ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಯಾ ರೇವತೀ ರೈವತಸ್ಯೈವ ಪುತ್ರೀ ಸಾ ವಾರುಣೀ ಬಲಭದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನೀ । ಸೌಪರ್ಣನಾಮ್ನೀ ಬಲಪತ್ನೀ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಯಾಸ್ತಾಸ್ತಿಸ್ರಃ ಷಡ್ವಿಷ್ಣೋಶ್ಚ ಸ್ತ್ರೀಭ್ಯಃ । ದ್ವಿಗುಣಾಧಮಾ ರುದ್ರಶೇಷಾದಿಕೇಭ್ಯೋ ದಶಾಧಮಾ ತ್ವಂ ವಿಜಾನೀಹಿ ಪೌತ್ರ ॥ ೩,೨೮.

ರೈವತನ ಮಗಳು ರೇವತಿಯೇ ವಾರುಣಿ, ಅವಳು ಬಲಭದ್ರನ ಪತ್ನಿ. ಸೌಪರ್ಣಿಯೂ ಬಲಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಖಗೇಂದ್ರ. ಈ ಮೂವರು ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರು ಪತ್ನಿಯರು, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಶೇಷನ ಪತ್ನಿಗಳಿಗಿಂತ ಎರಡುಪಟ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಮೇಲು, ಪೌತ್ರ.

ಗರುಡ ಉವಾಚ । ರಾಮೇಣ ರನ್ತುಂ ಸರ್ವದಾ ವಾರುಣೀ ತು ಪುತ್ರೀತ್ವಮಾಪೇ ರೇವತಸ್ಯೈವ ಸುಭ್ರೂಃ । ಏವಂ ತ್ರಿರೂಪಾ ವಾರುಣೀ ಶೇಷಪತ್ನೀ ದ್ವಿರೂಪಭೂತಾ ಪಾರ್ವತೀ ರುದ್ರಪತ್ನೀ ॥ ೩,೨೮.

ಗರುಡನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಮನ ಪ್ರಿಯೆಯಾಗಲು ವಾರುಣಿ, ರೈವತನ ಸುಂದರ ಮಗಳು, ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಳು. ಹೀಗಾಗಿ ವಾರುಣಿ, ಶೇಷನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿಯೂ, ಮೂರು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ; ಪಾರ್ವತಿ, ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿ, ಎರಡು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ.

ನೀಚಾಯಾ ಜಾಂಬವತ್ಯಾಶ್ಚ ಶೇಷಸಾಮ್ಯಂ ಚ ಕುತ್ರಚಿತ್ । ಶ್ರೂಯತೇ ಚ ಮಯಾ ಕೃಷ್ಣ ನಿಮಿತ್ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೨೮.

ನೀಚಾ ಮತ್ತು ಜಾಂಬವತಿಯ ಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ಶೇಷನ ಸಮಾನತೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಪ್ರಭು, ಕೃಷ್ಣ.

ಉಮಾಯಾಶ್ಚ ತಥಾ ರುದ್ರಃ ಸದಾ ಬಹುಗುಣಾಧಿಕಃ । ಏವಂ ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಭಗವನ್ನಿಶ್ಚಯಾರ್ಥಂ ಮಮ ಪ್ರಭೋ ॥ ೩,೨೮.

ಉಮೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ರುದ್ರನು ಸದಾ ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳಿರುವೆ, ಭಗವಂತಾ, ನನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟತಿಗಾಗಿ, ಪ್ರಭು.

ರೇವತೀ ಶ್ರೀಯುತಾ ಶ್ರೀಶ್ಚ ಶೇಷರೂಪಾ ಚ ವಾರುಣೀ । ಸೌಪರ್ಣಿ ಪಾರ್ವತೀ ಚೈವ ತಿಸ್ರಃ ಶೇಷಾಶಂತೋ ವರಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಶ್ರೀಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೇವತಿ, ಶ್ರೀ ಸ್ವತಃ, ಶೇಷನ ರೂಪದ ವಾರುಣಿ, ಸೌಪರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿ—ಈ ಮೂವರು ಶೇಷನ ಪ್ರಮುಖ ಪತ್ನಿಯರು.

ಇತ್ಯಪಿ ಶ್ರೂಯತೇ ಕೃಷ್ಣ ಕುತ್ರಚಿನ್ಮಧುಸೂದನ । ನಿಮಿತ್ತಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಕೃಷ್ಣ ತವ ಶಿಷ್ಯಾಯ ಸುವ್ರತ ॥ ೩,೨೮.

ಹೀಗೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೃಷ್ಣ, ಮಧುಸೂದನ. ಈ ವಿಷಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಕೃಷ್ಣ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ವಿಜ್ಞಾಯ ಜಾಂಬವತ್ಯಾಶ್ಚ ತದನ್ಯೇಷಾಂ ಖಗಾಧಿಪ । ಉತ್ತಮಾನಾಂ ಚ ಸಾಮ್ಯಂ ತು ಉತ್ತಮಾವೇಶತೋ ಭವೇತ್ ॥ ೩,೨೮.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ಖಗಾಧಿಪ, ಜಾಂಬವತಿ ಮತ್ತು ಇತರರ ಸಮಾನತೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.

ಅವರಾಣಾಂ ಗುಣಸ್ಯಾಪಿ ಹ್ಯುತ್ತಮಾನಾಮಧೀನತಾ । ಅಸ್ತೀತಿ ದ್ಯೋತನಾಯೈವ ಶತಾಂಶಾಧಿಕಮುಚ್ಯತೇ ॥ ೩,೨೮.

ಕೆಳಮಟ್ಟದವರ ಗುಣಗಳೂ ಕೂಡ ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಅವಲಂಬನೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ನೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಥಾ ಮಯೋಚ್ಯತೇ ವೀನ್ದ್ರ ತಥಾ ಜಾನೀಹಿ ನಾನ್ಯಥಾ । ತದನನ್ತರಜಾನ್ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಕಾಶ್ಯಪಜೋತ್ತಮ ॥ ೩,೨೮.

ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇಯೋ, ಇಂದ್ರನೇ, ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿದುಕೋ, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಈಗ ಮುಂದಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು, ಕಾಶ್ಯಪರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಚತುರ್ದಶಸು ಚೇನ್ದ್ರೇಷು ಸಪ್ತಮೋ ಯಃ ಪುರನ್ದರಃ । ವೃತ್ರಾದೀನಾಂ ಶರೀರಂ ತು ಪುರಮಿತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಬುಧೈಃ ॥ ೩,೨೮.

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯವನು ಪುರಂದರನು. ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರ ದೇಹಗಳನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು 'ಪುರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತಂ ದಾರಯತಿ ವಜ್ರೇಣ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಪುರನ್ದರಃ । ಚತುರ್ದಶಸು ಚೇನ್ದ್ರೇಷು ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ತು ಷಷ್ಠಕಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನ ವಜ್ರದಿಂದ ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಚೂರುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಪುರಂದರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಆರನೆಯವನು.

ಮನ್ತ್ರಾನಷ್ಟ ಮಹಾವೀನ್ದ್ರ ದೇವೋ ದ್ಯೋತಯತೇ ಯತಃ । ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಸ್ತತೋ ಲೋಕೇ ಉಭಾವಪ್ಯೇಕ ಏವ ತು ॥ ೩,೨೮.

ಮಹಾ ಇಂದ್ರನಾದ ಮಂತ್ರಾನಷ್ಟನು ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು ಅವನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಾವತಾರೋಭೂತ್ಕುನ್ತೀಪುತ್ರೋರ್ಜುನೋ ಭುವಿ । ವಿಷ್ಣೋರ್ವಾಯೋರನನ್ತಸ್ಯ ಚೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಖಗಸತ್ತಮ ॥ ೩,೨೮.

ಮಂತ್ರದ್ಯುಮ್ನನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಕುಂತಿಯ ಮಗನಾದ ಅರ್ಜುನನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು. ವಿಷ್ಣು, ವಾಯು, ಅನಂತ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಭಾಗದಿಂದ, ಖಗಶ್ರೇಷ್ಠ.

ಪಾರ್ಥಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸಂಯುಕ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಚತುರ್ಥೇಪಿ ಚ ವಾಯೋಶ್ಚ ವಿಶೇಷೋಸ್ತಿ ಸದಾರ್ಜುನ ॥ ೩,೨೮.

ಪಾರ್ಥನು ನಾಲ್ಕು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಇಂದ್ರನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯವನಾದಾಗ ವಾಯುವಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ, ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತಾನೆ.

ವಾಲಿರ್ನಾಮಾ ವಾನರಸ್ತು ಪುರನ್ದರ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಚನ್ದ್ರವಂಶೇ ಸಮುತ್ಪನ್ನೋ ಗಾಧಿರಾಜೋ ವಿಚಕ್ಷಣಃ ॥ ೩,೨೮.

ವಾಲಿ ಎಂಬ ವಾನರನು ಪುರಂದರನೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಚಂದ್ರವಂಶದಲ್ಲಿ ಗಾಧಿ ಎಂಬ ಜಾಣ ರಾಜನು ಹುಟ್ಟಿದ್ದನು.

ಮನ್ತ್ರದ್ಯುಮ್ನಾವತಾರಃ ಸ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪಿತಾ ಸ್ಮೃತಃ । ವೇದೋಕ್ತಮನ್ತ್ರಾ ಗಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಧಿಯಾ ಸಂಧಾರಯೇದ್ಯತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಮಂತ್ರದ್ಯೂಮ್ನನ ಅವತಾರನೆಂದು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ತಂದೆಯೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಸುವನ್ನು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪೋಷಿಸಿದ್ದನು.

ಅತೋ ಗಾಧಿರಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಸ್ತದರ್ಥಂ ಭೂತಲೇ ಹ್ಯಭೂತ್ । ಇಕ್ಷ್ವಾಕುಪುತ್ರೋ ವೀನ್ದ್ರ ವಿಕುಕ್ಷಿರಿತಿ ವಿಶ್ರುತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಾಧಿ ಎಂದು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಿನ ಮಗನಾದ ವಿಕುಕ್ಷಿ, ವೀಂದ್ರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು.

ಸ ಏವೇನ್ದ್ರಾವತಾರೋಭೂದ್ಧರಿಸೇವಾರ್ಥಮೇವ ಚ । ವಿಶೇಷೇಣ ಹರಿಂ ಕುಕ್ಷೌ ವಿಜ್ಞಾನಾಚ್ಚ ಹರಿಃ ಸದಾ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಇಂದ್ರನ ಅವತಾರವಾಗಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದನು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಞಾನದಿಂದ, ಹರಿಯು ಸದಾ ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನು.

ಅತೋ ವಿಕುಕ್ಷಿನಾಮಾಸೌ ಭೂಲೋಕೇ ವಿಶ್ರುತಃ ಸದಾ । ರಾಮಪುತ್ರಃ ಕುಶಃ ಪ್ರೋಕ್ತ ಇನ್ದ್ರ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಆದುದರಿಂದ ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕುಕ್ಷಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ರಾಮನ ಮಗನಾದ ಕುಶನನ್ನು ಕೂಡ ಇಂದ್ರನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ವಾಲ್ಮೀಕಿಋಷಿಣಾ ಯಸ್ಮಾತ್ಕುಶೇನೈವ ವಿನಿರ್ಮಿತಃ । ಅತಃ [https://vedastudy.yolasite.com/kusha1.php ಕುಶ] ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಜಾನಕೀನನ್ದನಃ ಪ್ರಭುಃ ॥ ೩,೨೮.

ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯವರು ಕುಶನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಜಾನಕಿಯ ಸಂತಾನನಾದ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕುಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ದ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಪುರೇಂದ್ರಸ್ತು ಗಾಧೀ ವಾಲೀ ತಥಾರ್ಜುನಃ । ವಿಕುಕ್ಷಿಃ ಕುಶ ಏವೈತೇ ಸಪ್ತ ಚೇನ್ದ್ರಾಃ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಇಂದ್ರದ್ಯೂಮ್ನ, ಪುರೇಂದ್ರ, ಗಾಧಿ, ವಾಲಿ, ಅರ್ಜುನ, ವಿಕುಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕುಶ—ಈ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಇಂದ್ರರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಃ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ತ್ರಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಕಾಮ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ । ಪ್ರಕೃಷ್ಟಪ್ರಕಾಶರೂಪತ್ವಾತ್ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಇತಿ ನಾಮವಾನ್ ॥ ೩,೨೮.

ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಕಾಮನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬಹಳ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಯೋ ರಾಮಭ್ರಾತಾ ಭರತಃ ಕಾಮ ಏವಾಭವದ್ಭುವಿ । ರಾಮಾಜ್ಞಾಂ ಭರತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ಭರತನಾಮಕಃ ॥ ೩,೨೮.

ರಾಮನ ತಮ್ಮನಾದ ಭರತನೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಮನಾಗಿ ಆಗಿದ್ದನು. ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಭರತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ಚಕ್ರಾಭಿಮಾನಿ ಕಾಮಸ್ತು ಸುದರ್ಶನ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಬ್ರಹ್ಮೈವ ಕೃಷ್ಣಪುತ್ರಸ್ತು ಸಾಂಬೋ ಜಾಮ್ಬವತೀಸುತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಕಾಮನು ಸುದರ್ಶನನೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಕೃಷ್ಣನ ಮಗನಾದ ಸಾಮ್ಬ, ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗನು.

ಕಾಮಾವತಾರೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಸಂದೇಹೋ ನಾತ್ರ ವಿದ್ಯತೇ । ಯೋ ರುದ್ರಪುತ್ರಃ ಸ್ಕನ್ದಸ್ತು ಕಾಮ ಏವ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಅವನು ಕಾಮನ ಅವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ರುದ್ರನ ಮಗನಾದ ಸ್ಕಂದನೂ ಕಾಮನೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.

ರಿಪೂನಾಸ್ಕಂದತೇ ನಿತ್ಯಮತಃ ಸ್ಕನ್ದ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ಯೋ ವಾ ಸನತ್ಕುಮಾರಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಖಗಾಧಿಪ । ಕಾಮಾವತಾರೋ ವಿಜ್ಞೇಯೋ ನಾತ್ರ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ ॥ ೩,೨೮.

ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ನಾಶಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ಕಂದನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸನತ್ಕುಮಾರನು ಕೂಡ ಕಾಮನ ಅವತಾರನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಇದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಚಾರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸುದರ್ಶನಶ್ಚ ಪರಮಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಃ ಸಾಂಬ ಏವ ಚ । ಸನತ್ಕುಮಾರಃ ಸಾಂಬಶ್ಚ ಷಡೇತೇ ಕಾಮರೂಪಕಾಃ ॥ ೩,೨೮.

ಸುದರ್ಶನ, ಪರಮ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಾಮ್ಬ, ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಸಾಮ್ಬ—ಈ ಆರು ಜನರೂ ಕಾಮನ ರೂಪಗಳು.

ತತಶ್ಚ ಇನ್ದ್ರಕಾಮಾವಪ್ಯುಮಾದಿಭ್ಯೋ ದಶಾವರೌ । ತಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ತು ಗರುಡ ಕಾಮ ಇನ್ದ್ರಾಧಮಃ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೨೮.

ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಇಬ್ಬರೂ ಉಮಾದಿ ದಶ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ, ಗರುಡನೆ, ಕಾಮನು ಇಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಪ್ರಾಣಸ್ತ್ವಹಙ್ಕಾರ ಏವ ಅಹಙ್ಕಾರಕಸಂಜ್ಞಕಃ । ಗರುತ್ಮದಂಶೋ ವಿಜ್ಞೇಯಃ ಕಾಮೇನ್ದ್ರಾಭ್ಯಾಂ ದಶಾಧಮಃ ॥ ೩,೨೮.

ಪ್ರಾಣವೇ ಅಹಂಕಾರ, ಅದನ್ನು ಅಹಂಕಾರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗರುಡಮದನು ಭಾಗವಾಗಿ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರಲ್ಲಿ ಅವನು ಹತ್ತನೇಯವನೂ ಕೊನೆಯವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.