ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಆಕಾರೈರಿಙ್ಗಿತೈರ್ಗತ್ಯಾ ಚೇಷ್ಟಯಾ ಭಾಷಿತೇನ ಚ । ನೇತ್ರವಕ್ರವಿಕಾರಾಭ್ಯಾಂ ಲಕ್ಷ್ಯತೇಽನ್ತರ್ಗತಂ ಮನಃ ॥ ೧,೧೦೯.

ಆಕಾರ, ಚಲನೆ, ನಡೆ, ನಡೆವಿಕೆ, ಮಾತು, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮುಖದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಅನುಕ್ತಮಪ್ಯೂಹತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ ಜನಃ ಪರೇಙ್ಗಿತಜ್ಞಾನಫಲಾ ಹಿ ಬುದ್ಧಯಃ । ಉದೀರಿತೋರ್ಥಃ ಪಶುನಾಪಿ ಗೃಹ್ಯತೇ ಹಯಾಶ್ಚ ನಾಗಾಶ್ಚ ವಹನ್ತಿ ದರ್ಶಿತಮ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಓದುತ್ತದೆಂದು ಮಾತಾಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಜಾಣನು ಅರ್ಥವನ್ನು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಯಾಕಂದರೆ ಬುದ್ಧಿಯ ಫಲವು ಇಂಗಿತವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದೇ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ತೋರಿಸಿದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಅರ್ಥಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಸ್ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ತು ಗಚ್ಛೇತ್ಸತ್ಯಾದ್ಭ್ರಷ್ಟೋ ರೌರವಂ ವೈ ವ್ರಜೇಚ್ಚ । ಯೋಗಾದ್ಭ್ರಷ್ಟಃ ಸತ್ಯಧೃತಿಞ್ಚ ಗಚ್ಛೇದ್ರಾಜ್ಯಾದ್ಭ್ರಷ್ಟೋ ಮೃಗಯಾಯಾಂ ವ್ರಜೇಚ್ಚ ॥ ೧,೧೦೯.

ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು; ಸತ್ಯದಿಂದ ದೂರವಾದವನು ರೌರವ ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಯೋಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು; ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡವನು ವೇಟೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೧೦ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಯೋಧ್ರುವಾಣಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಹ್ಯಧುವಾಣಿ ನಿಷೇವತೇ । ಧ್ರುವಾಣಿ ತಸ್ಯ ನಶ್ಯನ್ತಿ ಹ್ಯಧ್ರುವಂ ನಷ್ಟಮೇವ ಚ ॥ ೧,೧೧೦.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕ್ಷಣಿಕವಾದುದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರೆ, ಶಾಶ್ವತವಾದುದೂ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕ್ಷಣಿಕವಾದುದು ಈಗಾಗಲೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ.

ವಾಗ್ಯನ್ತ್ರಹೀನಸ್ಯ ನರಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾ ಶಸ್ತ್ರಂ ಯಥಾ ಕಾಪುರುಷಸ್ಯ ಹಸ್ತೇ । ನ ತುಷ್ಟಿಮುತ್ಪಾದಯತೇ ಶರೀರೇ ಹ್ಯನ್ಧಸ್ಯ ದಾರಾ ಇವ ದರ್ಶನೀಯಾಃ ॥ ೧,೧೧೦.

ಮಾತಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ವಿದ್ಯೆ, ಭಯಾನಕನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಯುಧದಂತೆ; ಅದು ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡದು, ಹೇಗೆಂದರೆ, ಕುಂದನಿಗೆ ಸುಂದರ ಹೆಂಡತಿ ಇದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಆನಂದವಿಲ್ಲದಂತೆ.

ಭೋಜ್ಯೇ ಭೋಜನಶಕ್ತಿಶ್ಚ ರತಿಶಕ್ತಿರ್ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ । ವಿಭವೇ ದಾನಶಕ್ತಿಶ್ಚ ನಾಲ್ಪಸ್ಯ ತಪಸಃ ಫಲಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಂಗಸಿನಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ, ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ; ಅಲ್ಪ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿನ ಫಲವಿಲ್ಲ.

ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಫಲಾ ವೇದಾಃ ಶೀಲವೃತ್ತಿಫಲಂ ಶುಭಮ್ । ರತಿಪುತ್ರಫಲಾ ದಾರಾ ದತ್ತಭುಕ್ತಫಲಂ ಧನಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ವೇದಗಳು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದಿಂದ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತವೆ; ಒಳ್ಳೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಶುಭ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಹೆಂಡತಿಯು ಆನಂದ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾಳೆ; ಹಣವು ಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ವರಯೇತ್ಕುಲಜಾಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ವಿರೂಪಾಮಪಿ ಕನ್ಯಕಾಮ್ । ಸುರೂಪಾಂ ಸುನಿತಮ್ಬಾಞ್ಚ ನಾಕುಲೀನಾಂ ಕದಾಚನ ॥ ೧,೧೧೦.

ಜಾಣನು ಕುಲವಂತ ಹೆಂಗಸನ್ನು, ಅವಳು ಸುಂದರಳಾಗದಿದ್ದರೂ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಕುಲದ ಸುಂದರ, ಸೊಗಸಾದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಆರಿಸಬಾರದು.

ಅರ್ಥೇನಾಪಿ ಹಿ ಕಿಂ ತೇನ ಯಸ್ಯಾನರ್ಥೇ ತು ಸಂಗತಿಃ । ಕೋ ಹಿ ನಾಮ ಶಿಖಾಜಾತಂ ಪನ್ನಗಸ್ಯ ಮಣಿಂ ಹರೇತ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ದುಃಖದ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಹಣದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಹಾವು ತಲೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಮಣಿಯನ್ನು ಯಾರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ?

ಹವಿರ್ದುಷ್ಟಕುಲದ್ವಾಹ್ಯಂ ಬಾಲಾದಪಿ ಸುಭಾಷಿತಮ್ । ಅಮೇಧ್ಯಾತ್ಕಾಞ್ಚನಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಂ ಸ್ತ್ರೀರತ್ನಂ ದುಷ್ಕುಲಾದಪಿ ॥ ೧,೧೧೦.

ಯಜ್ಞದ ಹವಿಯನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಲದ ಹೆಂಗಸನ್ನು, ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನು, ಅಶುದ್ಧವಾದುದರಿಂದಲೂ ಚಿನ್ನವನ್ನು, ಕೆಟ್ಟ ಕುಲದಿಂದಲೂ ರತ್ನಸಮಾನ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

ವಿಷಾದಪ್ಯಮೃತಂ ಗ್ರಾಹ್ಯಮಮೇಧ್ಯಾದಪಿ ಕಾಞ್ಚನಮ್ । ನೀಚಾದಪ್ಯುತ್ತಮಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಸ್ತ್ರೀರತ್ನಂ ದುಷ್ಕುಲಾದಪಿ ॥ ೧,೧೧೦.

ವಿಷದಿಂದಲೂ ಅಮೃತವನ್ನು, ಅಶುದ್ಧವಾದುದರಿಂದಲೂ ಚಿನ್ನವನ್ನು, ಹೀನರಿಂದಲೂ ಉತ್ತಮ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು, ಕೆಟ್ಟ ಕುಲದಿಂದಲೂ ರತ್ನಸಮಾನ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.

ನ ರಾಜ್ಞಾ ಸಹ ಮಿತ್ರತ್ವಂ ನ ಸರ್ಪೋ ನಿರ್ವಿಷಃ ಕ್ರಚಿತ್ । ನ ಕುಲಂ ನಿರ್ಮಲಂ ತತ್ರ ಸ್ತ್ರೀಜನೋ ಯತ್ರ ಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೦.

ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಮಾಡಬಾರದು, ವಿಷವಿಲ್ಲದ ಹಾವನ್ನು ನಂಬಬಾರದು; ಹೆಂಗಸರು ಹುಟ್ಟುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶುದ್ಧತೆ ಇರುವ ಕುಟುಂಬವೇ ಇಲ್ಲ.

ಕುಲೇ ನಿಯೋಜಯೇದ್ಭಕ್ತಂ ಪುತ್ರಂ ವಿದ್ಯಾಸು ಯೋಜಯೇತ್ । ವ್ಯಸನೇ ಯೋಜಯೇಚ್ಛತ್ರುಮಿಷ್ಟಂ ಧರ್ಮೇ ನಿಯೋಜ್ಯೇತ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಮಗನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು; ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು; ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು; ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರನನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಾನೇಷ್ವೇವ ಪ್ರಯೋಕ್ತಾವ್ಯಾ ಭೃತ್ಯಾಶ್ಚಾಭರಣಾನಿ ಚ । ನ ಹಿ ಚೂಡಾಮಣಿಃ ಪಾದೇ ಶೋಭತೇ ವೈ ಕದಾಚನ ॥ ೧,೧೧೦.

ದಾಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು; ಯಾಕಂದರೆ ತಲೆಯ ಮಣಿಯು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಚೂಡಾಮಣಿಃ ಸಮುದ್ರೋಽಗ್ನಿರ್ಘಣ್ಟಾ ಚಾಖಣ್ಡಮಮ್ಬರಮ್ । ಅಥವಾ ಪೃಥಿವೀಪಾಲೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪಾದೇ ಪ್ರಮಾದತಃ ॥ ೧,೧೧೦.

ತಲೆಯ ಮಣಿ, ಸಮುದ್ರ, ಬೆಂಕಿ, ಮುರಿಯದ ಆಕಾಶ ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ರಾಜ—ಇವುಗಳನ್ನು ತಲೆಯ ಬದಲು ಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟರೆ ಅದು ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಕುಸುಮಸ್ತಬಕಸ್ಯೇವ ದ್ವೇ ಗತೀ ತು ಮನಸ್ವಿನಃ । ಮೂರ್ಧ್ನಿ ವಾ ಸರ್ವಲೋಕಾನಾಂ ಶೀರ್ಷತಃ ಪತಿತೋ ವನೇ ॥ ೧,೧೧೦.

ಹೂಗುಚ್ಛಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಾರಿಗಳಿರುವಂತೆ, ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ ಕೂಡ ಎರಡು ದಾರಿಗಳಿವೆ—ಎಲ್ಲರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಯುವುದು.

ಕನಕಭೂಷಣಸಂಗ್ರಹಣೋಚಿತೋ ಯದಿ ಮಣಿಸ್ತ್ರಪುಣಿ ಪ್ರತಿಬಧ್ಯತೇ । ನ ಚ ವಿರೌತಿ ನ ಚಾಪಿ ಸ ಶೋಭತೇ ಭವತಿ ಯೋಜಯಿತುರ್ವಚನೀಯತಾ ॥ ೧,೧೧೦.

ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಮಣಿಯನ್ನು ಸೀಸೆಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದರೆ, ಅದು ಅಳುವುದಿಲ್ಲ, ಹೊಳೆಯುವುದೂ ಇಲ್ಲ; ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವವನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಜಿವಾರಣಲೌಹಾನಾಂ ಕಾಷ್ಠಪಾಷಾಣವಾಸಸಾಮ್ । ನಾರೀಪುರುಷತೋಯಾನಾಮನ್ತರಂ ಮಹದನ್ತರಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಮರ, ಕಲ್ಲು, ಬಟ್ಟೆ—ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೆಂಗಸರು, ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನತೆ ಇದೆ.

ಕದರ್ಥಿತಸ್ಯಾಪಿ ಹಿ ಧೈರ್ಯವೃತ್ತೇರ್ನ ಶಕ್ಯತೇ ಸರ್ವಗುಣಪ್ರಮಾಥಃ । ಅಧಃ ಖಲೇನಾಪಿ ಕೃತಸ್ಯ ವಹ್ನೇರ್ನಾಧಃ ಶಿಖಾ ಯಾತಿ ಕದಾಚಿದೇವ ॥ ೧,೧೧೦.

ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟಕೊಟ್ಟರೂ ಧೈರ್ಯವಂತನ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳೂ ನಾಶಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಹೇಗೆಂದರೆ, ಕೆಟ್ಟವರು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಒತ್ತಿದರೂ ಅದರ ಜ್ವಾಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗದು.

ನ ಸದಶ್ವಃ ಕಶಾಘಾತಂ ಸಿಂಹೋ ನ ಗಜಗರ್ಜಿತಮ್ । ವೀರೋ ವಾ ಪರನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ನ ಸಹೇದ್ಭೀಮನಿಃ ಸ್ವನಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆ ಚುಚ್ಚುವ ದಂಡವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸಿಂಹವು ಆನೆಗಳ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೊಬ್ಬನು, ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪರರ ಚಾಟಿಯನ್ನು ಸಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಯದಿ ವಿಭವವಿಹೀನಃ ಪ್ರಚ್ಯುತೋ ವಾಶು ದೈವಾನ್ನ ತು ಖಲಜನಸೇವಾಂ ಕಾಙ್ಕ್ಷಯೇನ್ನೈವ ನೀಚಾಮ್ । ನ ತೃಣಮದನಕಾರ್ಯೇ ಸುಕ್ಷುಧಾರ್ತೋಽತ್ತಿ ಸಿಂಹಃ ಪಿಬತಿ ರುಧಿರಮುಷ್ಣಂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಕುಞ್ಚರಾಣಾಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಒಬ್ಬನು ಧನವಿಲ್ಲದೆ ಬಡವನಾದರೂ, ಅಥವಾ ಅದೃಷ್ಟದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದರೂ, ಕೆಟ್ಟವರ ಸೇವೆಗೆ ಆಸೆಪಡಬಾರದು. ಹಸಿವಾದ ಸಿಂಹವು ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆನೆಗಳ ಬಿಸಿ ರಕ್ತವನ್ನೇ ಕುಡಿಯುತ್ತದೆ.

ಸಕೃದ್ದುಷ್ಟಞ್ಚ ಯೋ ಮಿತ್ರಂ ಪುನಃ ಸನ್ಧಾತುಮಿಚ್ಛತಿ । ಸ ಮೃತ್ಯುಮೇವ ಗೃಹ್ಣೀಯಾದ್ಗರ್ಭಮಶ್ವತರೀ ಯಥಾ ॥ ೧,೧೧೦.

ಒಮ್ಮೆ ದ್ರೋಹ ಮಾಡಿದ ಸ್ನೇಹಿತನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವನು, ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದಲೇ ಮರಣವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವವನಂತೆ, ಅದು ಕತ್ತೆಯ ಗರ್ಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ.

ಶತ್ರೋರಪತ್ಯಾನಿ ಪ್ರಿಯಂವದಾನಿ ನೋಪೇಕ್ಷಿತವ್ಯಾನಿ ಬುಧೈರ್ಮನುಷ್ಯೈಃ । ತಾನ್ಯೇವ ಕಾಲೇಷು ವಿಪತ್ಕರಾಣಿ ವಿಷಸ್ಯ ಪಾತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ದಾರುಣಾನಿ ॥ ೧,೧೧೦.

ಶತ್ರುವಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸೌಮ್ಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಜಾಣರು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು; ಅವು ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ, ವಿಷ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಂತೆ ಭಯಾನಕವಾಗುತ್ತವೆ.

ಉಪಕಾರಗೃಹೀತೇನ ಶತ್ರುಣಾ ಶತ್ರುಮುದ್ಧರೇತ್ । ಪಾದಲಗ್ನಂ ಕರಸ್ಥೇನ ಕಣ್ಟಕೇನೈವ ಕಣ್ಟಕಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಒಬ್ಬ ಶತ್ರುವನ್ನು ಒಬ್ಬನು ಉಪಕಾರದಿಂದ ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಆ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಶತ್ರುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಕಾಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ.

ಅಪಕಾರಪರಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಚಿನ್ತ ಯೇನ್ನ ಕದಾಚನ । ಸ್ವಯಮೇವ ಪತಿಷ್ಯನ್ತಿ ಕೂಲಜಾತಾ ಇವ ದ್ರುಮಾಃ ॥ ೧,೧೧೦.

ಯಾರು ಯಾವಾಗಲೂ ಇತರರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮರಗಳಂತೆ ಸ್ವತಃ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನರ್ಥಾ ಹ್ಯರ್ಥರೂಷಾಶ್ಚ ಅರ್ಥಾಶ್ಚಾನರ್ಥರೂಪಿಣಃ । ಭವನ್ತಿ ತೇ ವಿನಾಶಾಯ ದೈವಾಯತ್ತಸ್ಯ ವೈ ಸದಾ ॥ ೧,೧೧೦.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನರ್ಥಗಳು ಧನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಧನವೂ ಅನರ್ಥದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುವದುಂಟು; ಇವು ಯಾವಾಗಲೂ ಅದೃಷ್ಟಾಧೀನನಿಗೆ ನಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕಾರ್ಯಕಾಲೋಚಿತಾಪಾಪಾ ಮತಿಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಹಿ ವೈ । ಸಾನುಕೂಲೇ ತು ದೈವೇ ಶಂ ಪುಂಸಃ ಸರ್ವತ್ರ ಜಾಯತೇ ॥ ೧,೧೧೦.

ಯಾವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಕೋ ಆ ಪ್ರಕಾರ ಮನಸ್ಸು ಪಾಪವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಅದೃಷ್ಟ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶುಭವಾಗುತ್ತದೆ.

ಧನಪ್ರಯೋಗಕಾರ್ಯೇಷುಃ ತಥಾ ವಿದ್ಯಾ ಗಮೇಷು ಚ । ಆಹಾರೇ ವ್ಯವಹಾರೇ ಚ ತ್ಯಕ್ತಲಜ್ಜಃ ಸದಾ ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವಾಗ, ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವಾಗ, ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವಾಗ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಲಜ್ಜೆ ಬಿಡಬೇಕು.

ಧನಿನಃ ಶ್ರೋತ್ರಿಯೋ ರಾಜಾ ನದೀ ವೈದ್ಯಸ್ತು ಪಞ್ಚಮಃ । ಪಞ್ಚ ಯತ್ರ ನ ವಿದ್ಯನ್ತೇ ನ ಕುರ್ಯಾತ್ತತ್ರತ್ರ ಸಂಸ್ಥಿತಿಮ್ ॥ ೧,೧೧೦.

ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಧನಿಕ, ಪಂಡಿತ, ರಾಜ, ನದಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅಂಥ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬಾರದು.