ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಬಭೂವ ದೈತ್ಯಯೋನೌ ಚ ದೇವಾನಾಂ ಕಣ್ಟಕೋ ಬಲೀ । ಸಂಜೀವೋ ವಿಜಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಹರಿಭಕ್ತೋ ಮಹಾಪ್ರಭುಃ ॥ ೩,೨೬.

ಅವನು ದೈತ್ಯಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕಂಟಕನಾದನು. ಅವನಿಗೆ ಸಂಜೀವ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದವು. ಅವನು ಹರಿಯ ಭಕ್ತನೂ ಮಹಾಪ್ರಭುವೂ ಆಗಿದ್ದನು.

ಹರಿಣ್ಯಾಕ್ಷಃ ಸ್ವಯಂ ದೈತ್ಯೋ ಹರಿಭಕ್ತವಿದೂಷಕಃ । ಏತಾದೃಶೋ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಸ್ತಪಸ್ತಪ್ತುಂ ಸಮುದ್ಯತಃ ॥ ೩,೨೬.

ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ಸ್ವತಃ ದೈತ್ಯನು, ಹರಿಭಕ್ತರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನಾಗಿದ್ದನು. ಇಂತಹ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.

ತದಾ ಮಾತಾ ದಿತಿರ್ದೇವೀ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಮುವಾಚ ಸಾ । ದಿತಿರುವಾಚ । ವತ್ಸಲಸ್ತ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗಮಾ ತಪಸ್ವಾಷ್ಟಹಾಯನಃ ॥ ೩,೨೬.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಾಯಿ ದಿತಿದೇವಿಯು ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: ನನ್ನ ಮಗನೇ, ನೀನು ಬಹಳ ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ; ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಡ.

ತ್ವಂ ಮಾ ದದಸ್ವ ದುಃ ಖಂ ಮೇ ಪಾಲಯಿಷ್ಯತಿ ಕೋವಿದಃ । ಕ್ಷಣಮಾತ್ರಂ ನ ಜೀವಾಮಿ ತ್ವಾಂ ವಿನಾ ಜೀವನಂ ನ ಹಿ ॥ ೩,೨೬.

ನನಗೆ ದುಃಖ ಕೊಡಬೇಡ, ಯಾರು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ನಾನು ಕ್ಷಣಮಾತ್ರವೂ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿಜವಾಗಿ, ನಿನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಜೀವನವೇ ಇಲ್ಲ.

ಮಾ ತಪ ತ್ವಂ ಮಹಾಭಾಗ ಮಮ ಜೀವನಹೇತವೇ । ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಮಾತ್ರಾ ಸ ವಿಜಯೋವಶತೋಬ್ರವೀತ್ ॥ ೩,೨೬.

ಮಹಾಭಾಗನೇ, ನನ್ನ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ನೀನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬೇಡ. ಹೀಗೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದ ವಿಜಯನು ಅವಳ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.

ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷೋ ಮಾತರಂ ಪ್ರಾಹ ಜಾಲಂ ಹಿತ್ವಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಭಜನೇಽಲಂ ಕುರುಷ್ವ । ಮಯಿಸ್ನೇಹಂ ಪುತ್ರಹೇತೋರ್ವಿರೂಢಂ ಸುಖದುಃ ಖೇ ಚೇಹ ಲೋಕೇ ಪರತ್ರ ॥ ೩,೨೬.

ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ತಾಯಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಬಂಧವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಜನೆಗೆ ಮನಸ್ಸು ಹಾಕು. ನನಗೆ ಮಗನಂತೆ ಇರುವ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ಸುಖದುಃಖ ಎರಡನ್ನೂ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಯಾವತ್ಸ್ನೇಹಂ ಮಯಿ ಮಾತಃ ಕರೋಷಿ ತಾವತ್ಕ್ಲೇಶಂ ಶಾಶ್ವತಂ ಯಾಸ್ಯಸಿ ತ್ವಮ್ । ಮಾತಶ್ಚ ತೇ ಮಯಿ ಪುತ್ರತ್ವಬುದ್ಧಿಸ್ತ್ವಯ್ಯಪ್ಯೇಷಾ ಮಾತೃಬುದ್ಧಿರ್ಮಮಾಪಿ ॥ ೩,೨೬.

ತಾಯಿ, ನೀನು ನನಗೆ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುವವರೆಗೆ ನಿನಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕಷ್ಟವೇ ಬರುತ್ತದೆ. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಮಗನಂತೆ ನೋಡಿದಂತೆ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ತಾಯಿಯಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ.

ತಾತೇ ಪೂಜ್ಯೇ ಪಿತೃಬುದ್ಧಿರ್ಮಮಾಸ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತುತೇ ಭರ್ತೃಬುದ್ಧಿರ್ಹಿ ಮಿಥ್ಯಾ । ನಿರ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾದ್ಧರಿರೇವ ಸರ್ವಂ ಸಮ್ಯಕ್ಪಾತಾ ನಿಯತೋಽಸೌ ಮುರಾರಿಃ ॥ ೩,೨೬.

ನಾನು ನನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ಅವನಲ್ಲಿ ತಂದೆಯ ಭಾವನೆ ಇದೆ; ನೀನು ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವವನಲ್ಲಿ ಪತಿಯ ಭಾವನೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅದು ತಪ್ಪು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುವವನು ಹರಿಯೇ, ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಮುರಾರಿಯೇ.

ಅತೋ ಹಿ ಮಾತಾ ಹರಿರೇವ ಸರ್ವದಾ ತ್ವನ್ಯಾಸಾಂ ವೈ ಮಾತೃತಾ ಚೋಪಚಾರಾತ್ । ನಿರ್ಮಾತೃತ್ವಂ ಯದಿ ಮುಖ್ಯಂ ತ್ವಯಿ ಸ್ಯಾದ್ದ್ರೋಣಾದೀನಾಂ ಜನನೀ ಕಾ ವದಸ್ವ ॥ ೩,೨೬.

ಆದುದರಿಂದ, ತಾಯಿ, ಹರಿಯೇ ನಿಜವಾದ ತಾಯಿ, ಇತರರ ತಾಯಿತನವು ಕೇವಲ ರೂಪಕ. ನಿಜವಾದ ತಾಯಿತನ ನಿನ್ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ದ್ರೋಣಾದಿ ಇತರರಿಗೆ ಯಾರು ತಾಯಿ ಎಂದು ಹೇಳು.

ಮಾತೃತ್ವಂ ವೈ ಯದಿ ಮುಖ್ಯಂ ತ್ವಯಿ ಸ್ಯಾದ್ಧಾತ್ರಾದೀನಾಂ ಜನನೀ ಕಾ ವದಸ್ವ । ಯತಃ ಸದಾ ಯಾತಿ ಜಗತ್ತತ್ತೋ ಹರಿಃ ಸದಾ ಪಿತಾ ವಿಷ್ಣುರಜಃ ಪುರಾಣಃ ॥ ೩,೨೬.

ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ನಿಜವಾದ ತಾಯಿತನ ಇದ್ದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳಿಗೆ ಯಾರು ತಾಯಿ ಎಂದು ಹೇಳು. ಯಾಕೆಂದರೆ, ಹರಿಯೇ ಸದಾ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಸದಾ ತಂದೆ.

ಸದಾ ಪಿತಾ ಮುಖ್ಯಪಿತಾ ಯದಿ ಸ್ಯಾದ್ಗರ್ಭಸ್ಥಬಾಲೇ ಪಾಲಕಃ ಕೋ ವದಸ್ವ । ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಃ ಪಾಲಕತ್ವಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ಕೂರ್ಮಾದೀನಾಂ ಪಾಲಕೌ ಕೌ ವದಸ್ವ ॥ ೩,೨೬.

ತಂದೆಯೇ ಸದಾ ನಿಜವಾದ ತಂದೆ ಎಂದರೆ, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವ ಮಗುವನ್ನು ಯಾರು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳು. ತಾಯಿ-ತಂದೆಯೇ ರಕ್ಷಕರು ಎಂದರೆ, ಕೂರ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ರಕ್ಷಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳು.

ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಃ ಪಾಲಕತ್ವಂ ಯದಿ ಸ್ಯಾತ್ಕೃಪಾದೀನಾಂ ರಕ್ಷಕೌ ಕೌ ವದಸ್ವ । ಪುನ್ನಾಮಕಾನ್ನಾರಕಾದ್ದೇಹ ಭಜಾನ್ತಸ್ಮಾತ್ತ್ರಾತಾಪುತ್ರವಿಷ್ಣುಃ ಪುರಾಣಃ ॥ ೩,೨೬.

ತಾಯಿ-ತಂದೆಯೇ ರಕ್ಷಕರು ಎಂದರೆ, ಕೃಪಾದಿಗಳನ್ನು ಯಾರು ಕಾಪಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಾಯಿ, ವಿಷ್ಣುವೇ ಪುರಾತನನು, ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನರಕದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ನಿಜವಾದ ರಕ್ಷಕನು.

ನ ತಾರಕೋಹಂ ನರಕಾಚ್ಚ ಸುಭ್ರೂರ್ನ ವೈ ಭರ್ತಾ ನಾಪಿ ಪಿತ್ರಾದಯಶ್ಚ । ನ ವೈ ಮಾತಾ ನಾನುಜಾದಿಶ್ಚ ಸರ್ವಃ ಸರ್ವತ್ರಾತಾ ವಿಷ್ಣುರತೋ ನ ಚಾನ್ಯಃ ॥ ೩,೨೬.

ಸುಂದರಿಯೇ, ನಾನು ನರಕದಿಂದ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲ, ಪತಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ತಂದೆಯೂ ಅಲ್ಲ, ಇತರರೂ ಅಲ್ಲ. ತಾಯಿಯೂ ಅಲ್ಲ, ತಮ್ಮಂದಿರೂ ಅಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ವಿಷ್ಣುವೇ ರಕ್ಷಕನು, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.

ಮಾಯಾಂ ಮದೀಯಾಂ ಜ್ಞಾನಶಸ್ತ್ರೇಣ ಚ್ಛಿತ್ವಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಹರೇಃ ಸ್ಮರಣಂ ತ್ವಂ ಕುರುಷ್ವ । ಯದ್ಭಕ್ತಿರೂಪೂರ್ವಂ ಸ್ಮರಣಂ ನಾಮ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತತ್ಸರ್ವಥಾ ಪಾಪಹರಂ ಚ ಮಾತಃ ॥ ೩,೨೬.

ನನ್ನ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆ, ಅಮ್ಮಾ, ಯಾವಾಗಲೂ ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಯೋ ವಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸ್ಮರಣಂ ನಾಮ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕರೋತ್ಯಸೌ ಪಾಪಹರೋ ಭವಿಷ್ಯತಿ । ಅಯಂ ದೇಹೋ ದುರ್ಲ್ಲಭಃ ಕರ್ಮಭೂಮೌ ತತ್ರಾಪಿ ಮಧ್ಯೇ ಭಜನಂ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತೇಃ ॥ ೩,೨೬.

ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ನಾಮವನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವವರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೇಹವು ಕರ್ಮಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾದದು; ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಆಯುರ್ಗತಂ ವ್ಯರ್ಥಮೇವ ತ್ವದೀಯಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭಜೇಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಪಾದಮ್ । ಉಪದಿಶ್ಯೈವಂ ಮಾತರಂ ಪುತ್ರವರ್ಯೋ ದೈತ್ಯಾವೇಶಾತ್ಸೋಭವದ್ವೈ ತಪಸ್ವೀ ॥ ೩,೨೬.

ನಿನ್ನ ಜೀವನ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಹೋದಿದೆ; ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸು. ಹೀಗೆ ತಾಯಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ಪುತ್ರನು, ದೈತ್ಯನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟನು.

ಚತುರ್ಮುಖಂ ಪ್ರೀಣಯಿತ್ವೈವ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಹ್ಯವಧ್ಯತ್ವಂ ಪ್ರಾಪ ತಸ್ಮಾನ್ಮಹಾತ್ಮಾ । ತತೋ ಭೂಮಿಂ ಕರವದ್ವೇಷ್ಟಯಿತ್ವಾ ನಿನ್ಯೇ ತದಾ ದೈತ್ಯವರ್ಯೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ॥ ೩,೨೬.

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವ ದೇವರನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಅವನು ಅವಧ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಆ ಮಹಾ ದೈತ್ಯನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೈಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋದನು.

ಶ್ರೀಮುಷ್ಟದೇಶೇ ಪ್ರಾದುರಾಸೀದ್ಧರಿಸ್ತು ವಾರಾಹವಿಷ್ಣುಸ್ತ್ವಜನಃ ಪುರಾಣಃ । ಭಿತ್ತ್ವಾಚಾಬ್ಧಿಂ ವಿವಿಶೇ ತಂ ಮಹಾತ್ಮಾ ರಸಾತಲೇ ಸಂಸ್ಥಿತಂ ಭೂತಲಂ ಚ ॥ ೩,೨೬.

ಶ್ರೀಮುಷ್ಟ ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯು ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ, ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.

ಸ್ವದಂಷ್ಟ್ರಾಗ್ರೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಽಜಗಾಮ ತದಾಗಮಾದಾಗತೋ ದೈತ್ಯವರ್ಯಃ । ತಂ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ತಾಡಯಿತ್ವಾ ಜಘಾನ ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸ ಚ ಪೂರ್ವವದ್ಭುವಮ್ ॥ ೩,೨೬.

ತನ್ನ ದಂತದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೊರಟನು; ಆಗ ದೈತ್ಯನ ನಾಯಕನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವನ ಕಿವಿಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದು ಕೊಂದನು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಸುದಿಗ್ಗಜಾನ್ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಚ ವಿಷ್ಣುಃ ಶ್ರೀಮುಷ್ಟೇ ವೈ ಸಂಸ್ಥಿತಃ ಶ್ರೀವರಾಹಃ । ತದಾ ಹರಿಶ್ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ವಿಷ್ಣುರ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮದೀಯಂ ಮಾನುಷಂ ದೇಹಮದ್ಯ ॥ ೩,೨೬.

ದಿಕ್ಕುಗಳ ಮಹಾ ಗಜಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ವಿಷ್ಣು ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮುಷ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು. ನಂತರ ಹರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಚಿಂತನೆಮಾಡಿದನು.

ಆರಾಧಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಚ ಮಾಂ ಕ್ವ ಏತೇ ತೇಷಾಂ ದಯಾಂ ಕುತ್ರ ವಾಹಂ ಕರಿಷ್ಯೇ । ಏವಂ ಹರಿಶ್ಚಿನ್ತಯಿತ್ವಾ ಸುಕನ್ಯೇ ವೈಕುಣ್ಠಲೋಕಾದಚಲಂ ಶೇಷ ಸಂಜ್ಞಮ್ । ವೀನ್ದ್ರಸ್ಕನ್ಧೇ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಸ್ವಯಂ ಚ ಸಮಾಗತೋಭೂದ್ಭೂತಲಂ ಭೂತಲೇಶಃ ॥ ೩,೨೬.

ನನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವವರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ? ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಿ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸಲಿ? ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದ ಹರಿ, ಸುಕನ್ಯೆ, ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಶೇಷನನ್ನು ಇಂದ್ರನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು, ತಾನೇ ಭೂಮಿಗೆ ಭೂಪಾಲಕನಾಗಿ ಇಳಿದನು.

ಸುವರ್ಣಮುಖರೀತೀರಮಾರಭ್ಯ ಗರುಡಧ್ವಜಃ । ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣವೇಣೀಪರ್ಯನ್ತಂ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ತಂ ಗಿರಿಮ್ ॥ ೩,೨೬.

ಸುವರ್ಣಮುಖರಿಯ ತೀರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಗರುಡಧ್ವಜನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣವೇಣಿಯ ಅಂತ್ಯವರೆಗೆ ಆ ಪರ್ವತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.

ಗಿರೇಃ ಪುಚ್ಛೇ ತು ಶ್ರೀಶೈಲಂ ಮಧ್ಯಮೇಽಹೋಬಲಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಮುಖಂ ಚ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಚ ಸಮುದಾಹೃತಮ್ ॥ ೩,೨೬.

ಆ ಪರ್ವತದ ಬಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಶೈಲವಿದೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಹೋಬಲ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ; ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಅಲ್ಪೇನ ತಪಸಾಭೀಷ್ಟಂ ಸಿಧ್ಯತ್ಯಸ್ಮಿನ್ನಹೋಬಲೇ । ಗಙ್ಗಾದಿಸರ್ವತೀರ್ಥಾನಿ ಪುಣ್ಯಾನಿ ಹ್ಯತ್ರ ಸಂತಿ ವೈ ॥ ೩,೨೬.

ಅಹೋಬಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಗಾದಿ ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಇದ್ದವೆ.

ಯ ಏನಂ ಸೇವತೇ ನಿತ್ಯಂ ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಸಮನ್ವಿತಃ । ಜ್ಞಾನಾರ್ಥೀ ಜ್ಞಾನಮಾಪ್ನೋತಿ ದ್ರವ್ಯಾರ್ಥೀ ದ್ರವ್ಯಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ॥ ೩,೨೬.

ಯಾರು ನಿತ್ಯವೂ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೋ, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪುತ್ರಾರ್ಥೀ ಪುತ್ರಮಾಪ್ನೋತಿ ನೃಪೋ ರಾಜ್ಯಂ ಚ ವಿನ್ದತಿ । ಯಂಯಂ ಕಾಮಯತೇ ಮರ್ತ್ಯಸ್ತನ್ತಮಾಪ್ನೋತಿ ಸರ್ವಥಾ ॥ ೩,೨೬.

ಮಗನನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಮಗ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ; ರಾಜನು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಯಾವುದು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ, ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಚಿನ್ತಿತಂ ಸಾಧ್ಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾಚ್ಚಿನ್ತಾಮಣಿಂ ವಿದುಃ । ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಾಶ್ಚ ಬಾಹುಲ್ಯಾದ್ಗಿರಾವಸ್ಮಿನ್ಸರಃ ಸು ಚ । ಪುಷ್ಕರಾದ್ರಿರಿತಿ ಪ್ರಾಹುರೇವಂ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವೇದಿನಃ ॥ ೩,೨೬.

ಯಾವುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ಅದು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಚಿಂತಾಮಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸರೋವರಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರೋವರವಿದೆ; ಇದನ್ನು ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತವರು ಪುಷ್ಕರಪರ್ವತ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶಾತಕುಂಭಸ್ವರೂಪತ್ವಾತ್ಕನಕಾದ್ರಿಂ ಚ ತಂ ವಿದುಃ । ವೈಕುಣ್ಠಾದಾಗತೇನೈವ ವೈಕುಣ್ಠಾದ್ರಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ ॥ ೩,೨೬.

ಇದು ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕನಕಾದ್ರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ವೈಕುಂಠಪರ್ವತ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಮೃತೈಶ್ವರ್ಯಸಂಯುಕ್ತೋ ವ್ಯಙ್ಕಟಾದ್ರಿರಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ । ವ್ಯಙ್ಕಟೇಶಸ್ಯ ಶೈಲಸ್ಯ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಯಾವದಸ್ತಿ ಹಿ ॥ ೩,೨೬.

ಅಮೃತ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ವ್ಯಂಕಟಾದ್ರಿ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಂಕಟೇಶನ ಪರ್ವತದ ಮಹಿಮೆ ಇರುವವರೆಗೆ ಅದರ ಮಹಿಮೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.