ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ನಾಸಿಕಾಸು ಸ ಏವೋಕ್ತೋ ಭೌತಿಕಸ್ತುಲ್ಯ ಏವ ಚ । ಅತಿವಾಹಃ ಸ ಏವೋಕ್ತಃ ಯತೋ ಗಮ್ಯೋ ಮುಮುಕ್ಷುಭಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ಇರುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವನು ಭೌತಿಕ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಅದೇ ಆತಿವಾಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.

ದಕ್ಷಾದಿಭ್ಯಃ ಪಞ್ಚಗುಣಾದಧಮಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಪ್ರವಹಶ್ಚೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಸ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪ್ರಾಪ ತದ್ವದ ॥ ೩,೨೮.

ದಕ್ಷಿಣ ಮೊದಲಾದ ಐದು ಗುಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವನು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಡೆದನು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಅರ್ಥಃ ಕಶ್ಚಾಸ್ತಿ ತನ್ನಾಮ್ನಃ ಪ್ರತೀತಸ್ತಂ ವದಸ್ವ ಮೇ । ಗರುಡೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭಗವಾನ್ದೇವಕೀಸುತಃ । ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಸಂಸ್ತೂಯ ಗರುಡಂ ಹರಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಆ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವರ್ಥವಿದೆಯೆ? ಅದು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು ಎಂದು ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು. ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗರುಡನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪ್ರಹರ್ಷೇಣ ಹರೇಸ್ತುಲ್ಯಾನ್ಸರ್ವದಾ ವಹತೇ ಯತಃ । ಅತಃ ಪ್ರವಹನಾಮಾಸೌ ಕೀರ್ತಿತಃ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿ ಸಮಾನವಾದ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗರುಡನೆ.

ಸರ್ವೋತ್ತಮೋ ವಿಷ್ಣುರೇವಾಸ್ತಿ ನಾಮ್ನಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಸ್ತದಧೀನಾಃ ಸದಾಪಿ । ಮಯೋಕ್ತಮೇತತ್ತು ಸತ್ಯಂ ನ ಮಿಥ್ಯಾ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಹಸ್ತೇನೋರಗಂ ಕೋಪಯುಕ್ತಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಅವನಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ, ಸುಳ್ಳಲ್ಲ; ನಾನು ಕೋಪದಿಂದ ನಾಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ.

ಸರ್ವಂ ನು ಸತ್ಯಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತುಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ । ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ನುರಗಂ ಕೋಪಯುಕ್ತಂ ಸಮಗ್ರಹೀನ್ನಾದಶತ್ಸೋಪ್ಯುರಙ್ಗಃ ॥ ೩,೨೮.

ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು, ಆದರೆ ಆ ನಾಗನು ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿಲ್ಲ.

ಏತಸ್ಯ ಸಂಧಾರಣಾದೇವ ವೀನ್ದ್ರ ಸ ವಾಯುಪುತ್ರಃ ಪ್ರವಹೇತ್ಯಾಪ ಸಂಜ್ಞಾಮ್ । ಯೋ ವಾ ಲೋಕೇ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಂ ವಿಹಾಯ ದೈತ್ಯಸ್ವರೂಪಾ ರೇಣುಕಾದ್ಯಾಃ ಕುದೇವಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅವನು ತಾಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಗಾಳಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರೇಣುಕೆಯಂತಹ ದೈತ್ಯಸ್ವಭಾವದ ತಪ್ಪು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ—

ತೇಷಾಂ ತಥಾ ಮತ್ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪೂಜಾ ವ್ಯರ್ಥಾ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತು ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವರಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ, ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೂ ಆ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತ್ಯ, ನಾನಿದು ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಪಿತ್ರ್ಯಂ ನಯಾಮಿ ಪ್ರವಿಹಾಯೈವ ಯೇ ತು ಪಿತ್ರುದ್ದೇಶಾತ್ಕೇವಲಂ ಯಃ ಕರೋತಿ । ಸ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ನರಕಾನ್ವೈ ಪ್ರಯಾತೀತ್ಯೇತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ ॥ ೩,೨೮.

ಯಾರು ಪಿತೃಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪಾಪಾತ್ಮನು ಖಂಡಿತ ನరకಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಇದು ನಿಜವಾದ ಮಾತು, ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.

ನ ಶ್ರೀಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರಾ ನಾಪಿ ವಿಧಿಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರೋ ನ ವಾಯುದೇವೋ ನಾಪಿ ಶಿವಃ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ । ತದನ್ಯೇ ನೋ ಗೌರಿಪುಲೋಮಜಾದ್ಯಾಃ ಕಿಂ ವಕ್ತವ್ಯಂ ನಾತ್ರ ಲೋಕೇ ಸ್ವತನ್ತ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೂ ಸ್ವತಂತ್ರಳಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ, ಗಾಳಿದೇವನೂ ಅಲ್ಲ, ಶಿವನೂ ಸ್ವತಂತ್ರನಲ್ಲ. ಗೌರಿ, ಪುಲೋಮಜೆಯಂತಹ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಬೇಕೆ? ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಸ್ವತಂತ್ರರಾಗಿಲ್ಲ.

ಬ್ರವೀಮಿ ಸತ್ಯಂ ಪುರುಷೋ ವಿಷ್ಣುರೇವ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಂ ಭುಜಮುದ್ಧೃತ್ಯ ಸತ್ಯಮ್ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತು ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೮.

ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ: ಪರಮಾತ್ಮನು ವಿಷ್ಣುವೇ—ಇದು ಸತ್ಯ, ಸತ್ಯ, ನಾನು ಕೈಯೆತ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಜೀವಶ್ಚ ಸತ್ಯಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಚ ಸತ್ಯಸ್ತಯೋರ್ಭೇದಃ ಸತ್ಯೇ ಏತತ್ಸದಾಪಿ । ಜಡಶ್ಚಸತ್ಯೋ ಜೀವಜಡಯೋಶ್ಚ ಭೇದೋ ಭೇದಃ ಸತ್ಯಃ ಕಿಂ ಚ ಜಡೈಶಯೋರ್ಭಿದಾ ॥ ೩,೨೮.

ಜೀವನು ಸತ್ಯ, ಪರಮಾತ್ಮನು ಸತ್ಯ; ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಭೇದವೂ ಸತ್ಯ, ಇದು ಸದಾ ಹೀಗೆಯೇ. ಜಡವೂ ಸತ್ಯ, ಜೀವ ಮತ್ತು ಜಡದ ಭೇದವೂ ಸತ್ಯ; ಹಾಗಾದರೆ ಜಡ ಮತ್ತು ಜಡಾಧಿಪತಿಯ ಭೇದದ ವಿಷಯವೇನು?

ಭೇದಃ ಸತ್ಯಃ ಸರ್ವಜೀವೇಷು ನಿತ್ಯಂ ಸತ್ಯಾ ಜಡಾನಾಂ ಚ ಭೇದಾ ಸದಾಪಿ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ದಶತು ಮಾಂ ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಭೇದ ಸದಾ ಸತ್ಯ, ಜಡಗಳ ನಡುವಿನ ಭೇದವೂ ಸದಾ ಸತ್ಯ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ನುರಗಂ ಕೋಪಯುಕ್ತಂ ಸಮಗ್ರಹೀನ್ನಾದಶತ್ಸೋಪ್ಯುರಙ್ಗಃ । ಏತಸ್ಯ ಸಂಧಾರಣಾದೇವವೀದ್ರೇ ಸಾ ವಾಯುಪುತ್ರಃ ಪ್ರವಹೇತ್ಯಾಪ ಸಂಜ್ಞಾಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು, ಆದರೆ ಆ ನಾಗನು ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅವನು ತಾಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಗಾಳಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು.

ದ್ವಯಂ ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರವಿದಿತ್ವೈವ ಪೂರ್ವಂ ತ್ವಂ ಸ್ವೀಕುರುಷ್ವ ದ್ವಯಮೇವ ನಿತ್ಯಮ್ । ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ಚ ಪ್ರಕರೋತಿ ನಿತ್ಯಂ ಪಾಪೀ ಸ ಆತ್ಮಾ ನೈವ ಮೋಕ್ಷಂ ಪ್ರಯಾತಿ ॥ ೩,೨೮.

ಆ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿದು, ನೀನು ಸದಾ ಎರಡನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ನಾನಾದಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಪಾಪಾತ್ಮನಾದವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವಯಂ ಪ್ರವಿಚಾರ್ಯೈವ ನಿತ್ಯಂ ಸುಖೀ ಭವೇನ್ನಾತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತು ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಆದುದರಿಂದ, ಸದಾ ಆ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಸುಖಿಯಾಗಬಹುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಕಿಂ ತದ್ದ್ವಯಂ ದೇವದೇವೇಶ ಕಿಂ ವಾ ತತ್ಕಾರಣಂ ಕೀದೃಶಂ ಮೇ ವದಸ್ವ । ದ್ವಯೋಸ್ತ್ಯಾಗಂ ಕೀದೃಶಂ ಮೇ ವದಸ್ವ ತ್ಯಾಗಾತ್ಸುಖಂ ಕೀದೃಶಂ ಮೇ ವದಸ್ವ ॥ ೩,೨೮.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ದೇವತೆಗಳ ದೇವಾ, ಆ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪ ಯಾವುದು? ಅದರ ಕಾರಣವೇನು, ಅದು ಹೇಗಿದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಆ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ದ್ವಯಂ ಚಾಹುಸ್ತ್ವಿನ್ದ್ರಿಯೇ ದ್ವೇ ಬಲಿಷ್ಠೇ ದೇಹೇ ಹ್ಯಸ್ಮಿಞ್ಶ್ರೋತ್ರನೇತ್ರೇ ಸುಸೃಷ್ಟೇ । ಅವಾನ್ತರೇ ಶ್ರೋತ್ರನೇತ್ರೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ದ್ವಯಂ ಚಾಹುಸ್ತತ್ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ವಕ್ಷ್ಯೇ ॥ ೩,೨೮.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಬಹಳ ಬಲವಾಗಿವೆ — ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು. ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಈ ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವುಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಈಗ ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಶ್ರೋತ್ರಸ್ವಭಾವೋ ಲೋಕ ವಾರ್ತಾಶ್ರುತೌ ಚ ಹ್ಯತೀವ ಮೋದಸ್ತ್ವಾದರಾಸ್ವಾದನೇನ । ಹರೇರ್ವಾರ್ತಾಶ್ರವಣೇ ದುಃಖಜಾಲಂ ಶ್ರೋತ್ರಸ್ವಭಾವೋ ಜಡತಾ ದಮಶ್ಚ ॥ ೩,೨೮.

ಕಿವಿಯ ಸ್ವಭಾವವೇನುಂದರೆ, ಲೋಕದ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಂತೋಷ ಪಡುತ್ತದೆ, ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಹರಿಯವರ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳುವಾಗ ದುಃಖದ ಜಾಲವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ — ಕಿವಿಯ ಸ್ವಭಾವವೇ ಜಡತೆ ಮತ್ತು ತಡೆ.

ನೇತ್ರಸ್ವಭಾವೋ ದರ್ಶನೇ ಸ್ತ್ರೀನರಾಣಾಂ ಹ್ಯತ್ಯಾದರಾನ್ನಾಸ್ತಿ ನಿದ್ರಾದಿಕಂ ಚ । ಹರೇರ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ದರ್ಶನೇ ದುಃಖರೂಪೋ ವಿಷ್ಣೋಃ ಪೂಜಾದರ್ಶನೇ ದುಃಖಜಾಲಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ವಭಾವವೇನುಂದರೆ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನೋಡುವುದರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆನಂದ ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ನಿದ್ರೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಬರವುದು ಇಲ್ಲ; ಆದರೆ ಹರಿಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ದುಃಖವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ದುಃಖದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತದೆ.

ತಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಪ್ರವಿದಿತ್ವೈವ ಪೂರ್ವಂ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ವೀಕರೋತ್ಯೇವ ಮೂಢಃ । ಶಿಶ್ನಂ ಮೌರ್ಖ್ಯಾಚ್ಚೈವ ಕುತ್ರಾಪಿ ಯೋನೌ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್ಸರ್ವದಾ ಹ್ಯಾದರೇಣ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಎರಡು ಸ್ವಭಾವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೂ, ಮೂಢನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ಜನನೇಂದ್ರಿಯನ್ನು ಯಾವದೋ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಆಸೆಯಿಂದ ಇಡುತ್ತಾನೆ.

ಭಯಂ ಚ ಲಜ್ಜಾ ನೈವ ಚಾಸ್ತೇ ವಧೂನಾಂ ತಥಾ ನೃಣಾಂ ವನಿತಾನಾಂ ಯತೀನಾಮ್ । ಸ್ವಸಾರಂ ತೇ ಹ್ಯವಿದಿತ್ವಾ ದಿನೇಪಿ ಸುವಾಮ ಯಜ್ಞೇನ ಸ್ವಾಭಾವಶ್ಚ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೮.

ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ, ಗಂಡಸರಲ್ಲಿಯೂ, ಯತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಕುರಿತು ಭಯವೂ ಲಜ್ಜೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಹಗಲೇ ಕೂಡ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞದಂತೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ — ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಇದು ಅವರ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವ.

ರಸಾಸ್ವಭಾವೋ ಭಕ್ಷಣೇ ಸರ್ವದಾಪಿ ಹ್ಯನರ್ಪಿತಸ್ಯಾನ್ನಭಕ್ಷ್ಯಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ । ತಥೋಪಹಾರಸ್ಯ ಚ ತತ್ಸ್ವಭಾವಃ ಅಭಕ್ಷ್ಯಾಣಾಂ ಭಕ್ಷಣೇ ತತ್ಸ್ವಭಾವಃ ॥ ೩,೨೮.

ರಸದ ಸ್ವಭಾವವೇನುಂದರೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದ ಅನ್ನವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಅರ್ಪಣೆಯಾದ ಆಹಾರವನ್ನೂ ಹಾಗೆ ತಿನ್ನುವುದು; ತಿನ್ನಬಾರಾದವುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದೂ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವ.

ಅಲೇಹ್ಯಲೇಹಸ್ಯ ಚ ತತ್ಸ್ವಭಾವಃ ಪಾತುಂ ತ್ವಪೇಯಸ್ಯ ಚ ತತ್ಸ್ವಭಾವಃ । ದ್ವಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ವಿಹಾಯ ಮೂಢಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ವೀಕರೋತ್ಯೇವ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಓದಲು ಬಾರದದ್ದನ್ನು ರುಚಿಸುವುದೂ, ಕುಡಿಯಬಾರದದ್ದನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದೂ ಅದೇ ಸ್ವಭಾವ; ಈ ಎರಡು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಮೂಢನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಅವನ್ನೇ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಯಾವಾಗಲೂ.

ತಸ್ಯ ಸ್ನಾನಂ ವ್ಯರ್ಥಮಾಹುಶ್ಚ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ತ್ಯಾಜ್ಯಂ ನ ದ್ವಯೋಃ ಕಾರ್ಯಮೇವ । ಅಭಿಪ್ರಾಯಂ ಹ್ಯೇತಮೇವಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಜಾನೀಹಿ ತ್ವಂ ಪ್ರಹಸ್ಯೈವ ನಿತ್ಯಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನಿಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಬಾರದು; ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಈ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಿರು.

ಭಾರ್ಯಾದ್ವಯಂ ಹ್ಯವಿದಿತ್ವಾ ಸ್ವರೂಪಂ ಸ್ವೀಕೃತ್ಯ ಚೈಕಾಂ ಪ್ರವಿಹಾಯೈವ ಚೈಕಾಮ್ । ಸ್ನಾನಾದಿಕಂ ಕುರುತೇ ಮೂಢಬೂದ್ಧಿಃ ವ್ಯರ್ಥಂ ಚಾಹುರ್ಮೋಕ್ಷಭೋಗೌ ಚ ನೈವ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತು ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಎರಡು ಭಾರ್ಯೆಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ, ಒಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಮೂಢನು ಸ್ನಾನ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅದು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮೋಕ್ಷವೂ ಭೋಗವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಾದರೆ, ಹೀಗೆಂದರೆ ಹೀಗೆ, ಹಾಹಾ, ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಭಾರ್ಯಾದ್ವಯಂ ಕಿಂ ವದ ತ್ವಂ ಮಮಾಪಿ ತಯೋಃ ಸ್ವರೂಪಂ ಕಿಂ ವದ ತ್ವಂ ಮುರಾರೇ । ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಗ್ರಾಹ್ಯಭಾರ್ಯಾಂ ವದ ತ್ವಮಗ್ರಾಹ್ಯಭಾರ್ಯಾಂ ಚಾಪಿ ಸಮ್ಯಗ್ವದ ತ್ವಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಆ ಎರಡು ಭಾರ್ಯೆಗಳು ಯಾವವು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು; ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೂ ನನಗೆ ತಿಳಿಸು, ಮುರಾರಿನಾಶಕನೇ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವದು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾದ ಭಾರ್ಯೆ, ಯಾವದು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಬುದ್ಧಿಃ ಪತ್ನೀ ಸಾ ದ್ವಿರೂಪಾ ಖಗೇನ್ದ್ರ ದುಷ್ಟಾ ಚೈಕಾ ತ್ವಪರಾ ಸುಷ್ಠುರೂಪಾ । ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ದುಷ್ಟರೂಪಾ ಕನಿಷ್ಠಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ತು ಯಾ ಸುಷ್ಠುಬುದ್ಧಿಸ್ವರೂಪಾ ॥ ೩,೨೮.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಬುದ್ಧಿಯೇ ಪತ್ನಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ; ಅವಳು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ — ಒಂದು ಕೆಟ್ಟದು, ಮತ್ತೊಂದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟದು ಚಿಕ್ಕದು, ಒಳ್ಳೆಯ ಬುದ್ಧಿಯು ದೊಡ್ಡದು.

ಕನಿಷ್ಠಯಾ ನಷ್ಟತಾಂ ಯಾತಿ ಜೀವಃ ಸುತಿಷ್ಠನ್ತ್ಯಾ ಯಾತಿ ಯೋಗ್ಯಾಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮ್ । ಕನಿಷ್ಠಾಯಾಃ ಶೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ಸ್ವರೂಪಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ಯಾಗಬುದ್ಧಿಂ ಕುರುಷ್ವ ॥ ೩,೨೮.

ಚಿಕ್ಕದರಿಂದ ಜೀವನು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಸ್ಥಿರವಾದದರಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳಿ, ಆಕೆಗಾಗಿಯೇ ತ್ಯಾಗಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳು.