ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಭಾಗೀರಥ್ಯಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಿ ರೂಪಾಣ್ಯಾಸನ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಮಹಾಭಿಷಗ್ಜನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಹ್ಯಭಿಷೇಚನೀ

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಭಗೀರಥಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಿವೆ: ಅವಳು ಮಹಾ ವೈದ್ಯರ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಚನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ದ್ವಿತೀಯೇನೈವ ರೂಪೇಣ ಗಙ್ಗಾ ಭಾರ್ಯಾ ಚ ಶನ್ತನೋಃ । ಸುಷೇಣಾ ವೈ ಸುಷೇಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸಾ ವಾನರೀ ಸ್ಮೃತಾ

ಎರಡನೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು ಶಂತನುನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಸುಷೇಣೆಯಾಗಿ ಸುಷೇಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು ವಾನರಿಯೆಂದು ಕೂಡ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಣ್ಡೂಕಭಾರ್ಯಾ ಗಙ್ಗಾ ತು ಸೈವ ಮಣ್ಡೂಕಿನೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಏವಂ ಚತ್ವಾರಿ ರೂಪಾಣಿ ಗಙ್ಗಾಯಾ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಮ್

ಮಂಡೂಕನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಗಂಗೆಯು ಮಂಡೂಕಿನಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೀಗೆ, ಗಂಗೆಯ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿತ್ಯಾಚ್ಚೈವ ಗಙ್ಗಾತಃ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ । ಪ್ರವರ್ಷತಿ ಸುವೈರಾಗ್ಯಂ ಹ್ಯತಃ ಪರ್ಜನ್ಯನಾಮಕಮ್

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸುರಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಶರಂವರಾಯ ಪಞ್ಚಜನ್ಯಾಚ್ಚ ಪಞ್ಚ ಹಿತ್ವಾ ಜಗ್ಧ್ವಾ ಗರ್ವಕಂ ಷಟ್ಕ್ರಮೇಣ । ಸ್ವಬಾಣಸ್ಯ ಸ್ವಹೃದಿ ಸಂಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಭಜೇತ್ಸದಾ ನೈವ ಭಕ್ತಿಂ ವಿಷಂ ಚ

ಶರಂವರನಿಗಾಗಿ, ಪಂಚಜನ್ಯದಿಂದ ಐದು ಬಿಟ್ಟು, ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನುಂಗಿ, ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಾಣವನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಭಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿಷವನ್ನು ಅಲ್ಲ.

ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಷ್ಟಂ ನೈವ ಕಾರ್ಯಂ ಸದೈವ ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಯಮೇವಂ ಸದಾಪಿ । ಯೋನೌ ಸಕ್ತಿರ್ನೈವ ಕಾರ್ಯಾ ಸದಾಪಿ ಯೋನೌ ಮುಕ್ತೇಽಸಂಗತೋ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಮ್

ಬಲವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಸದಾ ಬಲವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಇರಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವೈರಾಗ್ಯಮೇವಂ ಪ್ರಕಾರೋತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಮತಃ ಪರ್ಜನ್ಯಸ್ತ್ವನ್ತಕಃ ಪಕ್ಷಿವರ್ಯ । ಏತಾವತಾ ಶರಭಾಖ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸ ಚಾನ್ತರೋ ಸ ತು ಪರ್ಜನ್ಯ ಏವ

ಹೀಗೆ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಅಂತಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಶರಭನೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮನು ಕೂಡ ಪರ್ಜನ್ಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಶಶ್ವತ್ಕೇಶಾ ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪ್ರಭಾಸ್ಯನ್ತೇ ಶರಭಾಖ್ಯೋ ಪಯೋತಃ । ಯಮಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಯಸ್ಮಾತ್ಸದಾ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪಿಯಾ ಚ

ಖಗರಾಜನೇ, ಯಾವವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೂದಲು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ, ಅವನನ್ನು ಶರಭ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಯಮನ ಪತ್ನಿ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವಳು. ಅವಳು ಸದಾ ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ, ಅವಳನ್ನು ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮತ್ವಾ ಸಮ್ಯಕ್ಮಾನಸಂ ಯಾ ಕರೋತಿ ಹ್ಯತಶ್ಚ ಸಾ ಶ್ಯಾಮಲಾಸಂಜ್ಞಕಾಭೂತ್ । ಮಲಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಹರಿಭಕ್ತೇರ್ವಿರೋಧೀ ಸುಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಸನ್ನಿಧಾನಂ ಚ ತಸ್ಯ

ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅದು ಕಡಿಮೆ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತದ್ವೈಷ್ಣವೈಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಮೇವಂ ಸದೈವ ವಸ್ತ್ರಂ ದಗ್ಧಂ ಸನ್ಧಿಜಂ ಚೈವ ಜನ್ಯಮ್

ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಡಿದ, ಹೊಲಿಸಿದ, ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡಬಾರದು.

ನೋಚ್ಚಾಶ್ಚ ತೇ ಹರಿಭಕ್ತೇರ್ವಿಹೀನಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸಂಗೋ ನೈವ ಕಾರ್ಯಃ ಸದಾಪಿ । ಪುರಾಣಸಂಪರ್ಕವಿಸರ್ಜಿನಂ ಚ ಪುರಾಣತಾಲಂ ಚ ಪುರಾಣವಸ್ತ್ರಮ್

ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಜೊತೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಹವಾಸ ಮಾಡಬಾರದು. ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ತೊರೆದವರನ್ನು, ಹಳೆಯ ತೂಕದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಸುಜೀರ್ಣಕನ್ಥಾಜಿನಮೇಖಲಂ ಚ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಚ ಕಲಿಪ್ರಿಯಂ ಚ । ಪ್ರಿಯಂ ಗೃಹಂ ಚೋರ್ಣವಿತಾನಕಂ ಚ ಸಮಿತ್ಕುಶೈಃ ಪೂರಿತಂ ಕುತ್ಸಿತಂ ಚ

ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆ, ಚರ್ಮದ ವಸ್ತ್ರ, ಬೆಲ್ಟ್, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಪ್ರಿಯ ಮನೆ, ಪುಡಿ ಹಾಸಿಗೆ, ಕುಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮಿತು—all ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನೀಚವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಂ ಚೇತ್ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಂ ಚ ನೈವ ಪ್ರಿಯಂ ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣೇಃ ಕದಾಚಿತ್ । ಕಾಂಸ್ಯೇ ಸುಪಕ್ವಂ ಯಾವನಾಲಸ್ಯ ಚಾನ್ನಂ ತುಷಃ ಪಿಣ್ಯಾಕಂ ತುಮ್ಬಬಿಲ್ವೇ ಪಲಾಣ್ಡುಃ

ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾರಂಗಪಾಣಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ. ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಜೋಳ, ಹುಲ್ಲು, ಎಣ್ಣೆಮದ್ದು, ಸೊರೆಕಾಯಿ, ಈರುಳ್ಳಿ—

ದೀರ್ಘಂ ತಕ್ರಂ ಸ್ವಾದುಹೀನಂ ಕಟೂಷ್ಣಮೇತೇ ಸರ್ವೇ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ । ಸುದುರ್ಮುಖಂ ನಿನ್ದನಂ ಚಾರ್ಯಜಾನಾಂ ಸತೋವಮತ್ಯಾತ್ಮಜಾನಾಂ ಪ್ರಸಹ್ಯ

ಹಳೆಯ ಮೊಸರು, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ಕಹಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ—all ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟ. ಇವು ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟವು, ನಿಂದೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವವು, ಸಜ್ಜನರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುವವು, ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುವವು.

ಸುಪೀಡನಂ ಸರ್ವದಾ ಭರ್ತೃವರ್ಗೇ ಗೃಹಸ್ಥಿತವ್ರೀಹಿವಸ್ತ್ರಾದಿಚೌರ್ಯಾತ್ । ಪ್ರಕೀರ್ಣಭೂತಾನ್ಮೂರ್ಧಜಾನ್ಸಂದಧಾನಂ ಕರೈರ್ಯುತಂ ದೇವಕಲಿಪ್ರಿಯಂ ಚ

ಗೃಹಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲಹ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಅಕ್ಕಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮನೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುವುದು, ಚೆಲ್ಲಿದ ಕೂದಲನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸೇರಿಸುವುದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲವೂ.

ಇತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಞ್ಚ ಸುನಿರ್ಮಲಂ ಪ್ರಕರೋತ್ಯೇವ ಸರ್ವಮ್ । ಅತಶ್ಚ ಸಾ ಶ್ಯಾಮಲೇತಿ ಸ್ವಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ಸಾ ದೇವಕೀ ಸಂಬಭೂವ

ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲವೂ ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದವು, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಸುವವಳು ಅವಳು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು, ಅವಳು ದೇವಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯೈವ ಬಭೂವ ಪತ್ನೀಸಂಭಾವಿತಾ ತತ್ರ ಚ ದೇವಕೀ ಸಾ । ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ರೋಹಿಣೀ ವೈ ತದೇಯಮಶ್ವಿನ್ಯಾದಿಭ್ಯೋಽಹ್ಯಧಿಕಾ ಸರ್ವದೈವ

ಅವಳು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಅಲ್ಲಿ ದೇವಕಿ ಇದ್ದಳು. ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ, ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶ್ವಿನಿ ಮುಂತಾದವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು.

ರೋಣೀಂ ಧೃತ್ವಾ ರೋಹತಿ ಯೋಗ್ಯಸ್ಥಾನಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಸಾ ರೋಹಿಣೀತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ । ಆದಿತ್ಯಭಾರ್ಯಾ ನಾಮ ಸಂಜ್ಞಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಾ ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಾ

ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾಳೆ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ರೋಹಿಣಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಖಗರಾಜನೇ, ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಅವಳು ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸಂಜಾನಾತೀತ್ಯೇವ ಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ಸಂಜ್ಞೇತಿ ಲೋಕೇ ಸೂರ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಸ್ಯ ಹ್ಯಭಿಮಾನೀ ತು ದೇವೋ ವಿರಾಡಿತಿ ಹ್ಯಭಿಧಾಮಾಪ ತೇನ

ಅವಳು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಳು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಖಗರಾಜನೇ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ವಿರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಗಙ್ಗಾದಿಷಟ್ಕಂ ಸಮಮೇವ ನಿತ್ಯಂ ಪರಸ್ಪರಂ ನೋತ್ತಮಂ ನಾಧಮಂ ಚ । ಪ್ರಧಾನಾಗ್ನೇಃ ಪಾವಿಕಾನ್ಯೈವ ಗಙ್ಗಾ ಸದಾ ಶುಭಾ ನಾತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ

ಗಂಗೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ನದಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನ. ಯಾವುದು ಮೇಲು, ಯಾವುದು ಕೆಳ ಎಂದು ಇಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯ ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿ ಪಾವಕಾ, ಗಂಗೆಯೂ ಸದಾ ಶುಭವಾದಳು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಆಸಾಂ ಜ್ಞಾನತ್ಪುಣ್ಯಮಾಪ್ನೋತಿ ನಿತ್ಯಂ ಸದಾ ಹರಿಃ ಪ್ರೀಯತೇ ಕೇಶವೋಲಮ್ । ಗಙ್ಗಾದಿಭ್ಯೋ ಹ್ಯವರಾಹ್ಯಗ್ನಿಜಾಯಾ ಸ್ವಾಹಾಸಂಜ್ಞಾಧಿಗುಣಾ ನೈವ ಹೀನಾ

ಈ ನದಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದರೆ ಸದಾ ಪುಣ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಹರಿಗೂ ಕೇಶವನಿಗೂ ಸದಾ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗೆ ಮುಂತಾದವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಸ್ವಾಹಾ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ.

ಸ್ವಾಹಾಕಾರೋ ಮನ್ತ್ರರೂಪಾಭಿಮಾನೀ ಸ್ವಾಹೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾಮಾಪ ಸದೈವ ವೀನ್ದ್ರ । ಅಗ್ನೇರ್ಭಾರ್ಯಾತೋ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಸಂಬಭೂವ ಬ್ರಹ್ಮಾಭಿಮಾನೀ ಚನ್ದ್ರಪುತ್ರೋ ಬುಧಶ್ಚ

ಸ್ವಾಹಾ ಎಂಬ ಮಂತ್ರರೂಪದ ದೇವತೆ ಸದಾ ಸ್ವಾಹಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು, ಇಂದ್ರನೇ. ಅಗ್ನಿಯ ಪತ್ನಿಯಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಹುಟ್ಟಿದನು, ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವನು, ಚಂದ್ರನ ಮಗ ಬುದ್ಧನು.

ಬುದ್ಧ್ಯಾಹರದ್ವೈ ರಾಷ್ಟ್ರಜಾತಂ ಚ ಸರ್ವಂ ಧೃತಂ ತ್ವತೋ ಬುಧಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ । ಏವಂ ಚಾಭೂದಭಿಮನ್ಯುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಸುಭದ್ರಾಯಾ ಜಠರೇ ಹ್ಯರ್ಜುನಾಚ್ಚ

ತಾನು ಪಡೆದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪಡೆದು, ಬುದ್ಧ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು. ಇದೇ ರೀತಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಅಭಿಮನ್ಯು, ಅರ್ಜುನನಿಂದ ಸುಭದ್ರೆಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಯಮಸ್ಯ ಚಾಂಶೈಃ ಸ ಸಂಯುತಸ್ತ್ವಶ್ವಿನೋರ್ವೈ ಹರಸ್ಯ । ಸ್ವಾಹಾಧಮಶ್ಚನ್ದ್ರಪುತ್ರೋ ಬುಧಸ್ತು ಪಾದಾರವಿನ್ದೇ ವಿಷ್ಣುದೇವಸ್ಯ ಭಕ್ತಃ

ಅವನು ಕೃಷ್ಣ, ಚಂದ್ರ, ಯಮ, ಅಶ್ವಿನಿಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿಯ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು. ಚಂದ್ರನ ಮಗ ಬುದ್ಧನು ಸ್ವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ವಿಷ್ಣುದೇವನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು.

ನಾಮಾತ್ಮಿಕಾ ತ್ವಶ್ವಿಭಾರ್ಯಾ ಉಷಾ ನಾಮ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ಬುಧಾಧಮಾ ಸಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಸ್ವಾಹಾ ದಶಗುಣಾಧಮಾ

ಅಶ್ವಿನಿಗಳ ಪತ್ನಿಗೆ ಉಷಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಅವಳು ಹೆಸರಿನ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳು. ಅವಳು ಬುದ್ಧನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ, ಸ್ವಾಹಾ ಅವಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ.

ನಕುಲಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಮಾಗಧಸ್ಯೈವ ಪುತ್ರೀ ಶಲ್ಯಾತ್ಮಜಾ ಸಹದೇವಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ । ಉಭೇ ಹ್ಯೇತೇ ಅಶ್ವಿಭಾರ್ಯಾ ಹ್ಯುಷಾಪಿ ಉಪಾಸತೇ ಷಡ್ಗುಣಂ ವಿಷ್ಣುಮಾದ್ಯಮ್ । ಅತೋಽಪ್ಯುಷಾಸಂಜ್ಞಕಾ ಸಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಅನನ್ತರಾಞ್ಛೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ಮಹಾತ್ಮನ್

ನಕುಲನ ಹೆಂಡತಿ ಮಾಗಧನ ಮಗಳಾಗಿದ್ದಳು, ಶಲ್ಯನ ಮಗಳು ಸಹದೇವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಅಶ್ವಿನ ದೇವರ ಪತ್ನಿಯರಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉಷಾ ಕೂಡ ಆರು ಗುಣಗಳಿರುವ ಆದಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಖಗೇಂದ್ರ, ಈಗ ನಾನು 'ಉಷಾ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಮುಂದಿನವರನ್ನು ಕೇಳು, ಮಹಾತ್ಮನೇ.

ತತಃ ಶಕ್ತಿಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾತ್ಮಾ ಶನೈಶ್ಚರತಿ ಸರ್ವದಾ । ಅತಃ ಶನೈಶ್ಚರೋ ನಾಮ ಉಷಾಯಾಶ್ಚ ದಶಾಧಮಾಃ

ಆಮೇಲೆ ಶಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಭೂಮಿಯ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸದಾ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಶನೈಶ್ಚರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಅವನು ಉಷೆಗಳ ಪತ್ತನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯವನು.

ಕರ್ಮಾತ್ಮಾ ಪುಷ್ಕರೋ ಜ್ಞೇಯಃ ಶನೇರಥ ಯಮೋ ಮತಃ । ನಯಾಭಿಮಾನೀ ಪುರುಷಃ ಕಿಞ್ಚಿನ್ನಮ್ರೋ ದಶಾವರಃ

ಪುಷ್ಕರನು ಕರ್ಮದ ರೂಪನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಯಮನು ಶನಿಯ ರಥಸಾರಥಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನಡೆಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದ್ದ, ಸ್ವಲ್ಪ ವಿನಯವಿರುವ ಪುರುಷನು ಅವರ ಪತ್ತನೇಯವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಹರಿಪ್ರೀತಿಕರೋ ನಿತ್ಯಂ ಪುಷ್ಕರೇ ಕ್ರೀಡತೇ ಯತಃ । ಅತಸ್ತು ಪುಷ್ಕಲೋ ನಾಮ ಲೋಕೇ ಸ ಪರಿಕೀರ್ತಿತಃ

ಯಾಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸದಾ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುತ್ತಾ ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದರಿಂದ, ಅವನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕಲ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.