ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಕಾಮಪುತ್ರೋನಿರುದ್ಧೋಽಪಿ ಹರೇರನ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಸ ಏವಾಭೂದ್ಧರೇಃ ಸೇವಾಂ ಕರ್ತುಂ ರಾಮಾನುಜೋ ಭುವಿ ॥ ೩,೨೮.

ಕಾಮನ ಮಗನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನು ಕೂಡ ಹರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ತಮ್ಮನಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಬಂದನು.

ಶತ್ರುಘ್ನ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಶತ್ರೂನ್ಸೂದಯತೇ ಯತಃ । ಅನಿರುದ್ಧಃ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ರೋ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಾದ್ಯೋಽಜನಿಷ್ಟ ಹ ॥ ೩,೨೮.

ಶತ್ರುಘ್ನನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅನಿರುದ್ಧನು, ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನು, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಸಂಕರ್ಷಣಾದಿರೂಪೈಸ್ತು ತ್ರಿಭಿರಾವಿಷ್ಟ ಏವ ಸಃ । ಏವಂ ದ್ವಿರೂಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯನಿರುದ್ಧೋ ಮಹಾಮತಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಸಂಕರ್ಷಣ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಅನಿರುದ್ಧನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ರತಿರ್ಯಾ ತು ದ್ವಿರೂಪಾ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ರುಗ್ಮಪುತ್ರೀ ರುಗ್ಮವತೀ ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೨೮.

ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರತಿಯನ್ನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವಳಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರುಕ್ಮನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ರುಕ್ಮವತಿಯನ್ನು ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತಿಪ್ರಕಾಶಯುಕ್ತತ್ವಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ರುಗ್ಮವತೀ ಸ್ಮೃತಾ । ದುರ್ಯೋಧನಸ್ಯ ಯಾ ಪುತ್ರೀ ಲಕ್ಷಣಾ ಸಾ ರತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೨೮.

ಅವಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ರುಕ್ಮವತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುರ್ಯೋಧನನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ರತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಷ್ಠಾ ಸಾಂಬಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಸಂಯುನಕ್ತ್ಯತಃ । ಲಕ್ಷಣಾಭಿಧಯಾ ಭೂಮೌ ದುಷ್ಟ ವೀರ್ಯೋದ್ಭವಾ ಹ್ಯಪಿ ॥ ೩,೨೮.

ಸಾಂಬನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣೆಗೆ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವಳು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳಾದರೂ.

ಏವಂ ದ್ವಿರೂಪಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ರತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ । ಸ್ವಾಯಂಭುವೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋ ಮನುಸ್ತ್ವಾದ್ಯೋ ಗುರೌ ಸಮಃ । ರಾಜಧರ್ಮೇಣ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಜಾತಃ ಪ್ರೀಣಯಿತುಂ ಹರೇಃ ॥ ೩,೨೮.

ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರತಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು, ಮೊದಲ ಮಾನುವು, ಗುರುನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ರಾಜಧರ್ಮದಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ದೇವಗುರುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ತಸ್ಯಾವತಾರಾಸ್ತ್ರಯ ಆಸನ್ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ರಾಮಾವತಾರೇ ಭರತಾಖ್ಯೋ ಬಭೂವ ಹ್ಯಂಭೋಜಜಾವೇಶಯುತೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳಿದ್ದವು, ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ರಾಮನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಭರತನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಾವತಾರಾನ್ವಾನರಾಂಸ್ತಾರಯಿತ್ವಾ ಶ್ರೀರಾಮದಿವ್ಯಾಽಚರಿತಾನ್ಯವಾದೀತ್ । ಅತೋ ಹ್ಯಸೌ ನಾರನಾಮಾ ಬಭೂವ ಹ್ಯಙ್ಗತ್ವಮಾಪ್ತುಂ ರಾಮದೇವಸ್ಯ ಭೂಮ್ಯಾಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ರಾಮನ ದಿವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ವಾನರರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ನರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ರಾಮದೇವನ ಸಮೀಪವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು.

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರೇ ದ್ರೋಣನಾಮಾ ಬಭೂವ ಅಂಭೋಜಜಾವೇಶಯುತೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ । ಯಸ್ಮಾದ್ದೋಣಾತ್ಸಂಬಭೂವ ಗುರುಶ್ಚ ತಸ್ಮಾದಸೌ ದ್ರೋಣಸಂಜ್ಞೋ ಬಭೂವ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ, ಕಮಲಜನನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದ್ರೋಣನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಪಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ದ್ರೋಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭೂಭಾರಭೂತಾದ್ಯುದ್ಧೃತೌ ಹ್ಯಙ್ಗಭೂತೋ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸೇವಾಂ ಕರ್ತುಮೇವಾಸ ಭೂಮೌ । ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ಪವನಾವೇಶಯುಕ್ತಾ ಸ ಉದ್ಧವಶ್ಚೇತ್ಯಮಿಧಾನಮಾಪ ॥ ೩,೨೮.

ಭೂಭಾರದ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು, ಪವನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಧವನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

ಯಸ್ಮಾದುತ್ಕೃಷ್ಟೋ ಹರಿರತ್ರ ಸಮ್ಯಗತೋ ಹ್ಯಸೌ ಬುಧವನ್ನಾಮ ಚಾಪ । ಸಖಾ ಹ್ಯಭೂತ್ಕೃಷ್ಣದೇವಸ್ಯ ನಿತ್ಯಂ ಮಹಾಮತಿಃ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ಪೂಜ್ಯಃ ॥ ೩,೨೮.

ಹರಿಯು ಅವರೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಬುದ್ಧವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವನು ಸದಾ ಕೃಷ್ಣದೇವನ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದನು.

ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗುಷ್ಠಜೋ ದಕ್ಷೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋ ಮಹಾಮತಿಃ । ಕನ್ಯಾಂ ಸೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರೇಃ ಪ್ರೀಣನ್ನಾಸ ಭೂಮಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಪುತ್ರಾನುದಪಾದಯದ್ದಕ್ಷಸ್ತ್ವತೋ ದಕ್ಷ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಬಲಗೋಳಿನ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು ದಕ್ಷಿಣನು. ಅವನು ಒಂದು ಹೆಣ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದನು. ಅವನು ಪುತ್ರರನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದುದರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು.

ಶಚೀಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ದೇವರಾಜಸ್ಯ ವಿದ್ಧಿ ತಸ್ಯಾ ಹ್ಯವತಾರಂ ಶೃಣು ಸಮ್ಯಕ್ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ರಾಮಾವತಾರೇ ನಾಮ ತಾರಾ ಬಭೂವ ಸಾ ವಾಲಿಪತ್ನೀ ಶಚೀಸಂಜ್ಞಕಾ ಚ ॥ ೩,೨೮.

ದೇವರಾಜನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಶಚಿಯು ಈ ಅವತಾರವನ್ನು ಪಡೆದಳು ಎಂದು ತಿಳಿ, ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ರಾಮನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಾರೆಯಾಗಿ, ವಾಲಿಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ಶಚಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.

ರಾಮಾನ್ಮೃತೇ ವಾಲಿಸಂಜ್ಞೇ ಪತೌ ಹಿ ಸುಗ್ರೀವಸಂಗಂ ಸಾ ಚಕಾರಾಥ ತಾರಾ । ಅತೋ ನಾಗಾತ್ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಂ ಚ ತಾರಾ ಕ್ವ ವಾ ಯಾಯಾದನ್ತರಿಕ್ಷೇ ಚ ಪಾಪಾ ॥ ೩,೨೮.

ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ, ತಾರೆಯು ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಗಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದ ಮೇಲೆ, ಪಾಪಿಯಾದ ತಾರೆಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು?

ಕೃಷ್ಣಾವತಾರೇ ಸೈವ ತಾರಾ ಚ ವೀನ್ದ್ರ ಬಭೂವ ಭೂಮೌ ವಿಜಯಸ್ಯ ಪತ್ನೀ । ಪಿಶಙ್ಗದೇತಿ ಹ್ಯಭಿಧಾ ಸ್ಯಾಚ್ಚ ತಸ್ಯಾಃ ಸಾಮೀಪ್ಯಮಸ್ಯಾಸ್ತ್ವರ್ಜುನೇನೈವ ಚಾಸೀತ್ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ, ಆ ತಾರೆಯೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂದ್ರಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಜಯನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳನ್ನು ಪಿಶಂಗದಿ ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವಳಿಗೆ ಅರ್ಜುನನ ಸಮೀಪತೆ ಇದ್ದಿತು.

ಉತ್ಪಾದಯಿತ್ವಾ ಬಭ್ರುವಾಹಂ ಚ ಪುತ್ರಂ ತಸ್ಯಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಹ್ಯರ್ಜುನೋ ವೈ ಮಹಾತ್ಮಾ । ಅತಶ್ಚೋಭೇ ವಾರಚಿತ್ರಾಙ್ಗದೇ ಚ ಶಚೀರೂಪೇ ನಾತ್ರ ವಿವಾರ್ಯಮಸ್ತಿ ॥ ೩,೨೮.

ಅರ್ಜುನನು ಅವಳಲ್ಲಿ ಬಭ್ರು ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾರಾ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಾಂಗದೆಯಿಬ್ಬರೂ ಶಚಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಪುಲೋಮಜಾ ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಯಾ ಕಾಶಿಕಾ ಗಾಧಿರಾಜಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ । ವಿಕುಕ್ಷಿಭಾರ್ಯಾ ಸುಮತಿಶ್ಚೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾ ಕುಶಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ಕಾನ್ತಿಮತೀತಿ ಸಂಜ್ಞಾ ॥ ೩,೨೮.

ಪುಲೋಮಜಾ ಎಂಬವಳು ಮಂತ್ರದ್ಯೂಮ್ನನ ಪತ್ನಿ, ಕಾಶಿಕಾ ಗಾಧಿರಾಜನ ಪತ್ನಿ, ಸುಮತಿ ವಿಕುಕ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ, ಕಾಂತಿಮತಿ ಕುಶನ ಪತ್ನಿ—ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು.

ಏತಾ ಹಿ ಸಪ್ತ ಹ್ಯವರಾಶ್ಚ ಶಚ್ಯಾ ಜಾನೀಹಿ ವೈ ನಾಸ್ತಿ ವಿಚಾರಣಾತ್ರ । ಶಚೀ ರತಿಶ್ಚಾನಿರುದ್ಧೋ ಮನುರ್ದಕ್ಷೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ । ಷಡನ್ಯೋನ್ಯಸಮಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಅಹಙ್ಕಾರಾದ್ದಶಾಧಮಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಏಳು ಜನರು ಮತ್ತು ಶಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಶಚಿ, ರತಿ, ಅನಿರುದ್ಧ, ಮನು, ದಕ್ಷಿಣ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ—ಈ ಆರು ಜನರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಹತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದವರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಥ ಯಃ ಪ್ರವಹೋ ವಾಯುರ್ಮುಖ್ಯವಾಯೋಃ ಸುತೋ ಬಲೀ । ಸ ವಾಯುಷು ಮಹಾನದ್ಯ ಸ ವೈ ಕೋಣಾಧಿಪಸ್ತಥಾ ॥ ೩,೨೮.

ಈಗ ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಗಾಳಿಯು, ಮುಖ್ಯವಾದ ಗಾಳಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಬಹಳ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಗಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಂತಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಹೌದು.

ನಾಸಿಕಾಸು ಸ ಏವೋಕ್ತೋ ಭೌತಿಕಸ್ತುಲ್ಯ ಏವ ಚ । ಅತಿವಾಹಃ ಸ ಏವೋಕ್ತಃ ಯತೋ ಗಮ್ಯೋ ಮುಮುಕ್ಷುಭಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಮೂಗಿನೊಳಗೆ ಇರುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅವನು ಭೌತಿಕ ಸ್ವಭಾವದವನು, ಅದೇ ಆತಿವಾಹ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವನು ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ.

ದಕ್ಷಾದಿಭ್ಯಃ ಪಞ್ಚಗುಣಾದಧಮಃ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಗರುಡ ಉವಾಚ । ಪ್ರವಹಶ್ಚೇತಿ ಸಂಜ್ಞಾಂ ಸ ಕಿಮರ್ಥಂ ಪ್ರಾಪ ತದ್ವದ ॥ ೩,೨೮.

ದಕ್ಷಿಣ ಮೊದಲಾದ ಐದು ಗುಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವನು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು: ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಡೆದನು ಎಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು.

ಅರ್ಥಃ ಕಶ್ಚಾಸ್ತಿ ತನ್ನಾಮ್ನಃ ಪ್ರತೀತಸ್ತಂ ವದಸ್ವ ಮೇ । ಗರುಡೇನೈವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭಗವಾನ್ದೇವಕೀಸುತಃ । ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತಃ ಸಂಸ್ತೂಯ ಗರುಡಂ ಹರಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಆ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವರ್ಥವಿದೆಯೆ? ಅದು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು ಎಂದು ಗರುಡನು ಕೇಳಿದನು. ಗರುಡನು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ದೇವಕಿಯ ಮಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗರುಡನನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಪ್ರಹರ್ಷೇಣ ಹರೇಸ್ತುಲ್ಯಾನ್ಸರ್ವದಾ ವಹತೇ ಯತಃ । ಅತಃ ಪ್ರವಹನಾಮಾಸೌ ಕೀರ್ತಿತಃ ಪಕ್ಷಿಸತ್ತಮ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಹರಿ ಸಮಾನವಾದ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವವನಾದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಗರುಡನೆ.

ಸರ್ವೋತ್ತಮೋ ವಿಷ್ಣುರೇವಾಸ್ತಿ ನಾಮ್ನಾ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಸ್ತದಧೀನಾಃ ಸದಾಪಿ । ಮಯೋಕ್ತಮೇತತ್ತು ಸತ್ಯಂ ನ ಮಿಥ್ಯಾ ಗೃಹ್ಣಾಮಿ ಹಸ್ತೇನೋರಗಂ ಕೋಪಯುಕ್ತಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀಮಹಾವಿಷ್ಣುವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಸದಾ ಅವನಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯ, ಸುಳ್ಳಲ್ಲ; ನಾನು ಕೋಪದಿಂದ ನಾಗವನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೇನೆ.

ಸರ್ವಂ ನು ಸತ್ಯಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತುಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ । ಏವಂ ಬ್ರುವನ್ನುರಗಂ ಕೋಪಯುಕ್ತಂ ಸಮಗ್ರಹೀನ್ನಾದಶತ್ಸೋಪ್ಯುರಙ್ಗಃ ॥ ೩,೨೮.

ನಾನು ಹೇಳಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಸತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡ ನಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದನು, ಆದರೆ ಆ ನಾಗನು ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿಲ್ಲ.

ಏತಸ್ಯ ಸಂಧಾರಣಾದೇವ ವೀನ್ದ್ರ ಸ ವಾಯುಪುತ್ರಃ ಪ್ರವಹೇತ್ಯಾಪ ಸಂಜ್ಞಾಮ್ । ಯೋ ವಾ ಲೋಕೇ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿಂ ವಿಹಾಯ ದೈತ್ಯಸ್ವರೂಪಾ ರೇಣುಕಾದ್ಯಾಃ ಕುದೇವಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಅವನು ತಾಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಗಾಳಿಯ ಮಗನು ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದನು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ರೇಣುಕೆಯಂತಹ ದೈತ್ಯಸ್ವಭಾವದ ತಪ್ಪು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ—

ತೇಷಾಂ ತಥಾ ಮತ್ಪಿತೄಣಾಂ ಚ ಪೂಜಾ ವ್ಯರ್ಥಾ ಸತ್ಯಂ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ । ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯದಿ ಮಿಥ್ಯಾ ಭವೇತ್ತು ತದಾ ತ್ವಸೌ ಮಾಂ ದಶತು ಹ್ಯಹೀನ್ದ್ರಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವರಿಗೂ ಹಾಗೆಯೇ, ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೂ ಆ ಪೂಜೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸತ್ಯ, ನಾನಿದು ನಿಜವಾಗಿಯೇ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇದು ಸುಳ್ಳಾಗಿದ್ದರೆ ಈ ನಾಗರಾಜನು ನನ್ನನ್ನು ಕಚ್ಚಲಿ.

ಪಿತ್ರ್ಯಂ ನಯಾಮಿ ಪ್ರವಿಹಾಯೈವ ಯೇ ತು ಪಿತ್ರುದ್ದೇಶಾತ್ಕೇವಲಂ ಯಃ ಕರೋತಿ । ಸ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ನರಕಾನ್ವೈ ಪ್ರಯಾತೀತ್ಯೇತದ್ವಾಕ್ಯಂ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ ॥ ೩,೨೮.

ಯಾರು ಪಿತೃಕರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಪಿತೃಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪಾಪಾತ್ಮನು ಖಂಡಿತ ನరకಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಇದು ನಿಜವಾದ ಮಾತು, ನಾನು ಇದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.