ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಚೋರು ತಲಾತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಜಾನು ಸುಕೋಮಲಂ ಸುತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಂಡಗಳನ್ನು, ಸದಾ ತಲಾತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ದಂಡಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಮೃದುವಾದ ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು, ಸೂತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಜಙ್ಘೇ ರಸಾತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯೇಃ ಸರ್ವದೈವ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಪಾದತಲಂ ಹರೇಶ್ಚ ಪಾತಾಲಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಾಲುಗಳ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು, ಸದಾ ರಸಾತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಹರಿಯ ಪಾದತಳವನ್ನು, ಸದಾ ಪಾತಾಳಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಪಾದತಳವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಇತ್ಥಂ ಮಾರ್ಗೇ ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ಚ ದೇವೀ ಶೇಷಾಚಲೇ ಶೇಷದೇವಂ ದದರ್ಶ । ಫಣೈಃ ಸಹಸ್ರೈಃ ಸುವಿರಾಜಮಾನಂ ನಾನಾದ್ರುಮೈರ್ವಾನರೈರ್ವಾನರೀಭಿಃ ॥ ೩,೨೩.

ಹೀಗೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ ದೇವಿ, ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಹುದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಶೇಷದೇವನನ್ನು, ವಿವಿಧ ಮರಗಳು, ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಿಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು.

ಅನನ್ತ ಜನ್ಮಾರ್ಜಿತಪುಣ್ಯಸಂಚಯಾನ್ಮಯಾದ್ಯ ದೃಷ್ಟಃ ಪರಮಾಚಲೋ ಹಿ । ತದ್ದರ್ಶನಾದ್ವಾಷ್ಪಕಲಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾ ಸದ್ಯಃ ಸಮುತ್ಥಾಯ ನನಾಮ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ॥ ೩,೨೩.

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿತು, ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು ತಲೆಯನ್ನೂ ಬಾಗಿಸಿದಳು.

ಮುಖಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಮನಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಪೃಷ್ಠಾದಿಭಾಗೇ ನಮನಂ ನ ಕಾರ್ಯಮ್ । ಸಾಪಿ ದ್ವಿಷಟ್ಕಂ ನಮನಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಪುರೋಽಸ್ಯ ॥ ೩,೨೩.

ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಅವಳು ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.

ಇತ್ಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ವೈಷ್ಣವೈಃ ಪರ್ವತಸ್ಯ ತ್ವಂ ವೈಷ್ಣವೈರ್ವಿಪರೀತಂ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್ । ಮಧ್ವಾನ್ತಃಸ್ಥಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೇಸ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ರಮಾಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯೈಃ ಪೂಜಿತಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ॥ ೩,೨೩.

ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವರು ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೀನು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಸುಸತ್ತಮಂ ಪರಮಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇಽಥಾಹಂ ಹ್ಯಾರುರುಕ್ಷೇಽಚಲಞ್ಚ । ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಕಪಿಲಾಖ್ಯತೀರ್ಥೇ ಸ್ಥಾನಂ ಚಕ್ರೇ ಸಾ ಸ್ವಪಿತ್ರಾ ಸಹೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧನಾದ, ಪರಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡುವೆನು, ಈಗ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಪಿಲಾ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು.

ಅತ್ರೈವಾಸ್ತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ದ್ರವ್ಯೇಣ ರೂಪೇಣ ನ ಚಾನ್ಯಥೇತಿ । ಆದೌ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಮುಣ್ಡನಂ ತತ್ರ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ಸುತೀರ್ಥೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು, ಹರಿಯು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಡಿಸಿ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.

ಗೋಭೂಹಿರಣ್ಯಾದಿಸಮಸ್ತದಾನಂ ದತ್ತ್ವಾ ಶೈಲಂ ಚಾರುರೋಹಾಥ ಸಾಧ್ವೀ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಸ ಚಾಗ್ರೇ ಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮಂ ಸಾಪಿ ಚಕ್ರೇ ಸುಭಕ್ತ್ಯಾ ॥ ೩,೨೩.

ಗೋವು, ಭೂಮಿ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಆ ಸತಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಳು. ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಪುನಃ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಳು.

ಸೋಪಾನಾನಾಂ ಶತಪರ್ಯನ್ತಮೇವಮಾರುಹ್ಯ ಸಾ ಹ್ಯುಪವಿಷ್ಟಾ ತು ತತ್ರ । ಶುಶ್ರಾವ ಸಾ ಭಾಗವತಂ ಪುರಾಣಂ ಶುಶ್ರಾವ ವೈ ವೇಙ್ಕಟಾದ್ರೇಃ ಪ್ರಶಂಸಾಮ್ ॥ ೩,೨೩.

ಹೀಗೆ ನೂರು ಹಂತಗಳವರೆಗೆ ಏರಿ, ಅವಳು ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಳು. ಭಾಗವತಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದಳು.

ಜೈಗೀಷವ್ಯಾದ್ಗುರುಪಾದಾತ್ಸುಭಕ್ತ್ಯಾ ಸುಶ್ರಾವ ತತ್ತ್ವಂ ವೇಙ್ಕಟಾದ್ರೇಶ್ಚ ಸರ್ವಮ್ ॥ ೩,೨೩.

ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಗುರುಪಾದಗಳಿಂದ ಅವಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯ ಸರ್ವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳಿದಳು.

ಶ್ರೀಗರುಡಮಹಾಪುರಾಣಮ್ ೨೪ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಉವಾಚ । ಕನ್ಯೇ ಶೃಣು ತ್ವಂ ವೇಙ್ಕಟಾಖ್ಯಾಚಲಸ್ಯ ಸ್ಮೇರಾನನಾಂ ಪುಣ್ಯಮಾಂರೋಹಣೇಽಸ್ಯ । ಶ್ರೀಗೀತಾಯಾಃ ಪಠನಂ ಚೈವ ಕುರ್ವನ್ನಾರೋಹಣಂ ಕುರುತೇ ಸರ್ವಲೋಕಃ ॥ ೩,೨೪.

ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: ಕನ್ಯೆ, ವೆಂಕಟ ಎಂಬ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ನಗುವ ಮುಖದಿಂದ ಏರುವ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಶ್ರೀಗೀತೆಯನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರುವವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಪದೇಪದೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಶ್ಚ ದೇವಸ್ತ್ವಲಂ ಹ್ಯಲಂ ಪ್ರೀಯತೇ ಭಕ್ತವರ್ಗಃ । ತಂ ಪ್ರೀಣಯನ್ಮೋಕ್ಷಮಾಯಾನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಹರೌ ತುಷ್ಟೇ ಕಿಮಲಭ್ಯಂ ಚ ಕನ್ಯೇ ॥ ೩,೨೪.

ಪ್ರತಿ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ದೇವರು ಭಕ್ತರ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹರಿಯು ತೃಪ್ತನಾದಾಗ, ಕನ್ಯೆ, ಏನು ಸಿಗದು?

ಸೋಪಾನದೇಶೇ ಯಃ ಪುರಾಣಂ ಶೃಣೋತಿ ತದಾ ಕೃತಾ ಸರ್ವತೀರ್ಥಾದಿಯಾತ್ರಾ । ತದಾ ದಿವಾ ಪ್ರಸ್ತುವನ್ತೀಹ ಮಾರ್ಗೇ ಸದಾ ಹರಿಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ಗುರುಂ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಯಾರು ಆ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಗಲು ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು, ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಮತ್ತು ಗುರುವನ್ನು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಬೇಕು.

ಸೋಪಾನಾನಾಂ ಮಹಿಮಾನಂ ಚ ಶ್ರುತ್ವಾ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಚ ತತ್ರ । ನಮಸ್ಕೃತ್ವಾ ಪುನರೇವಾಪಿ ಸಾ ತು ಸೋಪಾನಾನಿ ತ್ವಾರುರೋಹಾಥ ಸಾಧ್ವೀ ॥ ೩,೨೪.

ಹಂತಗಳ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಆ ಸತಿ ಆ ಹಂತಗಳನ್ನು ಏರಿದಳು.

ಸೋಪಾನಾನಾಂ ವೀನ್ದ್ರ ಚಾರೋಹಣೇನ ತ್ವವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಹರಿತೋಷೋ ನ ಚೈವ । ತೇನೈವ ತೇಷಾಂ ಸಾಧನಂ ಭೂಯ ಏವ ತಮಸ್ಯನ್ಧೇ ಪಾತಯಿತುಂ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ವೈಷ್ಣವ ದೇವಾಲಯಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಏರಿ ಹೋದರೆ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲಾಗದು. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಪುಣ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ, ಮತ್ತೆ ಅವರು ಗಾಢ ಅಂಧಕಾರಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ಥಲೇಸ್ಥಲೇ ಏವಮೇವಾಪಿ ಕಾರ್ಯಂ ಜೈಗೀಷವ್ಯಂ ಪುನರೇವಾಹ ದೇವೀ । ಕನ್ಯೋವಾಚ । ಜೈಗೀಷವ್ಯಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ॥ ೩,೨೪.

ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ದೇವಿಯು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದರು. ಆ ಕನ್ಯೆ ಹೀಗೆಂದಳು: ಜೈಗೀಷವ್ಯ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹರಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಕೃಪಯಾ ತ್ವಂ ವದಸ್ವ ಜೈಗೀಷವ್ಯೋ ಹ್ಯೇವಮುಕ್ತೋ ಹರಿಂ ತು । ಉವಾಚ ಕನ್ಯಾಂ ಸೋಮಪುತ್ರೀಂ ಸತೀಂ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ॥ ೩,೨೪.

ಜೈಗೀಷವ್ಯ, ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಜೈಗೀಷವ್ಯನು ಹರಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಆ ಕನ್ಯೆ, ಸೋಮ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸತಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಹೇಳಿದನು: ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಅನನ್ತರೂಪೋಧಿಕಕಾನ್ತಕಾನ್ತಿಮಾನ್ರೂದ್ರಾದೀನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ವೇಙ್ಕಟೇಶಃ । ಸಸೂರ್ಯಲಕ್ಷಾಧಿಕಕಾನ್ತಕಾನ್ತಿತೋ ರುದ್ರಾದೀನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ॥ ೩,೨೪.

ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ ವೆಂಕಟೇಶನನ್ನು ರುದ್ರಾದಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಸೂರ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ರುದ್ರಾದಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.

ಸಹಸ್ರಸೂರ್ಯಾಧಿಕಕಾನ್ತಿಕಾನ್ತಃ ಸವಿದ್ಯುತ್ತ್ವಾನ್ಮಾನುಷಾಣಾಂ ರಮೇಶಃ । ಋಷ್ಯಾದೀನಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಚನ್ದ್ರವಚ್ಚ ಸನ್ಮಾನುಷಾಣಾಮಪರೋಕ್ಷೋ ಹರಿಸ್ತು ॥ ೩,೨೪.

ಸಹಸ್ರ ಸೂರ್ಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪ್ರಕಾಶವುಳ್ಳ ರಾಮೇಶನನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹರಿಯನ್ನು ಋಷಿಗಳು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಸಜ್ಜನ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ನಕ್ಷತ್ರವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಸದಾ ಋಷೀಣಾಮಪರೋಕ್ಷೋ ಹರಿಸ್ತು । ಸ ಸೂರ್ಯವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಸಂಸಾರಿಣಾಂ ವೇಙ್ಕಟೇಶಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೪.

ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ನಕ್ಷತ್ರದಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹರಿಯನ್ನು ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ವೆಂಕಟೇಶನು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ.

ಸಂದೋಹವದ್ದೃಶ್ಯತೇ ವೈ ಪ್ರಕಾಶೋ ಮಿಥ್ಯಾವತಾಂ ದೃಶ್ಯತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ । ಪಾಷಾಣವನ್ನೈಲ್ಯರೂಪಪ್ರಕಾಶಃ ಶಿಲಾಮಾತ್ರೇ ದೃಷ್ಯತೇ ವೈ ಕಲೌ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಮಿಥ್ಯಾವತಾರರಿಗೆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಬೆಳಕಿನ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ರೂಪವು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಲ್ಲಿನ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನೃಣಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ಕಲೌ ಸ್ವರೂಪಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ದೇವೀ । ನ ಮಾನುಷಾಃ ಪ್ರವಿಜಾನನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ಯತಃ ಕಲೌ ತಾಮಸಾ ರಾಜಸಾಸ್ತು ॥ ೩,೨೪.

ದೇವಿಯೇ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹರಿಯು ಇದ್ದರೂ, ಅವನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ಮನುಷ್ಯರು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಮಸ್ಸು ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ತತ್ಸಂಗಿನಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಾಃ ಕೇಚಿದೇವ ಹ್ಯತೋ ಭಕ್ತಾ ದುರ್ಲಭಾ ವೈ ಕಲೌ ಚ । ಯೇ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಭಕ್ತವತ್ತೇ ನ ಭಕ್ತಾಃ ಶಿಶ್ರೋದರಯೋರ್ಭರಣೇ ಚೈವ ಸಕ್ತಾಃ ॥ ೩,೨೪.

ಅವನ ಸಂಗದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವೇ ಸಾತ್ವಿಕರು ಭಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರು ಅಪರೂಪ. ಭಕ್ತರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವವರು ನಿಜವಾಗಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲ, ಅವರು ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯಾತ್ರಾಂ ಚ ತದರ್ಥಮೇವ ಭಕ್ತಿಜ್ಞಾನಂ ದುರ್ಲಭಂ ವೈ ಕಲೌ ಚ । ಭಕ್ತಾ ಯೇ ವೈ ನ ವಿರಕ್ತಾಃ ಸದೈವ ತೇಷಾಂ ಹರೇರ್ದರ್ಶನಂ ದುರ್ಲಭಂ ಚ ॥ ೩,೨೪.

ಅವರು ಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಕಲಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಅಪರೂಪ. ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರೂ ವೈರಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಹರಿಯ ದರ್ಶನ ಸದಾ ದುಷ್ಕರ.

ಭಕ್ತಸ್ವರೂಪಂ ತವ ವಕ್ಷ್ಯೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ಯೋ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ಣಃ ಪರಮೇ ಸ್ನಿಗ್ಧ ಏವ । ನ ಚ ದ್ವೇಷೈರ್ಬನ್ಧುರೋ ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತಸ್ತವ ದ್ವೇಷಾಞ್ಛೃಣು ವಕ್ಷ್ಯೇ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ॥ ೩,೨೪.

ಪಕ್ಷಿರಾಜನೇ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಯಾರು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ತುಂಬಾ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಿರುವರು, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಬಂಧಿತರಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರು. ಈಗ ದ್ವೇಷದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು.

ಜೀವಾಭಿದಾ ಹರಿಣಾಪ್ರಾಕೃತೇನ ಸ್ವತನ್ತ್ರೇಣ ಹ್ಯಸ್ವತನ್ತ್ರಸ್ಯ ನಿತ್ಯಮ್ । ಜ್ಞಾನಾನನ್ದೈಃ ಪರಿಪೂರ್ಣೇ ಹರೌ ಚ ಗುಣೈರಪೂರ್ಣೋ ಹರಿರಿತ್ಯೇವ ಚಿನ್ತಾ ॥ ೩,೨೪.

ಜೀವನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಅವಲಂಬಿತನು, ಹರಿಯು ಸ್ವತಂತ್ರನು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸೇರದವನು. ಹರಿಯು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನು, ಆದರೆ ಅವನ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೂರ್ಣತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಭಾವನೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಶ್ರೀಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿದಿವೌಕಸಾಂ ಸದಾ ತಥಾ ದ್ವಿಜಾನಾಂ ಸಂಮಾನಾಯಾಶ್ಚ ಚಿನ್ತಾ । ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಕಾಶಾದ್ಬ್ರಹ್ಮರುದ್ರಾದಿಕಾನಾಂ ಸದಾಧಿಕ್ಯಾಲೋಚನಂ ದ್ವೇಷ ಏವ ॥ ೩,೨೪.

ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಗೌರವದ ಬಗ್ಗೆ ಸದಾ ಚಿಂತನೆ ಇರುತ್ತದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ದ್ವಿಜರ ಗೌರವದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮ, ರುದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರರ ಮೇಲುಗೈಯನ್ನು ಸದಾ ಯೋಚಿಸುವುದೇ ದ್ವೇಷ.

ವಿಷ್ಣೋರ್ಭದ್ರೇ ಹಸ್ತಪಾದಾದಿಕಾನಾಂ ಭೇದಜ್ಞಾನಂ ದ್ವೇಷಮಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ । ಅವತಾರಾಣಾ ಛೇದಭೇದಾದಿಕಂ ಚ ತಥೋಚ್ಯತೇ ಮರಣಸ್ಯಾಪಿ ಚಿನ್ತಾ ॥ ೩,೨೪.

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೈ, ಕಾಲು ಮುಂತಾದ ಅವಯವಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮರು ದ್ವೇಷವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಭೇದ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವುದೂ ಹಾಗೆಯೇ, ಅವನ ಮರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುವುದೂ ದ್ವೇಷವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.