ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತಂ ದಾರಯತಿ ವಜ್ರೇಣ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಪುರನ್ದರಃ । ಚತುರ್ದಶಸು ಚೇನ್ದ್ರೇಷು ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ತು ಷಷ್ಠಕಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನ ವಜ್ರದಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಚೂರುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪುರಂದರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಆರನೆಯವನು.

ಮನ್ತ್ರಾನಷ್ಟ ಮಹಾವೀನ್ದ್ರ ದೇವೋ ದ್ಯೋತಯತೇ ಯತಃ । ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ತತೋ ಲೋಕೇ ಉಭಾವಪ್ಯೇಕ ಏವ ತು ॥ ೩,೨೮.

ಮಹಾ ಇಂದ್ರನಾದ ಮಂತ್ರಾನಷ್ಟನು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಾವತಾರೋಭೂತ್ಕುನ್ತೀಪುತ್ರೋರ್ಜುನೋ ಭುವಿ । ವಿಷ್ಣೋರ್ವಾಯೋರನನ್ತಸ್ಯ ಚೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಖಗಸತ್ತಮ ॥ ೩,೨೮.

ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಕುಂತಿಯ ಮಗನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ವಿಷ್ಣು, ವಾಯು, ಅನಂತ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಭಾಗದಿಂದ, ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಪಾರ್ಥಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಚತುರ್ಥೇಪಿ ಚ ವಾಯೋಶ್ಚ ವಿಶೇಷೋಸ್ತಿ ಸದಾರ್ಜುನ ॥ ೩,೨೮.

ಪಾರ್ಥನು ನಾಲ್ಕು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾದಾಗ ವಾಯುವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ, ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ವಾಲಿರ್ನಾಮಾ ವಾನರಸ್ತು ಪುರನ್ದರ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಚನ್ದ್ರವಂಶೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಗಾಧಿರಾಜೋ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥ ೩,೨೮.

ವಾಲಿ ಎಂಬ ವಾನರನು ಪುರಂದರನೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರವಂಶದಲ್ಲಿ ಗಾಧಿ ಎಂಬ ಜಾಣ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದನು.

ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಾವತಾರಃ ಸ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪಿತಾ ಸ್ಮೃತಃ । ವೇದೋಕ್ತಮನ್ತ್ರಾ ಗಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಧಿಯಾ ಸಂಧಾರಯೇದ್ಯತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಮಂತ್ರದ್ಯೂಮ್ನನ ಅವತಾರನೆಂದು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತಂದೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಸುವನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದ್ದನು.

ಅತೋ ಗಾಧಿರಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತದರ್ಥಂ ಭೂತಲೇ ಹ್ಯಭೂತ್ । ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಪುತ್ರೋ ವೀನ್ದ್ರ ವಿಕುಕ್ಷಿರಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಾಧಿ ಎಂದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಮಗನಾದ ವಿಕುಕ್ಷಿ, ವೀಂದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಸ ಏವೇನ್ದ್ರಾವತಾರೋಭೂದ್ಧರಿಸೇವಾರ್ಥಮೇವ ಚ । ವಿಶೇಷೇಣ ಹರಿಂ ಕುಕ್ಷೌ ವಿಜ್ಞಾನಾಚ್ಚ ಹರಿಃ ಸದಾ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದನು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಹರಿಯು ಸದಾ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.

ಅತೋ ವಿಕುಕ್ಷಿನಾಮಾಸೌ ಭೂಲೋಕೇ ವಿಶ್ರುತಃ ಸದಾ । ರಾಮಪುತ್ರಃ ಕುಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಆದುದರಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ರಾಮನ ಮಗನಾದ ಕುಶನನ್ನು ಕೂಡ ಇಂದ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಾಲ್ಮೀಕಿಋಷಿಣಾ ಯಸ್ಮಾತ್ಕುಶೇನೈವ ವಿನಿರ್ಮಿತಃ । ಅತಃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php ಕುಶ] ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜಾನಕೀನನ್ದನಃ ಪ್ರಭುಃ ॥ ೩,೨೮.

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯವರು ಕುಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಜಾನಕಿಯ ಸಂತಾನನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕುಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಪುರೇಂದ್ರಸ್ತು ಗಾಧೀ ವಾಲೀ ತಥಾರ್ಜುನಃ । ವಿಕುಕ್ಷಿಃ ಕುಶ ಏವೈತೇ ಸಪ್ತ ಚೇನ್ದ್ರಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಇಂದ್ರದ್ಯೂಮ್ನ, ಪುರೇಂದ್ರ, ಗಾಧಿ, ವಾಲಿ, ಅರ್ಜುನ, ವಿಕುಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕುಶ—ಈ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಃ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ತ್ರಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಕಾಮ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಪ್ರಕೃಷ್ಟಪ್ರಕಾಶರೂಪತ್ವಾತ್ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ನಾಮವಾನ್ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಕಾಮನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಯೋ ರಾಮಭ್ರಾತಾ ಭರತಃ ಕಾಮ ಏವಾಭವದ್ಭುವಿ । ರಾಮಾಜ್ಞಾಂ ಭರತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ಭರತನಾಮಕಃ ॥ ೩,೨೮.

ರಾಮನ ತಮ್ಮನಾದ ಭರತನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಾಗಿ ಆಗಿದ್ದನು. ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಭರತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಚಕ್ರಾಭಿಮಾನಿ ಕಾಮಸ್ತು ಸುದರ್ಶನ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ರಸ್ತು ಸಾಂಬೋ ಜಾಮ್ಬವತೀಸುತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕಾಮನು ಸುದರ್ಶನನೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾದ ಸಾಮ್ಬ, ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗನು.

ಕಾಮಾವತಾರೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಂದೇಹೋ ನಾತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ । ಯೋ ರುದ್ರಪುತ್ರಃ ಸ್ಕನ್ದಸ್ತು ಕಾಮ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಕಾಮನ ಅವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ರುದ್ರನ ಮಗನಾದ ಸ್ಕಂದನೂ ಕಾಮನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ರಿಪೂನಾಸ್ಕಂದತೇ ನಿತ್ಯಮತಃ ಸ್ಕನ್ದ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಯೋ ವಾ ಸನತ್ಕುಮಾರಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಖಗಾಧಿಪ । ಕಾಮಾವತಾರೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ॥ ೩,೨೮.

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಕಂದನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಕೂಡ ಕಾಮನ ಅವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸುದರ್ಶನಶ್ಚ ಪರಮಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಸಾಂಬ ಏವ ಚ । ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಸಾಂಬಶ್ಚ ಷಡೇತೇ ಕಾಮರೂಪಕಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಸುದರ್ಶನ, ಪರಮ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾಮ್ಬ, ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸಾಮ್ಬ—ಈ ಆರು ಜನರೂ ಕಾಮನ ರೂಪಗಳು.

ತತಶ್ಚ ಇನ್ದ್ರಕಾಮಾವಪ್ಯುಮಾದಿಭ್ಯೋ ದಶಾವರೌ । ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ಗರುಡ ಕಾಮ ಇನ್ದ್ರಾಧಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಇಬ್ಬರೂ ಉಮಾದಿ ದಶ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ, ಗರುಡನೆ, ಕಾಮನು ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಹಙ್ಕಾರ ಏವ ಅಹಙ್ಕಾರಕಸಂಜ್ಞಕಃ । ಗರುತ್ಮದಂಶೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕಾಮೇನ್ದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ದಶಾಧಮಃ ॥ ೩,೨೮.

ಪ್ರಾಣವೇ ಅಹಂಕಾರ, ಅದನ್ನು ಅಹಂಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗರುಡಮದನು ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಅವನು ಹತ್ತನೇಯವನೂ ಕೊನೆಯವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.

ತದನನ್ತರಜಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ವೀನ್ದ್ರ ಸಮಾಹಿತಃ । ಶ್ರವಣಾನ್ಮೋಕ್ಷಮಾಪ್ನೋತಿ ಮಹಾಪಾಪಾದ್ವಿಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೨೮.

ಇದಾದ ನಂತರದ ವಿಷಯವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ವೀಂದ್ರಾ, ಗಮನದಿಂದ ಕೇಳು. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮಹಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಕಾಮಪುತ್ರೋನಿರುದ್ಧೋಽಪಿ ಹರೇರನ್ಯಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಸ ಏವಾಭೂದ್ಧರೇಃ ಸೇವಾಂ ಕರ್ತುಂ ರಾಮಾನುಜೋ ಭುವಿ ॥ ೩,೨೮.

ಕಾಮನ ಮಗನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನು ಕೂಡ ಹರಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮನ ತಮ್ಮನಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಬಂದನು.

ಶತ್ರುಘ್ನ ಇತಿ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಶತ್ರೂನ್ಸೂದಯತೇ ಯತಃ । ಅನಿರುದ್ಧಃ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ರೋ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಾದ್ಯೋಽಜನಿಷ್ಟ ಹ ॥ ೩,೨೮.

ಶತ್ರುಘ್ನನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅನಿರುದ್ಧನು, ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನು, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದನು.

ಸಂಕರ್ಷಣಾದಿರೂಪೈಸ್ತು ತ್ರಿಭಿರಾವಿಷ್ಟ ಏವ ಸಃ । ಏವಂ ದ್ವಿರೂಪೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯನಿರುದ್ಧೋ ಮಹಾಮತಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಸಂಕರ್ಷಣ ಮೊದಲಾದ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಹಾಮತಿಯಾದ ಅನಿರುದ್ಧನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ರತಿರ್ಯಾ ತು ದ್ವಿರೂಪಾ ಸಂಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ । ರುಗ್ಮಪುತ್ರೀ ರುಗ್ಮವತೀ ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾ ॥ ೩,೨೮.

ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರತಿಯನ್ನು ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವಳಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ರುಕ್ಮನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ರುಕ್ಮವತಿಯನ್ನು ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅತಿಪ್ರಕಾಶಯುಕ್ತತ್ವಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ರುಗ್ಮವತೀ ಸ್ಮೃತಾ । ದುರ್ಯೋಧನಸ್ಯ ಯಾ ಪುತ್ರೀ ಲಕ್ಷಣಾ ಸಾ ರತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ ॥ ೩,೨೮.

ಅವಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ರುಕ್ಮವತಿ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದುರ್ಯೋಧನನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ರತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾಷ್ಠಾ ಸಾಂಬಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸಾ ಲಕ್ಷಣಂ ಸಂಯುನಕ್ತ್ಯತಃ । ಲಕ್ಷಣಾಭಿಧಯಾ ಭೂಮೌ ದುಷ್ಟ ವೀರ್ಯೋದ್ಭವಾ ಹ್ಯಪಿ ॥ ೩,೨೮.

ಸಾಂಬನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷಣೆಗೆ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದಳು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವಳು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳಾದರೂ.

ಏವಂ ದ್ವಿರೂಪಾ ವಿಜ್ಞೇಯಾ ಕಾಮಭಾರ್ಯಾ ರತಿಃ ಸ್ಮೃತಾ । ಸ್ವಾಯಂಭುವೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರೋ ಮನುಸ್ತ್ವಾದ್ಯೋ ಗುರೌ ಸಮಃ । ರಾಜಧರ್ಮೇಣ ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಜಾತಃ ಪ್ರೀಣಯಿತುಂ ಹರೇಃ ॥ ೩,೨೮.

ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಮದೇವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರತಿ ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವಳಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸ್ವಾಯಂಭುವನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನು, ಮೊದಲ ಮಾನುವು, ಗುರುನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು, ವಿಷ್ಣುವಿನ ರಾಜಧರ್ಮದಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಹುಟ್ಟಿದನು.

ಬೃಹಸ್ಪತಿರ್ದೇವಗುರುರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ತಸ್ಯಾವತಾರಾಸ್ತ್ರಯ ಆಸನ್ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ರಾಮಾವತಾರೇ ಭರತಾಖ್ಯೋ ಬಭೂವ ಹ್ಯಂಭೋಜಜಾವೇಶಯುತೋ ಬೃಹಸ್ಪತಿಃ ॥ ೩,೨೮.

ಬೃಹಸ್ಪತಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುರು, ಮಹಾತ್ಮನು, ಅವನಿಗೆ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳಿದ್ದವು, ಓ ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ. ರಾಮನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ, ಕಮಲದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಭರತನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು.

ದೇವಾವತಾರಾನ್ವಾನರಾಂಸ್ತಾರಯಿತ್ವಾ ಶ್ರೀರಾಮದಿವ್ಯಾಽಚರಿತಾನ್ಯವಾದೀತ್ । ಅತೋ ಹ್ಯಸೌ ನಾರನಾಮಾ ಬಭೂವ ಹ್ಯಙ್ಗತ್ವಮಾಪ್ತುಂ ರಾಮದೇವಸ್ಯ ಭೂಮ್ಯಾಮ್ ॥ ೩,೨೮.

ರಾಮನ ದಿವ್ಯ ಕೃತ್ಯಗಳಿಂದ ವಾನರರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನು ನರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು, ರಾಮದೇವನ ಸಮೀಪವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು.