ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಮಯಾ ಸಾರ್ಧಂ ಸದ್ಗುರುಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸಮ್ಯಗ್ವೈರಾಗ್ಯಪೂರ್ವಂ ತತ್ತ್ವಮಾತ್ರಂ ವಿದಿತ್ವಾ । ತೇನೈವ ಮೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಮೋ ನಾರ್ಜವೈರ್ಯತ್ತಾರ್ಯಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಂಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ನನ್ನ ಜೊತೆ ನಿಜವಾದ ಗುರುವನ್ನು ಪಡೆದು, ಸರಿಯಾದ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ, ಅದರಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ. ಕಪಟದಿಂದಲ್ಲ, ಮಹಾನ್ ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ಯಾಶಯಂ ಮನಸಾ ಸನ್ನಿಧಾಯ ತಥಾ ಚೋಕ್ತಂ ಭಕ್ತವರ್ಯೋ ಮದೀಯಃ । ಅತೋ ಭಕ್ತಃ ಪ್ರವಹೇತ್ಯೇವ ಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ವೀನ್ದ್ರ ಪ್ರಕೃತಂ ತಂ ಶೃಣು ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಆಶಯವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ಹೇಳಿದಂತೆ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಕ್ತನಾದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ 'ಪ್ರವಹ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಈಗ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಅವನ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೯ ಪ್ರವಹಾನನ್ತರಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಪಕ್ಷೀನ್ದ್ರಸತ್ತಮ । ಯೋ ಧರ್ಮೋ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಪುತ್ರೋ ಹ್ಯಾದಿಸೃಷ್ಟೌ ತ್ವಗುದ್ಭವಃ

ಪ್ರವಹನ ನಂತರದ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಕೇಳು. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಧರ್ಮನು ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದನು.

ಸಜ್ಜನಾನ್ಸೌಮ್ಯರೂಪೇಣ ಧಾರಣಾದ್ಧರ್ಮನಾಮಕಃ । ಸ ಏವ ಸೂರ್ಯಪುತ್ರೋಭೂದ್ಯಮಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ಸಃ । ಪಾಪಿನಾಂ ಶಿಕ್ಷಕತ್ತ್ವಾತ್ಸ ಯಮ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ

ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೃದು ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಉಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಅವನೇ ಸೂರ್ಯನ ಮಗನಾಗಿ ಯಮನಾದನು. ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಯಮನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪ್ರಹ್ಲಾದಾನನ್ತರಂ ಗಙ್ಗಾ ಭಾರ್ಯಾ ವೈ ವರುಣಸ್ಯ ಚ । ಪ್ರಹ್ಲಾದಾದಧಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಮಹಿಮ್ನಾ ವರುಣಾಧಿಕಾ

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ನಂತರ ಗಂಗೆಯು ಬರುತ್ತಾಳೆ, ಅವಳು ವರుణನ ಪತ್ನಿಯೂ ಹೌದು. ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಮಹಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳು ವರుణನಿಗಿಂತ ಮೇಲು.

ಸ್ವರೂಪಾದಧಮಾ ಜ್ಞೇಯಾ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ । ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪದಂ ವಿಷ್ಣುಂ ಯಮೋ ಜಾನಾತಿ ಸರ್ವದಾ

ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಅವಳು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಚಾರವಿಲ್ಲ. ಯಮನು ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದಾನೆ.

ಅತೋ ಗಙ್ಗೇತಿ ಸಾ ಜ್ಞೇಯಾ ಸರ್ವದಾ ಲೋಕಪಾವನೀ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಪದೀತ್ಯೇವ ಕೀರ್ತಿತಾ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ

ಆದುದರಿಂದ, ಅವಳನ್ನು ಸದಾ ಲೋಕವನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಗಂಗೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ವಿಷ್ಣುಪದಿಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಯಾ ಪೂರ್ವಕಾಲೇ ಯಜ್ಞಲಿಙ್ಗಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಾಕ್ಷಾದ್ಧರೇರ್ವಿಕ್ರಮತಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ವಾಮಸ್ಯ ಪಾದಸ್ಯ ನಖಾಗ್ರತಶ್ಚ ನಿರ್ಭಿದ್ಯ ಚೋರ್ಧ್ವಾಣ್ಡಕಟಾಹಖಣ್ಡಮ್

ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಯಜ್ಞಚಿಹ್ನೆಯಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಎಡ ಕಾಲಿನ ನಖದ ತುದಿಯಿಂದ ಗಂಗೆಯು ಹೊರಬಂದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹರಿದುಬಂದಳು.

ಇನ್ದ್ರೋಪಿ ವಾಯುಕರಮರ್ದಿತವಾಯುಕೂಟಬಿನ್ದುಂ ಚ ಪ್ರಾಶ್ಯ ಶಿರಸಿ ಹ್ಯಸಹಿಷ್ಣುಮಾನಃ । ಭಾಗೀರಥೀ ಹರಿಪದಾಙ್ಕಮಿತಿ ಸ್ಮ ನಿತ್ಯಂ ಜಾನನ್ಮಹಾಪರಮಭಾಗವತಪ್ರಧಾನಃ । ಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ಖಿನ್ನಹೃದಯಃ ಪರಮಾದರೇಣ ಧೃತ್ವಾ ಸ್ವಮೂರ್ಧ್ನಿ ಪರಮೋ ಹ್ಯಶಿವಃ ಶಿವೋಽಭೂತ್

ಇಂದ್ರನು ಕೂಡ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ನೀರಿನ ಹನಿಯನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗದೆ, ಭಗೀರಥಿಯನ್ನು ಹರಿಪಾದದ ಗುರುತು ಹೊಂದಿದವಳಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಮಹಾಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಹೃದಯದಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಧರಿಸಿ, ಅಶುಭನು ಶುಭನಾದನು.

ಭಾಗೀರಥ್ಯಾಶ್ಚ ಚತ್ವಾರಿ ರೂಪಾಣ್ಯಾಸನ್ಖಗೇಶ್ವರ । ಮಹಾಭಿಷಗ್ಜನೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ಹ್ಯಭಿಷೇಚನೀ

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ಭಗೀರಥಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಿವೆ: ಅವಳು ಮಹಾ ವೈದ್ಯರ ರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಅಭಿಷೇಚನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ದ್ವಿತೀಯೇನೈವ ರೂಪೇಣ ಗಙ್ಗಾ ಭಾರ್ಯಾ ಚ ಶನ್ತನೋಃ । ಸುಷೇಣಾ ವೈ ಸುಷೇಣಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸಾ ವಾನರೀ ಸ್ಮೃತಾ

ಎರಡನೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯು ಶಂತನುನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ; ಸುಷೇಣೆಯಾಗಿ ಸುಷೇಣನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಅವಳನ್ನು ವಾನರಿಯೆಂದು ಕೂಡ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಣ್ಡೂಕಭಾರ್ಯಾ ಗಙ್ಗಾ ತು ಸೈವ ಮಣ್ಡೂಕಿನೀ ಸ್ಮೃತಾ । ಏವಂ ಚತ್ವಾರಿ ರೂಪಾಣಿ ಗಙ್ಗಾಯಾ ಇತಿ ಕೀರ್ತಿತಮ್

ಮಂಡೂಕನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಗಂಗೆಯು ಮಂಡೂಕಿನಿಯೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಹೀಗೆ, ಗಂಗೆಯ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಆದಿತ್ಯಾಚ್ಚೈವ ಗಙ್ಗಾತಃ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ । ಪ್ರವರ್ಷತಿ ಸುವೈರಾಗ್ಯಂ ಹ್ಯತಃ ಪರ್ಜನ್ಯನಾಮಕಮ್

ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಗೆಯಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಉದ್ಭವಿಸಿದನು; ಅವನು ಪರಮ ವೈರಾಗ್ಯವನ್ನು ಸುರಿಸುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಶರಂವರಾಯ ಪಞ್ಚಜನ್ಯಾಚ್ಚ ಪಞ್ಚ ಹಿತ್ವಾ ಜಗ್ಧ್ವಾ ಗರ್ವಕಂ ಷಟ್ಕ್ರಮೇಣ । ಸ್ವಬಾಣಸ್ಯ ಸ್ವಹೃದಿ ಸಂಸ್ಥಿತಸ್ಯ ಭಜೇತ್ಸದಾ ನೈವ ಭಕ್ತಿಂ ವಿಷಂ ಚ

ಶರಂವರನಿಗಾಗಿ, ಪಂಚಜನ್ಯದಿಂದ ಐದು ಬಿಟ್ಟು, ಆರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ನುಂಗಿ, ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಾಣವನ್ನು ಸದಾ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಭಕ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿಷವನ್ನು ಅಲ್ಲ.

ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಷ್ಟಂ ನೈವ ಕಾರ್ಯಂ ಸದೈವ ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಷ್ಟಂ ಕಾರ್ಯಮೇವಂ ಸದಾಪಿ । ಯೋನೌ ಸಕ್ತಿರ್ನೈವ ಕಾರ್ಯಾ ಸದಾಪಿ ಯೋನೌ ಮುಕ್ತೇಽಸಂಗತೋ ಯಾತಿ ಮುಕ್ತಿಮ್

ಬಲವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಸದಾ ಬಲವಾದ ಲಿಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಇರಿಸಬಾರದು; ಆದರೆ ಯೋನಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವನು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ವೈರಾಗ್ಯಮೇವಂ ಪ್ರಕಾರೋತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಮತಃ ಪರ್ಜನ್ಯಸ್ತ್ವನ್ತಕಃ ಪಕ್ಷಿವರ್ಯ । ಏತಾವತಾ ಶರಭಾಖ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸ ಚಾನ್ತರೋ ಸ ತು ಪರ್ಜನ್ಯ ಏವ

ಹೀಗೆ ವೈರಾಗ್ಯದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪರ್ಜನ್ಯನು ಅಂತಕನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಶರಭನೆಂಬ ಮಹಾತ್ಮನು ಕೂಡ ಪರ್ಜನ್ಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ಶಶ್ವತ್ಕೇಶಾ ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಪ್ರಭಾಸ್ಯನ್ತೇ ಶರಭಾಖ್ಯೋ ಪಯೋತಃ । ಯಮಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಯಸ್ಮಾತ್ಸದಾ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪಿಯಾ ಚ

ಖಗರಾಜನೇ, ಯಾವವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕೂದಲು ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ, ಅವನನ್ನು ಶರಭ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವಳು ಯಮನ ಪತ್ನಿ, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವಳು. ಅವಳು ಸದಾ ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ಕುಡಿಯುವದರಿಂದ, ಅವಳನ್ನು ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಮತ್ವಾ ಸಮ್ಯಕ್ಮಾನಸಂ ಯಾ ಕರೋತಿ ಹ್ಯತಶ್ಚ ಸಾ ಶ್ಯಾಮಲಾಸಂಜ್ಞಕಾಭೂತ್ । ಮಲಂ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಹರಿಭಕ್ತೇರ್ವಿರೋಧೀ ಸುಲೋಹಪಾತ್ರೇ ಸನ್ನಿಧಾನಂ ಚ ತಸ್ಯ

ಅವಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈಗ ನಾನು ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗುವ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅದು ಕಡಿಮೆ ಲೋಹದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ತದ್ವೈಷ್ಣವೈಸ್ತ್ಯಾಜ್ಯಮೇವಂ ಸದೈವ ವಸ್ತ್ರಂ ದಗ್ಧಂ ಸನ್ಧಿಜಂ ಚೈವ ಜನ್ಯಮ್

ವೈಷ್ಣವರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಸುಡಿದ, ಹೊಲಿಸಿದ, ಅಥವಾ ಅಶುದ್ಧ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೊಡಬಾರದು.

ನೋಚ್ಚಾಶ್ಚ ತೇ ಹರಿಭಕ್ತೇರ್ವಿಹೀನಾಸ್ತೇಷಾಂ ಸಂಗೋ ನೈವ ಕಾರ್ಯಃ ಸದಾಪಿ । ಪುರಾಣಸಂಪರ್ಕವಿಸರ್ಜಿನಂ ಚ ಪುರಾಣತಾಲಂ ಚ ಪುರಾಣವಸ್ತ್ರಮ್

ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರ ಜೊತೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಹವಾಸ ಮಾಡಬಾರದು. ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ತೊರೆದವರನ್ನು, ಹಳೆಯ ತೂಕದ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರವಿಡಬೇಕು.

ಸುಜೀರ್ಣಕನ್ಥಾಜಿನಮೇಖಲಂ ಚ ಯಜ್ಞೋಪವೀತಂ ಚ ಕಲಿಪ್ರಿಯಂ ಚ । ಪ್ರಿಯಂ ಗೃಹಂ ಚೋರ್ಣವಿತಾನಕಂ ಚ ಸಮಿತ್ಕುಶೈಃ ಪೂರಿತಂ ಕುತ್ಸಿತಂ ಚ

ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆ, ಚರ್ಮದ ವಸ್ತ್ರ, ಬೆಲ್ಟ್, ಯಜ್ಞೋಪವೀತ, ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಪ್ರಿಯ ಮನೆ, ಪುಡಿ ಹಾಸಿಗೆ, ಕುಶದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸಮಿತು—all ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ನೀಚವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸರ್ವಂ ಚೇತ್ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಂ ಚ ನೈವ ಪ್ರಿಯಂ ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣೇಃ ಕದಾಚಿತ್ । ಕಾಂಸ್ಯೇ ಸುಪಕ್ವಂ ಯಾವನಾಲಸ್ಯ ಚಾನ್ನಂ ತುಷಃ ಪಿಣ್ಯಾಕಂ ತುಮ್ಬಬಿಲ್ವೇ ಪಲಾಣ್ಡುಃ

ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾರಂಗಪಾಣಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಇಷ್ಟವಲ್ಲ. ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಅನ್ನ, ಜೋಳ, ಹುಲ್ಲು, ಎಣ್ಣೆಮದ್ದು, ಸೊರೆಕಾಯಿ, ಈರುಳ್ಳಿ—

ದೀರ್ಘಂ ತಕ್ರಂ ಸ್ವಾದುಹೀನಂ ಕಟೂಷ್ಣಮೇತೇ ಸರ್ವೇ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಾಶ್ಚ । ಸುದುರ್ಮುಖಂ ನಿನ್ದನಂ ಚಾರ್ಯಜಾನಾಂ ಸತೋವಮತ್ಯಾತ್ಮಜಾನಾಂ ಪ್ರಸಹ್ಯ

ಹಳೆಯ ಮೊಸರು, ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ, ಕಹಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ—all ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟ. ಇವು ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟವು, ನಿಂದೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವವು, ಸಜ್ಜನರಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತವಾಗುವವು, ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳಿಂದಲೂ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುವವು.

ಸುಪೀಡನಂ ಸರ್ವದಾ ಭರ್ತೃವರ್ಗೇ ಗೃಹಸ್ಥಿತವ್ರೀಹಿವಸ್ತ್ರಾದಿಚೌರ್ಯಾತ್ । ಪ್ರಕೀರ್ಣಭೂತಾನ್ಮೂರ್ಧಜಾನ್ಸಂದಧಾನಂ ಕರೈರ್ಯುತಂ ದೇವಕಲಿಪ್ರಿಯಂ ಚ

ಗೃಹಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಕಲಹ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಅಕ್ಕಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮನೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡುವುದು, ಚೆಲ್ಲಿದ ಕೂದಲನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸೇರಿಸುವುದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲವೂ.

ಇತ್ಯಾದಿ ಸರ್ವಂ ಕಲಿಭಾರ್ಯಾಪ್ರಿಯಞ್ಚ ಸುನಿರ್ಮಲಂ ಪ್ರಕರೋತ್ಯೇವ ಸರ್ವಮ್ । ಅತಶ್ಚ ಸಾ ಶ್ಯಾಮಲೇತಿ ಸ್ವಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ಸಾ ದೇವಕೀ ಸಂಬಭೂವ

ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲವೂ ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದವು, ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುದ್ಧವಾಗಿಸುವವಳು ಅವಳು. ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳಿಗೆ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು, ಅವಳು ದೇವಕಿ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು.

ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯೈವ ಬಭೂವ ಪತ್ನೀಸಂಭಾವಿತಾ ತತ್ರ ಚ ದೇವಕೀ ಸಾ । ಚನ್ದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ರೋಹಿಣೀ ವೈ ತದೇಯಮಶ್ವಿನ್ಯಾದಿಭ್ಯೋಽಹ್ಯಧಿಕಾ ಸರ್ವದೈವ

ಅವಳು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಗೌರವಪೂರ್ಣ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಳು, ಅಲ್ಲಿ ದೇವಕಿ ಇದ್ದಳು. ಚಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ, ಅವಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶ್ವಿನಿ ಮುಂತಾದವರಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠಳು.

ರೋಣೀಂ ಧೃತ್ವಾ ರೋಹತಿ ಯೋಗ್ಯಸ್ಥಾನಂ ತಸ್ಮಾಚ್ಚ ಸಾ ರೋಹಿಣೀತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ । ಆದಿತ್ಯಭಾರ್ಯಾ ನಾಮ ಸಂಜ್ಞಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಜ್ಞೇಯಾ ಸಾ ನಾರಾಯಣಸ್ಯ ಸ್ವರೂಪಾ

ಗರ್ಭವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಾಳೆ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ರೋಹಿಣಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಖಗರಾಜನೇ, ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿಗೆ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಅವಳು ನಾರಾಯಣನ ಸ್ವರೂಪಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.

ಸಂಜಾನಾತೀತ್ಯೇವ ಸಂಜ್ಞಾಮವಾಪ ಸಂಜ್ಞೇತಿ ಲೋಕೇ ಸೂರ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಸ್ಯ ಹ್ಯಭಿಮಾನೀ ತು ದೇವೋ ವಿರಾಡಿತಿ ಹ್ಯಭಿಧಾಮಾಪ ತೇನ

ಅವಳು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವದರಿಂದ ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಳು. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸಂಜ್ಞೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಖಗರಾಜನೇ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ದೇವರನ್ನು ವಿರಾಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.