ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮನ್ತ್ರಂ ಪರಮಾದರೇಣ ಶೃಣ್ವದ್ಯ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪರಮಾದರೇಣ । ಅನ್ತಃ ಸ್ಥಮನ್ತ್ಯಂ ಹ್ಯಾದ್ಯಸಂಯುಕ್ತಮೇವ ಸಬಿನ್ದು ತದ್ವತ್ಸ್ಪರ್ಶಕಾದ್ಯೇನ ಯುಕ್ತಮ್ ॥ ೩,೨೫.

ನಾನು ಆ ಮಂತ್ರವನ್ನು ತುಂಬಾ ಗೌರವದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳು. ಅದು ಒಳಗೇ ಇರುವದು, 'ಅ' ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದೆ, ಬಿಂದು ಸಹಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಪರ್ಶಾಕ್ಷರದ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿದೆ.

ಏಕಾರಯುಕ್ತಂ ಪ್ರಥಮಾನ್ತಃ ಸ್ಥಯುಕ್ತಂ ಸಮತ್ರಿಕೋಣೇ ಚೋಷ್ಮಣಾ ಸಂಯುತಂ ಚ । ತಕಾರಸಕ್ತಂ ಸ್ವರ್ಶಮನ್ತಃ ಸ್ಥಯುಕ್ತಮಾದ್ಯನ್ತ ಓಂಕಾರಸಮನ್ವಿತಂ ಚ ॥ ೩,೨೫.

ಅದು 'ಎ' ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಮೊದಲ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಒಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರದ ರೂಪವಿದೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಕೂಡಿದೆ, 'ತ' ಅಕ್ಷರದ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ, ಸ್ವರಶನ್ತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಓಂ ಸೇರಿದೆ.

ಅನೇನ ಮನ್ತ್ರೇಣ ತವೇಪ್ಸಿತಂ ಚ ಭವೇದ್ಧಿ ಕನ್ಯೇ ನಾನ್ತ್ರ ವಿಚಾರ್ಯಮಸ್ತಿ । ಏವಂ ಸ ಉಕ್ತ್ವಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ಪ್ರತೀಕವದ್ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ರೂಪಮ್ ॥ ೩,೨೫.

ಈ ಮಂತ್ರದಿಂದ, ಓ ಕನ್ಯೆ, ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು, ಹರಿಯು, ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಮೆಯಂತೆ ತೋರಿಸಿದರು.

ನತ್ವಾ ತು ಸಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ಚ ದೇವೀ ಉವಾಸ ಹ ಸ್ವಾಮಿಸರಃ ಸಮೀಪೇ । ತಸ್ಮಿನ್ದಿನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದೀಂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್ಸಂತರ್ಪಯಾಮಾಸ ಚ ಷಡ್ರಸಾನ್ನೈಃ ॥ ೩,೨೫.

ಅವಳು ಶ್ರೀನಿವಾಸನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಸರಸ್ಸಿನ ಹತ್ತಿರವೇ ಉಳಿದಳು. ಆ ದಿನ ಅವಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಆರು ರುಚಿಗಳ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿದರು.

ಸಾಯಙ್ಕಾಲೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಉತ್ಸಾಹರೂಪೈಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಪ್ರತೀಕೈಃ । ಸಾಕಂ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಸಂಪ್ರಣಮ್ಯಾಥ ದೇವೀ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಸುಷ್ಠು ॥ ೩,೨೫.

ಸಂಜೆಯಾದಾಗ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವಳೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದಳು.

ನನರ್ತ ದೇವೀ ಸುಪ್ರತೀಕಸ್ಯ ಚಾಗ್ರೇ ಲಜ್ಜಾಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜಯ ದೇವೇತಿ ಚೋಕ್ತ್ವಾ । ಆನೃತ್ತಕಾಲೇ ಚ ಹರೇಶ್ಚ ವಕ್ತ್ರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ದೃಷ್ಟ್ಯಾ ತು ಪರಂ ನನರ್ತ ॥ ೩,೨೫.

ಅವಳು ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮುಂದೆ ಲಜ್ಜೆ ಬಿಟ್ಟು, 'ಜಯ ದೇವ!' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದಳು. ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವಾಗ ಹರಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಟ್ಟು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡಿದಳು.

ಮಮಾದ್ಯ ಗಾತ್ರಂ ಪಾವಿತಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಮಮಾದ್ಯ ನೇತ್ರಂ ಸಫಲಂ ಸಂಬಭೂವ । ಮಮಾದ್ಯ ಪಾದೌ ಸಾರ್ಥಕೌ ಚೈವ ಜಾತೌ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸೇಶ ಕೃತ್ವಾ ॥ ೩,೨೫.

ಇಂದು ನನ್ನ ದೇಹ ಪವಿತ್ರವಾಗಿದೆ, ಓ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾ; ಇಂದೇ ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಫಲವತ್ತಾಗಿವೆ. ಇಂದೇ ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿದ ಮೇಲೆ.

ಹಸ್ತೌ ಚ ಮೇ ಸಾರ್ಥಕಾವದ್ಯ ಜಾತೌ ಅಗ್ರೇ ಕೃತ್ವಾ ಹಸ್ತಶಬ್ದಂ ಮುರಾರೇಃ । ಏವಂ ವದನ್ತೀ ಪ್ರೀಣಯನ್ತೀ ಚ ದೇವಂ ಜಗಾಮಸಾ ಸ್ತೋತ್ರವಚಃ ಕದಮ್ಬೈಃ ॥ ೩,೨೫.

ಇಂದು ನನ್ನ ಕೈಗಳು ಕೂಡ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ, ಮುರಾರಿಯ ಮುಂದೆ ಕೈ ಚಲಾಯಿಸಿ. ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಅವಳು ಹಾಡುಗಳ ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದಳು.

ದೇವಾಸ್ತದಾ ದುನ್ದುಂಭಯೋ ವಿನೇದಿರೇ ತನ್ಮಸ್ತಕೇ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಂ ಚ ಚಕ್ರುಃ । ತಸ್ಮಿನ್ಕಾಲೇ ಉಭಯೋಃ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚ ನೃತ್ಯಂ ಚಕ್ರುರ್ದೇವತಾವಾರನಾರ್ಯಃ ॥ ೩,೨೫.

ಆಗ ದೇವತೆಗಳು ಡೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೂವಿನ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೂ ದೇವಾಂಗನಿಯರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು.

ತಥೈವ ತಾಸ್ತಲಶಬ್ದಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತದಾ ಸರ್ವಾ ನಮನಂ ಚಾಪಿ ಚಕ್ರುಃ । ಆನನ್ದಶೈಲೇ ಸರ್ವದಾ ತ್ವಿತ್ಥಮೇವ ಸಾ ಸರ್ವದಾ ನರ್ತಯನ್ತೀ ಚ ವೀನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೫.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಕೈ ತಟ್ಟುವ ಶಬ್ದ ಮಾಡಿ, ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಆ ಆನಂದಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸದಾ ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು, ಓ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ.

ಆನನ್ದಮಗ್ನಾ ಸಾಪಿ ದೇವೀ ಜಗಾಮ ಸ್ವಮಾಶ್ರಮಂ ಜೈಗಿಷವ್ಯೇಣ ಸಾರ್ಧಮ್ । ಯಾತ್ರಾಮೇವಂ ಯೇ ನ ಕುರ್ವನ್ತಿ ವೀನ್ದ್ರ ತೇಷಾಂ ಚ ಸರ್ವಂ ನಿಷ್ಫಲಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ॥ ೩,೨೫.

ಆನಂದದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ದೇವಿಯು ಜೈಗೀಷವ್ಯನ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಳು. ಹೀಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡದವರು, ಓ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠೆ, ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗತ್ವಾಶ್ರಮಂ ಜೈಗಿಷವ್ಯೇಣ ಸಾರ್ಧಂ ಗುರುಂ ತ್ವಪೃಚ್ಛದ್ವೇಙ್ಕಟೇಶಸ್ಯ ಮನ್ತ್ರಮ್ । ಮನ್ತ್ರಸ್ಯಾರ್ಥಂ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಜೈಗಿಷವ್ಯ ಮನ್ತ್ರಾವೃತ್ತಿಂ ಕುರ್ವತಾಂ ವೈ ಫಲಾಯ ॥ ೩,೨೫.

ಜೈಗೀಷವ್ಯನ ಜೊತೆಗೆ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಅವಳು ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ವೆಂಕಟೇಶನ ಮಂತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಳು: "ಜೈಗೀಷವ್ಯ, ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥವನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸು, ಮಂತ್ರವನ್ನು ಜಪಿಸುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳು" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.

ಜೈಗೀಷ್ವ್ಯ ಉವಾಚ । ಶೃಣುಷ್ವ ಭದ್ರೇ ವೇಙ್ಕಟೇ ಶಸ್ಯ ನಾಮ್ನಸ್ತ್ವರ್ಥಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಹೃದಯೇ ಸಂನಿಧತ್ಸ್ವ ॥ ೩,೨೫.

ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ಓ ಭಾಗ್ಯವಂತೆಯೆ, ವೆಂಕಟೇಶ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳು. ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೋ."

ವಿತಿ ಹ್ಯುತ್ತಮವಾಚೀ ಸ್ಯಾದ್ಯೇತಿ ಜ್ಞಾನಮುದಾಹೃತಮ್ । ಕಕಾರಃ ಸುಖವಾಚೀ ಸ್ಯಾಟ್ಟೇತಿ ಚಿತ್ತಮುದಾಹೃತಮ್ ॥ ೩,೨೫.

'ವಿ' ಎಂದರೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮಾತು, ಅದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. 'ಕ' ಎಂದರೆ ಸುಖವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಈಶತ್ವಮಾತ್ಮವಾಚಿ ಸ್ಯಾದೇವಂ ಜ್ಞೇಯಂ ತು ಕನ್ಯಕೇ । ಪೂರ್ಣಜ್ಞಾನಂ ಸುಖಂ ವಿತ್ತಂ ವ್ಯಾಪ್ತತ್ವಾದ್ವ್ಯಙ್ಕಟಾಭಿಧಃ ॥ ೩,೨೫.

'ಈಶ' ಎಂದರೆ ಆತ್ಮನ ಅಧಿಪತ್ಯ; ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಓ ಕನ್ಯೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯ — ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ವೆಂಕಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ವ್ಯ (ವೇ) ಮಿನ್ದ್ರಿಯಾದಿಕಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವ್ಯಙ್ಗಭೂತಂ ಹರೌ ಯತಃ । ಕಟಶ್ಚ ಸಮುದಾಯಾರ್ಥೋ ವ್ಯಂ (ವೇಂ) ಕಟಶ್ಚೇನ್ದ್ರಿಯೌಘಕಃ ॥ ೩,೨೫.

'ವ್ಯ' ಅಥವಾ 'ವೆ' ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ, ಅವುಗಳು ಹರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ; 'ಕಟ' ಎಂದರೆ ಗುಂಪು, 'ವ್ಯಂ' ಅಥವಾ 'ವೆಂ' 'ಕಟ' ಎಂದರೆ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸಮೂಹ.

ಸ್ವಸ್ಮಿನ್ಪ್ರೇರಯತೇ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಙ್ಕಟನಾಮಕಃ । ವಿಷಯೇ ಪ್ರೇಷಯೇನ್ನಿತ್ಯಮತೋ ವ್ಯಙ್ಕಟನಾಮಕಃ ॥ ೩,೨೫.

ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಚಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವ್ಯಂಕಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ; ಅವನು ಅವುಗಳನ್ನು ಸದಾ ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಕಳಿಸುವುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವ್ಯಂಕಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟಜ್ಞಾನರೂಪತ್ವಾದ್ವ್ಯೇತಿ ಮುಕ್ತಾಃ ಸದಾ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಮುಕ್ತಾನಾಂ ಚ ಸಮೂಹಸ್ತು ವ್ಯಙ್ಕಟೇತಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೫.

ಮಹಾ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮುಕ್ತರು ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಕ್ತರೆಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮುಕ್ತರ ಗುಂಪನ್ನು ವ್ಯಂಕ್ಣಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸದಾ ಮುಕ್ತಸಮೂಹಾನಾಮೀಶತ್ವಾದ್ವ್ಯಙ್ಕಟಾಭಿಧಃ । ಲಿಙ್ಗದೇಹಮತೋ ಜೀವೋ ವ್ಯಙ್ಕಟೇತಿ ಸಮಾಹೃತಃ ॥ ೩,೨೫.

ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಕ್ತರ ಗುಂಪಿಗೆ ಅಧಿಪತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ವ್ಯಂಕ್ಣಟ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವನನ್ನೂ ವ್ಯಂಕ್ಣಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಲಿಙ್ಗಾನಾಂ ಚೈವ ಸ್ವಾಮಿತ್ವಾದ್ವ್ಯಙ್ಕಟೇಶೇತಿ ಸಂಜ್ಞಿತಃ । ದೈತ್ಯಾನಾಂ ಚ ಸಮೂಹಾಸ್ತು ಜ್ಞಾನಾದಿವಿಧುರಾ ಯತಃ । ಅತೋ ದೈತ್ಯಸಮೂಹಸ್ತು ವ್ಯಙ್ಕಟೇತಿ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ॥ ೩,೨೫.

ಸುಕ್ಷ್ಮ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಮ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವ್ಯಂಕ್ಣಟೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೈತ್ಯರ ಗುಂಪು ಜ್ಞಾನ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆ ದೈತ್ಯರ ಗುಂಪನ್ನೂ ವ್ಯಂಕ್ಣಟ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ತೇಷಾಂ ಸಂಹರಣೇ ಈಶಸ್ತ್ವತೋ ವ್ಯಙ್ಕಟನಾಮಕಃ । ಆನನ್ದಸ್ಯ ವಿರುದ್ಧತ್ವಾತ್ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಯೋ ಗುಣಾಃ ॥ ೩,೨೫.

ಆ ದೈತ್ಯರ ನಾಶದಲ್ಲಿ ಅವನು ಸ್ವಾಮಿ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ವ್ಯಂಕ್ಣಟ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಆನಂದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಮುಂತಾದ ಗುಣಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ.

ವ್ಯಙ್ಕಟಾ ಇತಿ ಸಂಪ್ರೋಕ್ತಾಸ್ತೇಷಾಂ ನಾಶಯಿತಾ ಪ್ರಭುಃ । ಅತಸ್ತು ವ್ಯಙ್ಕಟೇಶಾಖ್ಯ ಏವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಜಪಂ ಕುರು ॥ ೩,೨೫.

ಅವರನ್ನು ವ್ಯಂಕ್ಣಟಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಆ ಪ್ರಭು ಅವರ ನಾಶಕನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ರೀತಿ ತಿಳಿದು ವ್ಯಂಕ್ಣಟೇಶನ ಹೆಸರನ್ನು ಜಪಿಸು.

ಏವಂ ವ್ಯಙ್ಕಟಾಮಾಹಾತ್ಮ್ಯಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ದೇವೀ ಖಗೇಶ್ವರ । ನಿದ್ರಾಂ ಚಕಾರ ತತ್ರೈವ ರಾತ್ರೌ ಪಿತ್ರಾ ಸಹೈವ ಚ । ಬ್ರಾಹ್ಮೇ ಮುಹೂರ್ತೇ ಚೋತ್ಥಯಿ ಹೃದಿ ಸಸ್ಮಾರ ಕನ್ಯಕಾ ॥ ೩,೨೫.

ವ್ಯಂಕ್ಣಟನ ಮಹಿಮೆ ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಿದ ದೇವಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ ರಾಜನೇ, ಆ ರಾತ್ರಿ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿದ್ರೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮ ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಆ ಯುವತಿ ಎದ್ದಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಳು.

(ವ್ಯಙ್ಕಟೇಶಸ್ಯ ಪ್ರಾತಃ ಸ್ತುತಿಃ) । ಶ್ರೀವ್ಯಙ್ಕಟೇಶಶ್ಚ ನೃಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಃ ಶ್ರೀವರದರಾಜಶ್ಚ ವರಾಹಮೂರ್ತಿಃ । ಶ್ರೀರಙ್ಗಶಾಯೀ ಚ ಅನನ್ತಶಾಯೀ ಕುರ್ವನ್ತು ಸರ್ವೇ ಮಮ ಸುಪ್ರಭಾತಮ್ ॥ ೩,೨೫.

ಶ್ರೀ ವ್ಯಂಕ್ಣಟೇಶನು ನರಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ವರದರಾಜನು ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ರಂಗಶಾಯಿಯು ಮತ್ತು ಅನಂತಶಾಯಿಯು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಗದಾಧರಶ್ಚ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಪಾದಸ್ತು ಪ್ರಯಾಗವಾಸಃ । ನಾರಾಯಣಃ ಶ್ರೀಬದರೀನಿವಾಸಃ ಕುರ್ವನ್ತು ಸರ್ವೇ ಮಮ ಸುಪ್ರಭಾತಮ್ ॥ ೩,೨೫.

ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಗದಾಧರನು, ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪಾದಗಳು, ಶ್ರೀ ಬದರಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ನಾರಾಯಣನು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ದಾಮೋದರೋ ವೈ ತ್ರಿಜಗನ್ನಿವಾಸಃ ಶ್ರೀಪಾಣ್ಡುರಙ್ಗಶ್ಚ ನೃಸಿಂಹದೇವಃ । ಶ್ರೀರಾಮದೇವಶ್ಚ ಅಮೋಘವಾಸಃ ಕುದೃ ॥ ೩,೨೫.

ದಾಮೋದರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ಶ್ರೀ ಪಾಂಡುರಂಗನು, ನರಸಿಂಹದೇವನು, ಅಮೋಘ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವನು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಶ್ರೀಧರ್ಮಪುತ್ರಶ್ಚ ನೃಸಿಂಹಮೂರ್ತಿಃ ಶ್ರೀಪಿಪ್ಪಲಸ್ಥಶ್ಚ ಮುಹಲ್ಲವಾಸಃ । ಕೋಲಾನೃಸಿಂಹಃ ಶೂರ್ಪಕಾರಸ್ಥ ಸಿಂಹಃ ಕುರ್ವನ್ತುದೃ ॥ ೩,೨೫.

ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಪುತ್ರನು ನರಸಿಂಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮುಹಲ್ಲಾ ವಾಸಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಪಿಪ್ಪಲಸ್ಥನು, ಕೋಲಾ ನರಸಿಂಹನು, ಶೂರಪಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಿಂಹನು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ಚತುರ್ಮುಖಶ್ಚಾರುಸರಸ್ವತೀ ಚ ಸ್ವಭಾರತೀ ಶರ್ವಸುಪರ್ಣಶೇಷಾಃ । ಅಮಾಮಹೇದ್ರಶ್ಚ ಶಚೀಮುಖಾಸ್ತಾಃ ಕುರ್ವನ್ತು ದೃ ॥ ೩,೨೫.

ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳಿರುವವನು, ಸುಂದರ ಸರಸ್ವತಿ, ಸ್ವಭಾರತಿ, ಶರ್ವನು, ಸುಪರ್ಣನು, ಶೇಷನು, ಅಮಾಮಹೇಂದ್ರನು ಮತ್ತು ಶಚೀಮುಖರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.

ದ್ವಾರಾವತೀ ಕಾಶಿಕಾವನ್ತಿಕಾ ಚ ಪ್ರಯಾಗಕಾಞ್ಚ್ಯೌ ಮಥುರಾಪುರೀ ಚ । ಮಾಯಾವತೀ ಹಸ್ತಿಮತೀ ಪುರೀ ಚ ಕುರ್ವನ್ತು ಸ ದೃ ॥ ೩,೨೫.

ದ್ವಾರಾವತಿ, ಕಾಶಿಕಾ, ಅವಂತಿಕಾ, ಪ್ರಯಾಗ, ಕಾಂಚಿ, ಮಥುರಾ ನಗರ, ಮಾಯಾವತಿ, ಹಸ್ತಿನಾಪುರ—ಇವು ಎಲ್ಲವೂ ನನಗೆ ಶುಭೋದಯವನ್ನು ನೀಡಲಿ.