ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಭೃಗುರೌರ್ವಶ್ಚ ಕುತ್ಸೋ ಮರೀಚಿರತ್ರಿಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಶ್ಚ । ಶಕ್ತಿರ್ವಸಿಷ್ಠೋ ಸೌತಮೀಯೋ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಭೃಗು, ಔರ್ವ, ಕುತ್ಸ, ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಶಕ್ತಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಸೌತಮೀಯ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರದ್ವಾಜರು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತರು.

ಮಾನ್ಧಾತಾ ನಹುಷೋಂಬರೀಷಸಗರೌ ರಾಜಾ ಪೃಥುರ್ಹೈಹಯೋ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರ್ಭರತೋ ಯಯಾತಿಸುತಲೌ ಧರ್ಮೋ ವಿಕುಕ್ಷಿಸ್ತಥಾ । ಉತ್ತಾನಶ್ಚ ಬಿಭೀಷಣೋ ದಶರಥೋ ಹ್ಯೇತೇ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿನಃ ಶ್ರೀಮದ್ವೇಙ್ಕಟನಾಯಕಸ್ಯ ಚ ಗುರೋರ್ಭಕ್ತಾಃ ಸದಾ ಸಂಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಮಾನ್ಧಾತ, ನಹುಷ, ಅಂಬರೀಷ, ಸಾಗರ, ಪೃಥು, ಹೈಹಯ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಭರತ, ಯಯಾತಿ, ಸುತಲ, ಧರ್ಮ, ವಿಕುಕ್ಷಿ, ಉತ್ತಾನ, ವಿಭೀಷಣ, ದಶರಥ—ಈ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸದಾ ಶ್ರೀಮದ್ವೇಂಕಟನಾಯಕನ ಮತ್ತು ಅವನ ಗುರುಗಳ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾಗೀರಥೀ ಸಮುದ್ರಶ್ಚ ಯಮುನಾ ಚ ಸರಸ್ವತೀ । ಗೋದಾವರೀ ನರ್ಮದಾ ಚ ಕೃಷ್ಣಾ ಭೀಮರಥೀ ತಥಾ ॥ ೩,೨೪.

ಭಾಗೀರಥಿ, ಸಮುದ್ರ, ಯಮುನಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಗೋದಾವರಿ, ನರ್ಮದಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಭೀಮರಥಿಯೂ ಸಹ.

ಸರಯೂಫಲ್ಗುಕಾವೇರೀಗಣ್ಡಕೀ ಕಪಿಲಾ ಸ್ತಥಾ । ಇತ್ಯೇತಾಶ್ಚ ಹರೇರ್ಭಕ್ತಾಃ ಸಂತಿ ಚಾತ್ರೈವ ಭಾಮಿನಿ ॥ ೩,೨೪.

ಸರಯೂ, ಫಲ್ಗು, ಕಾವೇರಿ, ಗಂಡಕಿ, ಕಪಿಲಾ—ಇವುಗಳೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿಯೇ, ಹರಿಯ ಭಕ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಅಭಿಪ್ರಾಯಂ ತತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಕನ್ಯೇ ಮಯಾ ಸತಿ । ಯತ್ರ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಮಾರ್ಗೇ ಕಥಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೨೪.

ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು ಕನ್ಯೆಯೇ. ಎಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಕಥೆಯ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ವರ್ತನ್ತೇ ವೈಷ್ಣವಾ ಯತ್ರ ಹರಿತತ್ತ್ವಾರ್ಥಬೋಧಕಾಃ । ತತ್ರೈವ ಭಕ್ತಾಃ ಸರ್ವೇಪಿ ಸಂತಿ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾವೆಲ್ಲ ಕಡೆ ವೈಷ್ಣವರು ಹರಿಯ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಯೇ ದೇವಯಾತ್ರಾಂ ಪರಮಾತ್ಮಚಿನ್ತಯಾ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇ ಹರಿಭಕ್ತಾಶ್ಚ ನಾನ್ಯೇ । ಯತೋ ಹರೌ ಪರಮೇ ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸರ್ವಂ ನಿಷ್ಠಾಮೇತಿ ಕೃತ್ಯಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ದೇವಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಾತ್ರ ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು, ಇತರರು ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಹರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವೈಷ್ಣವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಖಗೇಂದ್ರ.

ಶೇಷಾಚಲಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹ್ಯನ್ನವಸ್ತ್ರಾದಿಭೂಷಣಮ್ । ಯೋ ನ ದದ್ಯಾದಭಕ್ತಃ ಸ ತತಃ ಕೋ ನು ಪರಃ ಪಶುಃ ॥ ೩,೨೪.

ಶೇಷಾಚಲವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಯಾರು ಅನ್ನ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡದೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಶುವೇನು?

ಭಕ್ತಾ ಹರೇಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಲೇ ಚ ಗಙ್ಗಾದಿರೂಪೇಣ ಚ ತತ್ರತತ್ರ । ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸೇವಾರ್ಥಮುರುಕ್ರಮಸ್ಯ ತೇಷಾಂ ಪೂಜಾ ನೈವ ಕಾರ್ಯಾ ಚ ದೇವಿ ॥ ೩,೨೪.

ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಕ್ರಮನ ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ದೇವಿಯೇ.

ಅಭಿಪ್ರಾಯಂ ತತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ತ್ವಂ ತತ್ರ ಸ್ಥಲೇ ವಸ್ತ್ರಗನ್ಧಾದಿಧೂಪೈಃ । ಪುರಾಣೋಕ್ತಾ ಅಪಿ ಭೇದೇನ ಪೂಜ್ಯಾ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ತಾನ್ವನ್ದಯೇತ್ಪ್ರಾಜ್ಞ ಏವ ॥ ೩,೨೪.

ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕೇಳು. ಬಟ್ಟೆ, ಸುಗಂಧ, ಧೂಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ, ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವವರನ್ನೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದರೂ, ನೋಡಿದಾಗ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಬೇಕು.

ಸದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ವನ್ದಯೇತ್ಪಾದಮೂಲೇ ಹಸ್ತೌ ಚ ದ್ವೌ ಸಂಪುಟೀಕೃತ್ಯ ದೇವಿ । ಸಾಷ್ಟಾಙ್ಗರುಪಂ ವನ್ದನಂ ಚೈವ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕುರ್ಯಾತ್ತಥಾ ಗುರವೇ ವಿಷ್ಣುಬುದ್ಧ್ಯಾ ॥ ೩,೨೪.

ಸತ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಅವರ ಪಾದಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು, ದೇವಿಯೇ. ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುವನ್ನೂ ವಿಷ್ಣುವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಮಿಸಬೇಕು.

ಗಙ್ಗಾದೀನಾಂ ವನ್ದನಂ ಕಾರ್ಯಮೇವ ಸಾಷ್ಟಾಙ್ಗಂ ವೈ ತುಲಸೀನಾಂ ತಥೈವ । ಅಶ್ವತ್ಥಾನಾಂ ನಮನಂ ಕಾರ್ಯಮೇವ ಗವಾದೀನಾಂ ನಮನಂ ಮಾನಸೇನ ॥ ೩,೨೪.

ಗಂಗೆಯಂತಹ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ತುಳಸಿಗೆ ಸದಾ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರಗಳಿಗೆ ಕೂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಸುವುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವದಿಂದ ನಮಿಸಬೇಕು.

ಪೂಜಾ ಸದಾ ದೇವದೇವಸ್ಯ ವಿಷ್ಣೋಃ ಕಾರ್ಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವೈಷ್ಣವೈರೇವ ನಾನ್ಯೈಃ । ಯೇ ನಾಮಕಾ ಜ್ಞಾನವನ್ತಃ ಸುಭಕ್ತಾಃ ಸದೈವ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಪೂಜಾ ಚ ಕನ್ಯೇ ॥ ೩,೨೪.

ದೇವತೆಗಳ ದೇವರಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆ ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವೈಷ್ಣವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕು, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ. ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿದವರು, ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರೂ ಆಗಿರುವವರು ಸದಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಓ ಕನ್ಯೆ.

ಯೇ ನಾಮಕಾ ಜ್ಞಾನವನ್ತಃ ಸುಭಕ್ತಾಃ ಸದೈವಂ ಕಾರ್ಯಾ ವಿಷ್ಣುಪೂಜಾ ಚ ಕನ್ಯೇ । ಯೇನಾಮಕಾ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾಃ ಸದೈವ ಪೂಜಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ನೈವ ಕಾರ್ಯಾತ್ರ ದೇವಿ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ, ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಸದಾ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಓ ಕನ್ಯೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಅವನ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಓ ದೇವಿ.

ಮೋಹಾದ್ಯೋ ವೈ ಪೂಜಯೇದ್ದೇವದೇವಂ ಮಹಾಧರ್ಮಾದ್ಯಾತಿ ಚಾನ್ಧಂ ತಮೋ ವೈ । ಬ್ರಹ್ಮಾದಿನಾಮಾನಿ ಹರೇರ್ಹಿ ದೇವೀಂ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸ್ವನಾಮಾನಿ ದದೌ ದಿವೌಕಸಾಮ್ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ಮೋಹದಿಂದ ದೇವತೆಗಳ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ದೊಡ್ಡ ಅಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. ಓ ದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹರಿಯೇ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು; ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನೇ ಸ್ವರ್ಗದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದನು.

ನಾದಾದ್ಧೀರಃ ಕೇಶವಾದೀನಿ ಕನ್ಯೇ ಸ್ವಕಂ ಪುರಂ ಪ್ರವಿಹಾಯೈವ ರಾಜಾ । ಏವಂ ಮಯೋಕ್ತಂ ಕನ್ಯಕೇ ಸರ್ವಮೇತದೇತತ್ಪರಂ ಸಮ್ಯಗಾರೋಹಣೀಯಮ್ ॥ ೩,೨೪.

ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ ತನ್ನ ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇಶವ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸಬಾರದು, ಓ ಕನ್ಯೆ. ಹೀಗೆ ನಾನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಮಹತ್ವದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕು.

ಗೋವಿನ್ದ ನಾರಾಯಣ ಮಾಧವೇತಿ ಯೂಯಂ ಮಯಾ ಸರ್ವಮಾರಾಧಿತವ್ಯಮ್ । ಸರ್ವೇ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಪುನರೇವಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಸಮಾರುಹನ್ವೈಙ್ಕಟಾದ್ರಿಂ ಗೃಣನ್ತಃ ॥ ೩,೨೪.

ಗೋವಿಂದ, ನಾರಾಯಣ, ಮಾಧವ ಎಂಬೆಲ್ಲ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನೀವು ನನ್ನನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ವೈಕುಂಠ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿ, ಹಾಡುತ್ತಾ ಹೋದರು.

ಹರೇರ್ನಾಮಾನ್ಯತ್ರ ಪೂರ್ವಂ ಗೃಣನ್ತಸ್ತ್ವಾಸ್ವಾದಯನ್ತಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ನಾಮ । ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸರ್ವೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ತಥೈವ ಕುರ್ವನ್ತಸ್ತೇ ತಲಶಬ್ದಂ ನದನ್ತಃ ॥ ೩,೨೪.

ಹರಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ಹಿಂದಿನಂತೆ ಜಪಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಹೆಸರನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾ, ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದರು, ಕೈ ತಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.

ಇತಿ ಕೃಷ್ಣವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯಃ ಕೃಷ್ಣಮುವಾಚಹ ಕಥಮಾಸ್ವಾದನಂ ಚಕ್ರುರೇತದ್ವಿಸ್ತೀರ್ಯಮೇ ವದ । ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಉವಾಚ । ಭೋ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ತವ ನಾಮೈವ ಚೈತನ್ನಾಮ ಸ್ವಾಮೀ ನನು ನಾಮೈವ ಸ್ವಾಮೀ । ಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯಾ ಆಶ್ರಯನ್ತೀತ್ತಿ ಯಸ್ಮಾತ್ತಸ್ಮಾದ್ರಮಾ ಶ್ರೀರಿತಿ ನಾಮ ಚಾಪ ॥ ೩,೨೪.

ರಮಾಶ್ರಯತ್ವಾನ್ನಿತರಾಂ ಸರ್ವದಾ ಚೇತ್ಯತೋ ಹರಿಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಭಿಧಾನಃ । ಭೋ ಶ್ರೀನಿವಾಸೇತಿ ತು ನರ್ತಯನ್ತೋ ರೋಮಾಞ್ಚಮಾತ್ರಾಸ್ತಲಶಬ್ದಕಾರಿಣಃ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾಕೆಂದರೆ ನೀನು ಸದಾ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಓ ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಅವರು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ರೋಮಾಂಚನದಿಂದ, ಕೈ ತಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅದ್ಯೈವ ಪಶ್ಯಾಮ ಹರೇಸ್ತವಾಸ್ಯಂ ಕದಾ ವಯಂ ಕೃತ ಕೃತ್ಯಾ ಭವಾಮಃ । ಭೋಃ ಕೇಶವಾದ್ಯೈವ ಪದಾರವಿನ್ದಂ ಸಂದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ಸುದಯಾಂ ಕುರುಷ್ವ ॥ ೩,೨೪.

ಇಂದು ನಾವೇನು ಹರಿಯ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡೋಣ; ಯಾವಾಗ ನಾವು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೃಪ್ತರಾಗುತ್ತೇವೆ? ಓ ಕೇಶವ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದವನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸಿ, ಮಹಾ ಕರುಣೆ ತೋರಿಸು.

ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮಾಹುಶ್ಚ ಪುರಾಣಮಾಹುಃ ಕಶಬ್ದವಾಚ್ಯಂ ಸರ್ವಲೋಕೇಶಮಾಹುಃ । ಈಶಂ ಚಾರ್ಹಂ ರುದ್ರಮಿತ್ಯೇವ ಚಾಹುಸ್ತತ್ಪ್ರೇರಕಂ ಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಕಾರ್ಯೇ ॥ ೩,೨೪.

ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂದು, ಪುರಾತನ ಎಂದು, 'ಕ' ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳ ಒಡೆಯ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನನ್ನು ಈಶ, ರುದ್ರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನೇ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು.

ಅತೋ ಹರಿಃ ಕೇಶವನಾಮಧೇಯೋ ಭೋಃ ಕೇಶವೇತಿ ಚ ನರ್ತಯನ್ತಃ । ಆನನ್ದವಾಪೀಂ ಸಂಸ್ತ್ರವನ್ತೋಭಿ ಜಗ್ಮುರ್ನಾರಾಯಣೇತಿ ಪ್ರವದನ್ತೋ ಹಿ ಜಗ್ಮುಃ ॥ ೩,೨೪.

ಆದ್ದರಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು 'ಓ ಕೇಶವ' ಎಂದು ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದದ ಹೊಂಡದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರು. 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದರು.

ಅತೋ ದೋಷಾಸ್ತದ್ವಿರುದ್ಧಾ ಗುಣಾಶ್ಚ ನಾರಾಶ್ಚ ತೇಷಾಮಾಶ್ರಯತ್ವಾನ್ಮುರಾರಿಃ । ನಾರಾಯಣೇತಿ ಪ್ರವದನ್ತೀಹ ಲೋಕೇ ನಾರಾನುಬನ್ಧಾತ್ಸರ್ವಮುಕ್ತಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅವನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳು, ಅವನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುವ ಆತ್ಮಗಳು—allವು ಮುರಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನರು 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ.

ನಾರಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಆಶ್ರಯತ್ವಾಚ್ಚ ತೇಷಾಮತೋಪಿ ನಾರಾಯಣ ಏವ ವೀನ್ದ್ರ । ಮುಕ್ತಾಶ್ಚ ಯೇ ತು ಪ್ರಪದಂನು ಜಗ್ಮುರಣ್ಡೋದಕಂ ಯಸ್ಯ ಕಟಾಕ್ಷಮಾತ್ರಾತ್ ॥ ೩,೨೪.

ಅವನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುವ ಆತ್ಮಗಳ ಕಾರಣ ಅವನನ್ನು ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಮುಕ್ತರಾದವರು ಅವನ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವನ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಜಲವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.

ಯದುತ್ಪನ್ನಂ ತೇನ ನಾರಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ತೇಷಾಂ ಸದಾಪ್ಯಾಶ್ರಯತ್ವಾಚ್ಚ ವೀನ್ದ್ರ । ನಾರಾಯಣೇತಿ ಪ್ರವದನ್ತೀಹ ಲೋಕೇ ಹ್ಯನನ್ತಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡವಿಸರ್ಜಕತ್ವಾತ್ ॥ ೩,೨೪.

ಓ ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಅವನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆತ್ಮಗಳು ಸದಾ ಅವನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಏವಂ ನನೃತುಃ ಪರಿಶಂಸಯನ್ತೋ ಗೋವಿನ್ದ ನಾನ್ಯೋ ಹಿ ನ ಚೈವ ದರ್ಶನಮ್ । ಗೋಶಬ್ದವಾಚ್ಯಾಸ್ತು ಸಮಸ್ತವಾಚೋ ಗೋಭಿಶ್ಚ ಸರ್ವೈಃ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯತೇ ಯತಃ ॥ ೩,೨೪.

ಹೀಗೆ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ನೃತ್ಯಮಾಡಿದರು: 'ಗೋವಿಂದನಂತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ, ಅವನ ದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳು 'ಗೋ' ಎಂಬ ಶಬ್ದದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಹಸುವಿನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ.

ಅತೋ ಹಿ ಗೋವಿನ್ದ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ ಸದಾ ಭೋ ವೇದವೇದ್ಯೇತಿ ತಥಾ ನ ನನೃತುಃ । ಆನನ್ದಬಾಷ್ಪೈಶ್ಚ ಸಮನ್ವಿತಾ ಹಿ ಹರೇ ಮುರಾರೇ ತವ ದರ್ಶನಂ ಹಿ ॥ ೩,೨೪.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಗೋವಿಂದ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಓ ಸ್ವಾಮಿ, ವೇದಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದವನು ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೀಗೆ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಾ, ಆನಂದಬಾಷ್ಪಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮುರಾರೇ, ನಿನ್ನ ದರ್ಶನದಿಂದ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.

ದೇಹಿ ಪ್ರಭೋ ವೈ ತವದಾಸದಾಸಾಶ್ಚತುರ್ದಶೇ ಭುವನೇ ಸರ್ವದಾಪಿ । ಯತಸ್ತ್ವಮೇವಂ ವಸತೀತಿ ವಾಸುಶ್ಚಾತ್ರೈವ ನಿತ್ಯಂ ಕ್ರೀಡತೇ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೪.

ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನ್ನ ದಾಸರು ಎಲ್ಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಇರಲಿ ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸು ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸಮಾಡಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಿರುವೆ.