ಇತ್ಥಂ ಮಣಿವಿಧಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರತ್ನಾನಾಂ ಮೂಲ್ಯನಿಶ್ಚಯೇ ॥ 73.
ಹೀಗೆ ರತ್ನಗಳ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಣಿಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ವೈದೂರ್ಯ್ಯಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ವೈದುರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ಪತಿತಾಯಾ ಹಿಮಾದ್ರೌ ತು ತ್ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಸುರದ್ವಿಷಃ 74.
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುವಿನ ಚರ್ಮವು ಬಿದ್ದಿತು.
ಆಪೀತಪಾಣ್ಡುರುಚಿರಃ ಪಾಷಾಣಃ ಪದ್ಮರಾಗಸಂಜ್ಞಸ್ತು 74.
ಹಳದಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಪುಷ್ಪರಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಲೋಹಿತಸ್ತು ಪೀತಃ ಸ್ವಚ್ಛಃ ಕಾಷಾಯಕಃ ಸ ಏಕೋಕ್ತಃ 74.
ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಕಂದು ಬಣ್ಣದವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅತ್ಯನ್ತಲೋಹಿತೋ ಯಃ ಸ ಏವ ಖಲು ಪದ್ಮರಾಗಸಂಜ್ಞಃ ಸ್ಯಾತ್ 74.
ಅತ್ಯಂತ ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುಷ್ಪರಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೂಲ್ಯಂ ವೈದೂರ್ಯ್ಯಮಣೇರಿವ ಗದಿತಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ರತ್ನಸಾರವಿದಾ 74.
ಈ ರತ್ನದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ರತ್ನಪಂಡಿತರು ವೈದುರ್ಯ ಮಣಿಯಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ಪುಷ್ಪರಾಗಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಚತುಃ ಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪರಾಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ವಾಯುರ್ನಖಾನ್ದೈತ್ಯಪತೇರ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸತ್ಪದ್ಮವನೇಷು ಹೃಷ್ಟಃ 75.
ಗಾಳಿಯು ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ನಖಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಮಲವನಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಸಿತು.
ವರ್ಣೇನ ತದ್ರುಧಿರಸೋಮಮಧುಪ್ರಕಾಶಮಾತಾಮ್ರಪೀತದಹನೋಜ್ಜ್ವಲಿತಂ ವಿಭಾತಿ 75.
ಅದರ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಅದು ರಕ್ತ, ಸೋಮ, ಜೇನು, ತಾಮ್ರ, ಹಳದಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಿಶುದ್ಧಾಃ ಸಮರಾಗಿಣಶ್ಚ ಆಪೀತವರ್ಣಾ ಗುರವೋ ವಿಚಿತ್ರಾಃ 75.
ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಪಾತ್ರೇಣ ಕಾಞ್ಚನಮಯೇನ ತು ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾ ತಪ್ತಂ ಯದಾ ಹುತವಹೇ ಭವತಿ ಪ್ರಕಾಶಮ್ 75.
ಅದನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂವಿಧಂ ಬಹುಗುಣಂ ಮಣಿಮಾವಹನ್ತಿ ಕರ್ಕೇತನಂ ಶುಭಲಙ್ಕೃತಯೇ ನರಾ ಯೇ 75.
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿರುವ ಈ ಮಣಿಯನ್ನು ಶುಭಾಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ತರುತ್ತಾರೆ.
ಏಕೇಽಪನಹ್ಯ ವಿಕೃತಾಕುಲನೀಲಭಾಸಃ ಪ್ರಮ್ಲಾನರಾಗಲುಲಿತಾಃ ಕಲುಷಾ ವಿರೂಪಾಃ 75.
ಕೆಲವು ಧರಿಸದೆ ಇರುವವುಗಳು ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಗೊಂದಲದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಬಣ್ಣವು ಹಾಳಾಗಿ, ಮಾಸಿ, ಶುಭ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ವಿಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.
ಕರ್ಕೇತನಂ ಯದಿ ಪರೀಕ್ಷಿತವರ್ಣರೂಪಂ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಭಾಸ್ವರದಿವಾಕರಸುಪ್ರಕಾಶಮ್ 75.
ಕರ್ಕೇತನ ರತ್ನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೊಸದಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ,
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ಕರ್ಕೇತನಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖೆಯ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಕೇತನ ಪರೀಕ್ಷೆ' ಎಂಬ ಐವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಸೂತ ಉವಾಚ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಮುತ್ತಮಾನಾಮಾಕರತಾಂ ಭೀಷ್ಮರತ್ನಾನಾಮ್ ॥ 76.
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಭೀಷ್ಮ ರತ್ನಗಳ ವಿವರ ಈಗ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಶುಕ್ಲಾಃ ಶಙ್ಖಾಬ್ಜನಿಭಾಃ ಸ್ಯೋನಾಕಸನ್ನಿಭಾಃ ಪ್ರಭಾವನ್ತಃ 76.
ಅವುಗಳು ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಕಮಲದಂತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಯೋಣಾಕ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹಳ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಹೇಮಾದಿಪ್ರತಿಬದ್ಧಾಃ ಶುದ್ಧಮಪಿ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ವಿಧತ್ತೇ ಯಃ 76.
ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಪಲಾಯನ್ತೇ ಯಂ ತಮರಣ್ಯನಿವಾಸಿನಃ ಸಮೀಪೇಽಪಿ 76.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.
ತಸೋಯತ್ಕಲತಷ್ಟತರೋರ್ಭವತಿ ಭಯಂ ನ ಚಾಸ್ತೀಶಮುಪಹಸನ್ತಿ 76.
ಅವನಿಗೆ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಮರಗಳಿಂದ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಅಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯರು ಅವನನ್ನು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಪಿತೄತರ್ಪಣೇ ಪಿತೄಣಾಂ ತೃಪ್ತಿರ್ಬಹುವಾರ್ಷಿಕೀ ಭವತಿ ಸಲಿಲಾಗ್ನಿವೈರಿತಸ್ಕರಭಯಾನಿ ಭೀಮಾನಿ ನಶ್ಯನ್ತಿ ॥ 76.
ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಿದಾಗ, ಪಿತೃಗಳು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನೀರು, ಬೆಂಕಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳರ ಭಯಗಳು ಭೀಕರವಾಗಿದ್ದರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ಶೈವಲಬಲಾಹಕಾಭಂ ಪುರುಷಂ ಪೀತಪ್ರಭಂ ಪ್ರಭಾಹೀನಮ್ 76.
ಯಾರು ಶೈವಲ ಅಥವಾ ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಹಳದಿ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಕಾಶವಿಲ್ಲದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ—
ಮೂಲ್ಯಂ ಪ್ರಕಲ್ಪ್ಯಮೇಷಾಂ ವಿಬುಧವರೈರ್ದೈಶಕಾಲವಿಜ್ಞಾನಾತ್ 76.
ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಪಂಡಿತರು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ವೈದೂರ್ಯ್ಯಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಷಟ್ಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖೆಯ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 'ವೈದುರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ' ಎಂಬ ಅರವತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಪುಣ್ಯೇಷು ಪರ್ವತವರೇಷು ಚ ನಿಮ್ನಗಾಸು ಸ್ಥಾನಾನ್ತರೇಷು ಚ ತಥೋತ್ತರದೇಶಗತ್ವಾತ್ 77.
ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಉತ್ತರದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ—
ದಾಶಾರ್ಣವಾಗದರ (ವ) ಮೇಕಲಕಾಲಗಾದೌ ಗುಞ್ಜಾಞ್ಜನಕ್ಷೌದ್ರಮೃಣಾಲವರ್ಣಾಃ 77.
ದಾಶಾರ್ಣ, ವಾಗದರ, ಮೆಕಲ, ಕಾಲಗಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳು ಗುಂಜಾ ಬೀಜ, ಕಾಜಲ್, ಜೇನು ಮತ್ತು ಮೃಣಾಲದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಶಙ್ಖಾಬ್ಜಭೃಙ್ಗಾರ್ಕವಿಚಿತ್ರಭಙ್ಗಾ ಸೂತ್ರೈರು (ರ್ವ್ಯ) ಪೇತಾಃ ಪರಮಾಃ ಪವಿತ್ರಾಃ 77.
ಅವುಗಳು ಶಂಖ, ಕಮಲ, ಭೃಂಗ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಕಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾರದಂತೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆ.
ಕಾಕಾ (ಕ.) ಶ್ವರಾಸಭಸೃಗಾಲವೃಕೋಗ್ರರೂಪೈರ್ಗೃಧ್ರೈಃ ಸಮಾಂಸರುಧಿರಾರ್ದ್ರಮುಖೈರುಪೇತಾಃ 77.
ಅವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಗೆ, ನಾಯಿಗಳು, ಸೃಗಾಲಗಳು, ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ಗಿಡುಗಗಳು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ರಕ್ತದಿಂದ ತೊಯ್ದ ಮುಖಗಳಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇರುತ್ತವೆ—
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ಪುಲಕಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಸಪ್ತಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖೆಯ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 'ಪುಲಕ ಪರೀಕ್ಷೆ' ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.