ಗಿರಿಕಾಚಶಿಶುಪಾಲೌ ಕಾಚ ಸ್ಫಟಿಕಾಶ್ಚ ಧೂಮನಿರ್ಭಿನ್ನಾಃ 73.
ಪರ್ವತದ ಗಾಜು, ಹೊಸ ಗಾಜು ಮತ್ತು ಸ್ಫಟಿಕ—allವು ಧೂಮದಿಂದ ಬಿರುಕು ಬರುವವು.
ಲಿಖ್ಯಾಭಾವಾತ್ಕಾಚಂ ಲಘುಭಾವಾಚ್ಛೈಸುಪಾಲಕಂ ವಿದ್ಯಾತ್ 73.
ಅಕ್ಷರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಹೊಸ ಗಾಜನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.
ಯದಿನ್ದ್ರನೀಲಸ್ಯ ಮಹಾಗುಣಸ್ಯ ಸುವರ್ಣಸಂಖ್ಯಾಕಲಿತಸ್ಯ ಮೂಲ್ಯಮ್ 73.
ಉತ್ತಮ ಗುಣದ ಇಂದ್ರನೀಲ ರತ್ನದ ಬೆಲೆ, ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಜಾತ್ಯಸ್ಯ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಮಣೇಸ್ತು ಯಾದೃಗ್ವಿಜಾತಯಃ ಸನ್ತಿ ಸಮಾನವರ್ಣಾಃ 73.
ಪ್ರತಿ ರತ್ನಕ್ಕೂ ಅದರ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧಗಳು ಕೂಡ ಇರುತ್ತವೆ.
ಸುಖೋಪಲಕ್ಷ್ಯಶ್ಚ ಸದಾ ವಿಚಾರ್ಯ್ಯೋ ಹ್ಯಯಂ ಪ್ರಭೇದೋ ವಿದುಷಾ ನರೇಣ 73.
ಈ ಭೇದವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಜ್ಞಾನಿಯು ಸದಾ ಗಮನದಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ಕುಶಲಾಕುಶಲೈಃ ಪ್ರಪೂರ್ಯ್ಯಮಾಣಾಃ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾಃ ಪ್ರತಿಸತ್ಕ್ರಿಯಾಪ್ರಯೋಗೈಃ 73.
ನಿಪುಣರು ಮತ್ತು ಅನಿಪುಣರು ತುಂಬಿಸುವಂತೆ, ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಾದ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅವುಗಳ ಗುಣಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.
ಕ್ರಮಶಃ ಸಮತೀತವರ್ತ್ತಮಾನಾಃ ಪ್ರತಿಬದ್ಧಾ ಮಣಿಬನ್ಧಕೇನ ಯತ್ನಾತ್ 73.
ಹೋದವು, ಇರುವವು, ಬರುವವು — ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ಮಣಿಯ ಬಳೆ ಮೂಲಕ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ.
ಆಕರಾನ್ಸಮತೀತಾನಾಮುದಧೇಸ್ತೀರಸನ್ನಿಧೌ 73.
ಹೋದವುಗಳ ಗಣಿಗಳು ಸಮುದ್ರದ ತೀರದ ಹತ್ತಿರವೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಸುವರ್ಣೋ ಮನುನಾ ಯಸ್ತು ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಷೋಡಶಮಾಷಕಃ 73.
ಮನುವು ಹೇಳಿದ ಚಿನ್ನದ ತೂಕ ಹದಿನಾರು ಮಾಷಗಳು.
ಶಾಣಶ್ಚತುರ್ಮಾಷಮಾನೋ ಮಾಷಕಃ ಪಂಚಕೃಷ್ಣಲಃ 73.
ಒಂದು ನೂಲಿನ ತೂಕ ನಾಲ್ಕು ಮಾಷಗಳು; ಒಂದು ಮಾಷದಲ್ಲಿ ಐದು ಕೃಷ್ಣಲಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಇತ್ಥಂ ಮಣಿವಿಧಿಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರತ್ನಾನಾಂ ಮೂಲ್ಯನಿಶ್ಚಯೇ ॥ 73.
ಹೀಗೆ ರತ್ನಗಳ ಮೌಲ್ಯ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಮಣಿಗಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ವೈದೂರ್ಯ್ಯಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ತ್ರಿಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ವೈದುರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತಮೂರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ಪತಿತಾಯಾ ಹಿಮಾದ್ರೌ ತು ತ್ವಚಸ್ತಸ್ಯ ಸುರದ್ವಿಷಃ 74.
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುವಿನ ಚರ್ಮವು ಬಿದ್ದಿತು.
ಆಪೀತಪಾಣ್ಡುರುಚಿರಃ ಪಾಷಾಣಃ ಪದ್ಮರಾಗಸಂಜ್ಞಸ್ತು 74.
ಹಳದಿ ಹೊಳೆಯುವ ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಪುಷ್ಪರಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಲೋಹಿತಸ್ತು ಪೀತಃ ಸ್ವಚ್ಛಃ ಕಾಷಾಯಕಃ ಸ ಏಕೋಕ್ತಃ 74.
ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಹಾಗೂ ಕಂದು ಬಣ್ಣದವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಅತ್ಯನ್ತಲೋಹಿತೋ ಯಃ ಸ ಏವ ಖಲು ಪದ್ಮರಾಗಸಂಜ್ಞಃ ಸ್ಯಾತ್ 74.
ಅತ್ಯಂತ ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಪುಷ್ಪರಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೂಲ್ಯಂ ವೈದೂರ್ಯ್ಯಮಣೇರಿವ ಗದಿತಂ ಹ್ಯಸ್ಯ ರತ್ನಸಾರವಿದಾ 74.
ಈ ರತ್ನದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ರತ್ನಪಂಡಿತರು ವೈದುರ್ಯ ಮಣಿಯಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ಪುಷ್ಪರಾಗಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಚತುಃ ಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಪರಾಗ ಪರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯ.
ವಾಯುರ್ನಖಾನ್ದೈತ್ಯಪತೇರ್ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚಿಕ್ಷೇಪ ಸತ್ಪದ್ಮವನೇಷು ಹೃಷ್ಟಃ 75.
ಗಾಳಿಯು ದೈತ್ಯಾಧಿಪತಿಯ ನಖಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕಮಲವನಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಸಿತು.
ವರ್ಣೇನ ತದ್ರುಧಿರಸೋಮಮಧುಪ್ರಕಾಶಮಾತಾಮ್ರಪೀತದಹನೋಜ್ಜ್ವಲಿತಂ ವಿಭಾತಿ 75.
ಅದರ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಅದು ರಕ್ತ, ಸೋಮ, ಜೇನು, ತಾಮ್ರ, ಹಳದಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಕಿಯ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ.
ಸ್ನಿಗ್ಧಾ ವಿಶುದ್ಧಾಃ ಸಮರಾಗಿಣಶ್ಚ ಆಪೀತವರ್ಣಾ ಗುರವೋ ವಿಚಿತ್ರಾಃ 75.
ಮೃದುವಾಗಿದ್ದು, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಭಾರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಪಾತ್ರೇಣ ಕಾಞ್ಚನಮಯೇನ ತು ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾ ತಪ್ತಂ ಯದಾ ಹುತವಹೇ ಭವತಿ ಪ್ರಕಾಶಮ್ 75.
ಅದನ್ನು ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ.
ಏವಂವಿಧಂ ಬಹುಗುಣಂ ಮಣಿಮಾವಹನ್ತಿ ಕರ್ಕೇತನಂ ಶುಭಲಙ್ಕೃತಯೇ ನರಾ ಯೇ 75.
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿರುವ ಈ ಮಣಿಯನ್ನು ಶುಭಾಲಂಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜನರು ತರುತ್ತಾರೆ.
ಏಕೇಽಪನಹ್ಯ ವಿಕೃತಾಕುಲನೀಲಭಾಸಃ ಪ್ರಮ್ಲಾನರಾಗಲುಲಿತಾಃ ಕಲುಷಾ ವಿರೂಪಾಃ 75.
ಕೆಲವು ಧರಿಸದೆ ಇರುವವುಗಳು ವಿಕೃತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಗೊಂದಲದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಬಣ್ಣವು ಹಾಳಾಗಿ, ಮಾಸಿ, ಶುಭ್ರತೆ ಇಲ್ಲದೆ, ವಿಕಾರವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ.
ಕರ್ಕೇತನಂ ಯದಿ ಪರೀಕ್ಷಿತವರ್ಣರೂಪಂ ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಭಾಸ್ವರದಿವಾಕರಸುಪ್ರಕಾಶಮ್ 75.
ಕರ್ಕೇತನ ರತ್ನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ಅದು ವಿವರಿಸಿದಂತೆ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೊಸದಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದರೆ,
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ಕರ್ಕೇತನಪರೀಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚಸಪ್ತತಿತಮೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀ ಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖೆಯ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 'ಕರ್ಕೇತನ ಪರೀಕ್ಷೆ' ಎಂಬ ಐವತ್ತೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಸೂತ ಉವಾಚ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಮುತ್ತಮಾನಾಮಾಕರತಾಂ ಭೀಷ್ಮರತ್ನಾನಾಮ್ ॥ 76.
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಭೀಷ್ಮ ರತ್ನಗಳ ವಿವರ ಈಗ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಶುಕ್ಲಾಃ ಶಙ್ಖಾಬ್ಜನಿಭಾಃ ಸ್ಯೋನಾಕಸನ್ನಿಭಾಃ ಪ್ರಭಾವನ್ತಃ 76.
ಅವುಗಳು ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಕಮಲದಂತೆ ಅಥವಾ ಸ್ಯೋಣಾಕ ಹೂವಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಬಹಳ ಹೊಳಪನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಹೇಮಾದಿಪ್ರತಿಬದ್ಧಾಃ ಶುದ್ಧಮಪಿ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ವಿಧತ್ತೇ ಯಃ 76.
ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ಲೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರೂ, ಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಉಪಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ನಿರೀಕ್ಷ್ಯ ಪಲಾಯನ್ತೇ ಯಂ ತಮರಣ್ಯನಿವಾಸಿನಃ ಸಮೀಪೇಽಪಿ 76.
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸಹ ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ.