ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಏತದಾದಿಕ್ರಿಯಾಯುಕ್ತಾ ಸರ್ವಸೌ ಭಾಗ್ಯವರ್ಧಿನೀ । ಯಸ್ಯೇದೃಶೀ ಭವೇದ್ಭಾಯ್ಯಾ ಸ ದೇವೇನ್ದ್ರೋನ ಮಾನುಷಃ ॥ ೧,೧೦೮.

ಇಂತಹ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಹೆಂಡತಿ ಎಲ್ಲ ಭಾಗ್ಯವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಯಾರಿಗೆ ಇಂತಹ ಹೆಂಡತಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಅವನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ದೇವೇಂದ್ರನಂತೆ.

ಯಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ವಿರೂಪಾಕ್ಷೀ ಕಶ್ಮಲಾ ಕಲಹಪ್ರಿಯಾ । ಉತ್ತರೋತ್ತರವಾದಾ ಸ್ಯಾ ಸಾ ಜರಾ ನ ಜರಾ ಜರಾ ॥ ೧,೧೦೮.

ಯಾರ ಹೆಂಡತಿ ಕಣ್ಣು ಕೆಟ್ಟದು, ಅಶುದ್ಧಳೂ, ಜಗಳ ಪ್ರಿಯಳೂ, ಸದಾ ವಾದ ಮಾಡುವವಳೂ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ, ಅವಳೇ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ವಯಸ್ಸಲ್ಲದ ವಯಸ್ಸು.

ಯಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಶ್ರಿತಾನ್ಯಞ್ಚ ಪರವೇಶ್ಮಾಭಿಕಾಙ್ಕ್ಷಿಣೀ । ಕುಕ್ರಿಯಾ ತ್ಯಕ್ತಲಜ್ಜಾ ಚ ಸಾ ಜರಾ ನ ಜರಾ ಜರಾ ॥ ೧,೧೦೮.

ಯಾರ ಹೆಂಡತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವಳು, ಪರರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುವಳು, ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಳು, ಲಜ್ಜೆ ಇಲ್ಲದವಳಾದರೆ, ಅವಳೇ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯ, ವಯಸ್ಸಲ್ಲದ ವಯಸ್ಸು.

ಯಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಗುಣಜ್ಞಾ ಚ ಭರ್ತಾರಮನುಗಾಮಿನೀ । ಅಲ್ಪಾಲ್ಪೇನ ತು ಸನ್ತುಷ್ಟಾ ಸಾ ಪ್ರಿಯಾ ನ ಪ್ರಿಯಾ ಪ್ರಿಯಾ ॥ ೧,೧೦೮.

ಯಾವ ಹೆಂಡತಿ ಗುಣವನ್ನು ಅರಿಯುವಳು, ಗಂಡನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಳು, ಸ್ವಲ್ಪದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವಳು, ಅವಳೇ ಪ್ರಿಯೆ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಪ್ರಿಯೆ.

ದುಷ್ಟಾ ಭಾರ್ಯಾ ಶಠಂ ಮಿತ್ರಂ ಭೃತ್ಯಶ್ಚೋತ್ತರದಾಯಕಃ । ಸಸರ್ಪೇ ಚ ಗೃಹೇ ವಾಸೋಮೃತ್ಯುರೇವ ನ ಸಂಶಯಃ ॥ ೧,೧೦೮.

ದುಷ್ಟ ಹೆಂಡತಿ, ದುರಾಸೆಯ ಸ್ನೇಹಿತ, ಉತ್ತರಕೊಡುವ ಭೃತ್ಯ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹಾವು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಮರಣವೇ.

ತ್ಯಜ ದುರ್ಜನಸಂಸರ್ಗಂ ಭಜ ಸಾಧುಸಮಾಗಮಮ್ । ಕುರು ಪುಣ್ಯಮಹೋರಾತ್ರ ಸ್ಮರ ನಿತ್ಯಮನಿತ್ಯತಾಮ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಕೆಟ್ಟವರ ಸಂಗವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಮಾಡು. ದಿನರೂತ್ರಿ ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡು, ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶವಂತಿಕೆಯೆಂದು ನೆನೆ.

ವ್ಯಾಲೀಕಣ್ಠಪ್ರದೇಶಾಹ್ಯಪಿ ಚ ಫಣಭೃದ್ಭಾಷಣಾ ಯಾ ಚ ರೌದ್ರೀ ಯಾ ಕೃಷ್ಣಾ ವ್ಯಾಕುಲಾಗೀ ರುಧಿರನಯನಸಂವ್ಯಾಕುಲಾ ವ್ಯಾಘ್ರಕಲ್ಪಾ । ಕ್ರೋಧೇ ಯೈವೋಗ್ರವಕ್ತ್ರಾ ಸ್ಫುರದನಲಶಿಖಾ ಕಾಕಜಿಹ್ವಾ ಕರಾಲಾ ಸೇವ್ಯಾ ನ ಸ್ತ್ರೀ ವಿದಗ್ಧಾ ಪರಪುರಗಮನಾ ಭ್ರಾನ್ತಚಿತ್ತಾ ವಿರಾಕ್ತ ॥ ೧,೧೦೮.

ಹಾವು ಹೋಲುವ ಕ್ರೂರ ಸ್ವಭಾವದವಳು, ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದವಳು, ಚಂಚಳಳೂ, ರಕ್ತವರ್ಣದ ಕಣ್ಣುಗಳವಳು, ಹುಲಿ ಹೋಲುವವಳು, ಕೋಪದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರ ಮುಖವಳೂ, ಕಾಗೆಯ ನಾಲಿಗೆಯಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮಾತಾಡುವವಳು, ಕ್ರೂರಳೂ, ಪರಪುರುಷರ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವವಳು, ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಿರುವವಳು, ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದವಳಾದರೆ, ಇಂತಹ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಸೇವಿಸಬಾರದು.

ಸಕ್ತಿಃ ಸುತೋಕೇ ಸುಕೃತಂ ಕೃತಘ್ನೇ ಶತಿಂ ಚ ವಹ್ನೌ (ಸೀತಾಪಹೌ ಹ್ಯತಪಯೈವ)?ಹೈಮೇ । ಉತ್ಪದ್ಯತೇ ದೈವವಶಾತ್ಕದಾಚಿದ್ವೇಶ್ಯಾಸು ರಾಗೋ ನ ಭವೇತ್ಕದಾಚಿತ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಶಕ್ತಿಯು ಮಗುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಹುಟ್ಟಬಹುದು, ಒಳ್ಳೆಯತನವು ಕೃತಘ್ನನಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು, ಬಂಗಾರದಲ್ಲಿ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಬೆಂಕಿಯೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ವೇಶ್ಯೆಯರ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಬಹುದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ಹುಟ್ಟದೇ ಇರಬಹುದು.

ಭುಜಙ್ಗಮೇ ವೇಶ್ಮನಿ ದೃಷ್ಟಿದೃಷ್ಟೇ ವ್ಯಾಧೌ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿನಿವರ್ತಿತೇ ಚ । ದೇಹೇ ಚ ಬಾಲ್ಯಾದಿವಯೋಽನ್ವಿತೇ ಚ ಕಾಲಾ ವೃತೋಽಸೌ ಲಭತೇ ಧೃತಿಂ ಕಃ ॥ ೧,೧೦೮.

ಮನೆಗೆ ಹಾವು ಬಂದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧಿ ಫಲಿಸದೆ ಇದ್ದರೆ, ದೇಹವು ಬಾಲ್ಯ ಅಥವಾ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರೆ—ಈ ಎಲ್ಲವು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ಯಾರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಲ್ಲಬಹುದು?

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೦೯ ಸೂತ ಉವಾಚ । ಆಪದರ್ಥೇ ಧನಂ ರಕ್ಷೇದ್ದಾರಾನ್ರಕ್ಷೇದ್ಧನೈರಪಿ । ಆತ್ಮಾನಂ ಸತತಂ ರಕ್ಷೇದ್ದಾರೈರಪಿ ಧನೈರಪಿ ॥ ೧,೧೦೯.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅಪಾಯ ಬಂದಾಗ ಹಣವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು; ಹಣವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು; ಪತ್ನಿಯನ್ನೂ ಹಣವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನನ್ನೇ ಕಾಯಬೇಕು.

ತ್ಯಜೇದಕಂ ಕುಲಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಗ್ರಾಮಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಕುಲಂ ತ್ಯಜೇತ್ । ಗ್ರಾಮಂ ಜನಪದಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಆತ್ಮಾರ್ಥೇ ಪೃಥಿವೀಂ ತ್ಯಜೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕುಟುಮ್ಬದಿಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಕುಟುಮ್ಬವನ್ನು ಊರಿಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಊರನ್ನು ದೇಶದಿಗಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ವರಂ ಹಿ ನರಕೇ ವಾಸೋ ನ ತು ದುಶ್ಚರಿತೇ ಗೃಹೇ । ನರಕಾತ್ಕ್ಷೀಯತೇ ಪಾಪ ಕುಗೃಹಾನ್ನ ನಿವರ್ತತೇ ॥ ೧,೧೦೯.

ಕೆಟ್ಟತನದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ನರಕದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುವುದು ಮೇಲು; ನರಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕೆಟ್ಟ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಕಡಿಮೆಯಾಗದು.

ಚಲತ್ಯೇಕೇನ ಪಾದೇನ ತಿಷ್ಠತ್ಯೇಕೇನ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ । ನ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ಪೂರ್ವಮಾಯತನಂ ತ್ಯಜೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಒಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾಲಿನಿಂದ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ಮುಂದಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡದೆ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ತ್ಯಜೇದ್ದೇಶಮಸದ್ವೃತ್ತಂ ವಾಸಂ ಸೋಪದ್ರವಂ ತ್ಯಜೇತ್ । ತ್ಯಜೇತ್ಕೃಪಣರಾಜಾನಂ ಮಿತ್ರಂ ಮಾಯಾಮಯಂ ತ್ಯಜೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಕೆಟ್ಟವರಿರುವ ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಕಷ್ಟದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮನೆಯನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಕಂಜಿಯಾದ ರಾಜನನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು; ಮೋಸಮಾಡುವ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.

ಅರ್ಥೇನ ಕಿಂ ಕೃಪಣಹಸ್ತಗತೇನ ಕೇನ ಜ್ಞಾನೇನ ಕಿಂ ಬಹುಶಠಾಗ್ರಹಸಂಕುಲೇನ । ರೂಪೇಣ ಕಿಂ ಗುಣಪರಾಕ್ರಮವರ್ಜಿತೇನ ಮಿತ್ರೇಣ ಕಿಂ ವ್ಯಸನಕಾಲಪರಾಙ್ಮುಖೇನ ॥ ೧,೧೦೯.

ಕಂಜಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಹಣದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಬಹಳ ವಂಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಏನು ಉಪಯೋಗ? ಗುಣವಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಧೈರ್ಯವಿಲ್ಲದ ರೂಪದಿಂದ ಏನು ಲಾಭ? ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ದೂರಾದ ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?

ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾ ಬಹವಃ ಸಹಾಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಪದಸ್ಥಸ್ಯ ಭವನ್ತಿ ಮಿತ್ರಾಃ । ಅರ್ಥೈರ್ವಿಹೀನಸ್ಯ ಪದಚ್ಯುತಸ್ಯ ಭವತ್ಯಕಾಲೇ ಸ್ವಜನೋಽಪಿ ಶತ್ರುಃ ॥ ೧,೧೦೯.

ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವನಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಕಾಣದವರೇ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಹಣವೂ ಹುದ್ದೆಯೂ ಇಲ್ಲದಾಗ, ತನ್ನವರೇ ಕೂಡ ಸಮಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲದಾಗ ಶತ್ರುವಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಆಪತ್ಸು ಮಿತ್ರಂ ಜಾನೀ ಯಾದ್ರಣೇ ಶೂರಂ ರಹಃ ಶುಚಿಮ್ । ಮಾರ್ಯಾ ಚ ವಿಭವೇ ಕ್ಷೀಣೇ ದುರ್ಭಿಕ್ಷೇ ಚ ಪ್ರಿಯಾತಿಥಿಮ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವೀರನು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಒಂಟಿತನದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧನಹೀನನಾಗಿದ್ದಾಗ ಸತಿ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಾಳೆ; ದುರ್ಭಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆತಿಥ್ಯವಂತನು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಲುಬ್ಧಮರ್ಥಪ್ರದಾನೇನ ಶ್ಲಾಧ್ಯಮಞ್ಜಲಿಕರ್ಮಣಾ । ಮೂರ್ಖಂ ಛನ್ದಾನುವೃತ್ತ್ಯಾ ಚ ಯಾಥಾತಥ್ಯೇನ ಪಣ್ಡಿತಮ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಕಂಜಿಗೆ ಹಣ ಕೊಟ್ಟರೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಲೋಭಿಗೆ ಗೌರವ ತೋರಿಸಿದರೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಮೂಢನಿಗೆ ಹೊಗಳಿದರೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ; ಪಂಡಿತನಿಗೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸದ್ಭಾವೇನ ಹಿ ತುಷ್ಯನ್ತಿ ದೇವಾಃ ಸತ್ಪುರುಷಾ ದ್ವಿಜಾಃ । ಇತರೇಃ ಖಾದ್ಯಪಾನೇನ ಮಾನದಾನೇನ ಪಣ್ಡಿತಾಃ ॥ ೧,೧೦೯.

ದೇವತೆಗಳು, ಸಜ್ಜನರು ಮತ್ತು ದ್ವಿಜರು ಸತ್ಯಭಾವದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ; ಪಂಡಿತರು ಗೌರವದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಉತ್ತಮಂ ಪ್ರಣಿಪಾತೇನ ಶಠಂ ಭೇದೇನ ಯೋಜಯೇತ್ । ನೀಚಂ ಸ್ವಲ್ಪಪ್ರದಾನೇನ ಸಮಂ ತುಲ್ಯಪರಾಕ್ರಮೈಃ ॥ ೧,೧೦೯.

ಉತ್ತಮರನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸಮೀಪಿಸಬೇಕು; ಮೋಸಗಾರರನ್ನು ವಿಭಜನೆಯಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕು; ಕೆಳವರನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕೊಡುಗೆಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಬೇಕು; ಸಮಾನರನ್ನು ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎದುರಿಸಬೇಕು.

ಯಸ್ಯಯಸ್ಯ ಹಿ ಯೋ ಭಾವಸ್ತಸ್ಯತಸ್ಯ ಹಿತಂ ವದನ್ । ಅನುಪ್ರವಿಶ್ಯ ಮೇಧಾವೀ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾತ್ಮವಶಂ ನಯೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಯಾರ್ಯಾರಿಗೆ ಯಾವ ಸ್ವಭಾವವೋ ಅದನ್ನು ತಿಳಿದು, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅವರ ಹಿತವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಬೇಗ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತರಬೇಕು.

ನದೀನಾಂ ಚ ನಖೀನಾಂ ಚ ಶೃಙ್ಗಿಣಾಂ ಶಸ್ತ್ರಪಾಣಿನಾಮ್ । ವಿಶ್ವಾಸೋ ನೈವ ಗನ್ತವ್ಯಃ ಸ್ತ್ರಿಷು ರಾಜಕುಲೇಷು ಚ ॥ ೧,೧೦೯.

ನದಿಗಳು, ಕೊಂಬುಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಗಡಿಯಾರಿಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ನಂಬಿಕೆ ಇಡಬಾರದು.

ಅರ್ಥನಾಶಂ ಮನಸ್ತಾಪಂ ಗೃಹೇ ದುಶ್ಚರಿತಾನಿ ಚ । ವಞ್ಚನಂ ಚಾಪ ಮಾನಂ ಚ ಮತಿಮಾನ್ನ ಪ್ರಿಕಾಶಯೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತನ್ನ ಹಣ ನಷ್ಟವಾದುದು, ಮನಸ್ಸಿನ ದುಃಖ, ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು, ಮೋಸ, ಅವಮಾನ ಮತ್ತು ನಿಂದನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಹೇಳಬಾರದು.

ಹೀನದುರ್ಜನಸಂಸರ್ಗ ಅತ್ಯನ್ತವಿರಹಾದರಃ । ಸ್ನೇಹೋಽನ್ಯಗೇಹವಾಸಶ್ಚ ನಾರೀಸಚ್ಛೀಲನಾಶನಮ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಕೆಟ್ಟವರ ಸಂಗ, ತುಂಬಾ ದೂರವಿರುವುದು, ಪರರ ಮನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ, ಕೆಟ್ಟ ಸ್ವಭಾವದ ಹೆಂಗಸಿನ ಜೊತೆ ವಾಸ—ಇವುಗಳು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಕಸ್ಯ ದೋಷಃ ಕುಲೇ ನಾಸ್ತಿ ವ್ಯಾಧಿನಾ ಕೋ ಪೀಡಿತಃ । ಕೇನ ನ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಶ್ರಿಯಃ ಕಸ್ಯ ನಿರನ್ತರಾಃ ॥ ೧,೧೦೯.

ಯಾವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳಿಲ್ಲ? ಯಾರಿಗೆ ರೋಗದ ಕಷ್ಟವಿಲ್ಲ? ಯಾರು ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಲ್ಲ? ಯಾರ ಧನ್ಯತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿದೆಯೆ?

ಕೋರ್ಽಥಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ಗರ್ವಿತೋ ಭುವಿ ನರಃ ಕಸ್ಯಾಪದೋನಾಗತಾಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ಕಸ್ಯ ನ ಖಣ್ಡಿತಂ ಭುವಿ ಮನಃ ಕೋ ನಾಮ ರಾಜ್ಞಾಂ ಪ್ರಿಯಃ । ಕಃ ಕಾಲಸ್ಯ ನ ಗೋಚರಾನ್ತರಗತಃ ಕೋರ್ಽಥೋ ಗತೋ ಗೌರವಂ ಕೋ ವಾ ದುರ್ಜನವಾಗುರಾನಿಪತಿತಃ ಕ್ಷೇಮೇಣ ಯಾತಃ ಪುಮಾನ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಧನ ಸಿಕ್ಕಿದರೂ ಅಹಂಕಾರ ಬರುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾರಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟ ಬಂದಿಲ್ಲ? ಯಾರ ಮನಸ್ಸು ಹೆಂಗಸರಿಂದ ಅಶಾಂತವಾಗಿಲ್ಲ? ಯಾವ ರಾಜನಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿರಬಹುದು? ಯಾರು ಕಾಲದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ? ಯಾವ ಸಂಪತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಗೌರವದಿಂದ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ದುಷ್ಟರ ಬಲೆಗೆ ಬಿದ್ದವನಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಪಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ?

ಸುಹೃತ್ಸ್ವಜನಬನ್ಧುರ್ನ ಬುದ್ಧಿರ್ಯಸ್ಯ ನ ಚಾತ್ಮನಿ । ಯಸ್ಮಿನ್ಕರ್ಮಣಿ ಸಿದ್ಧೇಽಪಿ ನ ದೃಶ್ಯೇತ ಫಲೋದಯಃ । ವಿಪತ್ತೌ ಚ ಮಹದ್ದುಃಖಂ ತದ್ವುಧಃ ಕಥಮಾಚರೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಯಾರ ಬಳಿ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಬಂಧುಗಳು ಇಲ್ಲ, ಆತ್ಮಜ್ಞಾನವೂ ಇಲ್ಲ, ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಫಲವೂ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ—ಅವನು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

ಯಸ್ಮಿನ್ದೇಶೇ ನ ಸಂಮಾನಂ ನ ಪ್ರೀತಿರ್ನ ಚ ಬಾನ್ಧವಾಃ । ನ ಚ ವಿದ್ಯಾಗಮಃ ಕಶ್ಚಿತ್ತಂ ದೇಶಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೦೯.

ಯಾವ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೌರವವಿಲ್ಲ, ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲ, ಬಂಧುಗಳು ಇಲ್ಲ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ, ಆ ದೇಶವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.