ಅಶ್ವತ್ಥಪ್ಲಕ್ಷನ್ಯಗ್ರೋಧಾಃ ಪೂರ್ವಾದೌ ಸ್ಯಾದುದುಮ್ಬರಃ ಪೂಜಿತೋ ವಿಘ್ನಹಾರೀ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಸಾದಸ್ಯ ಗೃಹಸ್ಯ ಚ ।। 46.
ಅಶ್ವತ್ಥ, ಪ್ಲಕ್ಷ ಮತ್ತು ಆಲದ ಮರಗಳು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಉದುಂಬರವೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ. ಅವುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಅರಮನೆಗೂ ಮನಗೂ ವಿಘ್ನಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಇತಿ ಶ್ರೀಗಾರುಡೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇ ಪೂರ್ವಖಣ್ಡೇ ಪ್ರಥಮಾಂಶಾಖ್ಯೇ ಆಚಾರಕಾಣ್ಡೇ ವಾಸ್ತುಮಾನಲಕ್ಷಣಂ ನಾಮ ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಇಂತಿ ಶ್ರೀಗರುಡ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವಖಂಡದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಆಚಾರಕಾಂಡದಲ್ಲಿ 'ವಾಸ್ತು ಮಾಪನ ಲಕ್ಷಣ' ಎಂಬ ಅರವತ್ತಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಪ್ರಾಸಾದಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೌನಕ ತಚ್ಛೃಣು 47.
ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಶೌನಕ, ನೀನು ಕೇಳು.
ಚತುಷ್ಕೋಣಂ ಚತುರ್ಭಿಶ್ಚ ದ್ವಾರಾಣಿ ಸೂರ್ಯ್ಯಸಂಖ್ಯಯಾ 47.
ಅದು ನಾಲ್ಕು ಕೋಣೆಯಾಗಿ, ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸೂರ್ಯನ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇರಬೇಕು.
ಊರ್ದ್ಧ್ವಕ್ಷೇತ್ರಸಮಾ ಜಙ್ಘಾ ಜಙ್ಘಾರ್ಧದ್ವಿಗುಣಂ ಭವೇತ್ 47.
ಜಂಘೆ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರಬೇಕು; ಜಂಘೆಯ ಅರ್ಧವು ಎರಡುಪಟ್ಟು ಇರಬೇಕು.
ತತ್ತ್ರಿಭಾಗೇನ ಕರ್ತ್ತವ್ಯಃ ಪಞ್ಚಭಾಗೇನ ವಾ ಪುನಃ 47.
ಅದನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಐದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾಡಬೇಕು.
ಚತುರ್ದ್ಧಾ ಶಿಖರಂ ಕೃತ್ವಾ ತ್ರಿಭಾಗೇ ವೇದಿಬನ್ಧನಮ್ 47.
ಶಿಖರವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿ, ವೇದಿ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
ಅಥ ವಾಪಿ ಸಮಂ ವಾಸ್ತುಂ ಕೃತ್ವಾ ಷೋಡಶಭಾಗಿಕಮ್ 47.
ಅಥವಾ, ನೆಲವನ್ನು ಸಮವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅದನ್ನು ಹದಿನಾರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು.
ಚತುರ್ಭಾಗೇನ ಭಿತ್ತೀನಾಮುಚ್ಛ್ರಾಯಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಮಾಣತಃ ।। 47.
ಗೋಡೆಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಅಳತೆಯ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಳೆಯಬೇಕು.
ದ್ವಿಗುಣಃ ಶಿಖರೋಚ್ಛ್ರಾಯೋ ಭಿತ್ತ್ಯುಚ್ಛಾಯಾಚ್ಚ ಮಾನತಃ 47.
ಗೋಡೆಗಳ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶಿಖರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.
ಚತುರ್ದಿಕ್ಷು ತಥಾ ಜ್ಞೇಯೋ ನಿರ್ಗಮಸ್ತುಃ ತಥಾ ಬುಧೈಃ 47.
ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಬಾಗಿಲಿನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಭಾಗಮೇಕಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ತು ನಿರ್ಗಮಂ ಕ್ಲಪಯೇತ್ಪುನಃ 47.
ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆ ಪ್ರಕಾರ ರೂಪಿಸಬೇಕು.
ಏತತ್ಸಾಮಾನ್ಯಮುದ್ದಿಷ್ಟಂ ಪ್ರಾಸಾದಸ್ಯ ಹಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ 47.
ಇದು ಪ್ರಾಸಾದದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ದ್ವಿಗುಣೇನ ಭವೇದ್ರರ್ಭಃ ಸಮನ್ತಾಚ್ಛೌನಕ ಧ್ರುವಮ್ 47.
ಓ ಶೌನಕ, ಸುತ್ತಲಿನ ಅಳತೆ ಯಾವತ್ತೂ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಇರಬೇಕು.
ದ್ವಿಗುಣಂ ಶಿಖರಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಜಙ್ಘಾಯಾಶ್ಚೈವ ಶೌನಕ 47.
ಓ ಶೌನಕ, ಶಿಖರವು ಕಾಲಿನ ಎತ್ತರದ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ಗಮಸ್ತು ಸಮಾಖ್ಯಾತಃ ಶೇಷಂ ಪೂರ್ವವದೇವ ತು 47.
ಬಾಗಿಲಿನ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಉಳಿದವು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಇರಬೇಕು.
ಕರಾಗ್ರಂ ವೇದವತ್ಕೃತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಭಾಗಾಷ್ಟಮಂ ಭವೇತ್ 47.
ಕೈಮೂಳನ್ನು ವೇದಿಯಂತೆ ಮಾಡಿ, ಬಾಗಿಲು ಎಂಟು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಲಿ.
ದ್ವಾರವತ್ಪೀಠಮಧ್ಯೇ ತು ಶೇಷಂ ಶುಷಿರಕಂ ಭವೇತ್ 47.
ಪೀಠದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಬಾಗಿಲಿನಂತೆ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಒಳಗಿನಿಂದ ಖಾಲಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
ತದ್ವಿಸ್ತಾರಸಮಾ ಜಙ್ಘಾ ಶಿಖರಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಭವೇತ್ 47.
ಕಾಲಿನ ಅಗಲ ಸಮವಾಗಿರಲಿ, ಶಿಖರವು ಅದರ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಎತ್ತರವಾಗಿರಬೇಕು.
ಮಣ್ಡಪೇ ಮಾನಮೇತತ್ತು ಸ್ವರೂಪಂ ಚಾಪರಂ ವದೇ 47.
ಮಂಟಪದ ಅಳತೆ ಇದು; ಈಗ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಇತ್ಥಂ ಕೃತೇನ ಮಾನೇನ ಬಾಹ್ಯಭಾಗವಿನಿರ್ಗತಮ್ 47.
ಈ ರೀತಿ ಅಳತೆ ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ, ಹೊರಗಿನ ಭಾಗ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಗರ್ಭಂ ತು ದ್ವಿಗುಣಂ ಕುರ್ಯ್ಯಾನ್ನೇಮ್ಯಾ ಮಾನಂ ಭವೇದಿಹ 47.
ಒಳಗಿರುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಅಂಚಿನ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಸಾದಾನಾಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಾನಂ ಯೋನಿಂ ಚ ಮಾನತಃ 47.
ಈಗ ನಾನು ಪ್ರಾಸಾದಗಳ ಅಳತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪಂ ಚ ಪಞ್ಚೈತೇ ಪ್ರಾಸಾದಾಃ ಸರ್ವಯೋನಯಃ 47.
ತ್ರಿವಿಷ್ಟಪವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಐದು ವಿಧದ ಪ್ರಾಸಾದಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.
ವೃತ್ತೋ ವೃತ್ತಾಯತಶ್ಚಾನ್ಯೋಽಷ್ಟಾಶ್ರಶ್ಚೇಹ ಚ ಪಞ್ಚಮಃ 47.
ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮತ್ತೊಂದು ಉದ್ದವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ಐದನೇದು ಅಷ್ಟಭುಜಾಕಾರದಾಗಿದೆ.
ಸರ್ವಪ್ರಕೃತಿಭೂತೇಭ್ಯಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಥೈವ ಚ 47.
ಎಲ್ಲ ಮೂಲಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಂತೆ, ನಾಲ್ವತ್ತೊಂದು ರೂಪಗಳಿವೆ.
ಭದ್ರಕಃ ಸರ್ವತಾ ಭದ್ರೋ ರುಚಕೋ ನನ್ದನಸ್ತಥಾ 47.
ಭದ್ರಕ, ಸರ್ವತ, ಭದ್ರ, ರುಚಕ ಮತ್ತು ನಂದನ ಎಂಬುವುಗಳಿವೆ.
ಚತುರಶ್ರಾಃ ಸಮುದ್ಭೂತಾ ವೈರಾಜಾದಿತಿ ಗಮ್ಯತಾಮ್ 47.
ಚತುಷ್ಕೋಣ ರೂಪಗಳು ವೈರಾಜ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ವಿಮಾನಂ ಚ ತಥಾ ಬ್ರಹ್ಮಮನ್ದಿರಂ ಭವನಂ ತಥಾ 47.
ವಿಮಾನ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಭವನ ಕೂಡ ಇವೆ.
ವಲಯೋ ದುನ್ದುಭಿಃ ಪದ್ಮೋ ಮಹಾಪದ್ಮಸ್ತಥಾಪರಃ 47.
ವಲಯ, ದುಂಡುಭಿ, ಪದ್ಮ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಮಹಾಪದ್ಮ ಎಂಬುದೂ ಇದೆ.