ಗರುಡಪುರಾಣಮ್

ತೀರ್ಥಾಟನಾರ್ಥಂ ತು ಜಗಾಮ ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಹರೇಃ ಪ್ರೀಣನಾದ್ಯರ್ಥಮೇವ । ಆರಾಧಯಿತ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಾನಾದೌ ಗೃಹೇ ವಸ್ತ್ರಸಂಭೂಷಣಾದ್ಯೈಃ ॥ ೩,೨೩.

ನಂತರ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದಳು, ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಹರಿ ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಮೊದಲು, ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದಳು.

ಪಶ್ಚಾತ್ಕಲ್ಪಂ ಕಾರಯಾಮಾಸ ದೇವೀ ವಿಷ್ಣೋರಗ್ರೇ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ । ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಮುಕುನ್ದ ತಾವತ್ಕಾಲಂ ತೂರ್ಧ್ವರೇತಾ ಭವಾಮಿ ॥ ೩,೨೩.

ಆಮೇಲೆ, ದೇವಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆಂದು ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮಾಡಿದಳು. 'ಮುಕುಂದಾ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿಯಾಗಿರುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದಳು.

ಯಾವತ್ಕಾಲಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ತಾವದ್ದತ್ತಾದ್ವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಚ ಸಂಗಮ್ । ಹರೇಃ ಕಥಾಶ್ರವಣಂ ಸ್ಯಾನ್ಮುಕುನ್ದ ನಾವೈಷ್ಣವಾನಾಂ ಸಂಗಿನಾಮಙ್ಗಸಂಗಮ್ ॥ ೩,೨೩.

'ಯಾವಾಗ ನಾನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಆವರೆಗೆ ದತ್ತವಾದ ವೈಷ್ಣವರ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಂಗತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮುಕುಂದಾ, ಹರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೇನೆ, ವೈಷ್ಣವ ಅಲ್ಲದವರ ಜೊತೆ ಸಾಂಗತ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.'

ಸುಹೃಜ್ಜನೈಃ ಪುತ್ರಮಿತ್ರಾದಿಕೈಶ್ಚ ದೀರ್ಥಾಟನಂ ನೈವ ಕುರ್ಯಾಂ ಮುಕುನ್ದ । ಕುರ್ವನ್ತಿ ಯೇ ಕಾಮ್ಯಯಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾಂ ತೇಷಾಂ ಸಂಗಂ ಕುರು ದೂರೇ ಮುಕುನ್ದ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಿತ್ರರು, ಪುತ್ರರು ಅಥವಾ ಇತರ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜೊತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮುಕುಂದಾ. ಆಸೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರ ಸಂಗವನ್ನು ದೂರವಿಡು, ಮುಕುಂದಾ.'

ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಯೇ ವಿಹಾಯೈವ ಯಾತ್ರಾಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ತೇಷಾಂ ಕಿಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ । ಯದಾ ತೀರ್ಥಾನಾಂ ದರ್ಶನಂ ಸ್ಯಾತ್ತದೈವ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಪುರತಃ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ॥ ೩,೨೩.

'ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಯಾವ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ? ತೀರ್ಥದರ್ಶನವಾಗುವಾಗ ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಡಬೇಕು.'

ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಚೈರೈಃ ಕೃತಂ ಚೇತ್ಪೂರ್ಣಂ ಫಲಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ಖಗೇನ್ದ್ರ । ಪಾದತ್ರಾಣಂ ಪಾದರಕ್ಷಾಂ ಚ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಪಾದಹೀನಂ ತದಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಪಾದಚರ್ಯೆಯಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಪಾದರಕ್ಷೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೋದರೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಅಪೂರ್ಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಯೋ ವಾಹನೇ ತುರಗೇ ಚೋಪವಿಷ್ಟಸ್ತೀರ್ಥಾಟನಂ ಕುರುತೇ ಚಾರ್ಧಹೀನಮ್ । ವೃಷಾದೀನಾಂ ವಾಹನೇ ಪಾದಮಾಹುಃ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ವ್ಯರ್ಥಮಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

'ಕುದುರೆ ಅಥವಾ ವಾಹನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅರ್ಧ ಫಲ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋದರೆ ಪಾದಚರ್ಯೆಯಂತೆ ಎಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇತರರ ಊಟ ತಿಂದರೆ ಫಲವಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.'

ಮಹಾತ್ಮನಾಂ ವೇದವಿದಾಂ ಯತೀನಾಂ ಪರಾನ್ನಾನಾಂ ಭೋಜನೇ ನೈವ ದೋಷಃ । ಸಂಕಲ್ಪಯಿತ್ವಾ ಪರಮಾದರೇಣ ಜಗಾಮ ಸಾ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾರ್ಥಮೇವ ॥ ೩,೨೩.

'ಮಹಾತ್ಮರು, ವೇದಜ್ಞರು, ಯತಿಗಳಿಗೆ ಇತರರ ಊಟ ತಿನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ದೋಷವಿಲ್ಲ. ಅವಳು ಪರಮ ಗೌರವದಿಂದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ ಹೊರಟಳು.'

ಆದೌ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಹರಿನಿರ್ಮಾತ್ಯಗನ್ಧಂ ವಿಸರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಶ್ರವಣಂ ವೈ ಚಕಾರ । ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಭೋಜನಂ ಚಾಪಿ ಕೃತ್ವಾ ಅಗ್ರೇ ದಿನೇ ಕ್ರೋಶಮೇಕಂ ಜಗಾಮ ॥ ೩,೨೩.

ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಹರಿಯ ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಪಾರಾಯಣವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲ ದಿನ ಒಂದು ಕ್ರೋಶ ದೂರ ನಡೆಯಿತು.

ತತ್ರ ದ್ವಿಜಾನ್ಪೂಜಯಿತ್ವಾನ್ನಪಾನ ರಾತ್ರೌ ತತ್ತ್ವಂ ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ದೇವೀ । ಏವಂ ಯಾತ್ರಾಂ ಯೇ ಪ್ರಕುರ್ವನ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ತೇಷಾಂ ಯಾತ್ರಾಂ ಸಫಲಾಂ ಪ್ರಾಹುರಾರ್ಯಾಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಅನ್ನಪಾನ ನೀಡಿ, ರಾತ್ರಿ ದೇವಿಯು ಅವರಿಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಸಿದಳು. ಹೀಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡುವವರ ಯಾತ್ರೆ ಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ವಿನಾ ದಯಾಂ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಖಗೇನ್ದ್ರವ್ಯರ್ಥೇತ್ಯೇವಂ ವೀನ್ದ್ರ ಚಾಹುರ್ಮಹಾನ್ತಃ । ದಿವಾ ರಾತ್ರೌ ಯೇ ನ ಶೃಣ್ವನ್ತಿ ದಿವ್ಯಾಂ ಹರೇಃ ಕಥಾಂ ತೀರ್ಥಮಾರ್ಗೇ ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೩.

ದಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಮಹಾತ್ಮರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಹರಿ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕೇಳದವರು ತೀರ್ಥಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಫಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ವ್ಯರ್ಥಂವ್ಯರ್ಥಂ ತಸ್ಯ ಚಾಹುರ್ಗತಂ ವೈ ಅಶ್ವಾದೀನಾಂ ವಾಹನಾನಾಂ ಚ ವಿದ್ಧಿ । ಅಶ್ವಾದೀನಾಮಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ ಗಙ್ಗಾದೀನಾಂ ದರ್ಶನಾತ್ಪಾಪನಾಶಃ ॥ ೩,೨೩.

ಅವರ ಯಾತ್ರೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋದವರಿಗೂ ಇದೇನು. ಕುದುರೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೋಷವನ್ನು ಹೇಳು; ಗಂಗಾದಿ ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥವಿಷ್ಣೋರ್ದರ್ಶನಾತ್ಪಾಪನಾಶೋ ಮಾರ್ಜಾರಸ್ಯಾಪ್ಯಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ । ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ಥವಿಷ್ಣೋಃ ಪೂಜನಾತ್ಪಾಪನಾಶಃ ಪೂಜಾವತಾಮಪರಾಧಂ ವದಸ್ವ ॥ ೩,೨೩.

ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಕ್ಕಿನ ದೋಷವನ್ನೂ ಹೇಳು. ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡುವವರ ದೋಷವನ್ನೂ ಹೇಳು.

ಜಪಾದೀನಾಂ ಕುರ್ವತಾಂ ಪಾಪನಾಶೋ ವಿಷ್ಣೋರ್ಧ್ಯಾನಾತ್ಸದ್ಯ ಏವಾಘನಾಶಃ । ಅನುಸಂಧಾನಾದ್ರಹಿತಂ ಸರ್ವಮೇವ ಕೃತಂ ವ್ಯರ್ಥಮೇವೇತಿ ಚಾಹುಃ ॥ ೩,೨೩.

ಜಪಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಪಾಪವಿನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೋಗ್ಯವಾದ ಚಿಂತನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ಕಾರ್ಯಗಳು ವ್ಯರ್ಥವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅತೋ ಹರೇಃ ಪಾಪವಿನಾಶಿನೀಂ ಕಥಾಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ವಿಷ್ಣೋರ್ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ । ದೃಷ್ಟ್ವಾದೃಷ್ಟ್ವಾ ಹರಿಪಾದಾಙ್ಕಿತಂ ಚ ಸ್ಮೃತ್ವಾಸ್ಮೃತ್ವಾ ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಸ್ಯಾತ್ಖಗೇನ್ದ್ರ ॥ ೩,೨೩.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹರಿಯ ಪಾಪವಿನಾಶಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ. ಹರಿಯ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೂ, ನೆನೆಸಿದರೂ, ನೆನೆಸದೆ ಇದ್ದರೂ ಭಕ್ತನಾಗಬಹುದು, ಪಕ್ಷಿರಾಜ.

ಪಿತ್ರಾ ಸಾಕಂ ಕನ್ಯಕಾ ಸಾಪಿ ವೀನ್ದ್ರ ಶೇಷಾಚಲಸ್ಥಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ಚ ದ್ರಷ್ಟುಮ್ । ಜಗಾಮ ಸಾ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯೇ ಹರಿಂ ಚ ಸಾ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ರಮಾಪತಿಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಕನ್ಯೆ, ಪಕ್ಷಿರಾಜ, ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟಳು. ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ವಕ್ಷಃ ಶ್ರೀವತ್ಸರತ್ನೈರ್ಭೂಷಿತಂ ವಿಸ್ತೃತಂ ಚ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ತುನ್ದಂ ವಲಿತ್ರಯೇಣಾಙ್ಕಿತಂ ಸುಂದರಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

'ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ವಿಶಾಲವಾದ, ಶ್ರೀವತ್ಸ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲವನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಮೂರು ಮಡಿಲುಗಳ ಗುರುತು ಇರುವ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸುಂದರವಾದ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ?'

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಕಣ್ಠಂ ಮಹರ್ಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಕಂಬುತುಲ್ಯಮ್ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ನಾಭಿಂ ಸದಾನ್ತರಿಕ್ಷಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ವೈ ಸುಪೂರ್ಣಮ್ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕತ್ತನ್ನು, ಮಹರ್ಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ, ಮೇಘದಂತೆ ಕಪ್ಪಾಗಿ ಕಾಣುವ ಕತ್ತನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ನಾಭಿಯನ್ನು, ಸದಾ ಆಕಾಶದ ಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿರುವ ನಾಭಿಯನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ವದನಂ ವೈ ಮುರಾರೇರ್ಜನಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಮುರಾಸುರನ ಶತ್ರುವಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಮುಖವನ್ನು, ಸದಾ ಜನಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಶಿರಃ ಕದಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಸತ್ಯಸ್ಯ ಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ । ಕಟಿಂ ಕದಾ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಭೂರ್ಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ತಲೆಯನ್ನು, ಸದಾ ಸತ್ಯಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ತಲೆಯನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಟಿಯನ್ನು, ಸದಾ ಭೂಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಕಟಿಯನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಚೋರು ತಲಾತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಜಾನು ಸುಕೋಮಲಂ ಸುತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಚ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಂಡಗಳನ್ನು, ಸದಾ ತಲಾತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ದಂಡಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಮೃದುವಾದ ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು, ಸೂತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸಸ್ಯ ಜಙ್ಘೇ ರಸಾತಲಸ್ಯಾಶ್ರಯೇಃ ಸರ್ವದೈವ । ಕದಾ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇ ಪಾದತಲಂ ಹರೇಶ್ಚ ಪಾತಾಲಲೋಕಸ್ಯಾಶ್ರಯಂ ಸರ್ವದೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಯಾವಾಗ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕಾಲುಗಳ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು, ಸದಾ ರಸಾತಲದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡುವೆನು? ಯಾವಾಗ ನಾನು ಹರಿಯ ಪಾದತಳವನ್ನು, ಸದಾ ಪಾತಾಳಲೋಕದ ಆಶ್ರಯವಾಗಿರುವ ಪಾದತಳವನ್ನು ನೋಡುವೆನು?

ಇತ್ಥಂ ಮಾರ್ಗೇ ಚಿನ್ತಯನ್ತೀ ಚ ದೇವೀ ಶೇಷಾಚಲೇ ಶೇಷದೇವಂ ದದರ್ಶ । ಫಣೈಃ ಸಹಸ್ರೈಃ ಸುವಿರಾಜಮಾನಂ ನಾನಾದ್ರುಮೈರ್ವಾನರೈರ್ವಾನರೀಭಿಃ ॥ ೩,೨೩.

ಹೀಗೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ ದೇವಿ, ಶೇಷಾಚಲದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಹುದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಶೇಷದೇವನನ್ನು, ವಿವಿಧ ಮರಗಳು, ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋತಿಯಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು.

ಅನನ್ತ ಜನ್ಮಾರ್ಜಿತಪುಣ್ಯಸಂಚಯಾನ್ಮಯಾದ್ಯ ದೃಷ್ಟಃ ಪರಮಾಚಲೋ ಹಿ । ತದ್ದರ್ಶನಾದ್ವಾಷ್ಪಕಲಾಕುಲೇಕ್ಷಣಾ ಸದ್ಯಃ ಸಮುತ್ಥಾಯ ನನಾಮ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ॥ ೩,೨೩.

ಅನೇಕ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ಇಂದು ನಾನು ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಕಂಡೆನು. ಆ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ತುಂಬಿತು, ತಕ್ಷಣ ಎದ್ದು ತಲೆಯನ್ನೂ ಬಾಗಿಸಿದಳು.

ಮುಖಂ ಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಮನಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಪೃಷ್ಠಾದಿಭಾಗೇ ನಮನಂ ನ ಕಾರ್ಯಮ್ । ಸಾಪಿ ದ್ವಿಷಟ್ಕಂ ನಮನಂ ಚ ಚಕ್ರೇ ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಪುರೋಽಸ್ಯ ॥ ೩,೨೩.

ಮುಖವನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವುದು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಅವಳು ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.

ಇತ್ಥಂ ಕಾರ್ಯಂ ವೈಷ್ಣವೈಃ ಪರ್ವತಸ್ಯ ತ್ವಂ ವೈಷ್ಣವೈರ್ವಿಪರೀತಂ ಚ ಕಾರ್ಯಮ್ । ಮಧ್ವಾನ್ತಃಸ್ಥಃ ಪರ್ವತಾಗ್ರೇಸ್ತಿ ನಿತ್ಯಂ ರಮಾಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯೈಃ ಪೂಜಿತಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ॥ ೩,೨೩.

ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವರು ಹೀಗೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು; ವೈಷ್ಣವರಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೀನು ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಪರ್ವತದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಸದಾ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ, ರಾಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.

ಸುಸತ್ತಮಂ ಪರಮಂ ಶ್ರೀನಿವಾಸಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯೇಽಥಾಹಂ ಹ್ಯಾರುರುಕ್ಷೇಽಚಲಞ್ಚ । ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಕಪಿಲಾಖ್ಯತೀರ್ಥೇ ಸ್ಥಾನಂ ಚಕ್ರೇ ಸಾ ಸ್ವಪಿತ್ರಾ ಸಹೈವ ॥ ೩,೨೩.

ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧನಾದ, ಪರಮ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡುವೆನು, ಈಗ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕಪಿಲಾ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅವಳು ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಳು.

ಅತ್ರೈವಾಸ್ತೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸೋ ಹರಿಸ್ತು ದ್ರವ್ಯೇಣ ರೂಪೇಣ ನ ಚಾನ್ಯಥೇತಿ । ಆದೌ ಸ್ನಾತ್ವಾ ಮುಣ್ಡನಂ ತತ್ರ ಕೃತ್ವಾ ತೀರ್ಥಶ್ರಾದ್ಧಂ ಕಾರಯಿತ್ವಾ ಸುತೀರ್ಥೇ ॥ ೩,೨೩.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸನು, ಹರಿಯು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವನು, ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಮೊದಲು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ತಲೆಯನ್ನು ಮುಂಡಿಸಿ, ಆ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದಳು.

ಗೋಭೂಹಿರಣ್ಯಾದಿಸಮಸ್ತದಾನಂ ದತ್ತ್ವಾ ಶೈಲಂ ಚಾರುರೋಹಾಥ ಸಾಧ್ವೀ । ಶಾಲಗ್ರಾಮಂ ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾ ಸ ಚಾಗ್ರೇ ಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮಂ ಸಾಪಿ ಚಕ್ರೇ ಸುಭಕ್ತ್ಯಾ ॥ ೩,೨೩.

ಗೋವು, ಭೂಮಿ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಇತರ ದಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಆ ಸತಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ಏರಿದಳು. ಶಾಲಗ್ರಾಮವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ಪುನಃ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಳು.