ ಶಾಸ್ತಿ ಚ । ಲೀಲಾಸುಖಾನಿ ಭೋಗ್ಯಾನಿ ತ್ಯಜೇದಿಹ ಮಹೀಪತಿಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ರಾಜನು ಕೇವಲ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೋಪ ತೋರಬಾರದು, ಭ್ರೂಭಂಗ ಮಾಡಬಾರದು. ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಸೇವಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು ಕೆಟ್ಟ ರಾಜನು. ಆಡುವ ಸಂತೋಷದ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಾಜನು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಸುಖಪ್ರವೃತ್ತೈಃ ಸಾಧ್ಯನ್ತೈ ಶತ್ರವೋ ವಿಗ್ರಹೇ ಸ್ಥಿತೈಃ ॥ ೧,೧೧೧.

ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕು.

ಉದ್ಯೋಗಃ ಸಾಹಸಂಧೈರ್ಯಂ ಬುದ್ಧಿಃ ಶಕ್ತಿಃ ಪರಾಕ್ರಮಃ । ಷಡ್ವಿಧೋ ಯಸ್ಯ ಉತ್ಸಾಹಸ್ತಸ್ಯ ದೇವೋಽಪಿ ಶಙ್ಕತೇ ॥ ೧,೧೧೧.

ಉದ್ಯಮ, ಧೈರ್ಯ, ಧೈರ್ಯಶಕ್ತಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಶಕ್ತಿ, ಪರಾಕ್ರಮ—ಈ ಆರು ವಿಧದ ಉತ್ಸಾಹವಿರುವವನನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಭಯಪಡುವರು.

ಉದ್ಯೋಗೇನ ಕೃತೇ ಕಾರ್ಯೇ ಸಿದ್ಧರ್ಯಸ್ಯ ನ ವಿದ್ಯತೇ । ದೈವಂ ತಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಂ ಹಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಪೌರುಷಂ ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೧.

ಉದ್ಯಮದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ವಿಧಿಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಆದರೂ ಮಾನವನ ಶ್ರಮ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೨ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಭೃತ್ಯಾ ಬಹುವಿಧಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಉತ್ತಮಾಧಮಮಧ್ಯಮಾಃ । ನಿಯೋಕ್ತವ್ಯಾ ಯಥಾರ್ಹೇಷು ತ್ರಿವಿಧೇಷ್ವೇವ ಕರ್ಮಸು ॥ ೧,೧೧೨.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಸೇವಕರು ಹಲವಾರು ವಿಧ. ಉತ್ತಮ, ಮಧ್ಯಮ, ಕೆಳಮಟ್ಟದವರು. ಇವರನ್ನು ಅವರ ಅರ್ಹತೆಯಂತೆ ಮೂರು ವಿಧದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ಭೃತ್ಯೇ ಪರಿಕ್ಷಣಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಯಸ್ಯಯಸ್ಯ ಹಿ ಯೋ ಗುಣಃ । ತಮಿಮಂ ಸಂಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯೇ ಯಥಾಕಥಿತಂ ಕಿಲ ॥ ೧,೧೧೨.

ಸೇವಕರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಯಥಾ ಚತುರ್ಭಿಃ ಕನಕಂ ಪರೀಕ್ಷ್ಯತೇ ನಿಘರ್ಷಣಚ್ಛೇದನತಾಪತಾಡನೈಃ । ತಥಾ ಚತುರ್ಭಿರ್ಭೃತಕಂ ಪರೀಕ್ಷಯೇದ್ವತೇನ ಶೀಲೇನ ಕಲೇನ ಕರ್ಮಣಾ ॥ ೧,೧೧೨.

ಹೆಬ್ಬೆರಳು, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಹೊಡೆಯುವುದು—ಈ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ, ಸೇವಕರನ್ನು ಕೂಡ ಸ್ವಭಾವ, ನೀತಿ, ಸಮಯ, ಕೆಲಸದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು.

ಕುಲಶೀಲಗುಣೋಪೇತಃ ಸತ್ಯಧರ್ಮಪರಾಯಣಃ । ರೂಪವಾನ್ಸುಪ್ರಸನ್ನಶ್ಚ ಕೋಶಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಉತ್ತಮ ಕುಲ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳು, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆ, ಸುಂದರತೆ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದಿರುವವನು ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಮೂಲ್ಯರೂಪಪರೀಕ್ಷಾಕೃದ್ಭವೇ ದ್ರತ್ನಪರೀಕ್ಷಕಃ । ಬಲಾಬಲಪರಿಜ್ಞಾತಾ ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ರೂಪವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾದವನು ರತ್ನಪರೀಕ್ಷಕನು. ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವವನು ಸೇನಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಇಙ್ಗಿತಾಕಾರತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಬಲವಾನ್ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಅಪ್ರಮಾದೀ ಪ್ರಮಾಥೀ ಚ ಪ್ರತೀಹಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಇಂಗಿತ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವವನು, ಬಲಶಾಲಿ, ಸುಂದರ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರುವವನು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಶೀಲನಾದವನು ದ್ವಾರಪಾಲನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.

ಮೇಧಾವೀ ವಾಕ್ಪಟುಃ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಸತ್ಯವಾದೀ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರಸಮಾಲೋಕೀ ಹ್ಯೇಷ ಸಾಧುಃ ಸ ಲೇಖಕಃ ॥ ೧,೧೧೨.

ಮೇಧಾವಿ, ಸುಭಾಷಣ, ಜ್ಞಾನಿ, ಸತ್ಯವಂತ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವನು—ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಲೆಕ್ಕಿಗನು.

ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ಮತಿಮಾಂಶ್ಚೈವ ಪರಚಿತ್ತೋಪಲಕ್ಷಕಃ । ಕ್ರೂರೋ ಯಥೋಕ್ತವಾದೀ ಚ ಏಷ ದೂತೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು, ವಿವೇಕಶೀಲನು, ಇತರರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಕಠಿಣನು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾತನಾಡುವವನು—ಇಂತಹವನು ದೂತನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಸಮಸ್ತಸ್ಮೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಪಣ್ಡಿತೋಽಥ ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ । ಶೌರ್ಯವೀರ್ಯಗುಣೋಪೇತೋ ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಪಂಡಿತನು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಶೌರ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು—ಅವನು ಧರ್ಮಾಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪಿತೃಪೈತಾಮಹೋ ದಕ್ಷಃ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಃ ಸತ್ಯವಾಚಕಃ । ಶುಚಿಶ್ಚ ಕಠಿನಶ್ಚೈವ ಸೂಪಕಾರಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾತನಿಂದ ಕಲಿತ ಕುಶಲತೆ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನು, ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ಹೇಳುವವನು, ಶುದ್ಧಚಿತ್ತನು ಮತ್ತು ಕಠಿಣನು—ಇಂತಹವನು ಅಡುಗೆಗಾರನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಆಯುರ್ವೇದಕೃತಾಭ್ಯಾಸಃ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನಃ । ಆಯುಃ ಶೀಲಗುಣೋಪೇತೋ ವೈದ್ಯ ಏವ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೧೨.

ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರೀತಿಯವನಾಗಿರುವವನು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಒಳ್ಳೆಯ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವವನು—ಅವನು ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವೇದವೇದಾಙ್ಗತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಜಪಹಮಪರಾಯಣಃ । ಆಶೀರ್ವಾದಪರೋ ನಿತ್ಯಮೇಷ ರಾಜಪುರೋಹಿತ ॥ ೧,೧೧೨.

ವೇದ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಜಪ ಮತ್ತು ಹವನದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವವನು, ಸದಾ ಆಶೀರ್ವಾದ ನೀಡುವವನಾಗಿರುವವನು—ಅವನು ರಾಜಪುರೋಹಿತನು.

ಲೇಖಕಃ ಪಾಠಕಶ್ಚೈವ ಗಣಕಃ ಪ್ರತಿರೋಧಕಃ । ಆಲಸ್ಯಯುಕ್ತಶ್ಚೈದ್ರಾಜಾ ಕರ್ಮ ಸಂವರ್ಜಯೇತ್ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೨.

ಲೇಖಕರು, ಓದುಗರು, ಲೆಕ್ಕಗಾರರು, ವಿರೋಧಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಸೋಮಾರಿತನ ಹೊಂದಿರುವವರು—ಇಂತಹ ಭೃತ್ಯರನ್ನು ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು.