ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ನಕ್ಷತ್ರವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಸದಾ ಋಷೀಣಾಮಪರೋಕ್ಷೋ ಹರಿಸ್ತು । ಸ ಸೂರ್ಯವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಸಂಸಾರಿಣಾಂ ವೇಙ್ಕಟೇಶಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹರಿಯನ್ನು ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೆಂಕಟೇಶನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ.

ಸಂದೋಹವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವೈ ಪ್ರಕಾಶೋ ಮಿಥ್ಯಾವತಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ । ಪಾಷಾಣವನ್ನೈಲ್ಯರೂಪಪ್ರಕಾಶಃ ಶಿಲಾಮಾತ್ರೇ ದೃಷ್ಯತೇ ವೈ ಕಲೌ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಮಿಥ್ಯಾವತಾರರಿಗೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಬೆಳಕಿನ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ರೂಪವು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನೃಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ಕಲೌ ಸ್ವರೂಪಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ದೇವೀ । ನ ಮಾನುಷಾಃ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಯತಃ ಕಲೌ ತಾಮಸಾ ರಾಜಸಾಸ್ತು ॥ ೩,೨೪.

ದೇವಿಯೇ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹರಿಯು ಇದ್ದರೂ, ಅವನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತತ್ಸಂಗಿನಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾಃ ಕೇಚಿದೇವ ಹ್ಯತೋ ಭಕ್ತಾ ದುರ್ಲಭಾ ವೈ ಕಲೌ ಚ । ಯೇ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಭಕ್ತವತ್ತೇ ನ ಭಕ್ತಾಃ ಶಿಶ್ರೋದರಯೋರ್ಭರಣೇ ಚೈವ ಸಕ್ತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಅವನ ಸಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ಸಾತ್ವಿಕರು ಭಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರು ಅಪರೂಪ. ಭಕ್ತರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲ, ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯಾತ್ರಾಂ ಚ ತದರ್ಥಮೇವ ಭಕ್ತಿಜ್ಞಾನಂ ದುರ್ಲಭಂ ವೈ ಕಲೌ ಚ । ಭಕ್ತಾ ಯೇ ವೈ ನ ವಿರಕ್ತಾಃ ಸದೈವ ತೇಷಾಂ ಹರೇರ್ದರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಅವರು ಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಅಪರೂಪ. ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ವೈರಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಹರಿಯ ದರ್ಶನ ಸದಾ ದುಷ್ಕರ.

ಭಕ್ತಸ್ವರೂಪಂ ತವ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಯೋ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣಃ ಪರಮೇ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಏವ । ನ ಚ ದ್ವೇಷೈರ್ಬನ್ಧುರೋ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಸ್ತವ ದ್ವೇಷಾಞ್ಛೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ॥ ೩,೨೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಯಾರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುವರು, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಂಧಿತರಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು. ಈಗ ದ್ವೇಷದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಜೀವಾಭಿದಾ ಹರಿಣಾಪ್ರಾಕೃತೇನ ಸ್ವತನ್ತ್ರೇಣ ಹ್ಯಸ್ವತನ್ತ್ರಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮ್ । ಜ್ಞಾನಾನನ್ದೈಃ ಪರಿಪೂರ್ಣೇ ಹರೌ ಚ ಗುಣೈರಪೂರ್ಣೋ ಹರಿರಿತ್ಯೇವ ಚಿನ್ತಾ ॥ ೩,೨೪.

ಜೀವನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅವಲಂಬಿತನು, ಹರಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರನು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸೇರದವನು. ಹರಿಯು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನು, ಆದರೆ ಅವನ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿದಿವೌಕಸಾಂ ಸದಾ ತಥಾ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಸಂಮಾನಾಯಾಶ್ಚ ಚಿನ್ತಾ । ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಕಾಶಾದ್ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿಕಾನಾಂ ಸದಾಧಿಕ್ಯಾಲೋಚನಂ ದ್ವೇಷ ಏವ ॥ ೩,೨೪.

ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಗೌರವದ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಚಿಂತನೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರ ಗೌರವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಸದಾ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ದ್ವೇಷ.

ವಿಷ್ಣೋರ್ಭದ್ರೇ ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಕಾನಾಂ ಭೇದಜ್ಞಾನಂ ದ್ವೇಷಮಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ । ಅವತಾರಾಣಾ ಛೇದಭೇದಾದಿಕಂ ಚ ತಥೋಚ್ಯತೇ ಮರಣಸ್ಯಾಪಿ ಚಿನ್ತಾ ॥ ೩,೨೪.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೈ, ಕಾಲು ಮುಂತಾದ ಅವಯವಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರು ದ್ವೇಷವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದೂ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ತದ್ಭಕ್ತಾನಾಂ ದ್ವೇಷಣಂ ಚಾಹುರಾರ್ಯಾಸ್ತದ್ವಾಕ್ಯಾನಾಂ ದೂಷಣಂ ದ್ವೇಷ ಏವ । ನಚ ದ್ವೇಷೈಃ ಸಂಯುತಾ ಯೇ ಚ ಲೋಕೇ ಕನ್ಯೇ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ನ ತು ಭಕ್ತಾಃ ಕದಾಚಿತ್ ॥ ೩,೨೪.

ಅವನ ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷವಿಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಸಜ್ಜನರು ದ್ವೇಷವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕನ್ಯೆಯೇ.

ಕನ್ಯೋವಾಚ । ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಬ್ರೂಹಿ ಮೇ ಕೇ ಚ ಭಕ್ತಾ ಭಕ್ತಿಂ ಕಥಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸುರೇತೇ । ತೇಷಾಂ ಹರಿಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ತ್ರಾತಾ ಸದಾ ಭಕ್ತವರ್ಗೇ ದಯಾಲುಃ ॥ ೩,೨೪.

ಕನ್ಯೆ ಹೇಳಿದಳು: ಜೈಗೀಷವ್ಯ, ಯಾರು ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೇಗೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಅವರಿಗಾಗಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹರಿಯು ಮಹಾತ್ಮನು ಸದಾ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದು, ಭಕ್ತರ ಗುಂಪಿಗೆ ದಯಾಳುವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜೈಗೀಷವ್ಯಸ್ತ್ವೇವಮುಕ್ತೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಉವಾಚ ಕನ್ಯಾಂ ಸಂಸ್ಮರನ್ ಭಕ್ತವರ್ಯಃ । ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಉವಾಚ । ಪ್ರಹಾದಾದ್ಯಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಾಃ ಕೃತ್ವಾ ನೃಸಿಂಹೇ ಚೋತ್ತಮಾಂ ಭಕ್ತಿಮೇವ ॥ ೩,೨೪.

ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನು, ಭಕ್ತಶ್ರೇಷ್ಠರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಕನ್ಯೆಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಮತ್ತು ಇತರರು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತರು, ಅವರು ನೃಸಿಂಹನಿಗೆ ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವಾಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಮನುತ್ತಮಂ ಚ ಜ್ಞಾನಂ ನೃಸಿಂಹಾತ್ಸಮವಾಪ ಪಶ್ಚಾತ್ । ಪರಾಶರಃ ಶ್ರೀನಿಬಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತೋ ಭಕ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ವ್ಯಾಸರೂಪಂ ಹರಿಂ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಅವರು ಅಪೂರ್ವ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನೃಸಿಂಹನಿಂದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪರಾಶರನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತನು, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಹರಿಯು ವ್ಯಾಸನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದನು.

ಸ್ತುತ್ವಾ ತೇನ ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವಂ ಹ್ಯವಾಪ್ಯ ಜಗಾಮ ಮೋಕ್ಷಂ ಭಕ್ತಿಸಂವರ್ಧಿತಾತ್ಮಾ । ಯೋ ನಾರದಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತೋ ಭಕ್ತಿಂ ಕೃತ್ವಾ ಗರ್ಭವಾಸೇ ಹರೌ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ನಾರದನು ಜ್ಞಾನತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದು, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಪೋಷಿತನಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತನಾದ ಅವನು, ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಹರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

ತಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರತ್ವಮಾಪ ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತ್ಯಾ ತೇನ ಮುಕ್ತಿಂ ಜಗಾಮ । ಯೋ ಹ್ಯಂಬರೀಷಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಃ ಕೃತ್ವಾ ಭಕ್ತಿಂ ಪರದೇವ ಹರೌ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಂಬರೀಷನು ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದನು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತನಾದ ಅವನು, ಪರಮದೇವರಾದ ಹರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.

ಜಪ್ತ್ವಾ ಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದುರ್ವಾಸಕಶ್ಚಾಪ್ಯವಾಪ ಮೋಕ್ಷಂ ತೇನ ಸಂವರ್ಧಿತಾತ್ಮಾ । ಮುಚುಕುನ್ದೋ ವೈ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತೋ ವೈರಾಗ್ಯತೋ ಭಕ್ತಿದಾರ್ಢ್ಯಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ॥ ೩,೨೪.

ಜಪಮಾಡಿ ದುರ್ವಾಸನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದರಿಂದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಮುಚುಕುಂದನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತನಾಗಿ ವೈರಾಗ್ಯದಿಂದ ಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದನು.

ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹಾತ್ಮಾ ಹ್ಯವಾಪ ಮೋಕ್ಷಂ ತೇನ ಸಂವರ್ಧಿತಾತ್ಮಾ । ಸ ಪುಣ್ಡರೀಕಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಃ ಪಿತ್ರಾದಿಷ್ಟೋ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ॥ ೩,೨೪.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸತ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಆತ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದನು. ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಇತರರು ಹೇಳಿದಂತೆ ಪುಂಡರಿಕನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸಿದನು.

ಹರಿಪ್ರಾಸಾದಾಜ್ಜ್ಞಾನಮನುತ್ತಮಂ ಚಾಪ್ಯವಾಪ ಮೋಕ್ಷಂ ಭಕ್ತಿಸಂವರ್ಧಿತಾತ್ಮಾ । ಬ್ರಹ್ಮಾ ಚ ವಾಯುಶ್ಚ ಸರಸ್ವತೀ ಚ ಜ್ಞಾತವ್ಯಾಃ ಸರ್ವೇ ಋಜುಯೋಗಿನಶ್ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಹರಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಪೋಷಿತವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಬ್ರಹ್ಮ, ವಾಯು, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ಯಯೋಗಿಗಳು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದವರು.

ಅಚ್ಛಿನ್ನಭಕ್ತಾಶ್ಚ ಸದಾ ಮುರಾರೇರ್ನ ಕಾಮ್ಯರಕ್ತಾಃ ಶುದ್ಧರೂಪಾ ಹಿ ತೇ ಚ । ಗಿರೀಶನಾಗೇಶಖಗೇಶಸಂಜ್ಞಾ ದೇವಾಃ ಶುಕ್ರಾರೌ ಗುರುಚನ್ದ್ರೇನ್ದುಸೂರ್ಯಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ಸದಾ ಮುರಾರಿಗೆ ಅಚ್ಛಿನ್ನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಕಾಮ್ಯವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರದು, ಅವರು ಶುದ್ಧಸ್ವರೂಪಿಗಳು. ಗಿರೀಶ, ನಾಗೇಶ, ಖಗೇಶ, ಶುಕ್ರ, ಅರು, ಗುರು, ಚಂದ್ರ, ಇಂದು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳು.

ಜಲೇಶೋಗ್ನಿರ್ಮನುಧರ್ಮೌ ಕುಬೇರಃ ವಿಘ್ನೇಶನಾಸತ್ಯಮರುದ್ಗಣಾಶ್ಚ । ಪರ್ಜನ್ಯಮಿತ್ರಾದಯ ಏವ ಸರ್ವೇ ಸದಾ ಹ್ಯೇತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಜಲೇಶ, ಅಗ್ನಿ, ಮನು, ಧರ್ಮ, ಕುಬೇರ, ವಿಘ್ನೇಶ, ನಾಸತ್ಯ, ಮರುದ್ಗಣಗಳು, ಪರ್ಜನ್ಯ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರು ಎಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತರು.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ಭೃಗುರೌರ್ವಶ್ಚ ಕುತ್ಸೋ ಮರೀಚಿರತ್ರಿಃ ಪುಲಹಃ ಕ್ರತುಶ್ಚ । ಶಕ್ತಿರ್ವಸಿಷ್ಠೋ ಸೌತಮೀಯೋ ಪುಲಸ್ತ್ಯೋ ಭಾರದ್ವಾಜಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಭಕ್ತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಭೃಗು, ಔರ್ವ, ಕುತ್ಸ, ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ಶಕ್ತಿ, ವಸಿಷ್ಠ, ಸೌತಮೀಯ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾರದ್ವಾಜರು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಭಕ್ತರು.

ಮಾನ್ಧಾತಾ ನಹುಷೋಂಬರೀಷಸಗರೌ ರಾಜಾ ಪೃಥುರ್ಹೈಹಯೋ ಇಕ್ಷ್ವಾಕುರ್ಭರತೋ ಯಯಾತಿಸುತಲೌ ಧರ್ಮೋ ವಿಕುಕ್ಷಿಸ್ತಥಾ । ಉತ್ತಾನಶ್ಚ ಬಿಭೀಷಣೋ ದಶರಥೋ ಹ್ಯೇತೇ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿನಃ ಶ್ರೀಮದ್ವೇಙ್ಕಟನಾಯಕಸ್ಯ ಚ ಗುರೋರ್ಭಕ್ತಾಃ ಸದಾ ಸಂಸ್ಮೃತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಮಾನ್ಧಾತ, ನಹುಷ, ಅಂಬರೀಷ, ಸಾಗರ, ಪೃಥು, ಹೈಹಯ, ಇಕ್ಷ್ವಾಕು, ಭರತ, ಯಯಾತಿ, ಸುತಲ, ಧರ್ಮ, ವಿಕುಕ್ಷಿ, ಉತ್ತಾನ, ವಿಭೀಷಣ, ದಶರಥ—ಈ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸದಾ ಶ್ರೀಮದ್ವೇಂಕಟನಾಯಕನ ಮತ್ತು ಅವನ ಗುರುಗಳ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾಗೀರಥೀ ಸಮುದ್ರಶ್ಚ ಯಮುನಾ ಚ ಸರಸ್ವತೀ । ಗೋದಾವರೀ ನರ್ಮದಾ ಚ ಕೃಷ್ಣಾ ಭೀಮರಥೀ ತಥಾ ॥ ೩,೨೪.

ಭಾಗೀರಥಿ, ಸಮುದ್ರ, ಯಮುನಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಗೋದಾವರಿ, ನರ್ಮದಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಮತ್ತು ಭೀಮರಥಿಯೂ ಸಹ.

ಸರಯೂಫಲ್ಗುಕಾವೇರೀಗಣ್ಡಕೀ ಕಪಿಲಾ ಸ್ತಥಾ । ಇತ್ಯೇತಾಶ್ಚ ಹರೇರ್ಭಕ್ತಾಃ ಸಂತಿ ಚಾತ್ರೈವ ಭಾಮಿನಿ ॥ ೩,೨೪.

ಸರಯೂ, ಫಲ್ಗು, ಕಾವೇರಿ, ಗಂಡಕಿ, ಕಪಿಲಾ—ಇವುಗಳೂ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ, ಸುಂದರಿಯೇ, ಹರಿಯ ಭಕ್ತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

ಅಭಿಪ್ರಾಯಂ ತತ್ರ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಶೃಣು ಕನ್ಯೇ ಮಯಾ ಸತಿ । ಯತ್ರ ಪ್ರವರ್ತತೇ ಮಾರ್ಗೇ ಕಥಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಮಹಾತ್ಮನಃ ॥ ೩,೨೪.

ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು ಕನ್ಯೆಯೇ. ಎಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ ಕಥೆಯ ಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

ವರ್ತನ್ತೇ ವೈಷ್ಣವಾ ಯತ್ರ ಹರಿತತ್ತ್ವಾರ್ಥಬೋಧಕಾಃ । ತತ್ರೈವ ಭಕ್ತಾಃ ಸರ್ವೇಪಿ ಸಂತಿ ವಿಷ್ಣೋಸ್ತಥೈವ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾವೆಲ್ಲ ಕಡೆ ವೈಷ್ಣವರು ಹರಿಯ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಯೇ ದೇವಯಾತ್ರಾಂ ಪರಮಾತ್ಮಚಿನ್ತಯಾ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇ ಹರಿಭಕ್ತಾಶ್ಚ ನಾನ್ಯೇ । ಯತೋ ಹರೌ ಪರಮೇ ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸರ್ವಂ ನಿಷ್ಠಾಮೇತಿ ಕೃತ್ಯಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ದೇವಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮಾತ್ರ ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು, ಇತರರು ಅಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಹರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವೈಷ್ಣವರ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುರಿಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ, ಖಗೇಂದ್ರ.

ಶೇಷಾಚಲಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಹ್ಯನ್ನವಸ್ತ್ರಾದಿಭೂಷಣಮ್ । ಯೋ ನ ದದ್ಯಾದಭಕ್ತಃ ಸ ತತಃ ಕೋ ನು ಪರಃ ಪಶುಃ ॥ ೩,೨೪.

ಶೇಷಾಚಲವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಯಾರು ಅನ್ನ, ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡದೆ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇರುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಶುವೇನು?

ಭಕ್ತಾ ಹರೇಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಲೇ ಚ ಗಙ್ಗಾದಿರೂಪೇಣ ಚ ತತ್ರತತ್ರ । ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ಸೇವಾರ್ಥಮುರುಕ್ರಮಸ್ಯ ತೇಷಾಂ ಪೂಜಾ ನೈವ ಕಾರ್ಯಾ ಚ ದೇವಿ ॥ ೩,೨೪.

ಹರಿಯ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀನಿವಾಸಾಚಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗಂಗಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರುಕ್ರಮನ ಸೇವೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು, ದೇವಿಯೇ.