ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ದಶಾಹಾಚ್ಛುಧ್ಯತೇ ಮಾತಾ ಸ್ನಾನಾತ್ಸೂತೇ ಪಿತಾ ಶುಚಿಃ । ಸಙ್ಗಾತ್ಸೂತೌ ಸೂತಕಂ ಸ್ಯಾದುಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ಪಿತಾ ಶುಚಿಃ ॥ ೧,೧೦೭.

ತಾಯಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಶುದ್ಧಳಾಗುತ್ತಾಳೆ, ತಂದೆ ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಶೌಚ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಜಲಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ತಂದೆ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ವಿವಾಹೋತ್ಸವಯಜ್ಞೇಷು ಅನ್ತರಾ ಮೃತಸೂತಕೇ । ಪೂರ್ವಸಂಕಲ್ಪಿತಾದನ್ಯವರ್ಜನಂ ಚ ವಿಧೀಯತೇ ॥ ೧,೧೦೭.

ಮದುವೆ, ಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ಯು ಅಥವಾ ಅಶೌಚ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಮೊದಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನೂ ಮಾಡದೆ ಇರಬೇಕು.

ಮೃತೇನ ಶುಧ್ಯತೇ ಸೂತಿಃ ಮೃತವಜ್ಜಾತಕಂ ಜನೌ । ಗೋಗ್ರಹಾದೌ ವಿಪನ್ನಾನಾಮೇಕರಾತ್ರಂ ತು ಸೂತಕಮ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಮೃತನಿಂದ ಅಶೌಚ ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಜನರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು ಕೂಡ ಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಚೋರಿಕೆ ಅಥವಾ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಅಶೌಚ ಇರುತ್ತದೆ.

ಅನಾಥಪ್ರೇತವಹನಾತ್ಪ್ರಾಣಾಯಾಮೇನ ಶುಧ್ಯತಿ । ಪ್ರೇತಶೂದ್ರಸ್ಯ ವಹನಾನ್ತ್ರಿರಾತ್ರಮಶುಚಿರ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಅನಾಥನ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತರೆ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮದಿಂದ ಶುದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಶೂದ್ರನ ಶವವನ್ನು ಹೊತ್ತರೆ ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಅಶೌಚ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆತ್ಮಘಾತಿವಿಷೋದ್ವನ್ಧಕೃಮಿದಷ್ಟೇ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಃ । ಗೋಹತಂ ಕೃಮಿದಷ್ಟಂ ಚ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ಕೃಚ್ಛ್ರೇಣ ಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೦೭.

ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ವಿಷ, ಕತ್ತಲೆ ಅಥವಾ ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದವರಿಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲ. ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದ ಅಥವಾ ಹುಳು ಕಚ್ಚಿದ ಗೋದನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರೆ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಶುದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು.

ಅದುಷ್ಟಾಪತಿತಂ ಭಾರ್ಯಾ ಯೌವನೇ ಯಾ ಪರಿತ್ಯಜೇತ್ । ಸಪ್ತಜನ್ಮ ಭವೇತ್ಸ್ತ್ರೀತ್ವಂ ವೈಧವ್ಯಂ ಚ ಪುನಃ ಪುನಃ ॥ ೧,೧೦೭.

ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಪತಿಯನ್ನೆ ಯುವ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಹೆಂಡತಿ ಏಳು ಜನ್ಮಗಳ ಕಾಲ ಹೆಂಗಸಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ವಿಧವೆಯಾಗಿ ಬದುಕಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಬಾಲಹತ್ಯಾ ತ್ವಗಮನಾದೃತೌ ಚ ಸ್ತ್ರೀ ತು ಸೂಕರಿ । ಅಗಮ್ಯಾ ವ್ರತಕಾರಿಣ್ಯೋ ಭ್ರಷ್ಟಪಾನೋದಕಕ್ರಿಯಾಃ ॥ ೧,೧೦೭.

ಮಗನನ್ನು ಕೊಂದ ಹೆಂಗಸು, ನಿಷಿದ್ಧ ಪುರುಷರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದವಳು ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದವಳನ್ನು 'ಸೂಕರಿ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಿಷಿದ್ಧ ಪುರುಷರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದವರು, ವ್ರತ ಮಾಡಿದವರು ಅಥವಾ ಭಾರೀ ಪಾಪ ಮಾಡಿದವರು ನೀರಿನ ವಿಧಿಯಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಔರಸಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜಃ ಪುತ್ರಃ ಪಿತೃಜೌ ಪಿಣ್ಡದೌ ಪಿತುಃ । ಪರಿವಿತ್ತೇಸ್ತು ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಸ್ಯಾತ್ಕನ್ಯಾಯಾಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೇವ ಚ ॥ ೧,೧೦೭.

ಗರ್ಭದಿಂದ ಅಥವಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಗ ಮತ್ತು ತಂದೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರು ತಂದೆಗೆ ಪಿಂಡವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಶುದ್ಧಿ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅತಿಕೃಚ್ಛ್ರಂ ಚರೇದ್ದಾತಾ ಹೋತಾ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಞ್ಚರೇತ್ । ಕುಬ್ಜವಾಮನಷಣ್ಡೇಷು ಗದ್ಗದೇಷು ಜಡೇಷು ಚ ॥ ೧,೧೦೭.

ದಾನಿ ಮತ್ತು ಹೋಮ ಮಾಡುವವರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಚಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತವನ್ನು ಕೂಡ ಆಚರಿಸಬೇಕು; ಕುಬ್ಬು, ಕುಡಿವ, ಶಂಡ, ತುಂಟುರು, ಜಡರಿಗಾಗಿ ಕೂಡ.

ಜಾತ್ಯನ್ಧಬಧಿರೇ ಮೂಕೇ ನ ದೋಷಃ ಪರಿವೇದನೇ । ನಷ್ಟೇ ಮೃತೇ ಪ್ರವ್ರಜಿತೇ ಕ್ಲೀಬೇ ವಾ ಪತಿತೇ ಪತೌ ॥ ೧,೧೦೭.

ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಕುರುಡು, ಮೂಗು, ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವರ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಗಂಡನು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಸತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅಶೌಚ ಬರುತ್ತದೆ.

ಪಞ್ಚಸ್ವಾಪತ್ಸು ನಾರೀಣಾಂ ಪತಿರನ್ಯೋ ವಿಧೀಯತೇ । ಭರ್ತ್ರಾ ಸಹಮೃತಾ ನಾರೀ ರೋಮಾಬ್ದಾನಿ ವಸೇದ್ದಿವಿ ॥ ೧,೧೦೭.

ಐದು ಅಪಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡನು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗಂಡನನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಡನೊಂದಿಗೆ ಸತ್ತ ಹೆಂಗಸು ತನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ರೋಮಗಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.

ಶ್ವಾದಿದಷ್ಟಸ್ತು ಗಾಯತ್ತ್ರ್ಯಾ ಜಪಾಚ್ಛುದ್ಧೋ ಭವೇನ್ನರಃ । ದಾಹ್ಯೋ ಲೋಕಾಗ್ನಿನಾ ವಿಪ್ರಶ್ಚಾಣ್ಡಾಲಾದ್ಯೈರ್ಹತೋಽಗ್ನಿಮಾನ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ನಾಯಿಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಕಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವನೂ ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪ ಮಾಡಿದರೆ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಲೋಕದ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಸುಟ್ಟರೂ ಅಥವಾ ಚಂಡಾಲಾದಿಗಳಿಂದ ಹತ್ಯೆಯಾಗಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೀರೈಃ ಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ತಸ್ಯಾಸ್ಥಿ ಸ್ವಾಗ್ನಿನಾ ಮನ್ತ್ರತೋ ದಹೇತ್ । ಪ್ರವಾಸೇ ತು ಮೃತೇ ಭೂಯಃ ಕೃತ್ವಾ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php ಕುಶಮಯಂ] ದಹೇತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಆ ಅಸ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹಾಲಿನಿಂದ ತೊಳೆದು, ತನ್ನ ಮನೆಯ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೂಡಬೇಕು. ಆದರೆ ದೂರದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಿದರೆ, ಕುಶದ ಹಸಿರು ಗಿಡದಿಂದ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಸುಡಬೇಕು.

ಕೃಷ್ಣಾಜಿನೇ ಸಮಾಸ್ತೀರ್ಯ ಷಟ್ಶತಾನಿ ಪಲಾಶಜಾನ್ । ಶಮೀಂ ಶಿಶ್ನೇ ವಿನಿಃಕ್ಷಿಪ್ಯ ಅರಣಿಂ ವೃಷಣೇ ಕ್ಷಿಪೇತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಕಪ್ಪು ಕೃಶ್ಣಮೃಗ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹಾಸಿ, ಆ ಮೇಲೆ ಆರುನೂರು ಪಲಾಶದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಶಮೀ ದಂಡವನ್ನು ಲಿಂಗದ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, ಅರಣಿಯನ್ನು ವೃಷಣದ ಬಳಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಕಣ್ಡಂ ದಕ್ಷಿಣಹಸ್ತೇ ತು ವಾಮಹಸ್ತೇ ತಥೋಪಭೃತ್ । ಪಾರ್ಶ್ವೇ ತೂಲೂಖಲಂ ದದ್ಯಾತ್ಪೃಷ್ಠೇ ತು ಮುಸಲಂ ದದೇತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ ಮುಸಲನ್ನು, ಎಡಗೈಯಲ್ಲಿ ಒಡಕೆ ಇಡಬೇಕು. ಒಡಕೆಯನ್ನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಮುಸಲನ್ನು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.

ಉರೇ ನಿಃಕ್ಷಿಪ್ಯ ದೃಷದಂ ತಣ್ಡುಲಾಜ್ಯತಿಲಾನ್ಮುಖೇ । ಶ್ರೋತ್ರೇ ಚ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೀಂ ದದ್ಯಾದಾಜ್ಯಸ್ಥಾಲೀಂ ಚ ಚಕ್ಷುಷೋಃ ॥ ೧,೧೦೭.

ಮೆಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ, ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಎಳ್ಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಣಾ ಚಮಚನ್ನು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ತುಪ್ಪದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಇರಿಸಬೇಕು.

ಕರ್ಣೇ ನೇತ್ರೇ ಮುಖೇ ಘ್ರಾಣೇ ಹಿರಣ್ಯಶಕಲಾನ್ ಕ್ಷಿಪೇತ್ । ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರೋಪಕರಣಾದ್ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗತಿರ್ಭವೇತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಬಾಯಿ, ಮೂಗಿನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕು. ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಮಾರ್ಗ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅಸೌ ಸ್ವರ್ಗಾಯ ಲೋಕಾಯ ಸ್ವಾಹೇತ್ಯಾಜ್ಯಾಹುತಿಃ ಸಕೃತ್ । ಹಂಸಸಾರಸಕ್ರೌಞ್ಚಾನಾಂ ಚಕ್ರವಾಕಂ ಚ ಕುಕ್ರುಟಮ್ ॥ ೧,೧೦೭.

"ಇದು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಕ್ಕೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ಒಮ್ಮೆ ತುಪ್ಪದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಂಸ, ಸಾರಸ, ಕ್ರೌಂಚ, ಚಕ್ರವಾಕ ಮತ್ತು ಕುಕ್ರುಟ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು.

ಮಯರಮೇಷಘಾತೀ ಚ ಅಹೋರಾತ್ರೇಣ ಶುಧ್ಯತಿ । ಪಕ್ಷಿಣಃ ಸಕಲಾನ್ಹತ್ವಾ ಅಹೋರಾತ್ರೇಣ ಶುಧ್ಯತಿ ॥ ೧,೧೦೭.

ಮಯುರ, ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಷವನ್ನು ಕೊಂದವನು ಒಂದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಒಂದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಾಂಶ್ಚತುಷ್ಪದಾನ್ಹತ್ವಾ ಅಹೋರಾತ್ರೋ ಷಿತೋ ಜಪೇತ್ । ಶೂದ್ರಂ ಹತ್ವಾ ಚರೇತ್ಕೃಚ್ಛ್ರಮತಿಕೃಚ್ಛ್ರಂ ತು ವೈಶ್ಯಹಾ । ಕ್ಷತ್ತ್ರಂ ಚಾನ್ದ್ರಾಯಣಂ ವಿಪ್ರಂ ದ್ವಾವಿಂಶಾತ್ರಿಂಶಮಾಹರೇ (ವಹೇ) ತ್ ॥ ೧,೧೦೭.

ಯಾವುದೇ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಒಂದು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಕಾಲ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಶೂದ್ರನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ, ವೈಶ್ಯನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಅತಿಕೃಚ್ಛ್ರ ವ್ರತ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಚಾಂದ್ರಾಯಣ ವ್ರತ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಅಥವಾ ಮುವತ್ತಮೂರು ದಿನಗಳ ವ್ರತ ಆಚರಿಸಬೇಕು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೧೦೮ ಸೂತ ಉವಾಚ । ನೀತಿಸಾರಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಾದಿಸಂಶ್ರಿತಮ್ । ರಾಜಾದಿಭ್ಯೋ ಹಿತಂ ಪುಣ್ಯಮಾಯುಃ ಸ್ವರ್ಗಾದಿದಾಯಕಮ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ನಾನು ನೀತಿ ಸಾರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು, ರಾಜರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಹಿತಕರವೂ ಪುಣ್ಯಕರವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಆಯುಷ್ಯ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರೆ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಸದ್ಭಿಃ ಸಙ್ಗಂ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಸಿದ್ಧಿಕಾಮಃ ಸದಾ ನರಃ । ನಾಸದ್ಭಿರಿಹಲೋಕಾಯ ಪರಲೋಕಾಯ ವಾ ಹಿತಮ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಯಾರು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಸದಾ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯದು ಏನೂ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ವರ್ಜಯೇತ್ಕ್ಷುದ್ರಸಂವಾದಮದುಷ್ಟಸ್ಯ ತು ದರ್ಶನಮ್ । ವಿರೋಧಂ ಸಹ ಮಿತ್ರೇಣ ಸಂಪ್ರೀತಿಂ ಶತ್ರುಸೇವಿನಾ ॥ ೧,೧೦೮.

ನರನು ಅಲ್ಪ ವಿಷಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನು, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನೋಡುವುದನ್ನು, ಸ್ನೇಹಿತನೊಡನೆ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರೊಡನೆ ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಮೂರ್ಖಶಿಷ್ಯೋಪದೇಶೇನ ದುಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಭರಣೇನ ಚ । ದುಷ್ಟಾನಾಂ ಸಂಪ್ರಯೋಗೇಣ ಪಣ್ಡಿತೋಽಪ್ಯವಸೀದತಿ ॥ ೧,೧೦೮.

ಮೂರ್ಖ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದರೂ, ದುಷ್ಟ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿದರೂ, ದುಷ್ಟರ ಸಂಗ ಮಾಡಿದರೂ ಪಂಡಿತನೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಬಾಲಿಶಂ ಕ್ಷತ್ತ್ರಮಯೋದ್ಧಾರಂ ವಿಶಂ ಜಡಮ್ । ಶೂದ್ರಮಕ್ಷರಸಂಯುಕ್ತಂ ದೂರತಃ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಮಕ್ಕಳಂತಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು, ಯುದ್ಧದಿಂದ ಓಡುವ ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು, ಜಡವಾದ ವೈಶ್ಯನನ್ನು, ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದ ಶೂದ್ರನನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು.

ಕಾಲೇನ ರಿಪುಣಾಸನ್ಧಿಃ ಕಾಲೇ ಮಿತ್ರೇಣ ವಿಗ್ರಹಃ । ಕಾರ್ಯಕಾರಣಮಾಶ್ರಿತ್ಯ ಕಾಲಂ ಕ್ಷಿಪತಿ ಪಣ್ಡಿತಃ ॥ ೧,೧೦೮.

ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನೊಡನೆ ಸಂಧಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತನೊಡನೆ ಕಲಹ ಮಾಡಬೇಕು. ಪಂಡಿತನು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಾಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಲಃ ಪಚತಿ ಭೂತಾನಿ ಕಾಲಃ ಸಂಹರತೇ ಪ್ರಜಾಃ । ಕಾಲಃ ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗರ್ತಿ ಕಾಲೋ ಹಿ ದುರತಿಕ್ರಮಃ ॥ ೧,೧೦೮.

ಕಾಲ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ, ಕಾಲವೇ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ನಿದ್ರಿಸುವಾಗ ಕಾಲ ಜಾಗೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲವನ್ನು ದಾಟುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.

ಕಾಲೇಷು ಹರತೇ ವೀರ್ಯಂ ಕಾಲೇ ಗರ್ಭೇ ಚ ವರ್ತತೇ । ಕಾಲೋ ಜನಯತೇ ಸೃಷ್ಟಿಂ ಪುನಃ ಕಾಲೋಽಪಿ ಸಂಹರೇತ್ ॥ ೧,೧೦೮.

ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯು ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕಾಲವೇ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕಾಲವೇ ಅದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಕಾಲಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗತಿರ್ನಿತ್ಯಂ ದ್ವಿವಿಧಶ್ಚೇಹ ಭಾವ್ಯತೇ । ಸ್ಥೂಲಸಂಗ್ರಹಚಾರೇಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚಾರಾನ್ತರೇಣ ಚ ॥ ೧,೧೦೮.

ಕಾಲ ಸದಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಒಂದು ದಟ್ಟವಾದ ಚಲನೆಯಿಂದ, ಇನ್ನೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಆಂತರಿಕ ಚಲನೆಯಿಂದ.